장음표시 사용
371쪽
quod dignoscitur quantitas rei. Mensurae enim est,
quantitatem ignotam nati Darae per notiorem uesicut patamus per ulnam , aut ulna per palmum . Ignotum ergo mensuratur per notius, & quia triplex est quantiatas i. dignitatis, stupeo Nonis , quae meninratur Per gradus : a. modis , quae mensuratur perextensi nem , ut ulna per paruum r dc 3. numeri, seu discre- .m , quae mensuratur per unitates s sic triplex est mensula singissis proportionata: mensura dignitatis , vel essentiae, est id, in quo natura uniustui usque gen ais per se primo, & persecte reperitur, & quod ea per te cognitum iu estque ratio cognoscendi gradus Ursectionis omnium aliorum entium eiusdem generis, Verbi gratia r quantitas riniae, quae est notius in genere ponderum , ideo est mensura omnium: similiter unitas in genere quantitatum discretarum , verbi εratia r numerorum, & sic non solum , quod notius, sed etiam ι quod est simplicius, est pria .ma mensura, ur unitas, di unciam praedictis, iurita illud Philosophi: prima mensura est yrimum , quia illud , quo primo cognoscimus , es apud nos prima mensura in quolibet Senere . Denique mensura ex Dinseca distinguitur a mensurato , saltem ut i -
- Scoms 1Jetiam docer, qudd mensuratis, seu ee H aiis de quantitate rei fieri potest vel per quam
sitarem existentem solum in imagιnatione me sentis, sevi peritus μrtifex per quantitatem , suam
Aabat in mente , mensurat quamlibet aliam pbi o
sectam , vel per manritatem existentem in re; hoc urset iter. I. per excedentem s tunc certissca tur intellectus de quantisate minore per audium
rius ad maiorem 3 vel per recesitim ab ea , siemensurantur quidditates rerum , mens ra est per sectior mensuram o sic Deus dicitust mensura o--nium, quae funo 3n quocumque genere. a. per quan ritatem excessam , qum quantitas aeota minor so pars majoris, γα minur es .ista , O tunc qua sitas minor mensuraς totum 'per sui replicationem , o sie minor motus mensu at majoram , verbi gra- tia r hora diem . 3. aequalis.nota mensurat ae-a-
. um ignotam , mi AEquatim , O hoc is per applics
372쪽
Gnem , seu per superpositionem . His praelibatis I Prob. I. ex dictis: mensura proprie debet esse ri Hor mensurato ; sed aeternitas non est notior Dei eiarentia, Vel existentia s ergo non est proprie mensura divini esse. Mai. patet ex dictis: min. prob. ex P xientia , & etiam ex dictis 3 nam haec propositio, Deus est, est per se nota, aut saltem adeo evidens , ut intellectus benό dispositus non posset ei dissentui. . a. quia mensura activa, de qua his loquimur , de-het distingui a mensurato; sed aeternitas non distin guttur ab esse Dei, nec ab eius durationes quia est 1 amet ejus formalis duratio. M. quia mensuratum proprie , & in *igore non potest esse infinitum, mensurari enim est rei habentis terminum aliquem , cum mensuratum finiri debeat per mens Istas rationes sic exponit S. No. si ' Divina m gnitudo non est mensurabilis, Vel mensurata, nec ab
alio, nec a se. I. quia mensuratio ponit terminati nem , & divina magnitudo non habet menturam in tra , nec extra ... z. quia commensuratio non est nius quantitatis ad se , sed duarum ... 3. qt laticla omnis motus reducitur ad movens , quod non enmotum, neque a se, neque ab alio, ita Omnis memsuratio reducitur ad unum Primum , quod nullo modo est mensulatum, sed est omnium mensura, de
Prob. a. P. si aeternitas DeI mensuraret durati nem creatam, id fieret Vel ut excedens, vel ut e cessa, vel ut aequalis: sed nullum horum dici potest, ergo, &c. Prob. min. non enim dici potest mensu-xari 2. nec 3. modo, quia aeternitas non Dotest ex cedi, ne equari: seu non Potest esse excessa, nec a qualis , quia est infinita, re per consequens excedit omnia finita ultra determinabilem Omnem proin Portionem , nec I. modo , scilicet ut excedens, quia Per quantitatem excedentem mensurantur minores, quatenus per applicationem , & comparationem ista-xum ad illam dignoscitur, quantum istae ab illa dissent 3 sic palmus mensuratur ab ulna ; sed hoc neri non potest proprie, di certo per applicationem, Vel comparationem quantitatis infinitae, ut est aeternu
373쪽
omnes erratu IerEo nec aeternitas, nec Deus potest esse mensuratas eli inlinita, di sic excedit omnes creaturas &
quidquid n eis est, in infinit uir, 2 V omithes
determinabilem proportionem; ergo numquam per Vm creatur
m ad Deum poterit sciri, quantum illae accedant.
est mensura ponderis, non lia T. Tinaet in non est unigenea cum durati ratii essentialiter tota fiamul, oc indivisibilis, duratio vero creaturae est su cesti a , ut patet de tem re, cuius partes sunt in fluxu, ita ut nulli Permanenti coexistant, ni/ιnuenters ergo, &c. ym in ter minis , essentiam Dei mensurari sua immensitate, &existentiani sua aeternitate , di quod Deus dicitur mensura omnium, quae sunt in qu umque genere ergo haec conclusio est contra Scotum
Resp. neg. cync quia Motus G ibi non laqukur demensura in riεomis, S propria significatione, nec
modiani loquendi, qui dicit, Deum non aliter me luam per suam infinitatem , & aeternitatem, Deum esse extra omnem esensuram , & id fatemur Non examinavit autem Doctor 1ubtilis hanc quaestionem ex DIosessis, nec ci ca eam declaravit mentem suam 3 sed patet ex eius Principiis , & maxime ex conditionibus, quas reuuirit in mensura, quod nihil est in Deo, cui illae com
. Imo id videtur explicite decidere, s34 quod aete nitas non sit proprie mensura: Divinu esse, inquit,est extra, dc supra omne genus esse,& ens,ens creatum &ia genere,& intra genus:sed mensura est proportion so Dereri prin. G. xRsad Mem.
374쪽
a mensurato. Ergo non potest ens in genere ut
eatura) esse mensura entis extra genus. Sed aeterni--s.& nunc aeternitatiS sunt extra genus: ergo, umensura inoportionatur mensiirato, ens extra g eiusnodi potest esse mensura propria, di per se emis in stenere, obis creaturae9 ideo nec aeternitas, nec nunc isternitatis potest esse mensura alicujus entis creati a Ici notanda particula , proprie, O per se, ut videas, cubd , qtrando videtur tribuere aeternitati rationem mensanae, saltem respectu creaturae, loquitur imPr
' obiicia. mensura est id , quo eo noscitur quantitas
Tei 3 sed per aeternitatem eognoscitur, quanta ut Delduratio, sicut per immensitatem scimus , quanta iit eius magnitudo, seu essentia ; ergo aeternitas est Vere mensura existentiae, seu durationis Dei. Prob. min. scimus Per aeternitatem , quod Dei duratio 1it inunista , & sine termino , seu sine principio, di fine. Resp. dist. mai. quo prius cognito scitur quantitas clat , & determinate, con. mai. & neg. min. contuse , dc indeterminat. , neg. maj. dc con. utriusque assu
menti. Nam aeternitas non est prius, nec Gillinctius cognita, qitiam Deus , vel ejus existentia , nec Perquamcumque ejus cognitionem scimus determinate , sed tantum confusE quantitatem durationis eius , I-mo &eum ipsamet aeternitas sit ejus duratio, non
potest esse mensura sui ipsius, di denique per aeternitatem Dei, nihil clarius scitur , nisi quod duratio eius est infinita, & ultra on nem mensurabilitatem . hoc autem non est propriE, & distincte scire quantit tem durationis, sed potius nescire - . Ideo dixi, quod aeternitas non est proprie mensuraxespectu Dei, nec creat urae ; nam aliquo indu , di in largiori significatione mensurae, dici potest, aeternistatem esse mensuram esse Dei, σ ereaturarum X erue quidem Dei negative, quatenus est extra numerum, ἐκ mensuram, & quoad creaturas, secundum aliquam, Iicet indeterminabilem proportionem squalenusqua
tumcumque de illius perfectione participent, misnus distare videantur , semper tamen ab eo distandinfinite in infinitum , sed quo minus ab eo diuerunt, eo persectioies sunt.
375쪽
Depraesentia , Oexistentia rerum in aternitate. HAnc famosam ouaestionem seorsim exam In mus, agentes de aeternitate Dei, quando quiacem haec lola vera est aeternitas: &senius quaestionis eli, an aeternitas, de Deus ipse vere dicatur coexist retempori, & creaturis pro tempore existentibus, de Vicissim, an creaturae verε, & realiter, & actu co Xittant, &sint prssentes ab aeterno eidem aeternitati Divinae, ut volunt plures Thom istae , qui propterea Putant, Deum certo , & infallibiliter cognoscere futura omala contingentia, quia sunt realiter praesentia
Porro creaturae portant cogitari praesentes aeternitati. s. objective, seu in eme cognito, & ideati, qu tenus in intellechu, per cognitionem divinam , & ternam repraesentantur: a. virtualiter , quatenus in eius virtute productiva, seu omnipotentia continentur , sicut rosa in roseto tempore hyemali: Vel s. reain
liter, di minative , videlicet secundum es suum reale actuale. De virtuali , & obiectiva praesentia nullus dubitat: certum enim est, futura omnia habere esse objectivum in intellectu dirino, & ab illo cognosci ab aeterno , ut patebit ex dicendis de scie ita Dei, & similiter certum est, creaturas omnes, tam futuras, qu possibiles contineri virtualiter in omnipotentia Dei. Sed disputamus de praesentia reali arictuali; ita ut v. g. Antichristus, qui aliquando futurus est, sed nondum existit, existat tamen realiter , di actu in aeternitate, di illi coexistat & nunc, di ab
. Conci usio. internitas Dei vere coexi Τὰ ereaturis, o creaturae aeternimii pro tempore , quo realiter existunt , non autem ab aeterno, nisi obiective. Est communis contra plures Thomistas, qui asserunt coexi' stentiam aliquam realem creaturarum aeternitati, Mab aeterno s & in eam sententiam trahere conantur S. Thomam.
Prob. iuex Scoto OH dicente, quod arternitas, ut
376쪽
remistit praesenti instanti temporis, sortitur nomen instantis, ut nunc coexistit toti tempori, claudens omnes differetias temporis,dicitur instans arar nisatem coexistere creaturis,se temporiseilicet in Ianro eiusfluenti. Et pro z. parte dicit, quod, si Deus au geat locum in infinitum , immensitas tamen Dei non esset sibi ratio coexistendi alicui loco in a liquo nunc , nisi existenti. Non enim Deus per immensseatem sui coexistit alicui in loco, nisi quod est in illo loco, licόt posset causare locum extra universum , di tune per immensitatem suam crixisteret illi . . SI I- eitur immensitas no est ratio coexistendi loco, niit a ctuali, di non potentiali, quia illud non existit 3 pa
xi ratione aeternitas non erit ratio coexistendi alicui,
nisi existenti, quia illud, quod non est, non potest alicui coexistere, quia eοexistere dicit relationem realem s sed relatio non est realis , si fundamentum eius non est reale ; ergo nulla creaturae xistit Deo , vel aeternitati ejus realiter ab aeterno, tantum pro temP re, quo existunt reaster, & actu. Prob.2. ex Patribus. qua sunt futura praesentia sunt, ait Ambros siJ se. praesentia obi ctiva, non reali) est' ei,em praecognita sunt, omnia vendisura pro factis habenda sunt. Eodem sensit dixit Hularius: Hihil non semper eum Deo fuit, quidquid in rebus est , quae si ad crearionem fui erpta sunt, non sunt tamen a Dei praesentia , vel potestate inchoatarstilicet aeterna sunt Objemve in Dei scientia , ct υλ maliter in eius potestate. Sla Hieronymus: qui elestos nos ante fabricam mundi testatus est ue ad praescientiam Deι pertiner, cui omnia futura jam facta sunt, O a sequam fiant, jam facta sunt. Idem docet Ausust.
sad ira us novit omnia , ut neque ea, quα dicu rur praeterita, ibι praetereant, neque ea, quae dicun rur futura , quasi desint , expectentur , ut venδant;
sed praeterita , o futura eum praesentibus star cumincta praesentia . Vides totam existentiam creaturarum in divina aeternitate ad obiectivum, & ad eruse cognitum revocari , non Vero ad aliud esse DAuale reale.
377쪽
Prob. I. Quoad I. par. coexistentia vera, & realis nia hil est aliua, quam simultanea duorum existentia r sed pro aliquo instanti reali Deus cum sua aeternitate, &mundus V. g. cum sua tem 'ralitate successiva exi sunt aliquando se. 1 68or. circiter annis tergo Deus Cum sua aeternitate, di creatura cum sua temporalitate Vere aliquando coexistunt. In hoc non video di G. sicultatem. Prob. 2. Par.I. ex Scriptura,quaeconstat omnes creaturas factas esse in tempore, sca. DJ in principio crea-mit Deus earlum in te'am. Et: fas priusiuam montes ferent, aut fremaretur terra , , orbis... tu es DeuδUnde Aug. Res,antequam fierent,erant,wnon erant: - erant in Dei fetentia , O non erant in sua natura; e go non coexistunt Deo ab aeterno. Prob. cons. quod
non existit realiter , dc actu, non potest realiter , Mactu coexistere: scd mundus non existi t realiter ab ς- rerno sergo&e. min. est de fide, & constat ex scripticit. Prob. maj. coexistentia realis, Sc actualis est simu . tanea, di realis ,& actualis existentia duorum : seu est relatio realis fundata super existentiam duorum s sed omnis relatio realis exigit extrema realiter disti cta, &existentias ergo dic. Dices s mundum non existere quidem ab aeterno in propria mensura, quae est tempus; sed in mensura aliena communi, quae est aeternitas. Contra , mundum existere in mensura aliena, sta In aeternitate, Vel est eum semper actu, & realiter Gne i nitio extitisse, vel eum tantum existere pro tem-I ore, quo creatus est, non I. quia id repugnat Veriis tali fidei: s a. non existit ab aeterno , sed pro te vore, quo creatus est; erbo pro i llo tempore tantum , & non ab arterno coexistit Deo, saltem realiter,& a-
.ctu . Solus Deus, inquit S. Tho. LII Pater, Osiliun, S. Spirit. est ab aetereos hoc enim fides eatholica im
dubisanter teners omne contrarium est sicua baret eum refutandum . Sic enim Deus creaturas produxit ,
quod eas ex nihilo fecis, idest pinquam nihil fueruna iergo ex S.Tho. ante creationem in tempore greatura: non existebant. Dices a. creaturam coexistere ab aeterno idem esse, ac coexistere aeternitati, quia non possunt ei co
378쪽
xistere, quin coexistant toti, quia ipsa est indivisibilis.
Contra ; nam mundum coexistere aeternitati, mgnificat, illum sua exi stentia reali actuali aequare t tam , & totaliter aeternitatem, sicut Deus eam inquat; vel soliam secundum quid: non l. alioqui eias et absolute, & simpliciter ab aeterno , & aeternus , sicut Deus. Si a. ergo coexistentia non est aeterna , sed aeternitatis, prout ei aliquando coexistit. Undesion potest dici, quod Adam nunc coexistat realiter aeternitati magis, quam Antichi istus, qui nondum existit, licet aliquando coextiterit, & iste sit aliqua
do coexiit urus. - Prob. 2. Nam creaturae etiam omnes sibi coexist
rent; Adam coexisteret Antichristo, &uterquen bis . sed cons. est absurdum,& falsum; ergo Sc. Prob. maj. Quae coexistunt realiter eidem totali dulationi, di instanti, sibi etiam coexistunt pro eodem instanti. Sed Adam, & Antichristus, & nos coexisteremus realiter pro eodem instanti eidem puncto aeternitatis;
- Prob. 3. Si Deus crearet hodie novos coelos, ut pose set, isti de novo coexisterent aeternitati, di immenin . stati, quibus antea Per totam aeternitatem non coe xistebant; ergo ita est de Adam, & Antichristo. ant. patet, nam immensitas non miniis est infinita, & i
di visibilis,& tota simul, quam aeterni ras ; ergo Si Adam dicitur coexistere aeternitati ab aeterno, quia illi, semel aliquando coexistit, ita&immensitati coexisterent coeli , Prob. I. cons. Quia licet Adam extiterit, di Antichristus sit futurus, non magis tamen nunc γ.αistunt, quari coeli possibiles quoad esse reale actu te 3 ergo &c. Prob. . rationibus Moti ; si sessio mea , sutura eras, haberet esse ab aeterno reale actuale, quatenus est pr sens aeternitatis ergo Iam existit, & producta est; . ergo vel cras non pioducetur 3 vel bis producetur:
sed utrumque est saltumi ergo dc falsa est illa coexi- Piob s. Ideo fingitur illa coexistentis, ut salvetur certitudo scientiae Dei de suturis contingentibus : sed ad hoc non iuvat illa coexistentia ; ergo frustra fingutur , maj. continet fundamentum Thomistarum,
379쪽
prob. min. Antichristus, ut futurus sub finem mundi, S producendus a Deo, sub illa futuritione cognoscitur certo, vel non: Si i ergo ad certitudinem scientiae Dei de futuris non est necessaria praesentia realis actualis Antichristi, quandoquidem futuritio cognoscitur sine illa. Si a. ergo aliter novit Deus faeia . quam fienda: nam hodie cognoscitur ut futurus, &non ut praesens. Hoc argumentum spernit Caiet. si lia ut puerile , di superfluum,putat illi respondere, alii
sanius illuὸ iudicant senile, & maturum, dc certi mihi videtur puerile, & implicans, quod Antichri- 'stus non posset praesciri, ut futurus, quin existat adia, , dc physice de praesenti.
Deniq; prob. I. par. de coexistentia obiectiva ex SLPP. citatis , qui docent, quod in scientia Dei nihil est praeteritum, nec futurum ; sed omnia praesentia. Praescientia Dei, ait Anselm. 2J non proprie dicitur praescientia , cui omnia semper uni praesentia. P mhaber futurorum praescientiam , sed praesentium scien tium ; ergo omnia sunt existentia obiective in aeternia late scientiae divinae.
Prob. etiam ex dicendis de scientia Dei circa fu-
tura omnia, tam necessaria, quam contingentia. Objic. I. n. I. par. Duratio Dei superexcedit 'mnem durationem; ergo non coexistit illi tempori, prob. ant. I. ratione coexistentia est quaedam commensuratio existentiarum Dei, & creaturae, temporis, & aeternitatis, sed repugnat talis commensuratio inter ista ue ergo &c. Prob. a. ex Patribus. August. Γ34 Intelistamus Deum sine situ praesidentem , sine temp.-ve sempiternum. Et Ansel. insulset heri , aut eraseris , sed heri, hodie , ct cras est se impliciter ea
extra omne tempus, ergo Deus non coexistit ulli te pori , sed stiperexcedit omne temtus . Resp. d st. ant. Duratio praecise , & absoluth a con ut coexistens , neg. ant. & dist. prob. commensuratici inadaequata; con. adaequatas neg. Ad Patres negis conseq. nam loquuntur de existentia , dc aeternitate
Dei in se,& secundum se absolute,non vero secundum voexistentiam creaturae ad ipsum, quae est relatio re lis increatura ad Deum , dc rationis in Deo ad cre
380쪽
Inst. repugnat in Deo omnis relatio ad creatu ram ; ergo&omni Scoexistentia,&commentia ratio. Probant. repugnat immutabilitati ; ergo dcc. Prob. ant. nam cum omnis creatura sit defectibilis,& mutabilis a non esse adesse, & ab esse ad non esse, relationes illae sic mularentur in Deo, di modo adessent , abessent. Resp. dist. I.&a. ant. Omnis relatio realis, ad ex tra; On. rationis,& secundum d cis neg. ant. haec enim nulla mutatione intrinseca, & realem diceret in)Deo. Obiic. punctum non coexistit toti lineae; nec permanens coexistit fluenti ; ergo nec. aeternitas tem- Pori , Vel creaturae. Prob con aeternitas est punctuna, di permanenS; tempus vero divisibile , & fluens. Resp. dist.ant. non coexistit adaequale; con inadaequati neg. I .ant.& dist. a. AE ternitas est punctum indj- visibile formaliter; con. virtualiter neg. ant. Nam licet sit instar puncti, & formaliter indivisibilis, tamen aequivalet durationi divisibili, & successivae propter. Permanentiam infinitam, circa quam fluit omne tempus, di ad omnes eius differentias respondet, sicut punctum cireuli toti circumferentiae.
Objic.contra a.p. IJDeus vocat, seu, Usdet ea, quae non sunt, tamqNam ea , sunt. ad Et numerus mensium
ius apud te est, ergo haec sunt praesentia aeternitati Dei. Confir. & Anselmus dicit 3J Deum ita e gnoscere ea, quae non fune , sicut ea , quae sunt. suae sunt futura , sunt Praesentia Deo. Et Hilar. O Jnon sempeτ cum Deo fuit, quidquid in rebus est. Et S. Gregor. 33 In illo nec praeterita , nec futura reperisῶsueunt, sed cunga mutabilia immutabiliter durant , ergo om nia coexistunt aeternitati Dei. . Resp.dist.ant.Videt, qu. e non sunt ita perfecte: conci eodem modo: neg.ant.& cons nam Apostolus vult s
Ilina, quod Deus videat aeque persecte futura, & praeterita, & praesentia. Iob loquitur de praesentia obi ctiva , sicut & illi SS. Patres ; non de actuati: nam, .ut docet August. J Deus habet electos apudis ipfum, non in natura sua, sed in praescientia sua. Inst. Patres ita volunt intelligi praesentiam futuis rorum in Deo, ut eorum cognitio non tam sit prae