장음표시 사용
131쪽
Iinpossibile esse, ut tot Scriptores maxime inter se Jistantes Sc loco, di temporibus , di insentis , seu am ctibus, tam unanimiter convenissem in articulis fidei selibendis, aut explicandis, nisi fuissent a Deo specialitet inspirati; v.g. detechiel Prophetabat Babylone em dem tempore, qua Ieremias Ierosolymis , & se de aliis ; non ita est de Philosoplus ut in tot, di tam divellas sectas , & opiniones divi resint. In his igitur, quae non sunt evidentia ex terminis vel ex principiis evidenter deducta, imPossibile est , sutem moraliter loquendo ut multi diversimode assem conveniant unanimiter, ni st Deus direxerit specialitereturum im tellectus, & calamos ; sed Ariptores Sacri in. circumstantiis illis diversissimis sic convenerunt in rebus
dei, dc morum, quas stripserant L ergo&e. Ex Scxiptorum authoritate, gravitate, & famaestinitatis, quales fuerunt Moysts, Prophet , EVan-
sesistae, Apostyli , & alii . Quis enim sit caretur,
illas mentitos in suis Scrisinis , dc dictis, qui toti fuerunt in mendaci is, dc Vidis confutandis 3 de pro veritatis defensione tot, de tantos labores, dc tormenta di denique mortem passisupi h . Ex summa diligentia tam Synagogae, quam Ee .elesiae in colligendis dc seligendis: L;bris canonicis ab Apochryphis r maxima enim fuit utriusque sollet..tudo . Synagogae Pro sitis, & E lesiae pro susi, ut patet ex Conciliis provincialibus, degeneralibus, in quia hiis praecipua cur* suit Libros canonicos a falsis discetῆere quod de nullis aliis Scriptis, aut libi is unquam videtur factum Per tot saecula. 3. Lx: rationabilitate contentorum in illis omnl-.hus 3 nihil enim.in eis legitur , quod. non tendat assi suadendum. Dei cultum, de amorem quod non spiret sanctitatem. morum. tam erga. Deum, quam proximum , scilicet ut Deum super omnia disi in mus , dc proximum seud nos ipsos; M. his duobus .manistis Ube a is endet, Prophetae. HAM
honestum, nihil turpe, aut flagitiosum De On m , inquit Da. August. imitandumque propon in s ubiv .ri Dei aut praeepta insinuantur , aut miracula nar .
rantur aut dona laudantur , aut beneficia postulam
132쪽
s. p contra convincuntur corruptionis, δc erroris
aliae scripturae, quae impietatibus Idololatriae, & e roribus obscuris, dc incentivis vitiorum , & fabularum ineptiis scatent; ideo paucissimos habuerunt1 ctatores , & earum d urarunt in comparatione Relia gionis Christianae in illi doctrina sundatae. . Ex Ecclesiae firmitate, & sanctitate, quae Libros illos non proponeret, ut sacros, & ut a Deo revel tos , nisi de hoc certa esset, & nisi a Spiritu S. ita docta, & super hanc doctrinam stabilita esset, non ita feliciter perseverasset ab initio conditi orbis usque in praesens ,& duratura effet usque in finem Reulorum victrix Insidiarum, & persecutionum Insernio mundi . Portae inferi non praevalebunt adversus eam . Inio inter persecutores, & persecutiones, ac tempestates floruit, & crevit, dum aliae omnes sectae tam Infido lium , quam Haereticorum, imo de ipsa Synagoga lim Sancta, evanuerunt. 8. Ex miraculis, quae non nisi Deo fieri potu runt, de quaeia' sunt tum a Scriptoribus, tum ab aliis in testimonium veritatum , quas continent hae Scripturae. Deus enim minime faceret miracula intestimonrum mendacii, vel falsitatis. siJ Domine, in quiebat Ricardus, .si est error , ἀ- derepti sumuss an tantis signis commata sunt , quae non nisi per resieri postem. Quod si, inquit nJ Doctoridieantur mi,.
raema non essefacta , aut etiam quod im non resten tur veratarem 3Iuia Antichristus etiam faetet mira
eula s contra primum dieipotest eum QAugustino ; β
bimram eo citer mundo, CP in illo etiam doctis yrsuadere remine , ut mundus illud eredas, Mut am cred/d e videtur , nisi per tuos aliqua miracula
serent,per quae mundus ad credendum induceretur ... qui propterea exiguo nume o ignobilium , infirmorum, ε πιιorum hominum credussit s quia ιn tam
133쪽
eontemptibilibus resibus mulpo mirabilius divinitasse ipsa persuasit. Qid enim incredibilius, quam
Mi ad te em conprariam carni , O sanguini Doctores pauci , O rudes, pauperes possenν plurimos sentes, ac sapientes converterer quod patet de mulsis
sapiantibus , primo Dei rebellibus , posea eonversis; Ma de Paulo prius persecutore , pinea gentium D Hονe ; de Augustino prius per Manichaeos seducto , postea Doctore catholico , vide textum illum Domin
u. Addit allud motivum non Invalidum , scilieri testimonia extraneorum , q tanto sunt fortiora, quanto mimis suspecta adulationis a ut Iosephus, Sibyllae, de alii, quibus eo magis credendum est, quia nihil impellebat rus ad praeὁicandam, & lau)andam. Christianam Religionem , & pro illa mentiendum ergo cum doctrina haec ab ipsis inimicis Probetur,main
xime credenda est, & divinae aut ritatis, ac Veritatis superna turalis evidens est indicium. Io. Denique adduci potest, quod Deus non des quaerentibua ex toto eordesalutem . Multi autem dilirentissime inquirentes Distem ad hanc sectam conis mos funt ἰ quanto freqMenatores faeti sunt inquia. rendo , tanto in hac secta amplius confirmati, subiamque in ea poenitentes de malitia ad bonam vitam mutati sunt , tormemaque pro ea plures in magna exultatione Seirix perpessi sune 3 qua non videntur probabilia, nisi Deus hanc sectam Sacrae Scriptusae innitentem irrefruabiliter approbaret, o ordinarea ad salutem. .
His ergq,& aliis mediis probat Theologus existen- 1 iam docirinae datae divinitus, & in S. Scriptura comaeniae ad: hoc, ut jlli firmiter credat homo, & ex ea quasi ex infallibili fundamento eliciat Conclusiones in illius articulis virtualiter contentas, aut necessario, di evidenti vinculo connexas. Prob. a. nam demonstratio in rigore logico constat praemissis certis, veris, di evidentibus; sed indimissae Τheologicae nota possunt esse tales , scilicet evidentes ; nam una illarum, clim sit de fide, vel immediate ex fide sequens , non potest esse nisi obfid Ibid. num. 13.
134쪽
obseura; dc ideo diximus Theologiam nostram non esse Scientiam. Prob. a. p. Quia mysteria Fidei superant hum
' nam capacitatem, nec continentur intra naturae t
mites; ergo nullum est medium naturaliter scibi Iem notum, per quod illa probari possint evidenter . Ant. patet. Prob. conseq. Nam medium verae, & propriae demonstrationis est vel definitio subiecti, vel aliquod intri nis cum subiecto, aut causae per se,ut suppono ex
IAEgica, s i J Sed de re supernaturali nihil horum
gnoscitur naturaliter, ergo, &c. obiic. I. eontra r .P. ex S. Ambros saJAuferte binearis umenta, ubisides quaeritur 3 scilicet per Τheologiam firmanda ,& defendenda. Et ex Tertullianor Hybis euristate opus non est post christoni , nec inquisitions post Evangelium: eum eredimus,nnil untra credree desideramus. Et ex S. Ioanne et s3J me scripta sunt, non dixit, ut disputetis , velut sciatis; ergo vera Theologia non est argumenta liva, sed tantum declarativa eorum , que credenda
Resp. neg. conseq. nec emin id sequitur , nec imtendunt ea loca Patrum,&Scripturae. S. Ambrosius auferri vult aqvmenta humanae ratiocinationis,non autem ea, quae In verbo Dei fundantur Nn ered tur Philosophis, inquit, creditur Piscator s; non creditur maiacrisis, o editur Publieams; qui scilicet ex divina revelatione loquuntur . Ipsemet contra Haereticos Arrianos Pluribus argumentis utitur . Ideni est de Tertulliano. Ioannis autem dicto su elat, Quod credatur ejus EvanFelio, nec contradicitur,cum ex iis,quae scripsit;eliciuntur rationes, quibus revelata firmius credantur Obiic. a.vel Theologia argumentatur ex aut horit te , vel ratione; sed neutrum dici potest ; ergo non
argumentatur. Prob.min. l.non ex authoritate,quia
talia argumenta sunt debiliora ; ergo non decent certitudinem, & di ξnitatem Theologiae , quam dicimus aliis scientiis certiorem . . a. non ex ratione, quia ratio evacuat meritum fidei,Quia non habet me in ritum cui humana ratis praebet experimentis, inquit S.
135쪽
Gregorius;ergo neutro modo Theologia est at mne
Resp. neg. min. & dia. ant. r. prob. Ex authorita te humana conc. ant. ex aut horitate divina , neg. ant. Nam Theologia nostra argumentatur ex revelatione divina , qua nihil certius, nec sublimius . Sic distet iam ant.z.prob. Si Conclus Theologica pure innitatur motivo rationis, dc ista dominetur, concianti si principaliter innitatur revelationi divinae , dc ratio tantum inserviat ad illustrandam veritatem Fidei, neg. ant. itaque Theologia nititur praecipvh a thoritate divina revelante, & utitur ratione naturali velut ancilla, & Rce illustrante . Concl. 2. Theologia nostra non est pure explicativae
veritatum fidei, sed etiam illarisa , ct adusiis . Est
Prob. I. ex Scotocli. qui expresse asserit, habitum
fidei esse adhaesivum a ergo & Theologia, quam dieit esse fidem acquisitam.
Proba.Si Theologia esset tantum explicativa,Ηa reticus, vel Infidelis, qui melius intelligeret ,. & ex-Plicaret textum Scripturae .sine assensu, esset magis, Mmelior Theologus, quam alius Fidelis minus perit uxinscientia linguarum; sed consequens istud est se sumi ergo Theologia non est pure explicativa , sed etiam illativa , di adhaestra. Patet conseq. Nam per Theologum omnes intelligunt hominem imbutum . di adherentem veritatibus fidei ex cogiutione ipsarum. Prob. ant. Nam ille Haereticus, vel Infidelig. ob peritiam linguarum melitis explicaret, & distu sereret de sensu litterati scripturae a ergo quoad hoc esset magis Theologus Prob. I. Syllogismus Τheologicus non magis obtru gat intellectum ad assensum legitimae conclusionis posita assensu praemissarum, quam philosophicus; sed, philosophicus, posito assensu praemissarum , cogit i tellectum ad astensum Iegitimae conci usionis, ut suppono ex Log ca ι ergo & Theologicus . Prob. mai. Conclusio legitima in materiis Fidei, & Τheologicis non miniis continetur virtualiter in principiis, seu praemiisis , quam pH:losol=hica concludit enim visormae , & materiae s ergo , &C.
Objic. i. Scotum, qui aperte v detur dicere con
136쪽
trarium. , quam habet aliquis de hi qua traduntur in canone Bibliorum , nori est tradita per modum Seientiae demonstrativae , mendicando, sense eet notitiam illam , sive habitum de intellectis lim. sema ab aliquibus princitiis , ex quibus demon' tim. eoncluditur Et quot intellectus immediate aμ. sentitur tam conclusioni, quam prannidis , seu omnia lux traditis in Scriptura , non uni propter aliud ,. per distursum fruori yieum , dcc. ergo Theologia eκ- Scoto ad. non est artum entatrix , nec illativa , nec adhaesiva a.
min. neg.conseq. Nam Motus ibi loquitur de processu demonstrativo.&de syllogisma, iα qua tam Praemissae,qu1m conclusiones sunt revelatae, de .ntinentuc ea licith, de ma maliter in Scriptura ; & d
his non loquimur, sed de conclusionibus , quae ins untiir ex praemissis . in quibus continentur virtualia ter, impliciis; quales sunt conclusiones theologicae ,.scholasti laut postri vae,de quibus loquimur. Item loquitur de assensu purae fidei , qui non debet niti ill tioni se luisticae, sed revelationi divinae etiam purae; at conclusiones Theologicae sunt mixtae ut alibi dicebat ) ex fide, dc scientia. t obiic. a. ex eodem. , de s. August. DJ M steria in
Scriptura nobis. commendaπa sunt divinis eloquiis: squamvis per homMes. non a raumen Drum con νυν nibus ineuleata, &c. Item Theologiam vocat habitum , quo fides nutritur, de roboratur , sed: hoc fit per solam explicationem Scripturae, non vero Pen
argumentationes 3 ergo Theolo a non est illativa sed purE explicativa, Resp. ad I. loeum, ibi loqui de habitu. fidei , quo,
creduntur mysteria prout a Dm revelata , .non, ex motivo. ratiocinationis humanae .. Α6 negia min.
Nam Iicti explicatio scripturae sectat ad gignendam rud nutrien)am , dc tuendam fidem utilis: est tameα saepe arsumentatio, ut diximus supra de utilitate hu--
137쪽
83 De ex sentia, messentia Dei.
De existentiae, essentia Dei. i
sAhis diu hisimus in vestibulo Theologiae , tempus
est, ut in Merarium intremus, utinam puris P dibus, ερ mundis mentibus , ne divinas veritates prophanemus. Incipimus a Dei existentia,quando. - quidem illam diximus esse huius facultatis,& doctrμnae obiectum. Porro monuerim cum Seneca post Arist. nos verecundiores esse debere, qu4m eum de Deo agitur . Si intramus templa compositi, si ad Saeri erum aec suri, vultum submittimus, togam addurimus, si is omne modestia arrumentumgimur, quantum hoc magis facere debemus , eism de -Dei natura disputamus 3 ne quid remere , ne quid impudenter , ne quid ignoranter inrmemus , aut seientes mentiamur t Nee miremur tam tarde erui, quae tam alte taeent , quid sit hoc , sine quo, nihiles, scire non possumus . . Religiosius non posset loqui Theolosus Catholicus, di pudet nos tam salutare monitum debere Philosopho gentili. Ut uest eum ea dispositione Sanctuarium istud ingre.
An sit Deus , O quomodo id cognoscatur.
DSi nomine intelligimus ens summum, infini tum, ens a se, & ad se, dic. Et describi potest ,
Ens quoddam fummum , increatum , in a. se , a quo sunt omnia cattera . Hunc .autem esse negant
Atheistae , ita dicti , quia sunt sine Deo , & tales dicuntur misse Diagoras , Milesius , Theodorus, Cyrenaicus, Enemerus , Tegiostes , &c. De hoc dinhitasse fertur Pythagoras apud Ciceronem. IJ Tales etiam dicuntur quidam Politici, quibus ad extra relisio in primis curae est; sed intus nulla , uni se . dediti politicae gubernationi. Idem sentire videntur
138쪽
Impli , si non lingua, saltem actibus suis , & si non
omnem prorsus negant divinitatem, saltem ' non agnoscunt veram, quia impersectam. fingunt, v.g. ignorantem,& cecari ad illorum nequitiam, dicentes, non videbit Dominus. Porro existentiam Dei nullus hodie audet negare, saltem a e s sed quaerimus hic, unde cognoscaturZan rationis lumine innato ' an ex fideὶ an demonstratione aliqua naturali evinci possit e Concl. I. Dei existentia eonstat ex fide , imo O pr babiliter ex lumine ipso naturae ingenito euilibet homini ratisias eompoti. Est communis. Prob. I. ex Scoto,maxime quoad 2.p.nam de I. nullus dubitat . fiJ De Deo enim , inquit, naturaliter,di Deundum se notum est, si est , Ethcc propositio,Deres est, ex terminis suis habes evidentem meritatem. Igiatur pe1tinet ad intellectum , qui est habitus primorum principiorum , & ipsum lumen innatum cuilibet homini, quo percipit ,&assentitur primis principiis, ac veritatibus per se evidentibus abique omni studio. vel discursu; ergo ex Scoto Deum esse quilibet homo rationis compos agno scit. Prob. I. P. ex Scriptura ubique id attestante , aut in Nonente. DJ In principio creavit Deus Calum, dccidi s 3J Ego sum, qui sum; Sc , Qui est, misit me ad vos.&c. Credeτe oportet aecedentem ad Deum, quia est,
die. Est ergo haec veritas de fide , & omnium quidem prima , & reliquarum omnium flandam e tum laeo primo profitemur dicentes , credo in
Prob.2. pars I. ex Scr tura . vi signatum est lumen vultus tui Domine super nos, scilicet lumen vultus , di cognitionis divinae nobis impressum ab ipso Deo ; Anima tamine vultus ejus illustrata, aseque senata , sue 3 inquit Augustinus . Et fm tentes , quae legem non habent naturaliter . ea , quae ιegis
sunt, faciunt, eiusmodi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex ; qui sendunt opus legis scriptum in eo dibus suis , scilicet quod lex docebat Iudaeos de Dei cultu, de vii tutum amore, & vitiorum iuga,
si 'Metaph. q. I. n. i. O I. d. a. q. a.
139쪽
yo De existentia, O egentia Dei.
hoe lumen innatum hominibus docuit Gentiles. Nehhaee ostendis, Deum sis hominem finxisse , ua p se per se virtutem esi ere , ac vitium declinare , inquit S. Chrvsost. cum enim dicit , naturaliter queleth sunt facere, id est , non spiritu Dei, non fide, non gratia; inquit August. IJ scilicet solo lumine naturali, & id non facerent sine aliqua Dei cognitione, quamVis non agnoscant bene, nec ut Deum vera pietate colant i haOent tamen quaedam opera bona in vita impia Prob. a. eaciem p. eκ Ss. PP. Ratio illa omnibui d iam nisus insita , inquit Nazianet. 2J inpectoribus noseris condita , eunctisque mortalibus innianos ab his rebus, quae oculis eruuntur, ad Deum,
subvexit, &.Arnobius , qΜisquamne est hominum, qui non eum istius Principis notione diem primae nativitatis non in gaverit c eui non sis ingenitum , non affixum , imis ipsis pene in genitalibus matris non impressum, non rnoum t ego Regem, ae Dominum s*Chrysost. cit. O s Coenitionem fui Deus hominibus jam inde ab initis indidit. Sic D.Hieron. svi Per naturae bonum notitia Creatoris inest cordibus hominum. E t D. Damasc. Rcemo est mort lium , eu; non hoc adeo naturaliter insitum sit,ut Deμm esse per noTum habeat. Idem docent passim alii omnes SS. PP.
Prob. s. ex ipsis Ethnicis, qui in hoc testes sunt maiores, qui cum Deum cognovissent, non sicut Deum tur eaver ni, ut in Alpost. quippe Epicurus, teste Cicerone, dicebat , FJ eentes omnes praeceptionem quandam habere , quod Deus sit naturaliter hominum ammis sine lege, sine more , sine instituto, aut sine doctrina inserta 1 Scilicet implus ille Philosophus vidit , quod in minimis Deorum notionem impressis et ima natura, &α ait ipse Cicero. 6JIdeo de hominibus nulla tens est neque tam immansueta, neque tam ferrea , μα non, etiam si qualem Deum habere doeeat, ignaret, tamen habendum sciar.
Scilicet perdit issimi, & carcissimi Idololatrae, de Barbari ignorarunt quidem, qualis sit Deus , sed non quod sit, & existat.
140쪽
Probatur 3. ratione. Illa cognitio est innata homini, quae nullo studio, vel labore, vel discursu habetur , sed ex simplici terminorum apprehensione , sed talis est notitia existentis Dei s ergo est innata . Maior patet, Ideo enim habitus pri- morum principiorum dicitur intelluentia , quia sine studio , ae labore ab ipso innato lumine ra-' tionis habetur. Probatur minor i. ex citatis scri Pturae. , di Patrum , & Gentilium testimoniis . a. quia , ut patet ex D. Paulo , Gentes ex eo lumine coluerant Deum , & agnoVerant. 3. quia non noVerant neque ex fide, quae non habetur sine pra
dicante, di nullus adsuit illis ; neque ex revelatio-- sie, aut gratia . ciali, ut dicebamus ex S. Augustino, neque ex spiritu Dei r ergo ex insito naturae. lumine . Ideo docetur , Deum non posse Ignorati invincl-biliteri alioqui Barbari, S multi Ethnici essent e cusabiles . Hon enim tibi imputatur ad culpam , quod inyitua isnoras , inquit August. siJ S ideo Tertullianus ignorantiam Dei , seu Idolol triam dicit , principale crimen mois , humani , fummum secuti reatum , totum causam iudicii . Et nos diximus, legem naturae saltem quoad pri ma principia sua non posse ignorari s ergo &c obiicies i. contra a. ix Fidei assensus jam supponit Deum esse L ergo ipsa nota. docet eius existemtiam .. Psobarur ante Ille assensius nititur rex lationi di vinae I ergo fides supγγnit Deum esse . Resp. dist. ant. & conseq. prob. Deum esse realiter, dc a parte rei, conc. in esse formali. er , 6c cognito , neg. ahL: & cons , Nam qui ex revelatione d re ina credit Deum esse, supponit quidem Deum esse, alioqui non revelaret; sed illam suppo-- sitionem non agnoscit, aut cogitat. 'Oblic. contra a. p. Si Deum esse, notitia esset homin insita, nullus eum ignoraret ; sed falsum con- seq. & contra experientiam ; ergo & ant. Mai. Patet. Quod enim notas est innatum, statim occurrit in m
rem . Prota min. nam ex relationibus eorum, quii praedicarunt Indi anili , di Brasiliensibus, illi populi