장음표시 사용
151쪽
set De exissentis, O essentia Dei.
Resp. nez. min. & dist. Prob. Nullum noverant numen clare, &distincte, conc. confush, &impe iacte, neg. ant. Persa, Gothus, isurptius ipsum Misinosiunt,Bessorum seritas,'Pellitorum turba popul rum stridorem suum in dulce nominis eius stet runt metis, O totius mundi, una vox, Deus est , a it
Inst. Plures non solum non agnoscunt , sed etiam negant Deum esse; sed hoc non facerent, si notitia ejus esset innata ergo non est innata. Min. patet, quod enim est evidens a natura,non pqtest negari, V. g. quis auderet negare hanc veritatem , Totum est majus sua parte 8 Prob. min. tum experientia: de in numeris Atheis, tum ex Scrip. Dixit enim insepiens et non est Deus.
Respond. dist. mai. Εκ malitia , & perversitate
tionem eius. Nam tales Atheime Deum 'onco- ffitant ex perversitate mentis, quae claudit oculos ad lumens quod patet ex illo textu Scripturae 3 nam qui hoc dicit, censetur insipiens, de mente excaecatus, aut captus 3 & adhuc aliquid est in eo tumoris , dum ce loquitur , quando luidem non aper
te, sed in secreto eordis sui hoe dicit oe Ipsi Derileti, se dete sandi Philosophi , qui pe eris ,
est false de Deo sentiunt, ausi sunt disere , non est Deus. Me nemo audet dicere , etiamsi ausus fuerit euita re. Concl. 2. Dei existentiant e rathne naturali es fisaeirer probari. Est communis. Prob. I. ex Scoto. 93 De ente ins Ito non potes demonstrari demonstratione propter quid quantum ad nos, licλ' ex natura terminorum propositio e et de- . Mnstrabilis propter quidssed quantum ad nos propo sitio haec, Deus est, est demonstrabilis demonstratione
Prob. αα Scriptura ,& PP. Nam D. Paulus sJidpr bari docet per discursum ab essectis eius, seti- ex creaturis . Guod notum est' Deἰ, id est, quod est gnostibile de Deo ab homine per rationem , ii i quit S. Thomas, manifestum est illis, Deus enim
152쪽
ιllis inanisesamisy Invisibata enim eius a erest να mundi per ea , quae facta sunt , intellecta conspiciuntur . . . . ita ni inexcusabiles sint. Et quom do manifestavit Θ an revelatione vocali, interna , vel externa i Unde nam igitur manifesta erant ' i . Fit Chrysostomus 3 vocem e superis immisit itisia Deus i nequaquam; sed quod. illos moce validius illisere poterat , id fecit et mundi creatisne in me. dium proposita , ut pOD Dpiena , rudis , Sc)tha, Barbarus ex isso aspectu eorum, quae oculis subj cta sunt , pulchritudinem edoctus , ad Deum comscendere.
Item Sapiens dicebat, siJqubd vam funt homInes, in quibus non subess scientia Dei , O de
quae videntur bona, non potuerunt intelligere eum, qui eo , neque ex operibus attendentes agnove--nι , quis esex artifex . . . . a magnitudine enim speciei , O creatura cognoscibiliter poteris eorum creator 'ideri, &c. Interroga jumenω, et docebunt te , &c. ergo Per naturales rationes ex creaturis
Dei existentia agnosci, & probari potest , & qui-clem essicaciter.
Dices, id quidem probari, sed non ni si probabuIiter, non autem Graciter. Sed Contra . Nam termini Scripturae, quibus Deum Probari docet , significant prpbationes essicacissimas, di convincentes ; id enim significant voces istae , eun cibiliter videri s dc , notum est 3 & , mandestum es ; Sc, intellecta conspiciuntur , Id est, iam evidenter intellecta sunς , ux conspecta dican inquit Hieronymus: , eui potes inveniri per creaturam evidenrer, dicente Apostolo , invisibiιia enim ipsius , dic. ait. August. idem evincit S. Maximus f IJ ex Voce , conspiciunrur . Nam creatura claram praebex notitiam , quod sis conditor , non
quatis R. . Prob. s. ex Jpsis Ethnicis. Nam , inquit Arist. Jcism Deus uniuerst mortalis naturς minus cernatur; minius nimirHm Operibus satis perspicitur. Et Cic. cit.s Jquid potest esse ram aperaum, tamque perspicuum, cismcarlum snspexim s , coelessiaque contemplati sumus ,
153쪽
.uam aliquod eue numen praestantissimae menili, qua Diee-σanmr ,& alibi: s G pr stantem aliquam , .etemamque naruram , se eam suspiciendam , adorandamque hominum generi, pulchritudo mundi, o doque rerum Coelestium cogit confiteri. Prob. 4. ratione tum ex demonstrationibus adducendis, quibus id manifestε evincitur; tum ex dicendis, quod Deus est finis etiam naturalis hominis; ergo debet etiam existentia eius ex aliquibus principiis naturalibus cognosci, dc quidem certo ue alioqui non posset illum velle, di intendere. Objic. Dei existentia creditur ex fide; ergo de illa
non est scientia. Ant. Patet ex praeced. Prob.conseq.
Scientia, dc fides non possunt eue simul in eodem intellectu ὸe eodem obiecto. Resp. neg. conseq.6c dist. prob. In eodem , de de
eodem , dc eodem actu, ac motivo , conc. diversis actibus , ac motivis, n .ant. Uno ergo a tu assentimur huic veritati, Deus es, propter revelationem; de alis actu propter evidentem rationem. Objic. a. ex Scriptura, de omnium PR de Din rum senrentia , homo non potest attingere Deum sine sipeciali, dc iupernaturali Dei auxilio, ne eredendo quidem,ut loquitur Cone. Tridaergo multo mimis per rationem naturalem. Prob. ant. Quaesunt Dei, nemo novit, nisi Spiritus Dei, & Concit. Arausic. dicit, ad hominem nihil habere de suo , nisi mendae um, se peccatum . Et idem docent SS. PP. ergo ,
Resp. dist. ant. Non potest attingere sicut oportet ad salutem , dc quoad quid est, conc. naturaliter, &quoad est, seu quoad existentiam, neg. ant. similiter dist. prob. Sic enim intelligenda sunt loca Scripturae, ec Conciliorum, de Patrum. Obiic. I. Ut causa certo cognoscatur ex effectu, dein . bet esse, dc cognosci certa , & necessaria connexio inter illa; sed nulla talis est inter Deum, dc creat ras ; ergo ille non potest ex his cognosci. Prob.min. Nam Deus est necessario, di creaturae sunt contingenter; sed contingens , dc necessarium non possunt necessario connecti, ergo , dcc.. Resp. neg. I. min. dc dist. a. Non possunt conne
ctis id α. divinat. sad can.aa.
154쪽
cti necessario absolute, & antecedenter, conc. ex suppositione ,& ex consequenti, neg.min. &con-
seq. Absolute loquendo , di secundum se Deus non
habet necessariam ullam connexionem cum creatura ulla , & posset esse sine illa ue sed ex suppomtione, quod creatura existat, connexionem necessariae dependentiae habet ad illum & ex ex eo, quod existat, arguitur necessario Deum esse, a quo illa est. Inst. Ut concludatur existentia Dei ex creaturis, debet in praemissis agnosci dependentia illarum , &connexio cum illo 3 sed id non potest sic agnosci,
quin cognoscatur esse Deus , & existentia eius , esego non potest concludi existentia Dei ex creaturi S. Maj.patet ex legibus Logicae. Prob. min. Non enim Possunt pendere actu a non existente actu, ergo nec actu dependere. Deo, nisi ipse actu existere sciatur. Resp. dist. min. Quin cognoscatur Deus is di existentia eius simpliciter, &confush, conc. distincte, &. formaliter,neg. min. In PKmi 1sis ergo talis conclusionis at prehenditur quidem simpliciter, de confuse, ac implicite Dei existentia eo ipso,quod agnoscitur creaturarum existentia cum dependentia ab illo ; sed in conclusione iudicatur explicite, formaliter ,& disti icth, ac direm existens ; dc sic veritas , quae contin hatur confuse, &quasi latens in praemissis, eruitur in
lucem in conclusione. Objic. I. contra utramque conel. de existentiam
Dei Si existeret aliquod ens, quoὸ esset Deus, illud esset infinitum bonum , sed hoc repugnat ,& falsum
esse constat ex omnium sensu, ergo non est Deus . Prob. mai. Ens infinite bonum excluderet necessario omne malum s sed hoc cons . est falsum , dccontra fidem , dc experientiam , di sensum omnium hominum, ergo de falsum est esse Deum. Prob.mai. Nam si daretur ullum malum contrarium illi bono, istud esset, di non elset infinitum ; sed hoc cons quens implicat contradictionem, ergo dc Deum este. Prob. mal esset infinitum , ut supponitur 3 non esset vero, quia limitaretur per illud malum , quod non posset impedire . Eodem modo probatur de occula a-tione omnis alterius entis tam in se areoluth , quam in loco. ἐκ tempore. Rela.
155쪽
ρ6 De exinentia, oe essentia Dei.
Resp. neg. min. 6c dist. niat. prob. Si illud ens Infinitiirn esset agens necessario, & non libere , conc. . si esset agens libere,neg. maj.&conseq. causa infinita adiiυa ex necessitate naturae ait Doctor, fid non obmyatitur ibi aliquod contrarium . . . . sive formaliter , sive virtualirer . Deus vero est causa ιι-ὼiυa libere, voluntarie agens respenu omnium, quae fum extra ipsum , O ideo compatitur malum . Et revera nullum est malum , cui Deus positive formaliter sit contrarius , sed tantum virtualiter, quatenus posset impedire, vi excludere omne malum, si vellet ι tamen quia libere Vit ad extra , non placet et imi edire. Si Sol esset infinite calidus, impediret omne frigus , cum sit causa necessario, &naturaliter age us s Posset vero non impedire, si ag ret libere. Inst. Philosophi credebant,mum agere necessari δι& tamen admittebant aliquod malum , ergo haec solutio non quadrat eum principiis Philosophiae. Rei p. dist. ant. Admittebant aliquod malum non contrarium Deo suo, qualem illum agnoscebant ,
conc. ant. contraria ri Deo suo , nego ant. 5c conseq.
Non agnoscebant Deum, qualis est, Mideo non mirum, quod errarint in multis circa illum . Aobjic.a. Etiam in ratione entis infiniti excluderet
omne aliud ens, etiam finitum; sed hoc est falsum;
ergo non est Deus ut ens infinitum. Prob. maj. eadem rationes & etiam quia siclit se habet extensio ad extensionem, ita entitas ad entitatem; sed si dat
tui corpus infinite extensum , Occuparet omnem l cum , di non compateretur aliud vel minimum locatum ; ergo entitas infinita absorberet omnes entitates, nec pateretur ullam aliam distinctam. Resp. neg. utramque maj. & disparitas est in z.quia una entitas non pugnat cum alia entitates sicut qua titas in uno loco , quem replet, repugnat cum alia rUnde i una quantitas non repleret unum locum,noa
repugnaret cum alia simili , ut accidit in duabus quantitatibus ablata divinitus impenetrabilitate, ut in corporibus gloriosis 3 ita est in entitate infinita respectu aliarum finitarum.
Inst. Infinitum non potest fieri majus, sed si cinii
156쪽
Infinito daretur aliud finitum , eadem mala.
ens eum infinito ergo, si Deus esset ens infinitum. non esset impossibile aliud ens, ne finitum quia dem. Mai. patet, nam primum ens respectu secuniadi esset, &non esset infinitum; esset,ut supponitur onon esset autem, quia limitaretur respectu eiusdem, cuius non includeret perfectionem. Prob. min. ad dito ente finito, primum fieret perfectius 3 ergo fie-
Rela. neg. min. & prob. nam sicut Petrus non fiepersectior, nec maior, cum producitur Paulus; ita nec Deus fit entitative persectior, nec maior, climproducuntur entia creata; non ita est de suantitate, quae fit major additione alterius quantitatis. Objic. s. quod ita est hoc, ut non sit aliud, non est infinitum quoad entitatem; sed Deus ita est haecentitas, ut non sit alia; ergo Sc. Mai. patet. Quia omnis limitatio in entitate repugnat enti infinito ι α sicut, quod ita est hic, ut non illic, vel alibi, non est immensum, ita est de entitate. Prob. min. nam Deus est ens singulares ergo ita est hoc ens incre
Resp. MFanai.& dist.prob.omnIs limItatio Intrins ea, comextrinseca, neg.mai. Deus intrinsece est illim ratus entitative,licet singularis Sc ita est haec essentia, ει entitas,infinita tamen , ut non sit alia; quod autem sit alia praeter illam , id ei est extrinsecum. Constat igitur Deum esse ilim ex fide , tum ex
Iumine naturae nobis indito; di id probari potest δε-tionibus emacibus . Videndum quibus . QUAEST Io II. modo demonstretur exsentia Dei ἰNNon lassicit dixisse Dei existentiam Meacibus,
de convincentibus rationibus probari possem tra Atheos; videndum quibus rationibus id confici indissit, di an propria, & rigorosa demonstratione. eaque s Vel a priori, vel aposteriorI. Pro quo vide, quae diximus in Logica de. natura, conditionibus,
de divisionibus demonstrati is a quae luc repete cnon Placet. Sit igiturram. I. E csan
157쪽
st De existentia, ct essentia Dei.
. Conclusio . Dei existentia demon seram ροτυῖἀ ρο- sterispi, non autem a priori , quantum ad nos. Est
Prob. i. ex Scoto IJcit. quaest. praeced. & quidem . demonstrat dari aliquod Primum, quod non sit ese Dyibale , nec essectivum virtute alterius. I. quod essaliquod sinitivum primum , id est, non ad aliud o dinabile, nec in virtute alterius natum sinise alia . ad Et 3. aliqua natura eminens est simpliciter prima secundum perfectionem, Oc. Scilicet demonstrat exi sentiam Dei ex triplici primitate causae efficientis , musae finalis, 3: Eminentiae, &c. Prima igitur demonstratio sic sormatu D. Omne, quod fit., ab alio fit 3 ergo omnia entia producta ha hent aliquam causam primam, quae est tmeloducta, di improducibilis; ergo Deus est 3 nam Dei nomine nihil aliud intelligimus, quam talem causam. Ant.
Patet; nihil enim potest a se ipso fieri , esset enim prius,& posterius se ipso, dependens, dc independens,
existens,& non existens, quae implicant, ut diximus in Physica . Prob.conseq. in prdine causarum essecti- varum non datur processus in infinitum; ergo praeter entia producta debet dari aliquod primum prod eens,, improducibile. Patet ςonse . nisi enim da. Tetur aliquod primum Producens, di impioductum , esset processus in infinitum; quia nullum posset assignari, quod non produceretur ab alio, &per cons quens quod non praesuPPOneret aliud prius, a quo productum escit; prob.ant. OIdo causarum est inter ca
sas subordinatas vel per se,& essentialiter, Vel per accidens; sed in neutro datura rqcessus in infinitum, ergo in ordine causarum estem rarum non datur processus in infinitum. Adprob. min. stippono, quod causa illa est, quae dependet ab alia superiori in essendo, vel causando; & illa a qua dependet,dicitur Subordinans. Rursiis f3J subordinatio illa est vel per se,& essentialis, quia causa subordinata nec esie, nec operari potest smne concursu subordinantis, & causalitates earum sunt diveris rationis, & simul concurrunt ad illos esinfectus,ressae stu quorum sunt subordinatae; vel subo
158쪽
dinatio est tantum aeeidentalis; quando scilicet subia ordinata licet habeat esiae a subordinante , potest tamen agere sine illa , & per concursus ejusdem rationis, de non exigit praesentiam eius; v. g. ignis B. productus ab igne A. Producit calorem absque istius concursu, & pNesentia, di per influxum ejus m r tionis. Hoc supposito Prob. min. I. de causis per se subordinatis; der: quia si in illis daretur processus in infinitum , nihil produceretur sine concursu infinitorum a3entium; nam tota collectio causarum subordinantium esset infinita, & illae omnes deberent simul coagere ; sea hoc est evidenter absurdissimum , ergo& absurdissimus est processus infinitus in ordine causarum prese, de egentialiter subordinatarum. Prob. min. m tio digiti mei penderet ab illis infinitis causis subo dinantibus, & illarum determinatio successiva a prima lichi indeterminata ad ultimam determinatam, quae est manus, & Voluntas mea, exigeret tempus , si item retro infinitum. Quid absurdius l- Dices, non requiri concursum actualem,& immediatum immediatione stippositi, nisi causae proxumi oris, non autem remotiorum, a quibus subalte nata haberet vim agendi. ., contra. Ergo cauiae remotiores non influerent ne cessario in illum motum s ergo non essent illius causae per se subordinantes; quod est contra suppositi nem; nam per se subordinantes debent necessario coagere cum per se stibordinata; aut saltem deberent conservare istam in esses sicut in sententia D randi de concursu Dei, ipse conservat creaturas inesse cum virtute agendi, licet cum illis non agat immediate. Prob a. eadem min. . nam in tota collectione ta-
lium causarum, quae de facto existerent, quoties aliquid essicitur, aliqua esset infinitae perrectionis; ergo una esset Deus ; quia Dei nomine intelligimus causam perfectionis infinitiae. Prob. ant. nam causae omnes simul sumptae connectuntur,&subordinantur ut superiores, di subalternantes, & eo persectiores, quo sunt independentiores, sic superiores subalternata ultima, quae de praesenti agit; sed illae subalternantes
cylleuive sunt infinitae, dc actu existunt ι quia acta
159쪽
roo De exillamis, essentia Dei
Mao uni s ut dictum est ergo una illarum est posiative infinitae persectioniss ergo est Deus. .
Prob. I. eadem min. de causis subordinatis ei-dontario. Omnes, & singulae illae ca usae infinitae essene a se.vel non a se; nec enim datur medium inter eo tragictolia ue sed neutrum dici potest, quin admittatur Deus ue ergo non datur processus infinitus in cauia sis per accidens. Prob. min. I.sietant ases ergo tota
ξlla collectio causarum esset Deus s quia eras a se est Deus, prob.2. si essent ab alio 3 ergo illud aliud esset a se, & Deus 3 quia illud esset extra cossectionementium , & causarum ab alio productarum, cinon existemium a se. Dices i. hoc argumentum esse a distributivo advollectivum , di ideo vitiosum , sicut si dicerest Sinouia homines sunt individuum 3 ergo omnes sunt indiυMuum. Similiter cum dicimus, sunt ase, vel ab alios Non bene insertur ue ergo tota collinis earum est. se , vel ab alis . .
Contra. ReguIa ilia a distributim ad cinem- mum non valit consequentia , Valet tantum .in qua eitatibus continuis, vel discretis; non vero in praedicatis qualitativis di essenti bus , v- g. homines sunt ratisnaier, aut κιH. recte infertur er
Quod singulae causae Pra se, aut per accidens sine productae, recte inferos ergo omnes collective sunt productae 3 ergo datur aliqua extra illam collecti nem, quae est a se, & improducta, Sperquam illae productae sunt, cum nulla illarum sit a se. Dices a. argumentum supponit, primo illas ea, fas esse infinitas in tofinitum etiam collective, di sienon datur talis collectio. a. in tali infinitate non datur totalitas, sicut nec pars, ex Aristotele . sidContra I. nam illae omnes, & sngulae causae suntentia, di existunt, di agunt, aut e3erunt; ergo qua tumcumque infinitae, sumi possunt collecti Se tam henό, &vere, quam quicumque numerus finitus 3 de de infinito aeque potest dici, totum , ct omne, quam definito; licre alio sensu, de sicut ab infinito potest auferri numerus finitus, lic collective potest exprimi totalitas. Voces istae, Mnne, di ἔπηm, in omni Liam
160쪽
LIngua, δc bona Grammatica signifieant id, quod est in aliqua multitudine, quo excepto nihil aliud ibi est. Unde sinitas, vel infinitas nihil faciunt ad hoc . cum dico , Omnes , O singulae illae causae , vel tota coialectio , idem est , ac si dicerem , nulla est inter tu Ias , quae non sit ab alio s vel quaelibet illarum est ab
Dices I. Inter productum, de improductum debet
dati med um 3 nam essentiae rerum sunt aeternae, Scnec sunt productae, nee improductae. Habent enim
esse diminutum, & secundum quid a ergo ruit argu
Contra. Egentiae in eo sensu sunt vere improd elae, seu non productae, clim non habeant ullum esse actuale, quod per productionem acquiritur δε de quo tamen loquimur. Nam esse illud diminutum , non est quid actuale, nec positiFum . . Dices denique. H Phoenicem , se ipso desinere, de reproducis Ham perit , ut vivat , se tamen ipse ereat, inquit Lactantius3 ergo non omne est productum ab alio. Contra; tum quia illud dictum de Phoenice sab la est, nqn historia, teste Plinio ; tum quia Phoenix non reviviscit idem numero, sed specie; unde ille, qui . reviviscit hodie, generatur ab eo, sui mortuus erat nuper s& sic de caeteris . Tum quia Phoenix mo tuus non generat proprie istum, qui hodie dicitur ex cineribus resurgere, sed reliquit materiam, ex qua iste generatur. a. Demonstratio petitur ex contingentia reIum, di sic formatur. Videmus quotidie res fieri, di desinere, coIrumpi & alterari; & sic eontingenter se habent ad esse, & non esse ; ergo debet dari aliquodens necessarium , scilicet quod ita sit, ut non possit
non esse, nec aliter esse ; sed istud ens est Deus; ergo Deus est. Anti patet experientia. Prob. conseq. Si Omnia prorsiis essent contingentia , possent etiam omnia non esse, di desinere, sicut aliquando non fuerunt; ergo aliquando nihil mit, aut nihil posset esse in rerum natura ue ergo datur aliquod ens necessarium, a quo ista acceperint esse. Pr . conseq. non