Hierarchiae ecclesiasticae assertio per Albertum Pighium Campesem, D. Joannis Vitraiectensis Praepositum, ab ipso autore sub mortem diligenter recognita, & noua accessione passim locupletata. ..

521쪽

A vltro datum licite acciperet, sed an ipsis dare liceret. Struebant autem illi in interrogatione insidias, adhibitis una secu militibus praesidis, ut quic, quid respondisset haberent unde conflarent calumniam. Si annuisset liscere hoc ipso derogassent limae eius apud populum,qui inuitus 5c vi coaetiis seruiebat Romanis:quasi ipse in hoc adularetur ustirpato in eos cotratus, fas Sc leges, Romanorum principatui, nec propter eius metum auderet libere veritatem docere: sin negasset, hoc manu vindicassent mi,

lites & comprehensum tradidissent praesidi, tanquam contradicente po, testati Caesaris. Quare & cum tali ipsum praefatione adoriebantur:Magister scimus quia verax es,& viam dei in veritate doces ,& non est tibi cura de aliquo non enim respicis personam hominum,dic ergo nobis quid tibi videtur: Licet censum dare Caesari an non Quorum dolos Sc instidias intelligens Christus, & cauta re Hlione eludens nec affirmauit liceas re ut darent tributum Caesari, nec negauit, sed quaesita illis respondendi ausa ab ostenso sibi denario habente imaginem &inscriptionem Caesa. ris: Reddite ergo inquit, quae sunt Caesaris, aesari:& quae dei deo. Non dixit , ut dare 1 berent tributum Caesari, neque ut dare liceret. Sed redis

dite, inquit illi quod suum est. Quasi diceret: Si quid ab illo accipitis, aris quum est ut quid eidem vicissim reddatis. Sed ex hoc minime infertur. sacerdotes omnes ξc episcopos in realibus ut ille loquitur esse subiectos autoritati Caesaris, hoc e ex bonis suis illi obligari ad petiolueri dum tributum. Non enim loquitur fidelibus suis, dc regni sui ciuibus, sed pro, phanis illis, ac insidiatoribus Iudacis. Nec tamen illos ipsos ad tributum Caesari persoluendum dixit teneri, imo nec quod licite illi tributa persolis

uerent,quod ipsum nec Voluit negare aperte sed ita respondit,perinde ac

si direret: Si quid accipitis a Caesare, reddite illi vicistim quod suum est.

Quod si non solum illos Iudaeos,sed etiam suos omnes, tam sacerdotes, illaicos voluisset esse obligatos ad persoluenda tributa Caesari, nuquid dubitasset simpliciter Hirmare,non solum licere ipsis Ne quo tantum interrogabano persoluere tributum Caesari, imo ad hoc ipsum illos obligari, nec illos tantum sed & caeteros uniuersos. Et quae salus erit Italis, Gallis, Hispanis, Britanni qui tot annorum centuriis nullum tributum persol, iterunt Caesari, ii Christias omnes suos illis verbis obligatos voluit tribuistum dare Caesari Sed per Caesarem, inquis omnem legitimam huius se, culi eiuilem potestatem Christus intelligit. Imo non sic intellexisse, claris, sme indicat praecedens cui respondet, interrogatio, quae non de qualibet superiori legitima potest ite interrogat. Ita enim non fuisset dubia quae,stio. Neque enim hoc interrogabant, an patres eorum legitimis suis res gibus licite tributa persoluerint, sed an ipsis liceret tributum dare Caesa,

ri, principi extero, & qui contra ius, fas & leges, vi & armis, sibi super illos venἡicasset dominium. Quod vero illa colligit ex verbis Chisostomi, ora teneri in omnibus

V v iiii subesse

522쪽

GAP. Illi. HIERARCHIAE ECLEsIAsTICAE Csubesse inuri modo pietati no repugnet. Primum ut ita sensisset Chetasostomus nultu saceret nobis contra sentientibus praesudicium cum unius Chrysostomi sententia non sit certum & insallibile indubiae veritatis demonstrandae principium. Quadita enim unum quemlibet hominem audio es quae mihi videtur,veritati contradicere sidenter illi oppono v cem propheticam:Omnis homo mendax. At cum canonicam scriptitaram,aut communem ecclesiae sententiam non ita. Nam &columnam, dc

robur firmamentum p veritatis, illam praedicat Apostolus. Osino Deinde etia ab ipsius Chrysostomi sententia longissime abest quod z-bdis Verbis eius colligit. Tu autem inquit ille cum audieris: Redde quae sane intelli sunt Caesaris Caesari:illa scito eum dicere solum qiis in nullo pietati prae butum. Primum his tantum illum loqui indubitatum est, qui Caesarii gitimo iure subiacent.Constat autem,&illo tempore suisse,&nunc esse plurimos. lui Caesari nullo iure subiacent. Deinde hoc tantum dicit Cara gsari praecipienti aliquid pietati praeiudicans, a suis subditis in hoc obedi, entiam non deberi.Cum enim audis: Redde quae sunt Caesaris. Caesari: hoc scito inquit dicere eum solum quae in nullo pietati praeiudicat. Non tamen per hoc affirmat in omnibus illi obedietiam deberi ab omnibus, Qui stiri et pietati non praesudicant,sed quae praecipit sibi subditis:deinde, quae

hos o die secundum limites autoritatis suae praecipit, quos si quando transgredere iiii et tur obedire illi non tenerentur nec subditi et iasi postent sine pietatis praea iudicio. Nunc vero ita res habet, ut ecclesiasticae hierarchis praesules non

subsint sed presint Christianis omnibus principibus,regibus & imperatoribus nec illi his sed hi illis obedientiam debeant. Aa i δει Nec rursus nobis aduersatur diui Ambro induela per illum senten tia dicentis: Soluimus quae sunt Caesaris Caesari:& quae sunt des deo.Triti, hutum Uaelaris est petit imperator tributum scilicet no negatur agri ec Fclesiae soluunt tributum. Hoc enim in verbis Ambros induetis diligenter obseruandum es quod non enunciatiue, sed interrogatiue loquatur. Tributum Cssaris est imperator tributum petit Memor enim erat vir sanctissimus hae in re at in eo ecclesis statu exempli Christi qui quam uis nihil deberet Caesari tamen ne scandalum concitaret, iussit Petro prose&ipso exactoribus tributi staterem persoluere. Nondum tunc fidei iugo Sc ecclesiae prorsus colla submiserant reges mundi & principes, non

dum seruierunt regno Christi. Quin potius omnibus imperii viribus illud ipsum frequenter persecuti sunt. Impiissimus ille Valens imperator, eo tempore,toto orbe orthodoxos grauissime insectatus est. Iustina A gusta Arriana impietate insedia, urgebat illum ipsum beatissimum Ambrosium,ut aliquot hari elicis basilicas traderet.Tunc itaque merito dixit sanctus episcopus Si imperator tributum petat, accipiat etia ab agris e

clesiae, non n gamus soluere. Quandoquidem id possumus sine piet

tis Proe.

523쪽

dit imo inqtii si vult me rapere ad mortem,occurram.

At ecclesias S basilicas tradere non putauit se posse sine pietatis priniudicio. Ita ubi iam imperatores Sc reges ecclesiae ultro seruiunt, ultro volentes se submiserunt alia ratio, alia conditio est.Neciam debent ipsi agris ecclesiae tributum imperare,sed eorundem potius libertatem tu , praes m eum hoc ita exigere omnem rationem, aequitate S iustitiam intelligentes religiosi & sapietissimi principes etiam publicis legibus san, cierunt libertate at* immunitatem bonis ac praedo eoru,qui diuino cultui specialiter mancipati sunt In hoc ita ν ecclesiae statu, maluerat sanetis, simi pontifices etiam vitam Christo impendere, si ecclesiasticam haneli, hertatem impiorum regum seruituti rursus subiicere. Quorum exemiplum S. Thomas Cantuariensis episcopus S martyr seipsumexhibuit., Quo inad eandem impietatem confirmandam adducit exemis Minfimis plum Christi, qui publicanis tributorum exaestoribus non negauit solue is r sed iussit Petro ut etiam pro se aio ipso quantum exigebant persolve,m:addens potuisse si putasset inconueniens suos in regno suo vicarios, sacerdotes S episcopos huius sectili principibus tributa persoluero ma tum hoc exemplum in seipso non edere, ut omnipotens Merni patris ins plo quin finita sapientia.Quin potius voluisse contrarium suo nos exemplo doce, re ne sibi indignum putaret discipulus, quod vidisset magistrum sacere. Dicimus non infirmari, sed confirmari dicto Christi exemplo & verbis nostram sententiam. Nam prius, u committeret Petro, ut prose&ipis actum tributum solueret, ipsum docuix & instruxit quod iure ad eius solutionem non tenerentur,dicens. id tibi videtur Simon, re res ter a quibus accipiunt tributum vel censum a filiis suis an ab alienis Illi υρορ ro respondenti ab alienis dixit Iesus:Ergo liberi sunt filii viatile non scandalizemus eos, vade ad mare,& mitte hamum:&cum piscem , qui pria 'mus ascenderit tolle: Scaperto ore esus inuenies staterem, illum sumens, da eis pro me & te. Quae Christi verba plena alioqui & Decunda mysteariis quod ad rem praesentem attinet clarissime indicant &Christum 5 Petrum a tributo pretestando ipso iure suisse liberos, tamen exactum pro tempore soluendum ad vitanda scandala. Ne, inquit, scandalizemus eos, signicans, alioqui non se solutatrum cessante scandalo. Quod sane intelligens Origenes: Consequens autem est inquit intelligere ex Verbis Ois,h- Pristi, quod quoties exurgunt quidam,qui per iniustitiam tollunt no tua tinen transmissi a regibus terrae, ut exigant a nobis vellit quae ipsoarum sunt, suo quidem exemplo prohibet dominus aliquod scandalum Eera,etiam eiusmodi hominibus,sive ne amplius peccent, siue ut salvetur filius enim dei, qui nullum opus secit semile, quasi habens sermam serui

quam propter hominem suscepi tribulli & censum dedit. Vides unum hoc suo exempla nos docuisse Christum, ut iniuste auferentibus nostra

quod

524쪽

CAP. IIII. HIERARCHIAE ECCLESIASTICAE quod a regibus huius seculi dicit fieri, cum a nobis quasi seu tributum oexigunt non resistumus ad cauendum grauius scandalum, etiam in illis, quamuis iniquis & iniustis, ut nostia humilitate & patientia prouocathconuertantur ad Christum & saluent aut saltem, ne nosti a denegati ne irritatigrauius peccent.Qualiter & illa eius praecepta intelli eda sunt, de non resistendo malo,& de relinquendo & pallio ei, qui insere tuni & de pro menda & altera maxilla ei qui alteri infligit alapam. . Quod insuper ex eo demonstrasse existimat omnes Christi discipuisau. mimia los, seu laicos seu sacerdotes & episcopos, subesseetia in personis suis me. ro imperio secularium principum , quod Christus eidem subiectus suo me impc riui ipsum comprobans,quia se capi permiscrit, duci ad Pilati prore rium,& per ipsum demum iudicari et condeirari crucis supplicioreluod, suscis' in inquit,nequaquam permisisset, si sacerdotes suos sub aci principibus horo imperio ius seculi & iudicari per ipsos, inconueniens putasset. Mirari hic cogora mentationum &colicistionum istiusmodi vim&essicacia dignam RHercle tanto.quem se iacit & ubim praesere, dialectico.

Quod enim non solum Christus autoritati & iurisdi H ni Pilati imre subiectus non fuerit , imo quod nec in unumquemlibet ex infima plo Iudaeorum legitimam ullam autoritatem habuerit, sed mera vi, mera iniuria & iniustissime usurpatam & tyranicam satis super a nobis domonstratum existimo. At hoc mysterio nostrae redemptionis congruore visum est aeternae des sapientis,ut agnus ille immaculatus&innocetis ab omnibus assectus iniurηs, saturatus opprobr is & contumetris, iniu/stissimam mortem ab iniustis & peccatoribus iniustissime sibi illata, potienter & libenter serendo pro omnium nostrum, quibus diuinam quoatidie maiestatem irritamus ostensis satisfaceret. Nec tamen quia se passusia est iniuste capi affligi condemnari &crucifigiis iniustis&imp is, ideo, probauit illos iure hoc secisse& legitime, nec exemptu reliquit principi. Fbus seculi ut in seruos suos & sacerdotes hoc ipsum illis liceret. Quin potius illa serendo, & sibi nomen, quod est super omne nomen meruit, &ecclesiae sua ut eidem smiirent drinceps reges & principes queinadmo. dum iam serui se mille atq; eo amplius annos conspicimus, utq; filia e rum,qui ipsam humiliarunt ab initio, nunc curui veniant adorare vestiagia pedum ecclesiasticae hierarchiae praesidum. Quomodo Nec quicquam nobis aduersatur,quod Pilato iactantistiam in Chris, i, stum responderit nullam illum in se potestatem habitu, verba ad rum filisse,nisi ipsi datum esset desuper. Siquidem illis verbis hoc ipsum Kbis i ta significare volebat Pilato quod etia dixerat se coprehendentibus: Quin res in me ad latronem inquit existis cum gladus S sustibusc Cum quotidie vobis

T. cum fuerim docens in templo, non extendistis manus in me sed haec est hora vestrara potestas tenebrarum. Quasi diceret:Ante potestatem non. habuistis,quis vetatis quamuis cuperetis: sed permissum vobis non fuita me

525쪽

' a me&patre. Nunc vobis,Vestro arbitrio derelieli estis, nunc est hora vestra &poteris sed mala,diabolicid tenebrarum: qua tamen uti noti possetis hi si lςm nisi vobis permissum esset desuper. Naiii Pilato nubiam diuinitus data legitimam iurisdi v nis autoritat non solum super 'Christit sed nec super infimum pline I son supra clarissim discimus. . t . qui Christus Pilato potetate ipssim iudi cadi, nec Caunlii dixit iplum de facto cum deiure nolinaberet eam sibi usurpasse:sed consessus emandim ipsi datam coelitus. Siquidem &Augustinus: Dista, mus er quit, quod dixit quod S per Apostolum doesiit, quia non est potestas nisi a deo. diuus Bernardus in epistos quadam ad Seno, ritiisem archiepiscopii: Cum inqui Romani praesidis pόtestatem Chris Rus sup sequo fateatur Gellius'rdinatam,&c. Certe ut multaret lucaret Christus aduersus Pilati autoritate,non coueniebat do perageris di nostrae damnationis mysterii. qui ab aeterno pra ordinatus, i equoque ante prophetarum expressus Sc praedictus erat oraculis. Tanu ot inquit ille ad occisionem ductus est, re quasi agnus coram tondete se G i nullius sacis

' d petitionem eorema adiu,

dicare morti upplicio, Romano legibus prona entibus: nee minus illi clamare persi evi ut adiuditaretur morti dicentes legem se habere, se, dum qua esset mortis eo Q dei se fecisset filium: Audiens Pilatu muit euangelii os sermones magis timuit.Iam sibi diestabat racio Scsua ipsius conscietitia q indigne tractasses insiocentem, etiam ipsius testi Silmonio, ad libidinem&ari tum furetis populi. Ut autem diuit de 'dei filio magis timuit secum epulans,& mirae, quae deillo subindeaudis erat,& stupendam eius ac plus et humanam ad illatas sibi iniurias patienistiam. Redilistum ita raetorium, interrogat unde esset, scire desidorans, hymanam nean desinam haberet originem. At nihil illi respoden,

te ad his Christo Vesut cum fastu repitans: Mihi non loqueris Nescis quia potestitem habeo et 'potestitem habeo dimittere te Hic pius dias respondit. od tolle ante Giestatus sara e pati quia Poluit, non quia ille huiusmodi uisse potestate haberet. Non haberes,inqui Pilate quam iactas in me potestate nisi vellem, nissa me S patre ea ipsa tibi permineretur, ni fidesuper cocederetur ut posses uti potestate tua, sed

diabolica Sc tenebrarum,nisi tibi datum esset desuper.Deima elutosti de x poni iis ad id, quod illius cruciabat animum,& qui ii suit eam

i interrogandi deesset neserte tantum criminis S D udet statis coma .i si et nori solum in innocentem sed etiam in dei filium. '' Propterea, inquit, qui ine tradidit tibi, maius peccatullia et perinde si dices

526쪽

CAP. uir. HIS RARCHIAE ECCLEsIAITICAE si diceret: Tu quidem recte tibi scitis es uissimi in me pet uati ste D

eris: tamen quia non odio sed sin ore, hinc tumultilantis & furentis D, - pubjnde vero in aris haec in me commisisti,nainus peccasti, si qui me ubi tradidit populus qui ex odio & malignitive, no timore psccauit. Haec est germana&natiuadustorumchristi verborum plana pintelligetia, nihil habens contortum aut dissonum. Ad Mu Quod vero Augustinus&B ardus illa ipsi verba Christi sitae albcubi intentioni acconnmodantae seruire iaciunt nihil nobis & natiuae eorum sententiaepuiudicat. Hoc em containugustino simula Bernardo vero familiare & pene quotidianu esse, abuti verbis scripturant: tamen ad piam aliqua suam intentionem confirmandi. Qua in re hic mirus &stupedus est artifex tam miro em artificio M pturas conectituet quo vult. aptissime tamen ducit, ut sub manu esus vestit nasci videantu ulla qui, dem pietatis laictura imo magno proseictu. Aliud tamen est ex natiuaga α'iana scripturint intelligetia aliquid efficaciter coprobaretaliud iam alis coprobatum quibusdam velut allusionibus con rinare ac comendore lectori. In quo Bernardus omnes facile & l issim. interuallo superat. Aeque nihil illius intentioru seruiunt aut nobis aduers tu illa verba

2 2 2 Apostoli ad Galatas:At ubi venit plenitudo temporis, misit deus filium

est cibio suum factum sub lege.Ex quibus ille more seo sic ratiocinatur: Si saeuis . sub lege rgo & sub iudice cuius erat iudicare & praecipere secundum legem: qui tamen non erat inquit, episcopqs aut sacerdos. Sed oro te lector, ut etiam hic consideres acumen Mingenium homi,

nis & in traditandis scripturis diligentiam. Paulus in epistola ad Galato sescae legis seruitutem.& qua iudaei quamuis conuersi ad Chrisbim:

de eadem opinionem imbebant altius receptam in animis eorum, i ut sar cile reuelli posset omni vi admota landitus M tirpare cupio, ex operibus

Iegis, nec iub ipsa lege iustificatos fuisse aliquos, sed G sola fide in Chris

sitim demoniti are conatus est. Siquidem Abrahae salutis omnium gen. tium in semine suo hoc est Christo Iesu,repromyio ante legem fusta Qua nihil immutauit quadringentis S triginta annis subsecuta lex, sed confirmauit potius. Non qui densat unde iustificationem aut silute spe, rare docens, u illa saeia Abrahae repromissio, ex ipsis videlicet operibus legis sacrificiis Sc hestius: sed magisper legales illas hostias illa sacrificia iblas Temonia fidem illorum in Christum erudiens usquedum fides clara elucesceret sub luce euangesica. Ita*.inquit, lex paedagogus noster fuit in Christo Iesu ut ex fide in illum iustificemur. At ubi venit fides, clara videlicet 5c em,licita, iam non sumus sub paedagogo , sub quo eramus seu, utentes,quamdiu essemus paruuli usque ad praefinitum tempus a patre. . Quo adueniente & vis,inquit venit illa plenitudo temporis misit deus filium suum facts in ex muliere factum sub lege, ut eos, qui sus lege erant, redimere a leuis videlicet seria inite, dc des filios ac regni haci edes s ceret. Haec

e se M. ergo sub iudice.

Qua ridicu

le Marsit us ex set Priarammverbis col

527쪽

LIBER V. I. CCLIMA Haec Apostolus conatus euacuare serintutem legis Mosaicae . Ex his ille nugatur in hunc modum. Si sub lege factus est dei filius, ergo & sub tu,

dic cuius erat iudicare & praecipere secundum legem: qui tamen non Orat sacerdos aut pontifex. O Theologum.Cuius erat obsecro iudicare et

praecipere secundum legem a non sacerdotum Sc pontificis De quibus apud Ezechielem dicit dominus: Populum meum docebunt, quid sit inter sanctum Sc pollutum, inter mundum dc immundum ostedent eis, Sc cum fuerit controuersia,stibunt in iudi s meis Sc iudicabunt. Nun. quid non apotissime dc districtissime praeceptum fuerat in lege omni,hus inter se quaestiones difficiles& controuersias habentibus, quae per

substernos Sc inferiores iudices in singulis urbibus rite expediri no posterant,ut ascenderent ad locum,quem elegisset dominus,& ad sacerdotes Levitas,& praesidem cathedrae pro tempore seu iudicem: qui, inquit,ana, nunciabunt tibi iudicii veritatem. Et facies iuxta verbum, quod annuimciabunt tibi de loco quem elegerit dominus. Qui autem superbierit no, lans obedire sacerdotis imperio, qui eo tempore ministrat domino deo tuo, morietur vir ille ,& auferes malum de Israel. Vides cuius erat tu, dicare Sc praecipere secundum legem , nempe sacerdotis praesidis in othedrae, aduersus quem omnis contumax inobedientia secundum Iogem morte expianda fuerat. Sed puto credidisse illum, non de Mosai, ca, sed de Romanis legibus loquutum Apostolum, secundum quas ut iudicaret, non sacerdos aut pontifex, sed Pilatus illic constitutus suerat. Ignosces mihi lictor, si in traducenda huius hominis nupiditate praeternecessitatem tibi videor prolixior. Hoc enim ut facerem , coegerunt quis dam, quibus hic rerum summa committitur, eodem , quo iste zelo & a,

more asseeli ad dignitatem ecclesis, qui huius hominis do strinam dc .ruditionem sine modo & fine efferentes, essicacissimis demonstrationibus

C omnem ab ecclesiasticis usurpatam,ut dicunt autoritatem landitus eueristisse iactitant: ut intelligant, quantum momenti deprauatus asse ius h beat ad subuertendum,excaecandum. re Re rationis iudicium.

Non interdixisse Oliristum suis primatum aut principatum super alios gerere, sed rectam eius gerendi formam 5erationem praescripssisse, dicendo apud euangelistas: Principes millim dominantur eoriam,vos autem non se. CAP. V.

Ostulat ordo,ut consequenti loco expedamus i quid nobis aut his quae superius demonstrauimus,aduersentur, quae conicdentibus inter se de primatu apostolis locutus est Christus. Ex quisbus ille dem 5stratum existimat, suis interdixisse omnem superioritatem, 8c iurisdictionis coaetitiam autoritatem, etiam in se inuicem, Sc non Lalum in alios. Sunt autem in haec verba: Reges gentium dominantur e rum,& qui maiores sunt, potestatem exercent in eos: vos autem n5M,sed quicun* voluerit fieri maior , erit vester minister: &quicun* voluerit in vobis primus esse, erit omnium seruus. Nam & filius hominis non venit ut ministraretur ei, sed ut ministraret. 5 daret animam suam redepti Xx onem

528쪽

CAP. V. HIERARCHIAE ECCLESIASTICAE Illis vobis onem pro multis. Quibus verbis quod ille vult Cliristsi interdixisse suise , f; iliri superioritatem omnem, aut iurisdictionis autoritatem supra se inuicem, i inani, aut alios exercere,tota abest diametro.Qti in potius ut esset aliquis inter il Σ Λἴ d. los maior Sc primus illis ipsis verbis clarissime innuit: sed simul non esse . . f. α' illis ambiendum primatum eiusmodi significauit. Non enim dixit: Noli, Christi mo inter vos sit altero maior princeps,rex aut primus: sed principatus Vt ., a Christiano, at inter Christianos geri debet, onus & ossiciu describit. ratione in- tuon em debet is qui praeest, siue ciuiliter 8c politice, siue in hierarchia ecaritidi clesiastica,praeesse sibi, sed solis subtatis, non ad suum commodum suam

H, inlisa gloriam ibidinem,ostentationem, hoc enim esset tyrannidem non legitixpetuo co- mam potest item exercere, sed ad solam utilitatem eoru , quibus praeest., tales' solius dei 5 Christi gloriam & honorem. Debet meminisse quod di,

pruicipes. tius Ambrosius Theodosium imperatore admonuit , subditos se habere coniunctos sibi no solum genere, sed Sc com muni seruitio unius dei. Visnum enim esse dominum & imperatorem, huius uniuersitatis sabricatorem proinde ita sibi com missum principatum ac magist ratum gerere os Portere,ianu in oculis cuncta cernentis domini ,&qui paulo post diis, ctissimam ab ipso rationem sibi commissorum omnium sit exacturus. Haec una & sola ratio est inculpate & digne geredi inter Christianos Principatus aut magistratus cuiu p.Quam quis non intelligit nihil esset nisi meram .grauem l seruitutem Sc sarcinam: Quis secundii hane principantes esse aliud, s meros seruos seruorum dei Et haec si perpenderet, nunquid principatum aut primatum seu ecclesiasticum seu ciuilem quis qua ambiendu duceret Tamen vigeratur ab aliquo, ut hanc nobis mutuo seruitutem impcdamus, ille dias omnium vult& pr. pit. Ita non est quod quisquam haec dicta a Christo pertinere ad solos, quos nunc di Ad oe, T cimus ecclesiasticos existimet.Suis omnibus loquitur: Scitis inquit quia zz principes gentium dominantur eorum, qui maiores sunt potestatem λά-' . eos Hoc est,inquit Origenes, non stant contenti regere latum .esesiasti- subditos,ad Vnam videlicet ipsorum utilitatem,sed violenter dis domina ς' ri nitutur. Aut,ut Chrysostomus, principes naudi ita gerunt principatu, vi dominetur minoribus.& eos seruituti subuciant. Vt expolient, & ad morte usq; eis utantur ad suam utilitatem 5c gloriam.Sed h principes gentium, qui ignorant deu,qui non cogitant se communidno ter ire ataque illi districtam omnium rationem reddere debere. Vos autem no sic. Vosinquit, qui mes estis,no sic,non instar illorum qui deii ignorant, sed velut in oculis communis domini super conseruos et cons atres vestros, non ad vestram quae tyrannis esset sed ad eorum tantum utilitatem δί' communis domini gloriam,principatum ac primatu exercebitis. Haec sibi dicta nouerint aeque omnes, qui Christi subesse volui magisterio, qui se Christi haberi volunt discipulos. Non sibi persuadeant,reges, impera rores aut ciuiles principes, ad ecclesiasticas, quas nunc dicimus, praelatu.

529쪽

λ rave lesiasticum p primatum ea tantum pertinere. Ad omnes pertinet, sui Christi sunt: Vos inquit mei scilicet quos tantum distin uit a penti. bus ignorantibus deum. Quid igitur: Nuquid his verbisprohibuit inis ter nos Christus esse reges, imperatores, principes Nunquid υllam suis per alios habere prscipiendi atqν obligadi autoritatem Quae a deo sunt, inquit illa, ordinata sunt. Noluit suum regnum Christus esse Babyloni,

cum, sed quo omnia ordinate agerentur a nobis Vni super omnes autoriatatem praecipiendi Sc mandandi commisit. Uni dixit ut regeret uniuerasum ovile suum:ut quemcunq; obligaret in uniuerso orbe terrarum, modo intra domum reclesiasticam is ille ad hoc obligaretur coram deo. Voluit, ut ille superintenderet uniuersis membris ecclesiae, uniuersis maria

stratibus & ossim sacris & prophanis.

Nec quicquam his adue satur diui Bernardi, quam ille contra nosci, Ma filiis, ta lententia ex lib.II de consideratione ad Eugenium:quin potius tam e. uidenter nostram confirmat sententiam δε illius contrariam impietatem euertit,ut libeat eandem hic Paulo adscribere prolixius.Ex eo enim clarissime patebit, illum hoc perpetuo facere, quod haereticorum est propriaum, ex truncis videlicet verbis sanctoriam patrum conari imponere simplicibus.& ita ut ipsi volunt sensisse illos, persuadere contra certissimam

eorundem sententiam.

Ita ille vir plenus dei spiritu Eugenio suo ia potifici maximo: Subit, Diu B. inquit,animu di flare aliquid quod te papa beatissime Eugeni, vel inlisi. V 'd'vel delectet,vel consoletur.Sed nescio quomodo vult,& non vult exsire laeta quide,sed lenta oratio, dum certatim illi contraria imperare constendunqmaiestas Scamor.Nempe urget ille, inhibet illa. Sed interuenit tua dignatio qua hoc ipsum non praecipis, sed petis, cum praecipere maagis te deceat.Maiestate igitur tam dignantercedente ad ni cedat pudor C Ab hoc illeexordio, libro secundo deinceps illum instruens, in qua, Pontisses tuor docet considerationem suam partiri debere. In seipsum, in ea quae sub ipso, in ea quae circa ipsum, in ea quae supra ipsum. A te vero, inquit tua consideratio inchoet ne te n*lecto seu stra extendaris in alia &c.Tui aut hse consideratio in tria quaedam diuiditur si consideres, quid quis &qualis sis:quid in natur quis in persona qualis in moribus. Quid verbi gratia homo. quis Papa vel summus pontifex.qualis benignus maiestus,vel quicquid tale. Quanquam autem primum illud philosophicumst magi apostolicu vestigare atrame est in definitione hominis quem dicut animal rationale mortale quod dilimius intueri si libet nec professioni tus,nec dignitati obviet,sed saluti Gstrat.Na consideranti duo haee simul, rationale&mortale, is tibi exinde occurrit Mictus, ut& mortalet quod in te est rationale humiliet,& rursus rationale mortale consortet. Nunc qui sis,&de quo sis sadius aduertendum. Quanquam,quod di

ri, de quo, id mihi praetereundum putem, & tuaepotius relinquendum

530쪽

CAP. V. HIERARCHIAE ECCLESIASTICAE agnitioni.Illi id dico indignum tibi citra persedium agere de lata assum, Ppto perseetione.Quid ni erubescis minimus inueniri in magnis, qui te recordaris magnum in minimis extitissec No es oblitus prioris prosessio,imh. ια. Q nis,non excidit menti,quae subducta est manui. Ipsam ad singulania imis dicia, initi' peria iudicia instituta habere prae oculis,non erit inutile: lari enim consi deratio facit honorum contemptorem etiam in honore ipso. quere ex go tibi: Abiectus eram in domo des mes quale est hoc de paupere & a lecto leuari super gentes & regna Quis ego, aut quae domus patris mes, E esu; . Vt sedeam excelsis sublimior Sane qui dixit mihi,amice, ascende superi, sublimi . m. micum fore confidit. Si minus inueniar, non expedit quide. Qui cleuauit et dehcere potest. Sera querela,qrsi eleuans allisisti me. No est quod blandiatur cellitudo sollicitudo maior. illa discrimen intendit, haec amiscum probat huic accingamur,si nolumus tandem nouissimum cum moractum D bore locum tenere.sactum superiorem dissimulare nequimus: sed enim LI u . h. ad quid omnibus attendendum. No ad dominandum opinor. Nam et qui , ω d propheta cusimiliter eleuaretur,audiuit: ut euellas,&de suas &disper.

N . ,ri das & dissipes aedifices,& plantes. Quid horum satam sonat Rusti, H. s cani magis sudoris schemate quodam labor spiritalis expressus est,&α

activam Disce ergo excplo prophetico praesidere,nsi tam ad imperitandum si ad ρο saetitandum , quod tempus requirit. Disce sarculo tibi opus esse, non sceptro, ut opus iacias prophetae,&c. Antecessores tui apostoli audierusi quia messis quidem multa , operarii vero pauci. Paternam tibi vendica, Vere opus to haereditatem. Nam si filius, & haeres, ut probes haeredem , euigila ad ': νώ curam,& non ocio torpeas,ne 5c tibi dicatuc id hic stas tota die ociosus et Multo minus inueniri oportet, aut delius resolutum ac resupinum Pompis.Nihil horum tibi tabulae testatoris assignant. Sed quid c Si illa, rum tenore contentussis, curam potius haereditabis & operam, udo' sint dra, riam & diuitias. Blanditur cathedrair Specula est inde denique superin, n uti b, tendis, sonans tibi episcopi nomine, non dominium, sed officium.Quid constitutu' ni loceris in eminenti, unde prospectes omnia, qui speculator super oma ἰὰ ωιo nia constitueris Enimuero prospectus iste procinditam parit, non oci, Isi um. Qu/ndo libet gloriari, ubi ociari non licet c Nec est locus octo, ubi cumbit Ro sedula urget sollicitudo omnium ecclesiarum. Nam quid tibi aliud dimi

'''p'' I sanetiis Apostolus c Quod habeo inquit, hoc tibi do. uid istud: Hrium stlo,non est aurum neque argentum,quum ipse dicat: Argentum& aurum non est mihi. Si habere corvingat, utere, non pro libitu, sed pro tempore. Sic eris utens illis , quasi non utens. Ipsa quidem quod ad Diuitiae me animi bonum spectat, nec bona sunt Mec mala. Vsus tamen horum boa z, abusio mala: sollicitudo peior, quaestus turpior.Esto, ut alia quacunoeam usu que ratione haec tibi vendices, sed non apostolico iure. Nec enim illeti,

ππ. bi dare. quod non habuit potuit. Quod habuit, hoc dedit: sollicitudi, nem, ut dixi, super ecclesias. Nunquid dominatione Audis ipsum: Non domis