장음표시 사용
161쪽
ro1 De existentia, o sentia Dei.
ec est ulla ratio in ipsis, cur iam sint , & non a me, vel post ; ergo recurrendum ad aliquod ens necessi rium, a quo sic determinentur adesse, Vel non esse.
Prob. ant. nam antequam essent, non Poterant agere, nee exigere essh,Vel non esse W . . . -- Petitur ex ratione finis ultimi . Nam daturtinum primum essiciens, a quo sint om n a, & ipse a nullo nisi a seipso; ergo& datur ultimus finis, re bonum summum, ad quod sint omnia, cipium alnullum aliud sit reseri bile . Ant. paret ex I. di a. demonstratione . Prob. cons. tum quia primitas illa in ordine essicientium importat summam indeper dentiam, & perfectionem ς quod enim est a te, & a quo sunt omnia , est absolute Iuper Ommas ergo erextiam propter se ultimate, & super omnia appetibile. . Petitura praee minentia ; quia sicut datur primum essiciens omnium, dc ultimus finis, iram illo est plenitudo persectionum omnium possibilium snon enim causaret illas , nisi illas haberet, aut to maliter, si est causa univoea , aut Virtualiter, aut eminenter , si est aequivoca ; nemo enim', quoamon habet, aliquo ex his modis: Ied ens, in quo estis a plenitudo persemonum , est Deus; ergo Deus est. min. patet, nam Deus est , quo nihil melius excogitari potes , inquit S. Antei m. fi Vniversu enim, quod est tanquam immensum quoddam, O infinitum ejendi Pelagus , complexu suo continet ait Damala. or non quoquo pacto Deus es , sed simpliciter, incircumscripte rotum in se pariter ambiens, o praeambiens. Ait Dionys. ad . . . r cs. Ex creaturis,& mirabili mundi fabrica , dispo11 tione, seu ordine constanti, & pulcherrimo Inter tot,
tantasquς elementorum contrarietates, & rerum VI-cissitudines uniformi , ita ut non solum Illae, quae sensu, aut ratione pollent , sed etiam quae ut uecarent, uniformiter in suos fines tendant, in c. Quae Omnia arguunt evidenter di factorem, S moderato-xem summum , dicente Scriptura , DIJ a magni 3': me speciei,ct ereaturae poteris creatυr horum videΥaeognoscibiliter ; svi & , Invisibilia Dei per ea, qtar
a sunt ,- intellina conspiciuntura. Inde ab Ipsis iJ i. deside e. ia. DJde divinis nom.c. I.
162쪽
Philosophis Ethnicis agnitus est. Nam, quonam phcto ordo reis non existente aliquo perpetuo, separato, ao permanente ὶ aiebat Arist. id& , esse pr astantem ali quam naturam aeternamque ct eam suspiciendam, adm3randamque hominum generi, pulchritudo mundi, rerumque ordo eglestium cogit fateri ; dicebat Cicero. Et id a sortiori patet ex SS. PatribuS . Dicet Atheus: esse a rerum natura , ut sic ordinata sint, & dire sta , non ab aliquo moderante. Contra Nam dicet esse a natura , quod terra non sit maior,& amplior, quam nunc est de facto; ita est de coelo, di aliis entibus : idem est de successio ne tempestatum aestatis, & hyemis, veris,'&at tumni ue quid enim Mohibuit autumnum, aut ver ubi que perpetuum Z Solis motum tardiorem, aut Velo ciorem dcc. . Dῖcet alius haec esse quidem facta, sed coaluisse ex Atomorum in nihili sinu se se moventium, N discurrentium occursu . Sic Democritus somni
Contra ν si ita incae Afrani infentia in nihilo sergo vel a te, Ves ab alio , dcc. 2.Palatia, Domus, ecalia arte facta tribuuntur peritiae artificum, non lapidum, de arenae, ac coementi,& lignorum occursu stirtuito: ergo tot mirabiliora, & ordinatiora opera: inepte tribuuntur fortuito Atomotum fictorum cccu i. s. Homo quantumvis ratione,& tonsilio praeditus non Posset fabricare hominem, de dare illi Vocem, motum , Oculos , dcc. Idem est de aliis mundi corporibus,de caelis , de aere, aqua, dcc. ergo nihil stultius, quam fingere haec potuisse fieri casu, α occursu Atomorum . taJ-adeo rationis e pers , ut hoc, quo neque Iorinosius quidquam, nee disepositius , nec in proposito constantius, existimet D tuitum , O easu volubile , et non ἀ suprema A qua ratione ordinatum ait Seneca . Tanta qMi V disti , potest exsimare nullo essecta esse 'ilio , nulla convenientia , nulla ratione divis , sed eX . omis subtilibus , et eximis concreta HIR tanta mιracuta t nonne proditis simile est , aut nam tum esse hominem qui haec diceret , aut extiribse, fiMi- E 4 cria kJ ia. Metaph. c. 2.IM LI. q. niaueras
163쪽
araderet Inquit Lactant. 1J mobilitate, O m Os s ergo se sua ordinas a murabali te, O mi fibulam ammum pulcherrima θ eese , quodammodo Miscitus, ct factum se fie , O non ns a Deo inasabilimpule-ferise potuis praelamat , concludit Aug. Las Similiter di a sortiori arguitur ex coelorum ma Hina , & motu, & ex hominis fabrica, & natura;
hominis nativitarem , dic. . G. Ex moralibus etiam colliguntur rationes my- mssimae 3 tum ex omnium sensu hominum ratiq-mabiliter, & honeste viventium, qui in hoc maxime a seris differunt, quod Deum agnoscant, ut La rebatur Plato , Teste Marsi. Ficino. fueJ Tum exi sito timore Dei , quem ingruente quolibet malo Pese sentiunt immet perditissimi homines 3 ut legimus in Scriptural de peccatore, qui licet contra fi Deum
M Gom s sit , verumtamen finitus thimoris ribus inius, o, cum pax δες , aue Iemper insitio afuisseatur; ad rumorem tonitrui eontremiscit, ercis Tum ex scelerata vita Atheistarum, quibus haec caecistas , qua Deum ignorare volunt, aperit viam ad mmnia scelera, ex quo enim dixerunt in come suo,
Pon est Deus, eorrupti sunt, O abominabiles facis uni in studiis suis; quia scilicet , non est timor Desinarte seulos eorum. Tum ex remorsibus, & accus aintionibus consesentiae, quibus anterne cruciantur mali fetum denique ex internis contolationibus ivltorum , ex operibus bonἱs, a quibus Praemium expectant,licet ab hominibus persecutiones patiantur ir ut expertum
est etiam in Gentilibu . . . Obite. I. Pro Atheis. Per nos repugnat infinitum lategorematicum. & actu: sed si Deus esset, deberet esse infinitus categorematice, & actus ergo rem Pugnat Deum esse. Mai. patet ex Physica. Min. pam
rebatur Machabaea filiis suis ; non e P Spiritum, . mimam dedi vobis , O miram, o siqnurum membra
-- -ἐosa ramoeri, sed , mundi creator, quν forma lib. 1. de ira c. I . II .de civit. 4.
164쪽
tet ex dIeendis Insia de infinitate Dei.
Resp. dist. mai. repugnat in creatis , conci in Deo, neS.mai.&conseq. nos negamus infinitum in creatis
propter rationes allatas ibi, quae non militant in Deo, qui est actus purus, &simpliciss1mus. Objic. a. si esset Deus, esset omnisci enet, Omn: PO- tens, summe bonus, de infinite iustus; sed nihil tale apparet in humanis 3 ergo Deus non est. Piob. min. si esset omnisciens, videret mala, quae fiunt; ex Omni potentia posset ea impedire, ex vimina bonitate id
vellet , & ex Iustitia infinita impediret , sed haec
non impedit, ergo vel non est omni sciens , vel omnia potens, Zel non est sumis bonus, nec iustiis. Min. patet mille experientiis ue unde querebatur ille, quare via impiorum prosperatur Z. Res'.neg.min. Primi arg.& dist.maj.2. si haec imp dire euet absblute bonum, dc iustum in regulis tuae Providentiae, de iustitiae, conc. maj. si non esset ita
bonum neε. mai. multa sunt mala in regulis justitiae, di providentiae humanae , aut particularis, Quae mala
non sunt, imo & bona in regulis iustitiae, dc pro rudentiae divinae, ac universalis; ut dicemus insta Obiic. s. Non datur alius, nec necesse est dari a- Ilum Deum praeter naturam, haec enim sussicit; sed hanc non dicimus Deum; ergo non est Decs alius saltem a nat ura. Prob. maj. non enim appa ret Universum regi nisi a natura, quae uno cursu , dc Ordine semper eadem agit 3 nox enim eodem cursa succedit diei, aE stas Veri, aE stati Autumnus,& huic Hyems: homines semper nastuntur, dc moriuntur; sic est de
animalibus, dc hominibus f sed haec non succederentita regulariter, si Moderator intelligens, de liber g
bernaret; nam ubi leges sitnt arbitrariae, Princeps illas mutat ad libitum, aut saltem Pro temporum, ocnegotiorum exigentia, dc varietate; ergo non datullatius Moderator Universi praeter naturam. Resp.neg.mai. sic prqb. ejus, sicut 5e min.nam r. si Deo placuit statuere ipsi naturae regulas permanentes, a quibus non recedit, quid inde contra ejus
existentiam colligi pqrest a. falsum est Deum in illis omnibus regulis saepitis non dispensare , ut patet ex miraculis quotidianis , quibus videmus iunyeme nores, di fluctus, in ,ssistate nives, di g su
165쪽
tos De existentia, O essentia Dei.
in aquis soliditatem,& regressums in igne ardoris suspensionem a in sole retrogradationes, & Eclyples
extraordindrias; ex mortibus resurrectioneS, ex
diluviis terram inundantibus, dic. Haec frictant aa Dei providentiam.
An haee propositio , Deus est , sit per se nota .HAnc quaestionem ex professo tractant hic Theo- ,
logi, & satis acriter in ea pugnant, quam Vis, ut multi graviores censent, lis tota sere sit de nomme , di usu vocis huius, perse notum . . Propositio illa dicitur per se nota, quae ex terminis simpliciter a prehensis nata est causare 1 tu eVicentiam in intellectu; v. g. Deus, & termin Propositionis,de qua quaerimus hic,an sit per se nota ;id est, an causare possit sui evidentiam, & exio queat assensum, omni intellectu sano , absque alia explicatione, aut ratioue, modo apprehendat ficatum vocis, Vocis, es: sive clarζ, dcm-Ωincte, sive confusE. Sicut quilibet intellectus 1 nus arenoscens significatum vocum , totum , &, sturius , &, pars , statim percipit Veritatem hujus propositionis, ut illi asseruiatur, Totum est majus sua pariai. & idem est de primis principiis s quorum notitia,& assensus pertinent ad habitum', qui dicitur intellectus , seu . primorum Principiorum Et hic. smpliciter apprehensis: Nec eni m est necessaria dias incta eorum cognitio, sed sufficit confusa, quae his heatur sine recursu ad quidquam, quod sit extra iuIOS terminos, aut conceptus eorum ; qualis esset d
finitio , quia haec est distincta a termino , seu re de nita , alioqui enim Propositio non esset. nota per se, sed per aliud, nempe Per definitionem. Igitur priniri sitio per se nota est illa, in qua ex sola cogniti ne confusa, Vel distincta terminorum, suae per nomen explicatur, sine cognitione ulla alia, evidentem habet complexionem illorum. Ideo reiicit Scotus distinctionem per se notae , dc per se nos ibitis. Quia z. continetur in 1. yel nulla est, quia r r se nota non dicitur talio ob cognitionc actualem s
166쪽
II. Io 7 alioqui nulla esset talis, quand ii nullus intellectus de ea cogitaret 3 sed ideo sic dicitur, quia de se est
evidenter noscibilis , seu nata de se parers evide tem tui cognitionem , sive actu pariat, sive non 3 dc adeo per se nota, Se per se noscibilis coincidunt. Idem dicendum de per se nota in se, de per se nota in nsbis, ob eandem rationem , nam per se nota in se. est ea, quae nata est cognosci evidenter ab omni interu ctu cognoscente terminos, sive actu cognoscatur,
Ilve non, & ideo superfluit illud membrum innobis , aut , nobis ue per id enim tantum significatur actualis eiusdem propositionis cognitio . Thom istae Vero propositiones per se horas sie dividunt: Quia tonsiderant eas, secundum quod sunt immediatae, de
carent medio, per quod cognoscantur. Unde
mnis propositio immediata est per se notas quod Scotussi J non admittit, & in hoc consistit tota lis ista inter Scotistas, &Τhom istas; de, ut vides, sere est de Voce, ut fatetur noster Faventinus. Nobis lassiciae ad praesentis quaestionis decisionem videre, an haec Prqpositio, Deus est , sit de se nata parere sui cognitionem, & assensum in quolibet intellectu absq; alio medio praeter simplicem cognitionem harum Vocum, Deus, dc est, seu, existit. Nota etiam tres conditiones requiri ad propositi nem per se notam. I. ut praedicatum per se immedi te conveniat subiecto 3 alioqui sicut non conveniret
nisi per aliud medium , ita nec per se, sed per aliud esset cognoscibilis. Talis est ista: Homo est risibilis ιRisibile enim non convenit per se immediate homiani , sed per rationale, & ideo cognoscibilitas eius non est per se ex terminis illis, sed feralium lese miniun, seu medium, scilicet per rationale, quod prius illest homξni,&per 'quod inest eidem Tales situr propositiones, quibus proprietas Pr reducatur de subjecto, non sunt proprie perse notae , llari sint necessariae. a. ut praedicatum sit de essentia su
tecti ; undelicet ista sit per se evidens, nix est alb ,
tamen non dicitur per se nota eo modo, quo luc loquimur; quia albedo non est de essentia nivis. 3. ut connexio praedicati cum subjecto non possit d
monstrari a priori 3 alioqui enim propositio , aut
167쪽
1 o2 exinentia . O essentia Dei.
honnexio non esset immediata, nec per se nota , sed per aliud, nempe per illud medium, seu per ca sam illam, perquam posset demonstrari. Non ita est de demonstratione a posteriori, seu per effectum squia haec supponit immediationem, & connexionem terminorum i n essendo, & per consequens propositio non desinit esse per se nota, licα aliunde potui co
gnosci, scilicet per effectum. Denique Propcvitio per se nota sicut de quae is . alia dividitur in Vocatem, quae consistit in ipsis v cibus, quibus utimur ad enuntiandum iudicium de obiectos Formalem quae . est ipse actus intellectus
cognoscentis, dc iudicantis de re, pro ut exprimitur voce 3 dc Objectivam , quae est res ipsa, de qua iudicatur, & enuntiatur, ut in ista, Deus, ec seu, Jetras , dc existentia ejus qualiter se habent a parte
rei. Quaestio non est de formali, sed de vocali cura' obiectiva, his positis sit Conci. Haec propositis, Deus est, est per se nota, non
tamen nobis pro hoc statis. Est communis. Prob. I. ex Scolo. IJ quaestionem diso, quod prepositis illa est per se nota i quae coniungit ista exne mis, esse, O esentiam divinam , sive Deum , O risDsibi proprium ; quia illa ex terminis suis habet effiadentem veπitatem in tantum , quod propositio tua non est per se a. modo. , quasi praedicatum sit extra
modum subjecti ; sed per se primo. , ein immediata ,
ex seminis evidens s quia est immediatissima, ad lugm resolvuntur omnes propositiones enuntiantes Miquid de Deo , qualitercum 'e concepto , dc hinc Probata manet ab ipso r. P. conclusionis . .
Hob. a. ex dii is, nam huic propositioni conveniunt de definitio, ες conditiones propositionis per
se notae; ergo dcc. Prob. ant. Nata enim est habere evideritem ver itatem , seu cognitionem complexionis terminorum elus, ut sunt eius termini, dc hoc exsola illorum apprenensione ab intellectu sano. Sic definitur a Scoto faJpiopositio Per se nota . Unde patent conditiones eius inesse isti ri. ex entia , seu, esse,
quod est praedicatum , convenit per st , de immedia thi ibjecto, seu qualis est in Q. a. idem Prac
168쪽
Seatlim convenit eidem si isti Messentialiter, dii trinseo, quod nemo negat . Et 3. illa convenientia eleuconnexio illis praedicati cum illo subiecto, uno verbo, existentia Dei non potest demonstrari a pri xi ; ergo haecpropositio, Deus est, habet omnes com
Prodia. f. I. ex eodem. S; quaeritur, taquit σε insit auculeonceptMi,.quem nos concipimus de Deo, Dis quod ετ πψxio perse nota , in qua enuntiatur exta sentia distati conceptu , puta, intali promissione , cuinius extrema possunt a nobis conci - die. Ut i Deum eincipiamus ut eris necessario, vel ens sinitum , veἱ summum bonum , de rasi conceptu pessumus 'sticaruess. εο modo, quo a nobis concipitur, Dico , quod uuiala tal Ampositio est per se noda , o e. Et id probatttibiis rationibus claris in textu. Igitur ,. ex Scoto ,
pro hoc statu non concipimus Deum qui est ubieistum hujus pro sitionis, sub proprio concoptu Deitatis, sed sub aliis conceptibus per quandam
oppositionem ad creaturas, quos vocamus proprio ς communibus, V. g. quando audis Deum, concipisens infinitum, ens necessarium , summum bonum die. Et sub his conceptibus propositio , Deus est, nono est nobis per se nota ex Scoto. Hinc Prob. a. pro hoc satu viae nomine Dei concsp mus ens infinitum , . ens necessarium, summum bonum , uno verbo, concipimus Deumsub per fictionibus a tributalibus; sed non est per se notum, quod sic conceptus existixs V. g. Oxistis sergo Deus est. non est Propositio nobis ρω senosa Patet maj. quia Pro hoc statu non attingimus Dei talem in se, sed in creaturis, & ex creaturis; sad Deus erim habitae lucem inaccessibilem, quam niuius h
minum vidit , nec videre potest . Prob. min. existentia, seu esse prius ratione i & immediatius co petit Deo, quam infinitas, vel bonitas; ergo a b his conceptibus infinitariae, & bonitatis haec tuo; ositio non est per Q nota nobis , quia non estgmmediata. Prob. ant. nam infinitas i I sa est demonstri ilis r tione a priori, & propter quid 3 nempe Per essentiam: sunt enim velut Pioprietates, sic omniis proprietas
169쪽
demonstrariir per essentiam ; sed proptatio per se
nota non potest demonstrari a priori s ergo &e. Prob. I. propositio per se nota non potest negari, nec intellectus potest assentiri propositioni oppositae ised in via multi negant Deum esse, & assentiuntur oppositae a Nam dixit insipiens in corde suo , non es Deus, Et de facto reperiuntur plures Athei ; ergo
non est per se notum nobis, Deum esse. Prob. mai. nullus homo negare potest, quod totum sit maius sua q, nec assentiri contrariae s nullus negare potest hanc, quinque sunt plura tribus, dcc. Prob. 4. non concipimus hic Deum sub conceptu
simpliciter simplici ; sed propositio constans terminis,
seu conceptibus complexis non est per se nota ergo nec est per se notum nobis, quod Deus est. Ant. pae. tet. Nam concipimus eum sub conceptibus attrib talibus, di per creaturas, de ex creaturis, ut diximus, verbi gratia , ut ens infinitum, bonum necessarium, dcc. Sed hi conceptus non sunt simplicitex simplices, sed complexi s ergo, &c. Prob. min. quia linius quam praediceriire e de subjecto complexo, d het cognosci complexio , seu unio partium complexi , seu terminorum simplicium inter se, Vel bi gratia, ut cognoscatur haec propositio, ens insinitum ess ς debet
prius e nosci complexio insimtatis cum ente ; ergo . propositio constans conceptibus, seu terminis coitiplexis non est per se nota . Objica. coni. 2. P. ex D. Damasceno . IJrius, quodHῖ , Delim esse, cognitio omnibus .st naturaliter imserta. Sed id Fuius notitia est inserta omnibus a natura, est omnibus per se notum ι ergo Deus est , est etiam propositio per se nota nobis. Maj. patet ex diis supra: prob. min. quorum notitia est nobis inser- Αta a natura , sunt prima principia r sed prima principia sunt per se omnibus nota 3 ergo , & Re . dist. maj. naturaliter inserta , confuse, Jc im- spersecth, di secundum aliquos conceptus generaleS,S ex creaturis, cone. maj. distincte, & perfecte sub Propriis conce etibus Deitatis, neg. mai. & sic dist.
min. si notitia illa naturalis sit distincta, & sub pro-
170쪽
nῖbus, neg. min. &conc illi autem conceptus, sub quibus liamen naturae nobis ingerit Dei cognitionem,siint confusi , impersecti, & communes , vel ad summum proprii ex communibus Videmus enim nunc per specu um in animate , inquit Amistolus. , Obilc. a. Ens summum, quo nihil majus excogitari potest existere , est per se notum ; sed Deus talis est, ex Anselmo L ergo Deum esse est per se notum. Prob. mai. nisi enim existeret, non esset maius; namqtiod existit, maius est non existente; ergo hoc ipsi , quod Deus est illud summum, per se noscitur, quod
R P. neg. mai & consi Prob. nam Priusquam nos.catur existentia summi illius entis, prius cognosci debet, quid sit tale ens, quo majus dari non potest, α hoc non patet ex terminis , sed opus est discursu , dc explicatione. Objic. I. est Per se notum, quod veritas est, sed Deus est veritas, ergo, &c. Prob. maj. illud est per se notum,. quod negari non in test , sed negari non potest , quod veritas est , alioq ut diceretur, quod Veritas non est , di sic negando veritatem, vectas asseIeretur, ergo &c. Rel. min. esse diminutam , deberet dicere ς per se est mςum , qvid Deus est veritas ; & sic negaretur trula min. In forma , dist. min. Deus de facto est veritas, conta per se est notum, quod Deus est Veritas, neg. min. & cons. aliud enim est , quod Deus sit veritas, id fatemur, & aliud dicere, quod id sit per se notum, di hoc negamus. Praeterea in argumento est fallacia consequem is r arguit a communi ad particulare , sicut qui diceret, datur animal, ergo datur homo. Potest enim dari animal, quod non sit homo, licet homo non existeret, sic evidens esse potest , dari veritatem, non autem quod detur haec veritas , quae
Objic. . propositioneς aliquae non simpIiciter necessariae sunt per se notae, ergo a sortiori i sta, est , quae est simpliciter, & absoliath necessatia . Patet cons. nam quo magis conaexio praedicati cum subiecto est necellaria, eo notior est propositio. Prob. ant. haec est per se nota, totum est majus fua parte.& imsta, homo est animal rationale: sed istae, & similes