장음표시 사용
171쪽
1fa De existentia, O essentia Dei
hon sunt simpliciter necessariae, sed ex suppositione iquod existant; ergo, &C. Resp. neg. cons. ω rationem eius, nam connexIo
praedicati cum subjecto praecise non reddit propo tionem nobis per se notam 3 sed evidentia illius connexionis, quam Parere nata est ex terminis suis, &talis est ista, totum es majus sua parte, non Vero ista, Deus est, sinem nobis pro hoc statu viae, in quo non attingimus Deitatem stib proprio eius con- ceptu, secundum quem connectitur cum existentia. ι objic.3. quod est de lege primaria naturae, est per se notum; sed quod Deus sit colendus, amandus , dici est de primatia lege naturae; ergo fit quod Deus est, est per se notum, di quidem a sortior I. Res'. neg. mai. aliud enim est propositionem aliis quam naturaliter cognosci, aliud esse per se notam. Praeceptum illud naturaliter cognoscitur , sed non per se, quia non est Propositio prima, nec immediam, 'supponit enim Deitatem, & existentiam eius, neutra autem est nobis per se nota pro hoc statu. Has 3. o lectiones protri nit, &resolvit Scotus. Di JObjic.6. ex eodem, haec est per se nota , nee e sese; de ista; operans existis actu 3 quia oo ctum praedicati, scilicet non est , repugnat subjectoe; nam si non existit, non est necesse esse s sed Deus est nee seris , O operans κctu 3 tergo per se notum est, quod
Resp. neg. mai. ob rationem allatam . TerminI, 'seu subiecta harum proμ sitionum sunt complexa i. saltem implicite , aequi Valent i stis; ens necessarium ,
en, erans; & prius Videri debet connexio entis cum inere saris , dccum operante , quam agnoscatur con' nexio utriusque cum praedicato, scilicet cum esse. 1 obiic. denique contra totam conclusionem ex Sc lto. Omnis propositio, quae est per se nota secundum lse, est etiam nobis ; sed per nos, & Scotum , Deum lesse est per se notum in se; ergo & nobis. Prob. lmai. improbat enim divisionem per se notae in per se notam in se ,& per se notam nobis. Patet Lad inquit, . quod nulla est d in iis de per se nota in se, O in nobis , quia quacumque est in se, per se nota, eu
172쪽
humque Asiae rui est per se nota, Iicet non actue 'gnita ἔ.esso , dcc..Hinc multi arguunt Scotum cor tradictionis i quia in principio quaestionis respuit diasinctionem illam per se notae in se aper se nota nobis. Et postea docet hanc , Deus est, non esse per se
Resp. ex Scoto. D st. mai. si termini eoncipiantur per se , cone. si non concipiantur per se , neg. mai. Sc M. nam ScotussiJ ad propositionem per se, & insen tam requirit, ut, quantum est ex terminis suis , aevidenter nata, si termini coneipiantur. Et hac posita conditione , quae semel est nota evaeumque intellectui, est nota omnibus , si vero termini non eo cipiantur ab omnibus , ita nee propositio est mmnibus per se nota; quod evenit in ista, Deus est, respo.ctu hominis viatoris, a quo iste terminuS , Deus, non cognoscitur in sua quidditate.& conceptu proin Prio, ut eatebit, sic Scotum non intelligunt , qui accusant illum contradictionis, aut non legunt ii
En Deus sit unicus: O an Id a nobis pos
ATheistis, contra quos pugnavimus quaest. prae
ced. Opponuntur s quamvis idem in xe sit Deum negare, & plures asserere .s nam , ut dicebat Tertullianus r Deus , si non unus est, non est. Agimus ergo hic de unitate solitudinis , quae excludit Pluralitatem naturarum similium , non veto de Mn sate entis , quae excludit divisionem, nec de unitat. Hicitatis, quae opponitur compositioni , nec . personali , quae opponitur pluralitati persbnarum in unitate naturae; & quaerimus, an ita Deus sit unus, ut non detur alius, distinctae quidem realit et, scd similis, ac aequalis naturae, seu essentiae. Plures suerunt olim Polytheistae , qui scilicet pluralitatem Deorum finxerunt. Gentiles enim Idolo
173쪽
relainta Deorum millia in terra esse censuis , alii
innumeroe, quae non erant numina colendorum , sederimina colenpium, inquit August. fi J Haeretici voto etiam plures finxerunt, ut APelles, de Apelliani qui tamen revera unicum vere Primum agnoscebant, quia secundum a Primo factum, scilicet Deum malum a Deo bono, ut Manichaeus, qui duo rerum
prima principia, & sic duos posuit Deos , & quidem
ingenitos, dc coaeternOS, unum bonum, & Creat
rem invisibilis creaturae, ac lucis , alterum malum , detreatorem tenebrarum, ac visibilis, di corporeae cre turae. Id prius docuerant Cerdoni tae, di Moeroonι, dicentes unum notum hominibus, & mundo,& iustum , crudelem, ac vindicem, di authorem V teris Testamenti; alterum ignotum , & Pure bonum, Patrem Christi, & authorem novi Testamenti s m tum dicebant rerum omnium Pndatorem. Mantinchaeis adhaeserunt Fri eiulanistae ASEnsenses. Α- 'Ili fuerunt Trithea sae, quia tres personas divinas , totidem deos dicebant, numero ,& natura distinctos, ut Ferata ciuidam i Ioannes Phithonus , & Abbaa tiachim , qui videtur dixisse tres Personas divinas clinse tres essentias, Deumoue esse uΙrum unitate colI ctionis, sicut Eccleta dicitur una. Idem erroil trishuitur Namunio Lullo; sed fortε immerito s item Valentino Gentili , de Iacobo Sehehio , Lutheri discipulo ι imo & ipsis Lut hero , Calvino, &mianam , ut notat Bellarm. Γ23 contra quos Omnes lit ' Coi ci. Non solum deside est,unicum es e Deunt, sed 'etiam demonstratur Ita comin uniter . Prob. T. ex Scoto, saJ sic ad Deum l plum Ioquente. unum est , quo hie ρογιο, σ in uno,quo opusint m cs - summabo. selliseς unus Deus Is , ultra quem non e salter , εμις per P ophetam dixim , ad quod stendendum non Puto descere rationes. Et adducit qui ' que i unicus tantum numero est infinitus intellectus.
a. una numero tantum est infinita voluntas. I. una numero tantum est infinita potentia . unum num
νο tantNm est necesse esse. s. unica sola est bonitas in-r sinita. Ecce conclusionem quoad utramque partem.
174쪽
Idem docet in Metaph. H Dicendum, quod summum bonum est unum , O hoc patet ex tribus I. ex sui siminplicitare, ine. Et in Theologia adducit 7. rationes VPdetur, inquit, quod ista unitas possit ratione nat rati Ostendi. Prob. quoad I. p. I. ex Scriptura e saJ Dominus ψήest Deus , O non est alios praeter eum; & , Dominus. Deus noster, Dominus unus est 3 dc, videte, quod ego sim olus, er non est alius Deus praeter mea &,t Inon est sanctus, ut es Dominus, neque enim est astu te , I J tu solus auissimus in omni terra idc,ssJtu es Deus solus.& , DJ non est alius Deus, qui tu , O Deum absque me nescies Et ex novo Test mento, f7J Haec stata aeterea, ut cognoscant tesolum Deum verum & , fgJseimus, quia nihil est λ tum in mundo, . quod nullus est Deus , nisi umii s& , fC Deus autem unus Deus est ; dc , sivi Regis oculorum immortali, O inmisibui, soli Deo, &c. Prob. a. ex definit ne Eeelesiae: Ut in Concilio Nicaeno in symbolo, credo in Mnum Deum. Et in Symbolo Athanasii di Fides catholiea haec ess, ut unum Deum , &c. Et in Concilio Later. sub Innoc. III. I LIFirmiter eredimus, or simpliciter confitemur, quod i nus solus verus est Deus ateirnus . . . . tres quidem pers- me , sed una essenxia , substantia, seu natum .... unum sniversorum principium, Oci, Probant 3. SS. PP. & Theologi ex ipsis Philosophis ethnicis, quorum Testimonium hic plurimum Valet, quippe ab inimicis ; unde inquit S. Thom. si ad Antiqui Philosophi quasi ab ipsa coacti veritate posuerunt Mnism tantum principium. Et ut scribit Orosius: Γ i 3 J De uno Deo omnium pene una opimo est. Prob.2. λ &haec sit prima ratio. Deus est ens i finitum , sed si esset multiplex, non esset Impliciter infinitum s ergo nec Deus o Mai. supponitur ab omnibus, & probabitur infra: prob. min. ens simpli
175쪽
iis De existentia , ct essentia Dei.
eiter infinitum includit omnem persectionem realem possibilem; sed si esset multiplex, v. g. si essent duo, neuter contineret omnem perfectionem realem possibilem ue ergo neuter esset infinitus. Mai. etiam patet , & supponitur, nam per ens simpliciter infinitum omnes intelligunt ens continens omnem persecti nem realem possibilem, & quo maius concipi nihi, Potest. Prob. min. unus ilIorum non contineret perfectionem alterius, alioqui non essent duo distincti
Dices, quod unus non haberet quidem persecti nem alterius in entitate, sed similem, quod sunteit ad infinitatem persectionis.
Contra. Nisi unus contineret persem:onem enthain ivam alterius, non esset entitative infinitus, non haheret etiam entitatem illam infinitam alterius , dc quoad hanc limitaretur, sicut Petrus non continet persectionem entitativam Pauli, quamvis habeat na-
muralem similem illi s ergo ita esset de duobus Diu
Alis Confirm. Deus est infinitus simppciter in entitate,
ita ut non compatiatur entitatem aliam a se, quam non contineat formaliter, Vel eminenter, aut virtua alter ; ergo est etiam infinitae simpliciter unitatis; erisso nullam patitur unitatem,quam non contineat so maliter, vel eminenter, aut virtualiter , sed non siexontineret neque entitatem , neque unitatem alterius
Dei, si esset duplex ; ergo non esset infinitus simpliaciter nec in entitate, nec in unitate .
a. Ratio. Ens necessarium non est multiplicabile snd Deus est ens necessarium , ergo est immultiplic Bilis; ergo est unicus. Prob. mai. s ens necessarium esset plutificabile, essent infiniti Dii , sed consequens - est absurdum, & impossibile, quomodo enim cap Tet eos mundus t q uam vilis esset illa multitudo idce. ergo & quaelibet pluralitas. Prob. m . tum quia imente necetiaris , idem es esse , p. se esse, & ens Mecellarium , ἀ fe tribuit sibi quantum potest; αCerte qua ratione admitterentur duo, eadem & in Gniti essent admittendi; non enim limitarentur nec ab intrinseco, nec ab extrivi co . Hanc rationem sic e
176쪽
Malia 3 eur numero Deitaseontenta gemello soAn non in populos diversa examina Divum Fundere erat melius, mi dumque implere cap
Semideis passim nullo diserimine monstris e
Dices. Omnes species non sunt aeque multiplIeabis Ies; species enim oculorum . di capillarum iunt m gis multiplicabiles, quam homines; ergo non implicant entia multiplicabilia tantum in tria vel quatuor, non vero in infinitum: & id patet de personis,& relationibus divinis; nam essentia divina communicabilis est tribus tantum personis; & in Deo
plurificantur relationes personales ad quinque,& non plures s ergo non valet argumentum ad probandam infinitatem . . 'Contra i. quia falso supponitur , quod homines non possint in infinitum multiplicari, si possint oculi, vel capilli. a. quia species naturae creatae sunt finitae enti talis, & virtutis, Deus Vero infinitae. 3. rei tiones in Deo mu Itiplicantur ratione producitonum , quae non sunt nisi duae, quae occupant aeternum, α exhauriunt totam foecunditatem ad intras & hae non qunt plutes, quia sunt absque multiplicatione este tiae, de quo alias. t. Ratio. Si darentur duo Dii, neuter esset Deus; sed hoc implicat; ergo non dantur duo. Prob. mai. neuter haberet persectionem, V. g. intellectum, voluntatem , sapientiam , ἐκ potentiam infinitam; ergo neuter esset Deus; quia Deus debet esse undecumisque infinitus omni persectione cogitabili , & quo non possit cogitati persectius. Prob. ant. I. intellectus infinitus debet intelligere omne intelligibile per fectissimo modo, quo potest intelligi 3 sed neuter istorum intellectuum id faceret idem est de volu tate quoad volt bilia, & amabilial ergo neuter esset infinitus. Prob. min. intellectus Dei Patris, V: gr.. perfectissime intelligeret Deum filium , intelligeret eum Per essentiam, vel non; sed neutrum dici potest sergo aec Prim .Prob. min. I . si non cognosceret per
177쪽
De existentia, O essentia Dei.
essentiam, sed Per speciem, non coξ nosceret per ctissime quo posset ; nam posset etiam intelligi, di quis dem persectrus,& immediatius per essentiam. a. si1M-gnosceret per essentiam , coaeiti' i Ila Dei Patris esset
rin rior natura , quam essentia Dei filii ; nam
in eognitio est posterior obiecto suo motivo , & ab eo depe*Jer; sed hoc est impossibile; sic
te non esset Deus , quia dependens ab alio, di posterior natura in sua cognitione , ergo, die. 'Confiim. quia si Deus pater intelligeret Persectis- sine Deum filium, sicut seipsum , illa cognitio duo objecta adaequata simul ; sed hoc implicat serta& illa cognitio. Prob. mai. haberet enim duos Deos quos in nite perfecte cognosceret, dio uilibet aequaret intellectivitatem. Prob. min. ex disctis in Physica , dc de . anima de duabus causis to- talibus, dc adaequati s eiusdem effectus. Hoc idem ar--umum facit pro voluntate re*ectii amori S , quo pater ille amaret se , & illum alium Deum D
': , io est de voluntate , nam,si est infinith Icta,
dili et omne diligibila,quantum ei diligibila, &pereoraz, Isini Edebeed digere Deum
num sed hoc non possent facere duae illae voluntates duorum illorum Deolum I ergo illa non essen hiζfinite perfectae. Prob. min. nam voluntas secta plus di limit suum esse, quam esse alterius distincti, saltem an pretiative , & cum praelatione ; ergo pater plus disti eret se , quam filium Deum, &iste plus st diligeret, quam Patrem ; ergo neuter diligeret alium inis finite, nec perfectissime . . Dices , filium respectu patris non esse aeque dii xibilem; ideo pater ordinate deberet , & posset se
plus diligere, & sic filius diligeretur,quantum esset ' caeha infinite diligibile non admittit ullam maiorem diligibilitatem, ergo si unus sit sub illo respectu diligibilior, & magis diligatur, aiter non erit infinite, nec summh, &super omnia diligibilIS. Confirm. nam ambo illi Dii simul erunt magis di Iigibiles fallem extensive , quam stinguia 1eqrsim; er- Eo singu li te orsim non poterunt infinite diligi. Haeci
est 3. ratio Scoti, unde colligit , quod neuter
178쪽
rvm esset bonum infinitum. s. Ratio petitur ex omnipotentia. Illi duo Di Iesissent duae caulae totales primae, dc adaequatae sin aulorum effectuum ; & effectus a singulis , dc ab ambobtis penderent adaequale s ' sed hoc implicat ut mox dicebamus ergo & duo Dii. Prob. maj. uterque haberet totam & tantam efficientiam,quanta sufficeret ad totum effectum, & quidem Primam , ac prorsus
. Dices,. id non sequi, nam cum agerent libere ad extra , possent velle agere seorsim, & sine se invicem, aut attemperare suam Virtutem sic, ut partialiter tantum concurrerent, sicut de facto Deus sinit secum a
Contra. Nam licet possent sic velle, possent etiam velle ambo efficere totum , aut non possent id velle, si possent id velle ; ergo tunc ambo , & singuli efficerent f dc sic totaliter, & adaequa te effectus penderenta singulis, si vero non possent velle , ergo non essent liberi ad extra, nec omnipotentes, nec Dii. Hinc ritur: G. Ratio scilicet ex omnipotentia. Neuter ent omnipotens s ergo nec Deus: nam Deus debet esse mnipotens. Prob. aCr. neuter Posset impedire actio nem alterius , aut posset; si non posset, ergo non esset omnipotens ; si posset, alter non esset omnipotens. . Ratio est. Optimum regimen Univeis debet esse monarchicum; sed si essent plures Dii, regimen non esset perfecte monarchicum, ergo non sunt plures. Nas. supponitur ex consensu communi Philosophorum tenentium,quod Monarchicum est perfecti se limum. Min. etiam patet, nam omnes simul rege-rςnt, & nullus esset primus.
Dices, singuli haberent suum districtum,aut suum ,
Contra I. ergo singuli non haberent potestatem Infinitam 3 quia unus non posset ingerere se in distria Ettim, di mundum alterius , nullius regimen esset liniversale. z. quia W,ssent si item ex libertate esse discordist, aut si non possent discordare, non essent
liberi; si possent esse discordes, ille, qui per discoroiam impediretur ,& succumberet, esset impotens, ocinsertos,essio non esset Deus. Denique in illo regimia
179쪽
he pluralitas esset vel superflua , vel importuna, de contemptibilis. Superflua, quia unicus sussiceret , importuna, quia se se impedirent, aut impedire pol- Piob. denique communi axiomater Ron siplicanda entia , O maxime entia summa, ea sine nece ate; sed nulla est necessias Deos mulis
O Dii multi. Et alibi: saJ Ego dixi, Du sus M, non es misis in Diis domine, ergo dantur plur
Resp. neg. cons. nam scriptura in his, & similibri ocis loquitur de Diis metaphorich, & improprie , cin sensu hominum , qui Deos vocant Reges, & D minos, & Magnates, non autem in rigorOlo, re proprio sensu. Sunt falsi Dii, non veri. Omnes Dragen
Inst. illi Dii gentium habebant characteres Divinitatis , faciebant miracula , curabant morbos , praemdicebant sutura , m. quae sunt signa Diviaeatis: r Annuntiate, quae ventura Iunt in 1 -umm, O sci mus, quia Dii estis 3 ergo erant Veri Dii. Prob. antiex Scriptoribus historicis , qui plura talia narrant de
Diis illis. Resp. neg. ant. & rationem eius. Nam ea omnia
Pe daemonum, dc arte magica fiebant, vel per ill siones, ut patet de Magis AEgyptiorum, di aliis. De curationibus sic loquitur Tertul. Γ J Laedunt primo , dehine remedia praeciniunt ad miracula noma , sive contraria , postque donunς udere , O sie curare creduntur . Et Minut. selix. sue J Morbos fingunς ,
rerrent mentes , xorquent membra , ut ad cultum Dei sui corant , ut nidore altarium , mel hostiis pecudum saginati , remi sis , quae constrinxerant, curare videantur . In praedicationibus . per αquivocationes fallebat'. in mulabantur divinitatem, dum furabantur divinationem . In oraculis autem quo ingenio ambiguisa;es temperaretir in cUφnim,
180쪽
Obiic. a. Deus est, quo melius excogitari non potest, inqiiit Ansel.sed melius est plures esse Deos,quam unum ; quia sunt plura, & majora bona,seu optimas ergo ita est. - Resp. dist.mai. Quo melius excogitari non potest, sine contradictione, conc. quoquo modo , ne g. ma , nam ut patet ex fundametis allatis,implicat illa duorum summorum bonorum , ac Deorum plurali
Inst.Si potest ullo modo illa pluralitas Deorum ab intellectu humano cogitari ; ergo a fortiori illa est possibilis,ergo& de facto existit e nam in divinis idem
est posse, &esse. Prob. I. conseq. Plus enim Deus potest facere, quam intellectus hominis cogitare: sed homo potest cogitare illam pluralitatem, ergo Deus potest illam habere , & quidem a fortiori. Prob.min. experientia tum de Idololatris, tum de nobis, dum sie loquimur. Rel p.neg.conis.& dist.mai. prob. Si cogitet rati
nabiliter, conci mai.& neg. min. sit cogitet falso, & i rationabiliter, neg. mai.&cons. cogitamus chimaeraridi tamen Deus non potest illas facere.
obile. 3. Foecunditas est perfectio etiam In Deo,sicis ut steti litas est impersectio ir sed in Deo non esset umra foecunditas, niti posset producere alium Deum sibi similem ; ergo ita est . . Resp.dist.mai. F unditas,quae rationi Deitatis non repugnet , conc. mai. dc min. foecunditas , quae rein Pugnet , neg. mai. & cons. Jn Deo est Vera 'cundiatas, qua generat filiuyn sibi non solum similem , sed di unum in Deitate,& natura ; di haec non repugnat Deo , sed sumnah d-t ; illa Vero , qua pioduceret alium Deum distinctum in substantia , repugnat Deitati, quia genitus non esset Deus , .sed dependens a generantes de darentur infiniti Dii quia vel
iste genitus non esset Deus uia careret illa foecundiis sate, vel generaret tertium, di tertius quartum , & sic in infin tun ,
Inst. Ille Deus non esset beatus persecte , si esset solusi sed conseq. est falsum absurdum, oc implicans, ergo ocant. Prob. maj.Quia, Dos, si unus est. I. p