장음표시 사용
351쪽
CARI. HIERARCHIAE ECCLEsIAsTICAE pora ut paulo ante, u illud concilium celebratu diximus, principis edi, Disto urbe expulsos. aod idem cofirmat Lucas Adio. XVIII. Post haec
inquit Paulus digressus Athenis,venit Corinthum, & nactus quendam Iudaeum nomine Aquilam,Poticum genere, qui nuper venerat ab Italia,& Priscilla uxorem eius, eo Q praecepisset Claudius, omnes Iudaeos Iro, ma decedere S c. Quid igitur mirirest, aut quo non pacto verisimillim v. dc hule narrationi consonum etiam Petrum qui iam annis VI. aut VII. presuerat Romanae ecclesiae)edicto principali obtemperatem quado, quidem non religionis aut Christianae fidei sed gentis nationis Q peculiaris erat ea persecutio , eius in adhuc vita ecclesiae esset omnino necessaria unacu caeteris Iudatis decessisse Roma, demadata eius ecclesis cura Lini
et Cleto presbyteris, quos in parte pastoralis sollicitudinis iamdudum alsumpserat & reuersum ad suos Hierosolyma, videreud profecissent in fide Christi Que alioqui existimandu non est, ita perpetuis XXV. annis εdesedisse Romae, ut urbis portas egressus nunu suerit ad alios quo in,
struendos & confirmandos in fide qui no vnius Roma sed totius dilici ouilis pastore constitutum se meminerat a Christo: quemadmodum dc de suo Paulo ut sere in Ppetua peregrinatione vita ex gerit, testat Lucas. Concludendum itam nobis est Romana ecclesiam, totius o bis cosensu & catholicae ab initio ecclesiae consessione ac recognitione esse indubitatam cathedram Petri,& Rom.pontifices Petri in primatu ecclesiam shierarchiae, illa* regiminis eccitastici principali autoritate succetares. FINII LIBRI III
titio eoru eius demonmuta sunt, ac transitusia seque
Quam dimidiam subditi obedientiam debeam ine lesiastica hietarchia sibim sitis. CAP. I.
A C T E N V S demostrauimus ut sacri ordinis viticulo ri una corpus connecat necessario debuerit Christi ecclesia ex infinita alioqui toto orbe dissusa multi dine, ex omni gente, lingua Matione& populo congregara, que & gubernari sua illa hierarchia, aut sacro principatu . Cuius caput Petrum designatum a Chri, sto euidenter etiam demonstrauimus. A quo una cum caeteris apostolis autore nihilo minus Christo, doctore uero spiritu costituta sit res uasib ipso ecclesiasticae hierarchiae facies episcopis chiepiscopis, primatis bufp per loca opportuna ita dispositis, ut ad unum caput, una Petri inathedram eiusm praesidem catholicae ecclesiae pontificem totius quo* e clesiae cura ordinatissime, decentissimem referretur at pconflueret. De. monstrauimus insuper Romanam ecclesiam esse illam cathedram Petri,
352쪽
LIB E R IIII. POL CLXXI. in qua ille ecclesiasti hierarchiae primatus, illa γ ecclesiastici regiminis supereminens autoritas & potestas alligandi tam soluendi super ecclasse
am uniuersam post Petrum perpetuo residerer. Eiusp pontifices, velliti catholicae etiam ecclesiae episcopos, in eandem per omnia autoritat quasi haereditario quodam iure Petro succedere. Simul clarissime diluentes vis niuersas calumnias, quibus hierarchiam ecclesiastica impugnare conano tur haeretici, arer adeo ex Christi ecclesia per suum illum architectum ad instar illius ciuitatis Hierusalem diligentissime construetii, decentissime, que ordinata Babylonem quandam facere:& quod est necessario consoquens, omne religionem tollere e mentibus hominu. Qus tame uniuersa etiam ex iis,qus deinceps dem5strabimus euidentissime cofirmabuntur. Restat nunc tractare aliquanto exactius de ipsa potestate & autorita, te ecclesiastica, quae, qualis, quantaque erat necessaria ecclesiasticae hie. rarchiae praesidi. Quod quum inuenisse videbimur, respiciendum erit ad umbram & figuram illam nostrae ecclesiae, synagogam veterem. In qua si etiam hoc ipsum diligenter constitutum, ordinatumque a suo illo legislatore inuenerimus, &nobis confidendum erit, neque Christum ea in re suae defuisse ecclesiae: sed tanto hoc in ea constituisse diligentius& accuratius, quanto id ipsum huic, u illi erat maius necessarium,quanotoque ipsam solidam veritatem suam umbram in omnibus par est excedere. Conandumque deinceps ex duobus illis, quae ante constituimus, omnis nostrae disputationis eotis princip , idem inuestigare, asserere, demonstrare atque euidens facere. Quod tamen priusquam aggredi mur,ante demonstrandum erit,u districtam obedientiam debeamus in ecclesiastica hierarchia nobis praepositis. Id quod hoc pacto fiet euiden, tius, si M'uanto ordientes altius, ad ipso humanorum conventuum&s elatum varias species in uniuersum respexerimus. Ut enim absque ordine nulla subsistit humana societas, nec ordo sine principio dc capite: Ita cuique societati suus ordo,& cuique ordini suum principium erat necessarium: ut in domo priuata paterfamilias. In ciuitate consules praetores, magistratus summi, quocunque tandem nomine illi nominen. tur. In dominqs,prouinciis, regnis, barones, comites, duces, reges msperatores. In voluntar o hominum conuentibus, sui patro, sui abbato
&praepositi: Ita quoque & in catholica Christi ecclesia summus ponti, sex, sub quo per prouincias primates, archiepiscopi, drinde episcopi per singulas dicereses, & sub eis singularum plebium probyteri. Neque ea
nim nisi diligenti membrorum omnium connexione hoc tam immenosum corpus in unum cohaerere, contineri qui rotust. Ut autem societ
tum haec sunt distineta genera at* inter se disterentia ita alia in eis, alia praesidentiu autoritas: ta cular sua cui inferiores omnes, qui sin in suo ordine obedire tenetur. Hoc em ipsa dictat recta ratio at* adeo lex naturae inscripta humanis cordibus,hoc ipsum coismant diuins,sic literae.
etesiasti hi multi a nobis prae positis. Varia hin
societariam genera. MVnuquod. rue tuo ora. ine conti neri. M sua utoritate necessario gubernari.
353쪽
que- oordine suis superiori hus obedi
HIERARCHIAE ECCLEsIASTICAE Non sunt audiendi quidam Satanae apostoli sed vitandi vcluti humani o
peneris certa pestis, certum exitium , qui omnem humanam societatem, omnem ordinem euertere conantur,& subditos committere aduersus superiores suos ciso pro obedientia debita rebellionem persuadere,doce tes humanorum praeceptorum tra retares haudquaquam peccare coa
ram deo sed legales tantum si quae itatutae sunt cnas incurrere, quasi non debeat obedientiam homo homini, sed soli deo. Qua dothina non video quid esse possit perniciosius. quid denique falsius, quum ipsa cin
dixi euidentissima naturae lex, rectam ratio hoc dicta ,in suo quemque ordine superioribus suis obedientiam debere:eadem, inquam, quae hos ordines inter homines conciliauit S constituit. Hoc enim necessario ha, bet omnis ordo ut praesit,& ut subsit aliquid .Quum autem quem in in suo ordine, in quo adeo constitutus est, impositam sibi personam redie Peragere oporteat euidens est, superioribus subditos obedientiam de , gre, sine qua & omnis ordo & omnis humana dissoluetur societas, atque adeo nec humana ipsa vita subsistet. Quid enim, si homo ex diuinale, ge non debet obedientiam homini, toties diuina clamat scriptura: Filii, obedite parentibus vestris S subiacete eis c Quid rursus: Serui obedire dominis carnalibus cum timore & tremore, in simplicitate cordis, sicut Christomon ad oculum seruientes,quasi hominibus placentes,sed ut seraui Iesu Christi facientes voluntatem dei ex animo, cum bona voluntate seruientes, sicut domino S non hominibus. Haec Apostoli ipsius verba sunt. In quibus audis, ut dei voluntas sit dc praeceptum , seruos dominis obedire ut seruire illos doceat Apostolus non ad oculum,aut poenae innatum timore sed eκ animo quasi deo non hominibus qui hanc illis perso, nam imposuit. Ita 5c publicis potestatibus, magistratibusque tametsi ab infidelibus gererentur c quando in eo loco atque ordine constituti esse, mus a domino) obediendum ubique clamant admonent inculcantcpa, Fpostolics litos.Omnis anima,inquit Paulus sublimioribus potestatibus subdita sit, non est enim potestas nisi a deo: quae autem sunt, a deo ordinata sunt. Itaque qui resistit potestati, dei ordinationi resistit: qui autem resistunt ipsi sibi damnationem acquirunt A c. Ideoq; dc necessitate stibis cliti estote, non solum propter iram,sed etiam propter conscientiam. Audis iram non solum propter ciuilem in ta ansgressores poena ira: sed etiam propter conscientiam, magistratibus ac pusticis potestatibus subditos
nos esse oportere. Petrus autem uno Verbo complexus uniuersa: Subdisti,inquit estote omni humanae creaturae propter deum. Omni humanae
creatur. Minquit cui videlicet nos subiecit seu ipsa nascedi sors nostra, seci rerum publicarum status Sc conditio seu ipsa nostra voluntas.Neque oque hic dominos suis seritis subesse praecepit, nec reges aut magistratus unicuilibet e populo, sed contra,quid intelligat,continue explicatiSiue rogi,inquit tanquam prorcellenti siue ducibus, taquam ab eo missis, ad vi
354쪽
dictam malesa 'orum, laudem vero bonorum, quia sic est voluntas des, ω.Serui subditi estote in omni timore dominis, non tantum bonis, sed etia discolis M. Similiter & mulieres subditae sint viris suis. Vides quo pacto in omni ordine obedientiam quis & subiectionem debeat, non ii deo sed & omni humanae creaturae,cui nos subdidit, seu volutas propria ut viris suis mulieres,seu quaecunque nostra seu publica seu priuata coditio. Publica nos magii latibus priuata seruos dominis.Nuquid igitur non graphice descripsisse illos tibi videtur idem Petrus,qui velamen L .rsacientes malitiae Christianam libertatem, nullis superiorii in praeceptis nos adstringi volunt, quando nos admonet S fuisse pseudoprophetas in populo, S suturos etiam in nobis magistros mendaces, qui introduis eiuri essent se fias perditionis, scdueiurique plurimos. Sed noviqinquit,
deus pios de tentatione eripere, iniquos vero in diem iudicii seruare crus, clandos: magis autem eos, qui post carnem inconcupiscentia immunis dictae ambulant, dominationemquecdtemnunt,sibi placentes seetas non metuunt introducere, blasphemantes. Audis quo loco hic habeat domi.
nationem contemnentes,nempe inter iniquos,quos deus cruciandos sero
uat in diem iudicii. Qui ut gradibus quibusda iniqui sunt,& unus ma, 'gis prae alio: ita inter hos principem istos locum habere Apostolus indicat: Magis inquit cos, qui post carnem in concupiscentia immudiciae ambulant dominationem P contemnunt. Duo haec non sine causa coniun,
i t Apostolus, quandoquidem haec sere omnibus causa est contemptus perioris autoritatis,proprep cupiditatibus indulgere quibus non patia untur sibi frena imponi a suis quibus obedire tenentur, praepositis 5c sua perioribus sed sibi sternunt cubile, in quo molliter cubent in peccatis 3 concupiscentiis suis Christianam libertatem. Quod si in humanis societatibus, quas propter humaniorem contris Ex eoparac ita in atin operae muttiae indiratiam necessitudinemq; ipsi inter se moritates contraxerunt aut in quas nos quomodocuno coniecit, i eis publica, ctam ob
seu priuata sors nostia& conditio, suam quem iu stationem tam diligen beariti, iriter seruare.& recita nos doceat ratio,& naturae simul lex, liuinae* scripturae praecipiant quid in ecclesia Christiana, eius* hierarchia nobis facien. ehia nobi adu est quam non ipsi inter se homines humani conuictus gratia sed fidei religionis* inter nos conseruandae imo aeternae vite salutis Tanimarum
nostrarum ipse dei filius Christiis instituit & qua ob Yo cura quo stladio e quo labore suo videlicet precioso finguine, acerbissima denique& ignominiosissima morte oriosam sibi ecclesiam ficiens sibi regnum
in quo dominaretur, comparans . Christi enim hoc regnum est , non Romanorum non Macedonum.Christiana hsc est Christi inquanti ipsius haec est ecclesia, in quam redemptos nos suo ipsius sanguines Phara, onis durissima seruitute ex infinita misericordia sua conuocauit. In hac
igitur ecclesia Climitia in hac, inqua, domo dei viventis,quato umore,
355쪽
tremore nobis conuel sandum eae Quanto studio, quanta sollicitudi, o ne suam quem p stationem in qua costitutus est a Christo obseruare conueniet Si seruos carnalibus dominis obedire cum timore & tremore in simplicitate cordis, sicut Christo, doceat Apostolus: qualem tandem, si humilem. u sollicitam obedientiam nostris, quos in illo suo regno, in sua ecclesia Christus privsecit praepositis nos debebimus e Si prophanis m, gistratibus publicis potestatibus etia infidelibus, quas humanae leges, ciuiles respublicae, quieti inter homines conuictus gratia constituerunt. ipsa lex dei & naturg nobis diligenter subesse praecipi quid sacrosanctis
magistratibus, quos aeternae siluris animarum nostrarum causa in sua re
etesia constituit ipse dei filius Si parentibus carnalibus tam diligenter debent subesse filii, quantopere nos episcopis nostris, quos patres nobis ipse Christus autor & vitae nostrae 3c salutis, constituit c Si retes hum nae politiae principes omni nos honore oportet prosequi, ipuim igitur Christianae ecclesiae principem, Romanum potificem, quem ipse pro se μnobis Christus vicarium in hoc suo regno constituit, quo n6 proseque, mur honoris genere Qus tametsi non demonstraremus aliter nunquid ulli possent esse dubia Audi tamen ipsum legislatorem nostrum,& e clesiasticae hierarchiae autorem Christum quo pacto ad suum id contem
Pium pertinere arbitratur,cum ordines, magistratu sin in ecclesia ab ipso constitutos contemnimus. Ita enim loquitur ad apostolos, atq; eos, qui apostolis vicaria ordinatione succedunt,episcopos: Qui vos audi me audit: qui vos spernit, me spernitiqui autem me spernit spernit eum,qui misit me.Qui vos inquit, spernit,me spernit. Vides ad cuius contemptum pertineat,cum mortalem hominem contemnimus episcopum Quid ergo, si episcoporum omnium principem Scriptum est in lege Moysi: Si quis superbierit nolens obedire sacerdotis imperio, qui eo tempore ministrat domino deo tuo, morietur homo ille & auferes malit de Israel, cum ectusci; populus audiens timebit,ut nullus deinceps intumescat superbia. Si erilo in umbra illa nostrae ecclesiae, synagoga veteri tanta erat dignitas, tam sacrosancta autoritas eius, qui praesidebat umbratico illi tabernacu, lo,ut sub horribili mortis poena praeceptum fuerit abscν ulla contradictione illi obedire per omnia nunquid ex comparationc non facile intelligimus, quanta sit dignitas catholicae ecclesiae christi praesidis cu sacrosam cta autoritas u districta illi a nobis debeatur obedientia
Scribit ad hi tignesianos ille gloriosus Christi martyr & potiso Inis,lius: Dignum est inquit,vos obedire episcopo vestro, & in nullo ei con. tradidereterribile enim est tali contradicere, non enim istum visibile quis spernit sed illum inuisibilem in eo contemnit, qui non potest a quoquam contemni. Hic enim non ab homine, sed a deo habet promotionem. Dicit enim dominus Samueli de contemptoribus eius. Non te spreuerunt scit me, ne regnem super eos Nam & Moyses populo aduersum se mur, muranti
356쪽
A muranti dicitiNon aduersum me murmurastis sed aduersus dominum deum. Nec quisquam inultus remansit, qui se aduersus potiores extulit
Si quidem & Dathan & Abiron Moysi resistentes vivi descenderut ad
inferos. d oc hore, Sc qui cospirauerant cum eo aduersus Aaron du, centi quinquaginta viri coelesti igne cosumpti sunt. Ozias quom faetiis est leprosus,qui contra sacerdotes sacerdotiu sibi ausus est armoare. Saul etiam sacrificare praesumens regali dumtate dehonoratus est, quod non expediatimi principem sacerdotum Samuelem, M. Haec ille I natius
quem ipse beatissimus Petrus post se Antiochenae praesecit ecclesiae
Quis igitur non horreat Christianus animus quis serat ter execrandi illisus Lutheri Sc suorum plusiquam diabolicam maledicentiam a impieta,
rem qui ipsum Christianae ecclesiae principem, & qui Christi in hoc ius
regno praecipuum inter nos agit vicarium, atque adeo ipsum in eo Chri, stum in iaciem caedunt,tot execrandis, intolerandisque malediistis, proobris, contumelii 'incessunt, lacerat, ut non credam ipsum per se Satanam unquam ausurum, quod pro ludo dc ioco agunt haec eius mancipia: Si mortis reus erat, qui in illa umbra nostrae ecclesis recusabat obedire sum, 'mi illius umbratici licet sacerdotis imperio, qui pro tempore ministrabat
domino, quo non supplicio, quot non mortibus dignos iudicabimus, qui ipsius catholicae Christi ecclesiae summo sacerdoti ac pontifici, contumacissime resistunt, contumeliosissime reclamanq& subditoriam aduersus ipsum seditiones concitant Dathan Sc Abiron, quod murmurarent aduersus Moysen, eiusque Praeceptis obedire contemnerent, dicit scriptura blasphemaste contra dominum , quos&in testimonium ius blasphemiae diglutivit terra, vivos ν demisit ad inferos. Quo igitur loco horum statuemus blaspheamias quod his dignum quisquam excogitabit supplicium.Mirum saneves solo hoc nomine non statim hos agnosci a Christianis omnibus, non intelligi quis per hos loquatur spiri tus, no statim explodi atq; Anci, tanu certo insinum veneno dc toxico , quicquid sub horum nomine circumasertur,aut prodit in publicum, ut quos costat Christianae ecclesiae esse hostes iuratissim Atq; omnium insensissimos. Sed moribus, inquiunt, praesidentium, vitaque offendimur. Ne penim Christum aut Petrum, sed Annam potius & Caipham reserunt. Viram να- Et tu quis es qui iudicas alienum seruum: Domino suo stat, & domino
suo cadit. Tu autem ovises inquit ille tacti ssimus Cyprianus) noli
discutere pastorem, ne eius quoque criminis reus tenearis, nolite iudiacem dei constituere de Christi, qui dicit ad apostolos, per hoc ad om. tium. nes praepositos, qui apostolis vicaria ordinatione succedunt: Qui vos audit me auditi& qui me audi audit eum qui misit me. Vnde em haereses& schismata obortae sunt Scoriatur,nisi dum episcopus, qui unus est &ecclesiaepraeest, superbaquorunda praesumpsione contenitur, & homo
357쪽
des dionatione honoratus, ab indignis hominibus Haec ille Dςloriosus martyr & pontili quo vide quantum tu dillantias. Si mali tibi videantur praepositina sorte pesor es.Forte tira culpa mali sunt, siquidem propter peccata populi regnare sint hominem hypocri, ,& principes sanctos contaminat. Ita cum addidisset furor diat irasci
cotra lsraelem,commouit David,ut numeraret Iudam & Israel. Nos erapo ipsos iudicemus potius, accusemus propria peccata, quibus iratus dominus labi permittit pastores nostros, dc adhaerere facit linguam palato eorum, ut sint muti nescientes loqui, mandato nubibus, ne pluant mistici super nos imbrem, quia nos sumus domus exasperans. Interim tamen
i , scis, quid praeceperit Christus: per cathedram, inquit Moysi sederunt i ' φ - pharisaei. Omnia ergo quaecunque dixerint vobis, seruate & iacite, secundum opera vero eorum nolite sacere,dicunt enim & non secisunt . Audis hic, quid praecipiat nobis legislator noster. Certe homines Esumus tam praepositi u subditi ex hominibus ecclesiam suam coning tiit constitititque Christiis. Adhuc gratiamur corpore mortis huius,&sub hoc pondere ingemiscimus, labimur, surgimus, manibus pedibus, que reptamus, etiam qui primitias inter nos spiritus acceperunt. Et numquid malo patri, si nihil mala praecipiat, non debet obedire filius c nui quid non discolis etiam dominis serui nunquid non Christiani infide, libus etiam, si ita sors nil erit, magistratibus: nunquid lanisti erant om nes illius veteris tabernaculi pontifices, quibus sub mortis poena obedi. re lex praecipit Nunquid non eratinter illos Iudas ille proditor, quibus dixit dominus: Quicunm non receperit vos, neque audierit sermones vestros euntes foras de domo aut ciuitate excutite puluere de pedibus vestris. Amen dico vobis, tolerabilius erit terrae Sodomorum & G
morraeoru in die iudicia a illi ciuitati. Iam & hoc quid tibi videtur quod ,
ipse apostolorum omnium & totius ecclesiae princeps Petrus post susce, pium ecclesiasticae hierarchiae primatum , post acceptas claues regni coratorum, potestitemque illam terrificam ligandi soluendi & in terris &in coctis ter suum abnegarit dominum: Num tibi sine causa hoc premi, sisse videtur Christus c Mihi sane ad eruditionem omnium nostrorum ita laeuim videtur, ut disceremus serre compatique inuicem,& uto struerentin istorum ora loquentium iniqua. Et cur non potius cum illo Origene&sensimus&dicimus Quid loquar, inquit, de parentibus
& filii, Si Iesu, des filius subiicitur Ioseph & Mariae: ego non subi r
episcopo, qui mihi a deo ordinatus est pater non subiiciar presbytero, qui mihi des dignatione praepositus est Videat ergo unusquis* quod saepem lioribus praepositis estin or,&nonnunquam accidit, ut ille qui subie ius est, melior sit eo qui pupositus esse videtur. Quod in intellexerit dignitate sublimior no eleuabitatu superbia ex eo, q= maior est, sed
sciat ita sibi meliorem esse subieetiam, quemadmodu Iesus subiectus est Ioseph.
358쪽
LIBER IIII. Fol. CLXXmLIoseph. Haec ille Origenes. Et hactenus quidem distriditam obedienti. am debeamus praepositis nosti is in hierarchia ecclesiastica.
lem quantam is autoritatem conueniebat habere ecclesiasticae hieraresitae praesidem, ex ipsa ratione ecclesiasticae societatis imaestigare. CAP. II.
Vam districtam obedientiam dcbeamus his, qui in ecclesiastisca nobis hierarchia sunt praepositi ex eo secimus euidentius, Ῥ8c in atris humanis societatibus at conuentibus, quos huma. ni conui Bis gratia excogitauit ratio Sc necessitas, necessario unus praeesset ineri atque unus alteri obedientiam deberet.Idque clamante tam iure naturali inscripto humanis cordibus, si diuinis apostolicisque literis. Est enim in omni humana secietate suus ordo necessarius,in omni ordine suum caput cui reliqui quis p in suo ordine & gradu) subesse obedireque
teneretur.Sed cum sint varia humanarum societatum genera, ut sua cui, Vt euimie, que est forma propria, suus ordo & proprium suum cuique ordinica, put ac principium: ita sua in unaqua* praesidenti erat necessaria autori, rus non eadem omnibus sed tamen cuique sua: quae simili ratione inter se sua propria disserunt qua ipsae inter se societates. Alia est enim domus alia ciuitatis a,lia regni alia exercitus militiaeque, alia vero ecclesiae forma ac species. D mus partes sumus,quatenus patres,matres filiive familias, muli, ancillae, seriit. Quos ea ratio in unum conciliat, Vt in Una domo, eisdemquepa, Qu6ωnierietibus & tectis inter se conuiuant commodius. Ad quem finem quae,cunque recta praescribit dictatque ratio , ad patrisfamilias autoritatem qu-m νὴ pertinent. In quibus resiquos eiusdem similiae omnes, in suo quemque Iriei 'et gradu ac ordine illi obedire oportet nempe si uxori praecipiat, quae Vxoarem non dedeceant si fit is si famulis, si seruis, omnes dicto eius audientes Maledum. esse conuenit, dc naturali diuinaque lege, quemadmodum demon in Liniplostrauimus, adstringuntur . Secus vero, si omnino iniqua praeciperet, ς aut etiam si suae autoritatis limites plane excederet. lniqua praecipere ini P adobsitelligendus est non solum cum superioribus, quibus 5c ipse subest, pote, statibus contraria praecipit,hoc est,dco ecclesiae, Sc quibus subiicitur civi, tale inteli libus magistratibus: sed etiam si ordinis personarum P rationem no ob hi lupis smiat: ut si uxori praecipiat quae seruorum suntii seruis quae aut non fer, M' ς rent vires,aut ab humana abhorrent condicione.Omnino autem limites aiados suae autoritatis transgreditur, si quid iubeat, quod plane sit praeter ratio, uini Tirinem domesticam. Nec refert, malum id sit,ari non sit, neque quod ab alia potestate ut alio superiori idem imperatu teneremur exequi nec denici
quod etiam de se bonum sit id quod praecipitur. Vi si filio praecipiat palter vim huic aut illi inferre armis congredi,serire, caedere, quae imperatos re in acie praecipiente teneretur exequi, non debet iubente patre ut huiusmodi. Rursus si uxori familisin aut ieiunia aut eiul modi opera poenitentiae praescribat praeter e ad quae lege dei aut ecclesiae adstringum quam,
uis de se bona sint, priccipicti tamen patrifamilias obedientia non debct. Haec
359쪽
HIERARCHIAE ECCLEsi AsTICAE Haec enim ad sacerdotes & episcopos pertinent. DHuiusmodi ita qualia sint in singulis humanis societatibus. & quid
in quo ordine nostris debeamus superioribus, ne* enim idem omni, bus ipsam formam speciem* societatis, in quasuperiores sunt, aestimansti secundum hoc exemplum non est difficile d audicare, quado rationis sua citique regulam non obliquat deprauarias assessius. Suam autem cuim formam mu ac speciem societati praescribit finis, ob quem ipsa contritimi est societas. Qui quidem finis est & regula & scopus in quem perpetuo respicere debet praesidentis autoritas adeo ut quicquid, non dico illum scopum non attigerit id enim in omnibus est difficillimum ne dicam, mortalibus impossibile sed quicquid manifeste praeter illum scopum es ulto magis 4 uxo abducat etiam, manifestum est ad eam autoritatem no periinem nec eidem praecipienti obedientiam in eo deberi. An omnis Quod si hic percontari me pergas: quandoquidem in omni societate thumana, superiori, qua gubernatur, autoritati in his , quaead finem suae, uaricat o D cui provocietatis pertinent, iuste rite praecipieti ex lege diuina oc naturae obedientiam debere omnes subditos iam nunc contendimusan eryςno rixς go omnis in his inobedientia et praeuaricatio mortale peccatu sit. Quod α- videtur consequi, pra Him cum ea non excusat aut ignorantia aut subis reptio:cum scienter volenter mandata dei 5c naturae transgredi mortano excusat te peccatum videatur. Quod si fit inter tot tam varios superiores, tolle. ges humanas ecclesiasticas ciuiles, cxconomicas, tot statuta, tot praecepta,
quaenam esse posset salus hominis Tametsi haec quaestio ut post intelligra plus habeat in secessu, quod
Ne pMm. ut pertractatione exquisita dignu est,ita est alterius & loci dc negoch: bretamen eidem respondentes dicimus,nem omnem,ne nullam inona eiusmo bedientiam&praeuaricationem iusmodi mortale peccatum esse. Qua, re &methodo,qua haec discernantur,opus nos habere.In primis hoc pla ne certum est,non omnem praeuaricationem Ieais diuinae & naturalis es.
prauarie se mortale peccatum, etiam si nec ignorantia, nec lubreptione excusetur.
Prohibet enim lex dei & naturae in uniuersum omne mendaciu: tamen diuinare iocosum,&multo magis ossiciosum,quo nemo laeditur mo quo&iuuant. I aὸ turaliquis,nemo inter delicta mortalia connumerat. Similiter praescribit mio te nobis lex naturae & diuina, in cibo & potu obseruare medium ac regi P ' μ' iam temperantiae quae in eo consistit, ut tantu & non vltra sumatur,quantum exigit necessitas aut utilitas corporis: cuius transgressio, gula videsiscet,etiam inter capitalia septem conumeratur peccata. Attamen frequenister, ne dicam pene quotidie, transgredimur illam regulam satis notabili magnoque excessu,dum ves cosuetudini, vel societati, ves amicis morem gerimus, nec quisquam excessum eiusmodi,nisi sit plane immodicus, imter mortalia peccata statuit. Eadem nobis lex naturae ac diuina praescri,
360쪽
A um finem tendant omnia, m* dirigatur uniuersa hominis intentio, ne quid non solum indecor sed nec ociose aut seu stra fiat a nobis. Quado.
quide et de omni verbo ocioso reddituros nos ratione assirmat Christus in die iudici, Absit rame, ut in his omnibus esset mortalis primaricatio. in eundem modum,nec omnis inobedientia aut praeuaricatio humanorum praeceptorum morialis censenda est. Sed aeque hic ut in praeuaricatione mandatorum dei Sc naturae distinctione opus est. Deinde etiam hoc certum est,si non omnem inobedientiam,tamen os O eoi mnem contemptum autoritatis superioris,mortale peccatu esse.Id quod apertissimis verbis in uniuersum nos docet Petrus,qui cotemnentes do, minationem aut superiore autoritatem statuit inter illorum iniquorum praecipuos, quos dominus cruciandos sci uat in diem iudicii. Novi in,
quit, deus pios de tentatione eripere iniquos vero in diem iudicii seruares T iandos,magis autem eos,qui post carnem inconcupiscentia immundiciae ambulant dominationemo contemnunt. Vt autem,quid contemptum intelligamus, intelligas, distinguit quia Tm specidem Aristotcles tres esus species,despectum, detriustionem, columeliam despectum definiens, dum quis aliquem nihili pendit, existimans rei di,' dom Ariivgnum nullius.Detractionem, dum alterius voluntati quispiam impedis 'entos, non visibi, sed ne illi. Contumeliam vero,damno aloe dolore in his allicere, in quibus turpe est patienti. Nos tamen ex usu scripturas Contum rum etia cotumaciter resistere & nolle obedire superioris autoritati mor talem, quem diximus,contemptum appellamus. iod ipsum tamen se, re videtur, saltem re ipse despectus & nihilipensio autoritatis superioris. Ita dicit scriptura: Quasi peccatum ariolandi est repugnare, & quasi sce, ς0'xm pullus idololatris nolle acquiescere. Ita & Paulus resistetes potestati publicae in ciuili politia dicit sibi damnationem acquirere. Ita Christus se quoque sperni testatur, cum quis spernit des ordinatione in ecclesia sibi praeposi,
tos.Et in unaqualibet superioritatis specie, morte expiabatur cotemptus Eiusmodi hic in lage vetera: ut filius protervus 3c contumax, inobediens patris Sc U'. . loe. matris imperio,&qui coercitus obedire contempserat obrui lapidibus a me autor populo ciminis iussus est.Similiter, si quis ex superbia recusabat obedirei sacerdotis imperio qui tabernaculo praeerat, aut loco quem elegerat do, Mi vφminus aut etiam iudicis pro tem pore morti erat obnoxius. Et morietur, inquit homo illegi auferes malum de Israel. Reliquae vero duae contem plus species, quas describit Aristoteles, subditorum erga superiores suos, . nusquam memorantur a scriptiira. Necis enim ad humanam sed diabo licam malitiam pertinent, qualis est Lutheri & suorum. In his vero, quae non ex contemptu procedunktrans essionibus hu, ua res manorum praeceptorum, ut eum quis,seu ex negligentia seu ignauia, aut . socordia non implet superioim praecepta & imperia aut transgreditur etium,ut morem gerat desideriis suis & cocupisceruin, methodo quadam, Gil ut dixi.