장음표시 사용
691쪽
res , aut veritates simpliciter, & secundum essensam, fecundum quam sunt necessariae, & aeternae veritatis;& scientia visionis ad. equare est ea, quae terminatur ad creaturas secundum aliquid contingens, seu secundum aliquam existentiam pendentem a libertate ssed inter haec non datur medium ; ergo neque inter
illas scientias simplicis intelligentiae, &Nisionis. Inde fit, ut scientia conditionatorum proprie pertineat ad scientiam visionis, seu liberam, quae subdividi
potest in absolutam , de eonditisnaram. I. termina tur ad futura absoluta. a. ad conditionata.
Prob. 3. nam si Dei stientia , &objecta eius dividantur in pure ssibilia A praecish ab omni existentia; purE, & absolute futura, quae revera existentiam habent aliquando; tunc potest addi memoria scilicet eorum, quae non considerantur purEsecundum statum illum indifferentiae ad esse , vel non esse actualis existentiae; nec absolute, ut extitura realiter aliquando; sed quae pendent ab existentibus, &exi sterent, si adesset aliqua conditici; sed de facto non existent , quia conditio non ponetur a sed sive sic d catur scientia illa inedia, sire non , nihil refert; mo do constet, cognitionem illam esse in Deos ergo die. talis est de illa, qua a steritur , praecedere omne deerrium Dei, an possit vere dici scientia de fututis conditionatis 3 & hoc negavimus o Praecipua etiam dissicustas , de eontroversia est circa usum ratis ieientiae: an scilicet sit necessaria ad conci liandum usum libertatis creatae cum praementia Dei,& cum decretis aeternis praedestination f, & reprobationis, di cum e
sicacia gratiar, sed de hoc infra; pro nunc ista suffi
- , O quomodo Deus eornosias non entia, A msras, nerationes, privationes, O peccata, seu mala eulpa , o poenae. V Ersamur adhue in obiecto scientiae divinae, M. Postquam de entibus positivis discurrimus, ren. aad videndum denegativis, aut etiam fictitiis. quae
692쪽
6lgodicuntur entia rationis, &de his diximus Ioe Philos quod De P ea cognostat . Quae sunt huius
laci, breviter perstringemus, &elum imus I. an illa omnia Deus victat. a. quomodo Videat. Concl. I. D-s certo , evidenter cornostis ne
xationes, privationes, O entia rationis , , mee ea , seu mala. eul , O poenae . Est de fide. Prob. I. ex Scriptura . Nam dicitur , fi J quod di
misit lucem, et tenebras. Et : vocavit tenebras misctem s quod non fecit non cognoscens . Ero Dominus formans lucem , O eream tenebras ait Isais
ras . faJ Et D Paulus docet, 3J quod meat ea ,
quae non sunt , . tamisam ea , qN Dnt 3 ergo cognoscit non entia, ut sunt negationes ,& privationes :1mo & impollibilia ; & idem est de peccatis amalum oram te feci . Et : sJ delicta mea a te non sunt ab eondita . DJ Et: posuisti iniquitates ri Masin eo pectu tuo. Et de malis poenae: Vidi affliactionem populi mei. Motum citabimus in concl. quenti. Probatur a. ex Scoto 7 l iam nuper citato , dedocente, quod Diυina The ina es do omnibus eο- gnostibilibus, unde sic argumentor : Deus cognoscit omne id, quod est aliquo modocognostibile t sed impossibilia, privationes , nnationes , ω precatae sunt aliquo modo cognoscibilia, nam ea nos ipsi aliquo modo cognostimus 3 ergo & Deus ea co
3. Quia sunt multa positiva, quae erfecte. & comprehensivi sciri non possunt sine ne-ffationibus, V. g. creatio , dc generatio sunt productiones ex non ente item annihilatio 3 haec ,& simi lia comprehendi non possunt , nisi nil, tum , & negatio entis , seu existentiae attingatur sergo &c. obiic. I. exscript. Deus non videt mais,nee peccata gyn undi sent oeuli tui, ne ideant malum. Et respuere iniquitatem non moes s ergo Deus non videe privationes , nec Peccata. Res . Non videt scientis , quae diatur approbatis-nis , Scadhaesive, seu asseniis, conc. scientia sim
693쪽
eos De intellectu, silentia Dei
ant De hae cognitione non loquitur Script. imo contrarium asserit ubique, alioqui non Puniret mala ,
obuc et ex Phi l. quod non est,non scitur: & solum verum est si Nificativum intellectus, sicut bonum est specificativum voluntatis, denique per nos 1olumens est obiectum intellectuS 3 ergo. non entia non
Resp. dist. ant. Non scitur per assensum , & solumens est obiectum motiVum , cone. per dissensunt,& terminativum,neg.ant. Nam tam est Verum,quod
privatio est non ens positivum , & quod chim eraest impossibilis , quam quod homo est ens potitia
Dico , er dissensum , seu iudicio negatimo : nam si cognosteret per assensum , de assirmandos c gnosceret illa per modum positivorum , ut nos ex imperfectione nostra solemus ea cognoscere sDeus vero ea cognostat secundum proprias noti nes eorum, & quatenuS sunt negationes, aut Privationes entis aut impossibilia , aut deviantia a r gulis morum, ut mala culpae: quantum ad mari
poenae, habent aliquid Privativi, & positivi, dccum proportione pryendum est de illis. obiici P0xςst dePingi, ergo nee intel-iihi , nam intellectio est quaedam imago obiecti cogniti . Prob. ant. Omnis imago est alicujus imago ι ergo non datur imago nihili. Respondeo I. argumentum nimis probare; nam sic ne homo quidem intelligere posset nihilum, aut negationes : a. dist. antec. depingi directe in se , aut in abstracto, & seorsim , conc. in positia Vo , seu concreto , neg. ant. Praeterea aliud est de imagine materiali , aliud de intellectuali &maxime in Deo , cuius vis intellectiva est infinita , nostra vero impersecta , & limitata . ideo non cognostit non entia , nisi per modum potativorum.
- Concl. II. Deus ne ationes, O nisationes , tam pb sicas, quam morales cognosciν immediate , in D mis positivis oppositis : mediare vero in essentia sua.
694쪽
Prob. I. ex scoto id inquit , per suam essentiam cognoscit rerum non esse , simul eun scendo else ; simul enim divino aspectui offeruntur. esse , non esse cujuslibet in ratione cogniti , O in esse non esse verbaliter sumptis. Et alibi qua rens , an beati videant damnatorum poenas in Deo,sic discurrit. 24 Dico secundum August. quod aliquid est cognoscibile secundum speciem, et aliquid secun--
cum Privationem ... secundum privationem cognoscitur, quod cognoscior per aliud idem dieit Phil. quod privatio cognoscitur per habitum a iam ad propositum, si est quaestis de poena damni , quae es ea-ae enitια visionis divinae , sive de culpa, quae est causa poenae s dico, quod non videntur in essentia divina , quia non habent idaeam in Deo , nec imitantur ideam, quia nec in se, nec in aliquo gradu entissent . . . . sed fecundum similitudinem per aliud, Ecce pro I. Parte .ι Pro a. autem facit , quod docet infra de aliis positiris, quod illa videntur peressentiam tuam Dei scit. j quae perfectisme omnia
PIob. a. quoad I .p. quia illa non possunt cognosci , nisi in eo ,&eo modo , quo sunt: sed negati nes, dc privationes illae non sunt in se nec in eia sentia Dei secundum se, sed tantiim insunt subjectis
per essentiam sormarum , seu entium positivorum ., quorum sunt negationes, aut privationes , ergo non cognoscuntur nec directe in se ipsis , nec in esse tia immediate, sed in positivis , quorum sunt negationes , aut privationes . Prob. cons. Quia cognoscibilitas sequitur esse; ergo eo modo sunt cingnoscibiles , quo habent esse in positivis , seu perpositiva. - Prob. a. P. Quia positiva illa repraesentantur , α cognoscuntur in essent i a Dei, velut obiecto Primario, di motivo, ut probatum est supra s ergo essentia eadem est prima,& media ratio, leu medium , in quo videntur negationes, & privationeS .
Confiim. Quia sicut essentia Dei est ratio cognoscendi hominem secundum id, quod est, V. g. us est rationalis, risibilis, sapiens, iustus, &c. ita & est
ratio 1J De I. pris. q. 4. n. 4
695쪽
Tatio cognoscendi eumdem secundum id, quod non est, v. g. quod non est brutum, nec leo , nec Iapis , aut iniustus, quatenus iustitia illi deest & sic de caeteris, v. g. actus honestus , & rectus repraesentatur in essentia, sicut est in se, scilicet cum reis ctitudine morali debita, ita & actus malus repra sentatur ibidem sine illa rectitudine, & ut talis ag
Igitur tenebrae videntur per lucem , que abest in aere 3 Peccatum per rectitudi nem debitam , quae non est in actu, Paena damni per visionem Dei, quae est de damnatis is mala in bonis oppositis & chi- mera, v.g. hircocervus, M. videtur in hirco, & cervo distinctis animalibus , quorum vinio identitatis reis
Iugnat ,& haec positiva repraesentantur divino intelectui in essentia sua, 'uae est infinita in essendo, &aepraesentando, ut dictum est. De peccatis non est tanta difficultas apud eos, qui formale peccati cqnstituunt in aliquo positivo; nam in hac opinione nihil obstat, quin illud videar in seipso, seu in essentia sua , in qua omne ens pinmitivum repraesentatur.
- objic. I. Negationes , 3e fi mi lia cognoscuntur per actum absolutum , di assirmativum ι ergo de iin se ipsis, non vero tantum in positivis oppositis. Prob.ant. Possunt definiri inirmative a possum enim idicere, privatio est carentia formae in subiecto apto litem: sunt tenebre : & , Petrus est cFus, di tenebra lest carentia lucis, &c. ergo his possunt cognosci in
se ipsis ,& maxime a Deo, cujus perspicacia est infi- Nita. - lResp. dist. per actum absolutum, & affirma tivum lgrammaticaliter, & verbo tenus, &ex impersectione nostra , conc. formaliter, & in vero sensu , neg. lant. nam huiusmodi propositiones , quae assirmano negationes, aequi valent dissensui, ut ex ipsis exem piis objectis patet ; nam privatio explicatur per nu lεationem Qrmae; caecitas significat privationem V sus, dic. negationes enuntiantur per ordinem ad spositiva opposita , S per assertiones negativas , vel imui valentes negativis. Vescio quomoao dicamus habet exestatemi inquit Aug. lais est enim , ac si cum aliquem, q3M lumine careaι, 47 cmus habere i
696쪽
tenebras, quod nihil est aliud , quam lumen non habere. Ideo , ut quod volo , explicem , sicuti possum , ita dicitur habere egestatem , quasi dieatur , habeς non habere. Ecce quomodo assiimati illa atqui valent negati vis. Certe non entiunt quJdditas non
est quiddstas , sed non quid ditas. Obile. a. Deus cognoscit comprehensi vh quidquid cognoscit, & omni modo, quo est cognosciabile: sed privationes sunt cognoscibilas in se ipsis;
ergo & in se ipsis cognoscuntur. Prob.min. Nam nos ipsi privationes cognoscimus immediate s ergo a fortiori Deus. Prob. ant. Eas definimus in se, ut cum dicimus , eas esse carentias in subiecto apto iergo, &c. Res . neg. min. Quia sicut non habent esse absolutum in se ipsis , ita nec cognoscibit itatem , ut
patet ex hac ipsa definitione , ut mox diceba
Obiic. 3. Si Deus cognosceret privationes, &mala in formis positivis, scientia eius esset discursiva sor maliter : 1ed conseq. est falsum , di contra nos; ergo . Prob. mai. Nam cognosceret malum ex bono,&tenebras ex luce, di peccatum ex virtute opposita: sed cognoscere unum ex alio est discurrere sormaliter ;Resp. ns. mai. dc dist. prob. CNnoscere unum ex alio per distinctos actus, ec successivό, conc. unico , di simplicissimo actu, neg. mai. nam tunc est discursus tantum virtualis , qui non repu3nat Deo s 6c sic Deus cognoscit negationea per positiva , & eskctus omnes in suis causis simul, & uno simplicissimo
intuitu. Possunt etiam haec omnia cognosci I. In causis suis, v. g. omissio in voluntate i a. in subiectis , V. g. tenebrae in aere, I. in cognitionibus nostris , ut tenebrae, Vel chim ra, cum ea cogitamus s nam nostras Omnes cogitationes comprehendit, sed proprie , di directe cognoicit ea informis oplκγsitis, di creatis , Prout Ielucent, & reprilemantur in essentia divina.
Quid in particulari dicendum sit de entibus rationis, an cognoscendo faciat, diximus: in Philosophia .
697쪽
εoo De intellectu, Ostientia Dei
DIxinius ab initio huius tractatus , & in Philosophia , quae sunt condi itiones scientiae practicae, de spreuiativae , practica est directiva praxis , de praxis est actus alterius potentiae , quam intellectus , O natura posterior intellectione , natus . elici eonformiter rationi recta , uisit rectus; ideo scientia proprie practica debet esse r. prior Praxi, seu Operatione , quae peream diris tur: a. consormativa Praxis , seu operationis , quae debet ei esse conformis , ut sit recta ; dc 3. debet ad hoc tradere principia, & regulas , ex quibus eliciantur cones usiones practicae. Sicut autem o lecta scientiae Dei sunt vel intra ipsam , ut essentia , di attributa omn: a, de processiones,& decreta ejus interna s vel extra se, ut creaturae tum possibilesἰ, tum futurae,sive absoluth, sive conditionale, quaestio procedit de omni scientia, tam de intra , quam de extra se , dc tam de naturali, quam de libera , an scit. sit
Concl. I. Probabile est , mentiam Dei ad intra diae; posse practicam . Prob. ex Scolo. id Potest concedi, quod Theotitia Dei de neeessariis es practica , quia in intellectu Ius natum est primum objectum Theoloticum quasi titne
re notitiam conformem votitioni rectae priorem nam
liter 'ga volitisne ; per haec verba indicat mentem suam, non ut certam , sed ut probabilem , 5c revera proponit, dc solvit utrinque rationes. Prob. a. ratione ex eodem . Quia haec Dei scientia habet conditiones practicae I. enim est naturaliter Prior volitione, et . est nata ex se dirigere actus volu tatis , de conformare sibi voluntatems ergo,quantum
est ex se, est practica . Objic. I. Voluntas Dei non est dirigibilis ; est enim de se recta, de indefectibilis ι ergo nec scientia eius eredirectiva' ergo nec praehica. Res p. neg.conseq.vel dist. Non est directiva actu
698쪽
s ter , ut potentiae regulabilis, seu quae indigeat directione: cone. aptitudinaliter , & quantum est ex se tneg. cons. utramque. Nam: non est de ratione practicae scientiae , ut de facto dirigat praxim , seu actum voluntatis, qui posset benξ, aut male fieri; sumet equod quantum est de se id I sset praestare, si voluntas indigeret. Imo de facto icientia Dei ostendendo es.sentiam , ut summe bonam, aliqualiter dictat de amore illius, & ille amor est eonsorinis illi scientiae,&summε bonuS.' objic. et Scientia Dei non dirigit volitionem ut futuram , nec causat illam ; ergo non est prior Volitione ;ergo deficit I. conditio practici. Rei p. dist. cons. Non est prior duratione, conc. pri ritate naturae, seu ordinis, neg. cons. quia ad prioritatem naturae,qualis esse potest in Deo, non requiritur futuritio in posteriori, nec dΠ endentia a priori tan-mam a causa. Certum est autem cognitionem praecedere volitionem sive ordine , sive etiam natura sine dependentia verae causalitatis. Dixi autem, , nam si ad veram praxim requiratur, ut non tantum cognitio sit ex se apta di
rigete ; sed etiam ut voluntas sit dirigibilis,ut egeat directiones eertum est, quod voluntas Dei est seipsa recta, & in desectibilis , emite potius ex se regula, di suprema lex vetans malum , & imprians bonum, quam regulabilis; & ideo cognit o Dei, nec intellectus nihil habet regulandum in illa r sed est pure
stensiva per connexionem naturalem cognitionis cum volitione, quatenus voluntas ex se no est cogno sestiva, nec potest serri in incognitum ; ideo Scotus est in hoc problematicus. . Concl.II. Scientia 'Dei naturalis posiritium diei ρομω praerica , non autem scientia futurorum .
Prob. i. ex Scoto id iam citato, quia haec scientia de possibilibus est vel e prior quacumque Volitione circa illa, & volitio posterior potest esse conformis illi cognitioni . Unde concedi v quod Theo-tigia Dei de necessariis sip practica , inquit , soadem rario quoad ista . Et e contra de 'continget 'tibus dicit, eam quidem esse practicam in intellea diu creato, sed in inreliscin divino Theologia con-
699쪽
6ox De inteluctu , Oscientia Dei
tintentium non potest esse practica , tenendo istam . a. quod notitia practica, et praxis debent esse in eodem supposito; a. quod in Deo non es alia praxis , quam
Prob. a. quoad I. p. ex principiis adductis. Scientia otiae est prior naturaliter volitione divina,est pra-hica, quia volitio illa est nata elici consormis ad illam ι sed notitia necessaria possibilium est prior omni volitione circa illa, & omnis volitio circa illa potest conformari illi notitiae s ergo haec est vere practica . Prob. min.Nam ex ea notitia nascitur omne decretum de aliquibus creandis, aut non creandis .fi J Universus enim ereaturas , ex spirisuales , O comporales, non quia sunt, ideo novit Deus , sed potius ideo sunt, quia novis, ait August.Ergo seientia possibilium est vere practica , seu directiva volit onum ei circa possibilia.Nam ista sunt factibilia cosor miter ad illam notitiam , quatenus diei at modum , quo fieri possint, sive voluntas se determinet ad eas faciendas , vel non iaciendas... Prob. 2. pars, quia futuritio , & conti entia, ¬itia eius supponit, di sequitur, nsn vero praec dit volitionem , iqua Deus decreviL eata; ergQ haec notitia non est decreti Va talis notitiae uehergo non est praxis respectu ejus, quia omnis praxis est actus posterior scientia, quae dicitur praelica, ut possit dirigi per Liam . Duo sum de ratione habitus Pra- uici,. inquit Doctor , ad scilicet , conformitas ad Praxim, & prioritas ejus naturalis ad eamdem pra
Objic. contra i. p. & etiam contra praecedentem conclusionem . Sequeretur, Deum de se ad intra , nec
de possibilibus , ac necessariis non habere scientia nobiliorem ; sed conseq. est absurdumueergo & ant. Prob. mai. Scientia speculativa est nobilior practica; sed hos Deus non naberet scientiam ad intra nec de postmtilibus, nisi practicam s ergo, dcc. Maj. Probatur,quia peculativa est propter se ipsam, praetica vero est Pr i Pter aliud. . Res . negana, &cons. prob. Nam illud aliud, scit. operationes , quas dirigit practica, non reddit eam inferiorem speculativa, imo extollit, quia specul tivas id ι .deiavis. c. I S. ad dist. 33. na.
700쪽
tiva est velut otiosa ti haec auteni operatrix , seu opexum directiva ex sexunditate Virtutis , habens aliunde omnem persectionem alterius. Re M a.dant. Prob. ordinatur ad aliud tanquam
ad inferius , cui imperat, & quod dirigit, & perficit , cone. tanquam ad superius, a quo Persiciatur, neg. ant. Nam Ordinatur ad aliarum potentia-xum persectiones, quas velut imperat , saltem d:ctamine, & regulat praeceptis suis per modum reginae, ac ductricis. Et hoc maxime verum est in moralibus,& supernaturalibus, ubi scientia dirigit, & praecipit, seu dictat actus virtutum . Nobilitatis est ordinari adactus sul erioris , seu nobilioris potentiae, qualis est scientia practica dirigens actus voluntatis , inquit Scotus. QObjic. contra a. Scientia visionis est prima regula rectitudinis agendorum , ergo est practica.
Resp. dist. ant. Regula agendorum a creaturis , conc. a seipso ,& per propriam Voluntatem, neg. ant. & conl. Fam , .ut notat Scot. cit. scientia non dicitur proprie practica respectu operationum alieni
suppositi , sed irroprii ; ideo scientia Dei non dicit ut
practica Proprie respectu Angelorum , Vel hominum, licet ut eorum regula prima . Dico proprie,
nam, improprie id dici me licet.
An selintia Dei sit eausa rerum ad extra ... DUplex est causalitas : naturatis , seu phsea , qua per realem influxum causa Ponit effectum in esse reali ι & moralis, seu intentionalis, qua ponit effectum dirigendo , consulendo, ac determinando, vel applicando causam physicam . Utra que causalitatem habet intellectus, sed circa diversos actus , & opera: causat, suos proprios actus, suas i ntellectiones , & moraliter actus voluntatis , aliarum potentiarum, quas dirigit. De causalitate morali non videtur posse dubit Ii . . Nam clim Deus sit causa physica efficiens