장음표시 사용
71쪽
delineandam curavit. Unaque misit ei basi adscriptam, & a se propria manu exaratam Inscriptionem lepidissimam. Misit etiam sex latapides praegrandes Roma olim advectos a Ferdinando Henricida Duce Alesaeo , ct a Pio V. Pontifice Maximo ei donatos. Quos sori Trajani esse reliquias ipse autumabat, Certe magnifici vastique si-evius aedificii suisse partes, cum ex rerum in iis expressarum varietate ae dissimilitudine satis constabat , 'tum ex eorum extremitatibus minime invicem cohaerentibus. Erat in iis novae formae thensa sve currus triumphalis , cum reliqua pompas naViumque turritarum strucrura. ornatusque. Μisit etiam lucernas aliquot aereas exquisitioris artificii, quae diligentiam fugerunt accuratissimorum virorum Petri Ioannis Bellorii, & Fortunii Liceti. Eas depromserat ex Musto Melestae Principis . cui olim praefuerat. Quod Mustum translatum deinde fuit ad Regiam Bibliothecam. Nonnihil etiam adnotavit de veteri Hispanorum Vestitu: di nummum eo spectantem adjunxit , misitque. 97. Ingenti cum Voluptate munera haec accipiebat Monsalconius, maxime turritas iIlas naves, quas ut saepe in veterum scriptis adhibitas a Graecis Romanisque legerat ue ita nondum viderat in monumentis insculptas incis ve. Tabulae quoque illae Aegyptiorum numinum sibi gratissimae suerunt. Quarum licet copiam penes se haberet , nullam sane ante illum diem similem, nec tam singulari inscriptione ornatam conspexerat.
98. Idem Μonfalconius Diatribam illam in Saguntinum Thea trum , integram in ea Operis parte, quae ad Theatra pertinet , didit. 99. Forte eodem anno decimo sexto contigerat Carthagine nova. dum portus jussu Regis purgaretur, ut navis antiquae carina inveniretur, cum costis, sive lignis transversariis; prora itidem & pu pi, asseribusque nonnullis clavis aereis compactis ac bitumine , sive asphalio quodam obductis 3 cui Severi Alexandri nummus astixus,
tenacissime haerebat. Martinus amicis mandavit, ut praestantissimum illud fragmentum delineari juberent. Pervicax autem nostratium antiqua monumenta vastandi libido, compagem iIlam quae tot annorum pelagique insultus eluserat, ac in lucem tandem emerserat,
facto adversus eam impetu dissolvit discerpsitque t ea scilicet fini, m. I. G ut
72쪽
ut clavos aereos Regi mitteret. Stupefacti enim homines nihili materiae novitate, visi sibi sunt egregium munuS Regi concinnaturi,
si caeteris disjectis divulsisque, gomphos tantum servarent ue reliqua pro meris nugis habentes, & quisquiliis. Illas igitur reliquias, sive membra divulsa, peraccurate perque concinne delineata cum sin gularum partium nomenclatura ac dimensionibus Monfalconio misit Martinus, ut illa operis sui immortalis luce donata. posteritati transmitteret. Sperabat enim Martinus , in iis sertasse hodiernam nau- pegiam inventuram quod imitareturi sin minus , certe, quod mir
retur. Misit praeterea prominentis sculpturae proslIpum quoddam antiquissimum, quod Hispali delineari justerar in aedibus Ducis Alcataei . reserebatque triclinium , praestantissimum prosecto monumentum, S auro contra erudito homini non carum. Nam licet jam olim a Petro Ciaconio Toletano, eruditissimo viro, persimile quiddam in lucem editum , quod Romae in hortis Montestis asservabatur , ac postea recusem fuit in Admirandis Romanarum Antiquitatum t tamen 1i attente utrumque perpenderetur ac conserretur , erat
prosecto nonnihil inter ea discriminis , observante Martino. I . Hie postea cum Romae esset, V. Eidus Ianuarias Anni Dccxvi II. Parisios ad Monsal conium mist, paterae cujusdam fictilis, quae apud se erat exemplum quam accuratissime delineatum. Valde enim bella sibi visa fuit, nee minus digna quae a Monfalconio inter instrumenta sacrificalia recenseretur, uti re vera edita suit posum in operis Supplemento. Nisi praeterea fictilem quandam phi Iam lachrymis excipiendis . quae asservabatur apud Hieronymum Odamum Equitem Constantinianum Divi Georgii, juvenem antiquitatis omni uinqLe elegantiarum studiosum. naturaeque pariter industriaeque artibus viro nobili dignis ornatissimum, Martinoque arcta admodum ac jucunda consuetudine conjunistissimum , qui tam pat ram, quam phialam manu sua delineavit. IOI. Haec minutatim paulloque diligentius connumerare visum est, ut posteritas agnoscat Emmanuelis Martini madium antiquitatis illustrandae. Io2. Nunc rerum ordo postulat ut videamus, quomodo se habeat Martinus, quem Matriti reliquimus provocantem Monfalconium ad amicitiam e quorum illustris communicatio undecim annos duravit,
73쪽
Martino Monfalconium eruditis donis locupletante, R Monsalconio illa testituente orbi licerario. Io3. Elabente anno MDC cxv I. in Urbe Roma degebat Ioachimus Alcarraius Valentinus, homo alienae laudis captator, 1 uaeque nimis indulgens, gloriae avidus, ct aucupator sollicitus, literis p tius tinctus, quam imbutus, alioqui probus S modestus. Ille juvenis cum Matriti,cum ossicii, tum disciplinae causa Martini domum frequentaret ab eo enim imbuebatur linguae Graecae rudimentis precibus ei extorsit Theatri Saguntini ab ipsomet Martino delineati exemplar, una cum ejusdem Martini descriptione , quam illi affixerat hortatu
CI. Viri Antonii Felicis Tondadarii ι tune quidem Legati Apostolici
munere iungentis in Urbe Regias postea autem in amplissimum pumpuratorum Collegium cooptati. apud quem etiam exstabat, R quidem Martini manu scripta. Ille igitur , abjecta Veteris amicitiae verecundia, totque Martini erga se meritis impacto calce s opus ita
lud. a Martino exanclatum , Romae edidit anno MDCCXVI. cum levi tantum mentione Emmanuelis Martini : rem totam industriae suae tribuens ι cum re vera, nec monumentum illud unquam vidisset; ac tametsi vidisset; in alieno foro c ut dicitur litigasset: cum nillil ad illum pertinerent ejusmodi studia Nec ullus adhuc ante Martinum fuisset, qui Theatrum illud fuisse, vel per somnium cogitasset. Neque edidit solummodo Alcaratius , sed Martini verba
Corrupit, mutavit, praecidit, ac misere laceravit: ut addidisse aliquid de suo videretur. Hoc cum rescisset Emmanuel Martinus ue Ma tuae novae in Carpetanis, postridie Nonas Aprileis, anno MMCXVI.
literas dedit ad Ianum Vincentium Gravinam , veterem fidumque amicum suum , quibus enixe ab eo sagitavit, ut caussae suae patrocinium susciperet , ita ut homines intelligerent , Alcarnium esse furem & plagiarium Dissertationis illius De Theatro Saguutim. Ca tera praesentiae, quam Martinus cogitabat, reliquit. Gravina literis acceptis scelus illud apud eruditos omnes arguere Noeapoli, ubi sorte erat : & xv . Kal. Sept. ejusdem anni ex eadem urbe rescripsit, se eum calor remiserit. Romam rediturum, ibique post solemnem clarigationem , judicium status instituturum, inque agenda Martini causia, operam ab illo olim sibi egregie, atque constantisi sime navatam , abunde ei redditurum 3 injuriasque illius ultum itu
74쪽
rum non per amicos tantum . sed per praetoriam, uti vocabant, discipulorum suorum cohortem, per quam leoninam perduelli illi Pellem, detractitrum pollicitus, vulgato ubique vero illius libri auctore. Et profecto fidem suam egregie liberavit. I . In hoc rerum statu decrevit tandem Martinus Regiam Urbem relinquere , ct Alonam peteres inde Romam, ubi reliquum omne suae vitae tempus jucundissime transigere sperabat. Quod consilium Hispali jam ceperat, exequutionemque ejus animo agitabat, Hispaniensium rerum fastidio propellente eum. Igitur liberatus a podagrae molestia, Matrito Alonam prosectus est, ineunte M αIos. Tunc Alonae degebat Philippus Bulipho Neapolitanus in Alonensi tractu Regii aerarii Praefectus vigilantissimus integerrimusque, Iurisconsultus gravissimus, qui in Neapolitano soro caussarum
fuerat Patronus egregius . eruditissmi Bernardi Montaleonii in itinere Italico individuus comes, Graecae linguae non ignarus, Latinae callentissimus , historiae tum prophanae , tum sacrae peritissimus, maximeque dogmatum Christianorum. Quarum virtutum fundamentum prudentia & modestia sngularis. Cum tam egregio viro Martinus amicitiam iniit arctissimam . R in ejus Consuetudine, vitae suae jucunditatem, quandiu Alonae commoratus . reposuit. Io6. Quod ad res domesticas attinet, erat sibi ancilla Africanaeonscribillata fronte, colore subsusco, gracilens. exsucta facie, genis adductis , aetate vergente . addicta tantum culinae, S rei pulmentariae , ac praefecta cacabis patinisque. Mulier Apiciana clegantia . & digna profecto lautiore penu. Sed tamen semper delectavit Martinum valde in mediocritate mundicies. Mulier itidem alia cui commissa cura rei domesticae, nihilo liberaliore facie, sed haud indiligens , bene morata, verecunda , officiique tenax. Ad haec pueIla quaedam impubes, ultro citroque commeando, mandatisque
Ierserendis. Denique adolescens quidam, qui sibi, ut Aesopus erutio domino, solus esse poterat familia. Nam lucubrationes Martini R emendate exscribebat, & scita satis elegantique forma. Nec enim Latine nesciebat. Idem a cyathis, a veste, a pedibus, ab epistolis.
Si quando moeror eum invadebat, musicis etiam modulis ac Concen
75쪽
Iiae Mimanuelis Martini summa f. praeter quam habebat catellam cui a colore rostri nomen indidit , quasi Nigrirostram dixeris. Io7. Quod ad domum attinet, ea quidem opportunissimo sibi loco sita erat. A sacra nimirum aede muro tantum interjecto diremta. Boreae Eurique natibus praecipue obversa. Quo fiebat, ut ab aestu minus laboraret , blandiente utroque spiritu. Itaque Decano magnopere invidebatur Ob aestivas commoditates. Universa domus interior summam habebat dignitatem. Pavimenta enim laterculis versia coloribus constrata erant mira concinnitate varietateque, tecta lenitet convexa, ac nitidissimo tectorio obducta, in quorum umbilico sculpturae prominebant auro renidentes. Cubiculum a viae strepitu sem rum . sepositumque, juxtaque aliud arctius servo accumbenti Libris eximius locus obtigerat 3 eo nitore atque elegantia, ut sacelli potius faciem reserret, quam Bibliothecae. Itaque Martini contubernales habitabant basilice. Adjacebat mustum , quasi dedita opera ad id exstruetiam exornatumque, ut Cimelia reconderet adservaretque. Itaque numismatibus ac reliquae vetustae supellectili eum locum addixit. Malae demum , atrium, podia pensilia in viam projecta, pro dignitate omnia. In summa habitabat Iaxe magnificeque Illa tamen omnia nihili stet siet , ipsaque illa commoda omni interitu acerbiora duxisset, nisi prudentissimi doctissimique viri Plulippi Buhphonis a. micitiam conjunctionemque sibi obtulillet Divina Providentia. Ille animum in ea librorum inopia ac literarum solitudine aegrescentemsitavissimis alloquiis erexit, atque sustentavit. Quo eximio ac singulati in Decanum Alonensem studio id essecit profecto , ut minus eum vitae lucisque taederet. Una ibant deambulatum . eruditas s rebant quaestiunculas, plenis faucibus de rebus disserebant ad philo
logiam spectantibus: imo potabant etiam. Sobrie tamen, atque ut decebat Sapientiae alumn . qui praeter amoenas ambulatiunculas, hiberno tempore statis noctibus conveniebant , non tam Iaxandi, quam erudiendi animi caussa. I M. Verum haec omnia Martinum a proposito Romam proficincendi amovere non potuerunt. In hunc finem omnia sua negotia celeriter expedivit, impedimentaque amovit. Primum omnium scri
si Iosepho Speculo Episcopo Orcellensi, orans ut juberet Anasta-
76쪽
so Martino Parisiis degenti , ut aut in Ecclesia Alonensi resderet, Uicarii munere funsens ι aut ab eo se abdicaret. Iosephus Anast sus Martinus Episcopo respondit, se imperata facturum; Decano
ipsi scripsit, iter suscepturum intra paucos dies 3 ct paullo post,
eundem fecit certiorem . sequenti die profecturum. Quo nuncio ac cepto , Decanus qui reliqua negotia jam expediverat, sarcinulis in navim conjectis , veste, libris, numismatis , secreto in navim conscendit Nonis Μηis anni MDccxv I i. constantissimo proposito nunquam in Hispaniam redeundi, quoniam in ea literis quas deperibat, colendis fruendisque commoditatem nunquam invenerat idoneam. Ios. Postridie Nonas Majas circa noctis conticinium e portu Alonensi solvit tranquillo immotoque mari. Sed paullo post Eurus coepit eum vexare : quicum viribus aucto per biduum conflictatus fuit, verberatis incassum undis: ut jam Martinum adversae navigationis taederet. Hinc cibi cupidissimum insomnia conficiebant. It que noetii surgere, nauticam pyxidem scrutari, rimari ventos, nam 1eae marisque jactationi minime obnoxius. Obtigerat illi in puppi cubiculum sane quam opportunum, quod clavi o erabatur. Itaque ejus reculae pulchre adservabanturi quod ei multum placebat: nam
semper fuit nitoris & elegantiae cupiaissimus. Unum erat sibi per-γuam molestum, mensa: quae sordida profecto atque illiberalis: ut ibi videretur inter Scythas potius , quam inter Anglos versari. Ergo tetro ciborum adspectu & illuvie aci id inediae redisebatur, ut
buccellatum tantum vino intinctum reficiendis viribus adhiberet, vel Indicam potionem. Donec ineptissimo illo coquo Anglo procul Mmandato, rei patinariae Ligur praesectus fuit. Cujus tanta erat artis popinariae peritia , ut Nauarchus ipse vel unctas patinas avidissime liguriret. v I. Εidus circiter primam vigiliam ventus ad Vulturnum recessit. Itaque ad Caesaen prora directa aliquanto commodius ii vigavit. v. Eidus Ebusum praeterveetiis suit, ea insula ad dextram relicta. iv. Eidus densis ima nebula navigantes obtexit , usque ad horam quartam : quo tempore Pelagus nuper placidum , crisipari coepit, Africo ingruente , ac dissipata caligine. Itaque Balearibus pone relictis , ante solis occasum Barcinonem praete navigaverunt , senescente jam vento. Postera illucescente caligo
iterum navigantibus diem abstulit. Sed hora quarta Auster illis auxilio
77쪽
sio fuit, quo protrudente sinum Narbonensem ingressi sunt, Hispania multum valere jussa. Fidibus circa diluculum ante portum Masifiliensem constiterunt , inter scopulos qui complexu suo stationem quandam efficiunt, visu profecto jucundissimam, navibusque tutissi mam. Hora sere sexta, relicto Massiliensium portu, licet infestissimo Euro pervicacius restante, connisi tamen sunt Angli navim in altum provehere, mirantibus Massiliensibus eorum audaciam. Adsuit tamen ausis sortuna: nam adolescente nocte, cum Eurus desecisset. praesto fuit Caurus, quo impellente, promontorium Massiliense s liciter flexerunt. x VI. Kalendas Iunias in mari Ligustico diem con triverunt , inertissima tranquillitate detenti , Vclisque stultantibus. Postera dies atra, ct moerore plena. Incubuit enim vehementius Aquilo. quo acrius urgente, R in immensum tumente mari ; foedissima tempestate correpti fuerunt. Plena omnia tumultu & exsangui pavore. Uelum decumanum medium discistiam, utrinque linteis volitantibus. Circa solis autem occasum, cum Ventus Posuisset, periculo quidem exemti fuerunt. Restabat tamen molestissima certaminis pars, jactatio nempe a tumore fluctuum, & inertia maris: quae navigantes perpetem illam noctem. & sequentem diem saevini me exercuit; ut nee stare , nec jacere, daretur, prae maris jactatione Ea nocte ante portum Genuensem steterunt. Quem sequenti die ingressi sunt, saevissimo Euro repellente. Cum autem portus ille Euriflatibus maxime pateat, eoque naufragiis infamis, Gubernator se praecedentis diei crapula adhuc madidus importuno loco ancoram jecisset, in ipso nimirum portus ostio; ea suetuum saevitia labora re coeperunt, ut trium ancorarum lanes abrupti fuerint ι sola navigantes sustentante sacra ancora ; in qua una salutis spes. Nec illis auxilio esse poterant reliquae naves, quae in ancoriS stabant: propterea quod nondum nomina prosessi fuissent. Immo cum lanem ad terram alligare vellent Angli , praesto fuit nonnemo ei rei praeseetus, qui tribunitio veluti imperio intercessit. Sed inter has angustias Divinum auxilium periclitantibus assulsit. Repente enim atra nubes ac terribilis , quae urbi ac navi imminebat , eo impetu resare coepit, ut Furi vim fregerit; navigantesque in tuto locaverit. Cui cerre acceptum retulerunt quod incolumes terram tetigerunt. Quam Emmanuel Martinus deosculatus est circa horam nonam, fame consectus
78쪽
sectus ac madore. Nam in ea navis colluctatione puppis senestrae. crebro undarum assultu fractis repagulis , discussisque valvis patuerunt 3 admisioque pelago pene submersus fuit. Ergo undecima die quam Alona solutum est , Genuam appulit, incolumis quidem valensque. Ibi Musico dramati in theatro non semel intersuit. Ac sibi profecto videbatur in alium terrarum orbem esse delatus, quemadmodum ipse scripsit Buliphoni suo , literis quas Genuae dedit
xx m. Kal. Iunias. In ea urbe commoratus suit undecim dies. Inde se contulit Liburnum, ubi sex dies mansit. Pertaesus navigationem . pedibus iter per Etruriam continuavit. Invisit Pisas . Florentiamque. Senis biduum commoratus suit cum CI. viro Alexandro Zond.idario, Archiepiscopo Senensi amico suo perveteri. Denique sex dies insumsit ut justis itineribus Liburno perveniret Romam. Quam Urbem ingressus fuit III. Nonas Iunias, tanto cum gaudio. ut tum demum novam , jucundissimamque vitam incipere sibi vide
I Io. Pridie quam Martinus ingrederetur Romam. Ioachimus Alcarazius qui aspectum ejus sustinere minime audebat , excessit Ur- , ct Venetias profugit. Inde trajecit in Bataviam, ubi iuriis agitatus Mitram Martini , famosum carmen publicavit , & paullo mimea moerore consectas decessit, pie, & Catholice, ut Christiana pistas credere jubet 3 nam in eo juvene nihil unquam non laudabile animadversum fuit. praeter nimiam gloriae cupiditatem, nimiumque sui amorem : quibus occoecatus , certamen adgredi ausus , infelix Puer, cum Martino, Achille literario impar congressiis. III. Emmanueli Martino Urbem ingrestis praelio suerunt ad omne humanitatis genus veteres amici. Quibus minime cessit. neque
in aliquo ossicio se vinci passus est , recentissimus amicus Caesar Laurentius Bulipho Philippi frater, qui ad primum Martini adventum, ei in domo, supellectile, veste, ac familia comparanda, multum commodi attulit.
II1. Adsuit etiam Martino omni ossiciorum genere Ianus Vi centius Gravina eruditae Iurisprudentiae lucidissima fax. Librum ille scripserat singularem De Romano Imperio ad AugustHum usque. Et jam absolutu in habebat De Romano Imperio Germavorum opus alte rum ex primi Libri principiis necessaria consequutione deductum,
79쪽
mque arte atque cautione prout sibi quidem videbatur eonte tum, ut veritatis S partium offensionem cerat enim Europa sicuti nune , partium Borboniarum Austriacarumque studiis divisa una vitaret. Eam tamen editionem ad Martini adventum differre voluit, ejus consilio & opera, si qua esset necessiaria, usurus. In illo opere Gravina contendebat probare , Imperatorem Carolum v I. cui ipse erat addictissimus , hahere certum Imperii genus in caeteros Eur pae Reges , tanquam sibi subditos , sibique obnoxios. Martinus opere perlecto admonuit Gravinam, ut sibi consuleret. nescire illum , quid sera dies veheret, crebroque ei inculcax it Euripideum illud ui Hi sapiens κυ est, ne quicquam sapit.
Quo pacto deterruit hominem ab eo libro publicando. II 3. At eodem tempore Martinum cupido incessit relinquendi aliquod ingenii monumentum sui. Cujus desiderio ut amicus ejus satisfaceret, Bibliopolas ac Typographos Oxonienses consuluit de Miastathio edendo. Quo frustra tentato, Montaconio Martinus indicavit
cupiditatem suam edendi Eustathii metaphrasim, vel Epistolarum volumen i habebat enim plurimas , quas ad eruditissimos Europae viros dederat, aut ab iis acceperat. Monfalconius ut proxenerae omi-eio melius fungeretur , ante omnia voluit ut Martinus sibi recense rei, cujus generis esset Metaphrasis, cujus item Epistolae di num ad Historiam illius temporis euent opportunae , quam librorum nundinatores optare solent. Scire quoque Voluit, qua mole suturum ellet opus e denique , ut omnia minutatim describeret : promisitque se nihi1 non acturum, non modo ut Votis ejus saceret satis , sed etiam ut laudi & samae ejus consuleret: quam inter amicitiae conditiones
maximam esse putabat. Respondit Nartinus Metaphrasim suam Eustathianam universum illud opus Latine exhibere: tam scilicet quae ad rem Grammaticam pertinent , quam Mythologica, Philologica ct Historica, nullo denique vocabulo praetermisso. Habere 1e in promtu duo volumina juliae molis elegantissime emendatissimeque transcripta: in animo sibi esse, si Bibliopolae Parisienses operi eden
do animum adjicerent , interea dum illis excudendiS opera navar
tur , curae sibi sere reliquam Iliadam expedire , consilio de Odyssea Com. I H in
80쪽
in aliud tempus relicto. Ad Epistolas quod attinet. rescripsit, habete se ad ducentas, ut ad varios. ita varie scriptas. z-ndate tamen. Haec omnia frustra tentata, nam verbis hinc inde commutatis, ni
ii . Dum haec agitarentur, Martinus literarum. literatorumque amantissimus , amicitias antiquas confirmare , novas sibi conciliate. mus ea frequentare. Homini autem gratiosissimo S celeberrimo omnia patebant.
ras. Pomeridianas horas transgebat in Bibliopolio Corvi ad P schini statuain. Eo enim conveniebant literatissimi homines, Ianus Vincentius Gravina, vir amoenissimi ingenii, Abbas Adamus Cariadinalis Imperialis Bibliothecarius, adole1cens eruditus, auctor Ameadae illustratae ; aliique viri scriptorum laudibus clarissimi. Adeo autem ibi indulgebatur genio , ut saepe soleat dicere Deeanus. se nusquam dulcius quam ibi vitam egisse. Cum aliquando in Corvi bibliopolio, in maximo eruditorum Virorum C Lu, super argume to quodam nec inepto , nec obVio Martinus accuratius disteretet ι quidam ex illis, qui eunt de facie non noverat Abbas nimirum Baraita Peream , inquit , vise tu es Agonensis Decanas. Dum rus praestantia prodit te. Quo laudis genere fatebatur se maxime deIect
ri 6. Per illa tempora Carthusiani Fratres habebant Romae cel herrimam numismatum antiquorum gemmarumque sculptarum coulectionem , quae quadraginta mille unciis argenteis aestamabatur . totidemque , ut sertur , vendita filii Carolo UI. Imperatori. Vix ulli patebat aditus ad tantum thesaurum. Nam ut Pretiosior haberetur . eum Monachi quantum poterant, celabant. Sed simul ac Decanus Alonensis significavit, cupere se illum inspicere. omnia ei patefacta, praesente Coenobiarcha. Cujus indulgentiae benignitatisque statim apparuit consilium. Erat scilicet in illa collectione nummus maximi moduli circulo aereo insusus, in cujus altera facie via debatur caput juvenis nudum: in adversa autem instrumenta sacrusicalia, ut stinpulum, amergilius, praefericulum, secespita. lituus,
dolabra Pontificalis, S albogalerus. sive apex. Litera nulla s eripta erat. Contendebant Fratres eaput illud esse M. Μarcelli Augusti ex sorore filii , ct ex adoptione suit ad que gloriabantur , n