장음표시 사용
41쪽
QVi continet,inquit,orbem te &liabitantes in
, tanu locustas. Et omnes gentes in conlpeetii eius, rigutta ex cado. Attende diligenta. Nam quae Prophetae dicunt, ea loquitur Dcus, lacus autem nihil si aperuacancum, aut vanum loquitur. Considera innumerabilia gentium millia, quae terram incolunt, qua mne nomina quidem connumerare possumus. Si gentes unitio e rica di sunt gutta, huiusce guttae quantulam partem esse te arbitraris, qui Deum conaris comprehedoc, apud quom cunctae gentes fiant gutta ex cado t
1Ns nita sunt millium millia Angclorum Deo ministratium in coelis,di millia millium, qui astat illi tum Throni tum Dominationcs, tum Principatus, tum Pol si tes,& infiniti populi virtutum corpore vacantium,& tam mulis tribus, ut nequcant rccenseri. Et infinita tamen huc millium millia tam facile condidit Deus, ut explicari non possit. Quemadmodum enim veste nobis promptissima est, sic illic condere facillimum. Id, quod ostendens Pr pheta, Deus, inquit, noster omnia,quaecunquz volvat,s est in coelo,& in terra. N nep pudore te ipsium subterram dcprimest An ut admirareris solum, elatus tantae
desidii te addixisti l Si pater ego stim inquit, ubi honor meus ' Si Dominus sitim,ubi timor meus 'Qui enim timet,
colit tantum, & collaudat, Sc adorat: non autem curiole,
LVcem habitans, inquit, inacccssam. Domus est inaccessa, & ad cum, qui illam incolit, accedi pol crit lDixit autem hoc Paulus, non ut domum, S locumissi esse suspiceris, qui laco contineri non potest, sed ut exm rc multo magis intctigas,Dcum non posse comprehendi, nec domum dixit comprehendi non posse,sed inacces sim quod maius esto eam appcllauit. Praeterea,tu quis es, inquit,ut respodeas Deo Diui ' gubernationis rationes curiolius inquiretes cocrcet,& tu beatam naturam ipsam gubernantem conaris indagares Nonne hoc extrems d
mentiae citi & multiplici filimine vindicandum
RVrsem Paulus, ego me nondum, inquit, arbitror comprehendi illa. Quid ais Paulet ristum habes
in teloquenlcm,& cum te nondum arbitraris comprehcndisse Prosecto, inquit, sic arbitror quoniam habeo Christiam in me sequentem docentemq: me, i carbitrari. Paulus, qui in se ipsi, Christium loquentem haba, nondum compreliendisse se arbitratur, ne illa quidem, quae ad fidem periinent, scd credit Elam, nihil anxie quaerens,&tu curiose Dei naturam au parisi Dicens aut innarbitror me comprehendisse, indicat, se comprehendisse quidem, sed non omnia. Et alibi si quis, inquit, vidcetur chi aliquid scire, nondum quicquam nouit, quomodo scire oportet. Tantum non, dicit, nouit ille quidem, sed nondum plane.
T V, ut coelum, ac terram, & ea, quae interiecta sent,
taceam,nondum intestigis naturam tuam, Ze his praeteritis ad supremam Dei naturam indagandam accurrist Aninai tui ignoras essentiam. Demiam dico' Immo vero nescis quomodo is instin corpore tu Quid ita inquies, Nonne ad molem eorporis extendaturi Minimὰvcm. Nam intensio corporis est, non animi. S c mim
manibus, aut pedibus amputatis totus in maneo corpore animus manci . Qujd, inquies, nonne ad omnes corporis partes cxaenditur Atqui videtur extendi oportore. Ni qui motrux citcnt illae partes,ad quas animus non perueniret. Quod enim animo caret, carci S vita. Ex his colligis, tes ire, animum in corporc csse, quomodo autem in compore sit gnorare. Cum igitur,teipsum plane ignores, naturam cognosces effectoris tui QSiae te dissiciliora sunt, , inquit, ne quaeras: S quae sortiora fiant te,nc Ulorcs Gue, ne curiosius imi estiges non modo nataram De , aut Angesoriim,aut hominum,sed ne illarum quidem rerum, qua striat inanimx.Si enim disquisitionem corum,que procreata sint, aggressus fueris, in rationum Euripum, & fiuia chas magnam tempei latam, & naufragium animi concitantes tete coniiciens non modo nihil amplius disc es,cum rerum lingularum rationum repcrire non qUeas , ve metiam mentis imbecillitate tanqturbine circi cris mina, qtarii bi runc praeclara videntur,calumniaberis.
T innotescat, inquit, nunc Principatibus, & Pote statibus in cassis per Ecclesiam multiplex sapientia Philip tDci. Audis Paulum dicentem, Nunc una nobiscu, S per nos, nec prius coelestes illax virtutes Mauri Regis arcana cosinouisse. Ac ne principatus, S Potestates , qui Daemon lunt,intestigeres,adiunxit,in coctis,quo Daemones aspirare non possum. Paries igitur sapienti e Dei ad diuinam humana carnis assumptionem,& vocation cin gentium pertinentes cestites illae mentes ante nonpta ccperunt, Stu nuncipium comprehendistilla quae Dei stant nemo nouit nisi spiritiis ι ei. Et nemo mmit patr , nisi qui ex Deo est,ncmpestius: illa naque vox, nemo,spiritu, di filium secemit 3 rebus procreatis, quibus omnibus,siue sensu, liue animo,& cogatatione tantum percipiantur,talem adimit cognitioncm: de tu, quasi his luperior sis, eam
tibi vendicastitem nataram diuisam comprehendi non Damascenti Capri DTum nemo vidit unquam unigenitus fisus, qui est Io. r.
in sinu patris, ipse enarrauit D s igitur nec explicari, nec comprehendi tae. Nullus. n. nouit pa- Mn. tron,nisii filius,neque silium nisi pater. Et spiritus lanetiis r . r. qu.ae Dei sum, ut spiritus hominis nouit, quae si intin hoIe. Secundum illam primam, beatamq; naturam, nullus non ex hominibus ibium, sed ex virtutibus illis,quae mudo intcxcelsiores, aut ex inibin , aut Scraphin i cum nouit nisi cui Deus ipse se patefecit,& indicauit. Neq; tamen in omni prorsus ignoratione sui reliquit nos Deus.Omnibus enim ab ipsb naturaliter inlitum illud est, ut cognoscant, ct Dcum Deinde rerum uniuertitas, cur 'uccos cruauo, 2 moderatio diuinae naturae magnitudinem praedicat.Prgicrca pcr legem de Prophoeas prius, tum per unigcnit uinissum suum, Dominum,& Deum,descruatorem nostrum Iesiam Christum,quatum capere poteramus,D s cogniationem sui nobis aperuit Oia igitur,que nobis per legem, R Prophetas, & Apostolos, & Euagelistas tradita sunt, ea suscipimus, de cc oscimus, & veneramur, nihil amplius inquirentes. Dcusin.cum bonus sit, ne bonu largiriar. Nec inuidiae, aut ulli perturbationi obnoxius est. Nam adiuina illa natura, tum affectionum experti, ac sola bona procul abes inuidia. Itaque cum omnia sciat,& quid cuique conducat non ignoret, quae nobis cognita utilitatem erant allatura, ea voluntate fila declarauit: ae veroserre non poteramus, ea convculiariis ergo cotenti simus in his
42쪽
maneamus. Nec terini nos auseramus sempiternos , nee adiuino pnescriptor Mamus.
Eiusdem cap. II. OPortet igitur, eum, qui de Deo ves dicturiis est ali quid , vo auditurus, illud pland cognitum habere.
.e ad diuinitatem eius,quaeq; ad humanitatem asillo ipsius assumptam pertinent, nec omnia nodici posse,
nec omnia rursiam dici: nec omnia non cognosci, nec omnia cognosci posse. Aliud atue et posse cognosci aliquid.
de alluci posse explicari. in admodum etiam a id est qui, aliud est e nostero. Multa igitur, qu et ad Deum spectant,tenui quacam, & obstiira cognitione percipiuntur commode, &proprie nequeunt Tri. Itaquoquentes de ii quae supra nos sunt,cogimur xeti verbis nobis congruentibus.Ex quo sit,ut Deo & nanu, & iram,& secitritatem,& manus,&pedes,Sasa Uusmodi tribuamus.Deuigitur esse,principio, d sine catare, esse perpetuum, me
num, non creatum,immobilem, immutabilem,simplice, incompositum,corporis expertem, nec curni, nec tangi, nec circuns Tibi, ncc cogitation aut ullo modo comprohendi bonum,hiltia omnipotentem,omnia procreasse, Omnia moderari, omnia cernere, omnibus consulere, Nprouidere,in omnia habere potestatem,omnium esse iudiccm,& cognoscimus, &confitemur. Praeterea unum es Deum,hoc est,mam essentiam, eam: tribus persenis,patre,&filio A: Spiritu sancto ita distanctam, ruet Pater, a filius,& Spiritus sanctus unum omnitio sint, nisi quod pater ingenitus est, filius genitus,Spiritus suactus P ditati viri-
Eentium, ac verbum Dei, & Deum per viscera miserico
inae suae pro salii te nostra,ex bona patris voluntate,& opera Spiritus sancti, sine semine conceptum, & sine com ptione ex Sancta si sine Dei genarice Maria genitum, α persectum essem simul,&persectum hominem ex duabus naturis diuina & humana, & in duabus naturis volantat actione, potestate propria mentibus, &, ut breuitor dicam, pro conueniente utriq: desinitione rationeq; persecte sese habentibus,diuinitate, inqua ,&humanitate In una coniunctis hypostas,sive pe sona.Hunc & esuri se, di sitisse,&defatigatum esse,&cruci sitisse suilixum,&moriem, ac sepulabam subiisse, & siarrexisse tertia die, &in Gesum, unde ad nos venerat,ascendisse,atque inde rursiim esse venturum, tum diuina scriptura tollatur,tum omnis sanctorum coetus.At quae sit essentia Dci,& quomodor ii omnibus sit,& qua ratione DO ex Deo genitus sit,aut Procedat.quonam pacto uni penitus Des,& Deus seipsim exinaniens ex virgineis sanguinibus homo sectus sit, ratione pry aturam formatus, aut quomodo siccis pedibus superfluctus incesserit, nec scimus, nec possumus explica re. Nihil igitur praeterea, quae diiunitus a diuinis oracillis di veteri, ac nouo testime o nobis pateficta, dictaq; sunt, de Deo vel dicere licet, ves cogitare.
De diuistis appellassem. Arrepuitae ex libro de druinis nominus.
AEC intelligentes Theologi Deum&ranquam omni nomine carentem, & in omni nomine celebrant. Omni quidem carentem
nomine,ut cum summam ipsis Diuinitatem
in una ex arcanis & occultum aliquid significantibus visionibus apparentem increpasse dicunt illum, qui interro sauerat,quod est nomen tuum S ipsem tanquam ab omni diuinae appellationis cognitione deterrent indixisse: Cur nomen inquiris meum, quod est admirabile Ndnne Gen. ι 1. id vere admirabile nomenes , quod est super Omne nomen Quod explicari non potini inod stuperat omne nomen inpressum vesin hoc seculo,udin tauro I una rursus ut multiplici nomine praeditum celebrant, ut cum ipsi diuinitatem ita loquentem inducunt: Ego sum, qui sum, Exo. vita, lux, lacus,veritas. Et cum diuina sapientia prsantes
viri ipsam rerum omnium authorem ex rebus omnibus procreatis pharibus nominibus appellant, ut bonum, ut pulchrum,ut sapient ,ri amabilem,ut Deoi ira Deum, ut Dominum Dominorum,ut sanctum sanctora, Haternum,ut cxistentem, ut seculorum catissim, ut vitae largiti rem,ut sapientiam,vi mentem, ut rationem,ut cognitore, et omnes omnis scienti thesauros seperantem,ut potentiam, ut potentem,ut regem regum,H antiquum dierum, ut immutabilem, ut non senescentem, ut saltatem,ri iustiutiam, ut anctitatem, ut redemptionem, ut magnitudine omnibus occlientelia, ut cum in aura tenui,atque adeo in
mentibiis ipsum esse dicunt,& in animis,& in corporibus,
ct in coelo,& in terra, S simul in eodem, eUndem in mur do, supra mundum, circa mundum, coelo superiorem,p
stantiorem essentia, ibi , si cyam,i cin,aquam, spiritu, rorem, nub , ipsum lanidem, S petr , di omnia quae sunt,& nihil eorum quae limi.
Item de appellatione diuina. M i Gr loruTheologi ex oratione. I ti de filio .
NVllo nomine Diuinitas potest enunciari. Id non
sellam rationes ostendunt, ver etiam Hstre
rum sapientis imi & vetustissimi, quoad fieri potuit, declarariant, quippe qui propriis quibusdam notis
eam vencrati simi, nec permis Tunt, ut eisdem steris ea, qui post Deum sunt, R ipse Deus indicaretur, mali opor .icat in hoc cliam, Deum cum rebus noliris nitullirabere commune. Quando igitur admisissem tales viri, naturamissam in habilcm, & sua se proprietate continem V Cibilabili declarari Nullus unquam profecto totum eis uitaerem. Nec Dei essentiam omnino mens conc eit , vel vox comprehcndit Sed ex iis quae circa ipsum sunt, diuinitatem adumbrantes obscuram eius quandam,
de tenuem hinc inde imaginem cossigimus. Et ille optimus a nobis Theologus existimatur, non qui totam I,-uinitatem inuenit, nullo enim vinculo tota ibin nr, sed qui magis, quam asus c lationem intendens, mar rem veritatis sue simianimnem , sue umbiam, siue id alio modo vis appellare, animo complectitur. Ex illis igitur nominibus, ad quae nos potuimus pinienire, Deus,qci est, magis ei sentiam exprimunt. Mque ex duobus nis i id, qui est, priores net partes, non solam quia in mente cum Moseloquens,&interrogatus ab eo, quodnam esse nomen ipsius, ita se nominsuit, praecipiens Blos, ut populi, diceret, qui est, misit me: Verumetiam Exo. quoniam appvitionem hanc magis propria reperimus. Nam vox illa Deus, siue cur do, siue ab urendoCra cE Sςatur ut placetiis, qui, unde nomina ducta sint, dia ligenter inucingant quod staper moueatur, de improbos liabitus comburat, quando ex ea re S ignis cons
mens dicitur, una tamen ex illis est, ouae cum aliquo coim Deut. 4.seruntur, neque soluta, & libera in . in admodum Euthy. Mon. Κ ia
43쪽
de illa vox, Dominus, quo item nomine Deus appellatur. Ego enim, inquit, Dominus Deus tuus hoc mihi nomen est. Et Dominus is nomen ipsi. Nos autem naturam eius qu.Primus, qua per se est; non autem cum alio copulatus.
At illita qui dit, vere proprium, di totum cst Dei, nequc in eo quod ante ipsum, aut post ipsim sit non enim sitit,
aut erit, torminatur aut abscinditur. Reliqua vero nomina pcripicue sipectant partim ad potinatem,partim ad dispositioncm,S ad hanc quidem duplici ratione, veliupra
corpus, Vel in corpore, Vt omnipotens, & Rex gloriae, aut seculorum, aut virtutum, aut dilectionis, aut Regum. Et Dominus, vcl Sabaoth, quod est exercituum, vcl virtutu, vel dominantium. Haec enim plane pertinent ad potestatem. δεt Deus tum salutis, tum vitionum, tum pacis, tum
Abraham, Isaac, dilacob,& omnis Israclis spiritalis, ac videntis Deum iusipolitionis sunt propria. Etenim quoniam his tribus regimur nactu supplicij, spe salutis &gi
riae& cxercitatione virtutum, ut ultionum Deus metum disponit; ut salutis, spem: ut virtutu exercitationem. Vt
qui horum aliquid sequitur, in scipsb Deum gerens magis
ad perlectionem di ad virtut excolendas excitetur. Cinterum luc quidem adhuc Divinitatis communia sunt nomina. Proprium vero principio vacantis cit pateri Geniti autem sine pia iacipio in silius, non geniti autenn, sed pro-ucnientis, aut procedentis est Spiritus sancius. Sed ad institutum de stit appellationibus sermonem rcuertamur.
Videtur enim milii dici si lius quid , quoniam cicidem est essentiae clam patre, neque id selum, sed etiam ex ipso.
Unigenitus autem, no modo, quia ibius ex solo, S soli im, verum ctiam quia singulari, atque alio modo, quam corpora. Ratio ucro,scu Vcrbum,aut sermo, quod ita se ii a-bet cum patre, ut ratio cum ipsa mente, non modo quia
sine perturbatione genitus est,sed etiam quia coniunctus, ct quia patris mentem enuntiat. Ob id praeterea dixerit aliquis,quoniam ita se habet cum illo, ut ratio, seu definitio se habet cum eo,quod definitur. λο sat enim Jud quoque significat. Qui nouit, inquit, filium, nou t&patrcm hoc est qui filium vidit, patrem nouit. Et brcuis ac facilis naturae patris demonstiatio est filius. Proles enim in v luti tacita oratio genitoris.Si quis autem dicat,cum rati nem dici, quoniam in rcbus inest, non aberrabit. Quid enim est, quod ratione pon consteti Sapientia dicitur, ut
diuinarum, atque humanarum rerum scicntia. Qui enim fieri queat,Vt coriim, quae fecit, rationem ignoraur P tentia Vero quia tuctur, 3 conseruat m,quae facta sunt,&illis, ut consillant, facultatem clargitur. Vcritas, quia ununatura est, non multa. Ucrum enim in unum, selsum autem multiplex. Et quia vera est patris eiu eri,& nota cc
tissima. Imago, ut qui eiusdem sit essentiae, & quod ipse ex patre, non autem ex ipsb paloe. Illud enim im nis proprium est,ut exemplar exprimat, cuius imago tac dicitiar.
Qiraquam plus in hac est, q in aliis siquid aliae sunt rei mobilis imagines immobilcs. Haec autem viventis est imago viva, magisquc similis, quam Scili stierit Adam, quaq; vllus sist filius similis patris. Nam amplicium natura est, non ut aliqua pallesimilia sint, aliqua non sint, sed ut mutotam alterius sermam rcferat,atque adeo ut idem potius sint, qsimilitudinem exprimanti Lux, tanu splendor animorum qui ratione, & vita sent expurgati. Nam si ignorantia, & peccatum, tenebm sunt: Lux, erit cognitio,&vita in Deo instituta. ta,quia lux, & quonsam omnis natum ratione pnaeditae constituit, atquc confirmat taenii LIn ipse enim vivimus, movemur, & sumus, duplici quide confbrmationis ratione: quoniam ab co& vitae spiritum
omnes hausimus,& spititum sanctiam illi quidem qui sint
idonei tantum utique, quatum mentis os patefecerimus. Iustitia quia procul iisque dignitate praemi ad stribuit, iu- sim; iura praescribit animo, Scorpori tam liab lcgc, qua sub gratia constitutis, ut unus impcrct, alterum parcat,&qui praestantior est obtineat principatum,nc tinctius contra ipsum colurgat: sanctificatio,quod puritas sit,ut purii accedat ad puritatem. Redemptio, ut qui nos a peccato, cuius in seruitute detinebamur, vindicaucrit in libertate, sim; pretium obtulerit pro nobis, ut uniuersus orbis redimeretur. Resurrectio, ia nos hinc excitat,& sub peccato iam mortuos in vitam rcuocat. Atque haec quidem a huc communia sunt ei, qui supra nos est, & propter nos egit. Illa nostra sunt propria. Homo quidem, non ibium ut per corpus a corporibus perciperetur, cum alioqui propto naturam, quae ncquit comprehendi, pcrcipi non potuisset, sed ut per se homin sanctum efficeret, ut quasi
fermentum totam massam sic tempcraret, ut eam damnatam tibi assumens a damnationis vinculo solueret, omnia pro omnibus factus, quae nos sumus, excepto peccato , nempe corpus, animus,mens, per quae mors introierat, ex
his enim homo constat. Deus conspicuus, ob id, quod in ea intelligebatur. Filius hominis tum propter Adam, tum propter virginem,ex quibus natus est,illo quidem ut avo, hac autem ut matre, lege, 3 praeter legem, generationis. Christus id est unctus propter Diuinitatem. Haec cnim unctio non cst hominis acto, qua qui inunguntur fiant sancti sed totius ungcntis presentia, ius Cpus est,ut,quuvnctio hominem indicat, rectum ess ciat Deum. Vita, ut qui per se nos ducat. Ostium,' qui introducat. Pastor , quia nos in loco pascuae locat, R Propter resectionis aqua educat, atouehinc deducit,& des mali a seris, errantcs coucit,perditos reducit, saucios curat, senes conseruat,&ariis pastoritiae vcrbis ad ovile illud coeleste colit. Ouis, uti hostia. Agnus,ut purus atque intcgπ. Pontifex,ut con Heb. ciliator. Melchisedech,quoniam sine matre genitus,quan Heb. 7.trem attinet ad diuinam generationem,&sine patre,quantum spectat ad humanam. Et quia diuina illa gelicrafo non potest explicari. Gmcrationem enim illius, inquit quis enarrabit Et, ut Rex Salem, quod pacem signifi- Esa. cat. Et tanquam Rex iustitiae. Et quod Patriarchas aduersiis impias hostium copias sertissime pugnantes deo Gen. I. cimis alat.
TITULUS SEX Tu SDe opificio Dei.
Gregorii Theologi ex oratione in diem
TA sancta sanctoru,quq ipsis etiam
Seraphin occulta sent, u triplici ab cis sanctitatis laude celebrantur, in unum principatum diuinitateq; conueniunt. Vcrum quia bonitati diuins non erat satis, sea ipsius contemplatione moueri,sed oponcbat, ut bonuipsim sese dissunderet, & progred retur,quo se pluribus communicaret. Hoc.n.sumnas bo nitatis proprium erat iccirco potestates Angelicas atque coelestes cogitatione concepit, & cogitatiores ipsa sui
44쪽
verbo completa,& sis ritu perfecta.Atq; ita lecundi splendores primi splen loris tinnistra, siue spiritus intestigentes, siue ignis materiam & corpus non habens, siue alia aliqua naturabis,quae dicta sunt, proxima putandi tum, extiteriat. Equidem vesana dicere, nulla eos propensione ad mahimserri, sed molico duntaxat ab bonum, quippe qui prope Deum sint, prinuq; ab ipso Deo effulsenni Nam quae hic sunt ecunciolo fulicrunt Verurn ut eos non inui bilis ita dissicile moucri I sentiam, & dieam, facit non si tum is,qui propter splendorem quo illustrabatur Lucisu olim,niinc autem propter ita perbiam, tuncbraru princeps di es ,& appestatutis ed etiam illa,quae in ipse disicerui, re sub ipso si inta incitates, que bonum fiagientes, mali esse ces euaserimi, di nos item ad malum coli Tani, de
Hoc igitur pacto mundus illi constitit intctigibilis,
si parua oratione licet magna perpendentem philos hari. Accum illi prima precia se haberent, aurarum mundum cogitauit ex materia constantem&aspectabilem, qui ex coti, tinaq;,& his, qua in medio lunt, concretus est,&constitutus,laudabilis quidem ex rerum singularum pulchratudine,sed laudabilior ob concinnita
tem,& concentum,quo tum una cum alia,rum omnes cu
Gmnibus praeclare coniuncta,vicissimq; congruentes ad Vnius orbis persectionem concurrunt. Vt ostederet in sua epotestate,non suum ut cognatam sibi naturam efficero, cd etiam in alienam peregrinam omnino constitueret.Nam ut intelligentes iste naturae,& quae sela mente percipi possunt, eius amplitudini quodamodo similes cogna ta , sent,sic ab ea prorsus alienae & remota, quae sensibus sunt expositis, atq; inter has iste potissimum, quae an ramotuq; carent.
Ex eadem oratione. Un igit,&scii sus ita iam inter se discreta sitis se su
nt seontinebant,effectorisq; verbi magnificentiam tanquam taciti quidam laudatores, eximiq; praecones preseserebant.Nondum autem erat ulla ex utrisque concretio,& exesitrariis minio,quae maiorem sapientiam,& impensam in rebius procreatis,& diuinae bonitatis diui asiticii caret. Qiramobrem has ut ostenderet opifex Verbum sal unum ex utraq; natura,ea nimirum, quae cernit,& illa,quaen 6 cemis,c-aetusabricatus inliciem, ex materia quaeia suppetebaricorpus accipiens, atq; illi ex se spiritum inserens,quem quicΚ animu& imaginem Dei vocat scriptura.Hunc quasi alium quendam mundum in paruo magnum in terra conssiluit,alium veluti Angelum,mixtum adoratorem,rerum procreatarum,quae cemuntur,mspinorem,earum,quae non cemuntur,contemplatorem, Regem eorum,quae sunt in terra,semima Regi obtemperantem:mortalia,&immortalem:sensibus,&mente constantem, tissis cerat, hac intelligi misit:medium intre magninidinem,& humilitatem: eundem tum spiritum, tum Carnem,spiriciam propter gratiam,camem propter super biam. Illud,ut maneret,& Deum de sc bene meritum Ia daret;hoc,ripturbationibus&molestiis esset obnoxius, ut cum magnitudine sua intus sibi placeret,iis assilinus,&commonitus resipisceret: Animal hic collocatum, ut alio gret,&,quae steriles summa,vi Dei imitati mem dat in Deunia reo enim mediocris haec nobis lux comeeruti Lutea duce splendorem illum assequamur,quo dD
gni simu qui videamus suscipiamusq; Deum, qui nos compegit,&sbluet,& multo magnificentius rellituit.
Dum quia oportebat non solum in coelis Deum cos, S: adorari, sed aliquos etiam in tetris esse illius cultores& adoratores,ut quonia omnia sunt Deo plena omnia Des gloria complerentur, Ideo manu Dei comditus est homo,& eius imagine decoratus.
Ex oratione in diem Nutilem Cissei.
HVnc in paradiso eopocauit qualiscuq; suerit ille Pa
radisus liberum volutatis arbitrium largitus est. ut bonum nominus ipsius eligentis esset, et rius,qui semina tribuisset. antarum immortalium cultorem cO stituit,idest diuinarum,ut equidem sentio, contomplati num, tum simplicium,tum persectarum. Nudum ob simplicitatem,& vitam nulla arte instructam,nec ullo tectum indumento, qualem esse decebat primum illu hominem. Tum legem dedit,qua liberam volutatem exerceret. Lex illa mandatum erat, quo illi praescribebatur, quam planta attingere,& qua dinoeci abstinere. Hare aute, a qua temperare oportebat,erat scientiae planta,quae quidem ab initio nec malo sata sint conliso, nec ob inuidiam prolii bita ne vibrent huc linguas suas impii qui gigantum more cuDco pugnant, nec serpens s ulrus suis captionibus imitentur sed bona quid erat,siquis opportune ad illam accessisset.Planta enim illa cui ego qui dom existimo crat con templatio,ad quam Bli tino accedunt qui habitu persemiunt,qui aut ε cupidiores, atq; intemperantiores no item.
Quemadmodum nec perie s, S solidus cibus teneri bra adhuc &lacte indigetitibus prodest.
Item de opificio Dri, ex oratione Cate belua Gregorii Phisae Pontificis.
Non idoneo probatur argumento,nunquam in b .nis hominem fuisse,u, nunc in malis versetur humana vita.Nam eum homo sit opus Dei, qui animal hoc propter bonitatem procreauit,nemo illum, cuius procreandi causa bonitas fuit,in malis S procreatore suisse genitum merito suspicetur.Itaq; alia causa est, quamobismnunc & mole bis aerumni'; premamur, ex pristinis commodis priuati simus. i enim hominem propriorum bonorum participem iecerat, eiusq; naturae inscuerat virtutia omnium semina, ut singulis vicissim excolendis ad similitudinem semincenderetur, Icherrimi ac pistantisi mi muneris, liberae nimirum, & nullius imperio subie voluntatis expertem non reliquisset. Etenim siqua necessitas humanae viG suissct imposita, salsam in ea quid parte imaginem retulisset, aliena 4; ab exemplari propter a stimilitu nem extitisset. Ut enim necessitatibus obnoxia
deseruaen ; natura regnantis imago nominaretur oportebat igivar,ri, quod in omnibus Deo simile saetim erat, naturaehbertatem nullitis imperio subiectam obtineret, ut virtutis praemium esset bonorum adeptio. Cur igitur, inquies qui pulcherrimis omnibus doti s omatus erat,mala bonis anteposait Facilis&: ad hoc res ansio est. Nullux mas orius a Dei voluntate principium habet. Alioqui vitium reprehendi non possci,si Deum author suum, de causis afferret.Sed extrinsecus quodammodo maluinnascitur, cum animus prc,posito,ac voluntatesua recedit ab honestite.Nam rivisus est a naturae,caxitas aut Epria
45쪽
tufio naturalis actionis,ste virtus,& vitam inter se contraria sunt. Neq; enim aliter gignitur vitium, nisi virium ab . sentia. Sicut enim ablato lumine tenebrae subsequuntur, ea autem praesente nustae sunt,ita quandiu est in natura bonii, malum per se nihil est. Bono autem recedente contrarium ingreditur. cum iptur liberae voluntatis hoc proprium sit, ut arbitratu suo,quod magis libet, coplectatur, Deus, qui liberam tibi naturam tribuit,tuarum non est malorum author,sed temeritas tua, quae melioribus omissis deteriora consequitur.
Ex eadem oratione. Hominem a b mo recessurum non ignorabat Deus,
qui scientia sua clancta comprehendit, &suturiperinde, atq; em ntia coelictur. Vcrum ut disceuiam ipsius ad malum, se eiusdem reditum ad bonum prouid bat. Vtrum igitur melius fuit, naturam nostam,quIm a bono declinaturam prospiciebat,omnino non pro Care,an procreatam,atq; aegrotantem ad pristinam gratiam reum care per poenit etiam Iam propter molestias & incommoda, quae caducae corporis naturae contingunt necessario, Deum arbitrari malorum etiam effectorem, aut hominis non esse creatorem erastimare,ne simulatam eorum, qui nos angui, S cruciant,author iudicetur, nimis angusti, aedementis animi est, hominum; malum & bonum sensit diiudicantium, qui nesciunt, id solum esse naturae nostrae bonum,quod sic esus no percipit,idq; rursus malum, quod a vero bono alienum est. Rebus autem molistis tutuos ebo n, mala distinguere animasum est rationis ope rium,in quae, quoniam mentem,cogitationem; non habent, veri Soni cognitio non cadit.
Item de opificio Dei μηm maxum.
' π Ens primum infinitam omnibus in rebus Dei malui miludiit eo itans, cpelagusitata in quo nes-
V Aliam repent vadu,admiratur.Dcinde obmipes cit, quomodo rerum omnium essentiam ex nitido procrearat. Facessant hinc Graeci,qui ex nihilo negant quicquam si ri. Nos quemadmodum magnificentiae diuinae nullus est
terminus, ita capientiae , Potentiaeq; nullum esse finem
te praedita sunt, in eaq; tum virtus, aut vitium, tum scientia ,aut ignoraria cadit. Panim diuersa sunt corpora ex contrariis,nempe terra, aqua,aeete, ignes; co et adit alia quidem sivit corporis materim; prorius expertia, licet quaedam ex his sint ciun corporious coniuncta: Nia cx materia &forma tantum constant.
QVade eausa Deus rerum mittersitatem fabric
tus sit,licet inuestigare.Nam bonitate compullusoneta procreauit, quo benignitas eius in plura sese diffiiii deret, omnibus proseo cinq; modulo communicaret. Quomodo autem haec,aut cur non antea se rit inquir re nefas est Denim ex rebus diuinis aliae comprehendi ab hominibus possunt aliae minime.Petulans enim, inquit,iLD, nuta freno cohibita inu gatio homines sere mcipites agit.
Erusdem. a V Nor diuinis proprietatibus,per quas omnia
consistiant,reguntur,& conseruantur, summa benignitate sua Dcus,cum essentiam ratione merse
tm;praeditam procrearet, comunicauit, esse, peresse, bonitatem,& sapientiam. Horum duo tribuit essentiae, numirum vi esset, & semper Ser. alio reliqua nempe boni atem, & fgientiam ahiae animi largitus est habitudini, ut quae per essentiam ipse est,eorum res procreatae participes Dercnt. mobrem homo factus me dicitur, ad imagianem,& adsimilitudinem Dei. Ad imaginem quidem quoniam exeo,qui est,existit:&ex eo qui semper est, semper existiti anuis enim non sine princit, sit, nunquami men esse desiuici, Adsimilitudinem vero, quoniam a bono bonus,& sapientcsapiens, licet ille sit Eiusmodi per naturam, ipse autem per gratiam. Verum cum Omnes pariter homines ad imaginem sibi, seliboni septenim; sunt adsimili iussin .
ESsenria omnis,quae ratione, ac mente p raedita est, in micam naturam diuiditur, de humanam. Angelica rursum in duas veluti classes gregesi; secernitur in sanctis Potestates,& in execrandos Daemones. Humana item secatur in duas partes,in homines pios,& impios.
quod mente comprehenditur. Intelligentis cibus quodammodo est,id,quod animo menteq; percipitur.
Eiusdem . A Studiosoribus est inuestigandum,quaenam sint itares, as facere coepit lacus,&quae rursum ille quas . nu quam coepit.Nam si requieuit ab omnibus, quas coepit facere.Abigis pro sto quas sacere nunquam coepit,quieuit nuqua .Quibus igitur impertitum est, et sint, temporis habent initium,quales fiant variae rorum natum,quibus ipsiam nihilum est antiquius. Fuit enim aliquando, cum ip non essent.Temporis autem principium no habent,quae communicantur, quarum aliae res no gratia
participes senti μs est bonitas,&quicquid bonitatis ratione comprehciatur,& omnis vita, & immortalitas, &-pheitas,& immutabistas,&infinitas, &quaecunq; in essentia considerantur,Quae nullum habent initiu temporis.Nunquam enim aut virtute, tuta earum rerum,
quae commemoratae si int, ipsem nihilum fiant antiquius. Nunq enim suit, is non essent, quae quantu ad lepus pertinet, sine principio sunt,& ab omni aeternitate solum Deum habent austorem, ut sint.Nam quae in tempore co perunt esse, di sunt, didicuntur ad ipsum, quod sunt,&dicuntur.
NAium tam intestigentes, quani sentientes acceperunt a rerum omnium procreatore facultates, quibus res ipsas comprestenderent, intestigentes quia dcm, mentem de cogitationem, sentientes autem ipsos sensus.
P Rocreator Deus largitur tantummodo. Res autem omnes procreatae & accipitant, & Iamiuntur. Aeciapiunt enim, ut sint, & e sint. Laighantur autem avis tantum,ut bene sint. Atque his illae, quae sunt co poris experies tum dicendo, tum agendo,tum spectando Iar ut alijs,ut bene sint. ae vero corporeae sunt, dum Semntur duntaxat. Ac sanesta quidem illae Potestites splendoris radios inter se vicissim comunicant & largium tiar.Hominibus vero tum vimilem suam impartiunt, m
46쪽
eos Deo similas reddunt:tum cognitionis sitae siciunt illos panicipes, dum eos docent aliquid vel de Deo sublimiti ,
vel de rebus corpore carentibus prostadius, vel de coi pomis exquisitius, vel de prouidentia verius , ves de iudicio clarius.
REbus procreatis, ut simpliciter sint, per essentiam concessum est:vt bene sint,per liberam volutatem: Vt s per bene sint,per gratiam. Qui autem ab coexcidunt, ut temper bene sint, in id incurrunt, ut semperinistis sint.
De diuisuisminae carnis assumptione. Areoputae, ex libra de diuinis
nominibus . VMM A illa diuinitas singula
i turam no-m assumptit, ad set reuocaris,sibiq; apphcans intaniam hominum humilitatem, ex qua,qui simplex est, Iesus im explicabill ratione compositus
est Et quia temus est, temPoris metensionem accepit: tacui omnem totius nariarae Ordinem supramodum estentiae hiperat, intra naturae nostrae terminos genitus est, sta i
men, et q-iplius fiant propria haudquaqua mutata, aut
Et vim ex cap. ride coniuncto, distincti Diuis
entatis ratione. QVinctiam id quod i omni Theolopa maxim)pe spicitum est diiuina Iesia in natura nostra si, matio,nec oratione ulla explicari,nec ab ulla mente,ne ab ipis quidem antiquissimorum Ataclorum primo potest intelligi. Nam quod humanam essentiam assumpserit, ex mysteriis accepimus . Quomodo autem ex vi neis singuinibus, alia lege p xternaturam formatus sit, & quomoclo super humidam,& instabilem aquae naturam liccis p dibus molem corpoream,& materiae pondus habentibus ambulauerit,& reliqua omnia,quae natura praestantiora in ipso Iesii considerantur,effecerit, ignoramus.
aVomodo, inquies,Iesus, qui cmnibus antecellit, cum omnibus per essentiam cottitutus est Nemenim ut est hominum author,sed ut tota ipsa hominis es tiavere homo existit, homo dicitur. Nos aut Enon humana ratione Iesum definimus.Neq; enim in lim Mantum,neque essentia praestantior, quatenus homo solum.Sed vere est homo, qui eximie homines diligen supra homines,& secundum homines, hominum esse tia,cum essentia Beeri esset,essentiam assumpsit humianam,& essc a tamen omnem essentiam superate, ut qui semper esentia sit excellentioriquam plenivimus.Hac nimirum exuberans excellentia, mad nostram essentiam ver descendereti eam ratu, ipsam essentiam superante
assiimpsit, de res humanas supra hominem gessit . Indicia sunt, Virgo supra naturam cocipiens,& aqua instabilis pes
dum ex materia constantium di terrenorum pondus lustinens,& nihil cedens, sed potentia naturam aquae vincente ad ilidam se redigens fir talem. Quis ea prae multitudine poricipiatur,ex quibus,qui diuine cemet, supra intelligentiam intelliget,illa etiam, aede humanitate Iesse affirmantur, cestentissimae negationis uim obtineresAtque, ut eorum summam paucis complectamur, neque homo erat,non quod non esset homo,sedo ex hominibus,pri stantius,quam homines,de supra hominem veru homo sa-ctus est,& deinccps neq; diuinam vi Dcus, neq; humana ut homo,sed Deo homine facto nouam quandam ex diu uina humanaq; ratione permixtam adtionem nobiscum veritas extubuit.
Eiusdem ex theologicis elementis.
SEd quoniam suo erga nos amore incitatus ad nostr1vsque natur1 venit, de qui summus Drirs cst, vinc sa- ictus,&vocatus est homo propitia sint,sus mentem, de rationem superantia, nobis celebrantur in his quoque vis eius natura essentia'; iii blimior extitit. No .Ium quia nihil propter inexplicabilem exinanitioncm in exuberante sua plenitudine pcrpessus, se nobis sine immutatione de confusione communicauit. Verum etiam quod rem omnium admirabilium cst maxime admirabilcoin iis, quae naturalia sunt,supra naturam suit,in iis,quae ad eslcntiam pcrtinent,sisper essentiam.Omnia quae nostra sunt, ex nobis, di supra nos execrenti ratione possidens.
Eius in ex libro de Ecclesaltica Hierarchie.
π Nsnita diuinae bonitatis eira genus humanum bene- uolentia vere suae nostra sunt, assumens sine peccato,sm; hi imilitati nostrae coniungens, & que propria ipsius sunt,sine ulla prorsus confiisione imminutioneq; retines, nobis iam ut cognatis se communicauit, & nos honorum suorum patetici pos sicit.
Eiusdem ex litu ο de caelesti Hierarchia.
V Erum, ut summas item ac diuinas sacrae scripturae
demonstrationes contemplemur , video resum etiam Iesum, qui iublimium cssentiarum est a thor essentiasublimioticum ad nos sine ulla sui commutatione venisset, lege, atq; ordine homini congruente, quε ipse statuerat, & Uegerat, non recedere,sed patris,& Des mandatis, quae per Angelos dederat, summissu obtem
tiem de diu: is humanae curenti assumptione. M m Gregorii Thetaui ex orasume in dum Natale
Domini nostri Ioa ciristuSEd potiem invidia Diaboli, & fraudulenta illius
vi, mam mulier ut & imbecillior pressa est,& ad pe Laciendum aptior obtriuit viro o mfirmitatem mea, mea enim est primi parentis infirmitas mandati,quod a ceperat ipse oblitus est,& amam pomi gustatu stiperariis, simul ligno vitae. Paractam& , Deo tanquam exul extruditur,&pesticeis induitur vestimentis,crassiore nimirum carne,quae moriem subiret,& spiritui repugnaret. Ac primum quidem agnoscit turpitudinem suam,atq; ideo se conspectum fugiens abscondet. Hic tamen lucratur
47쪽
mortem , p quam neccatum abscinditur, ne miseria sit monsis,& cum uirescio beneficium coniunctum cernatur.Hac enim ratione Deus, ut mihi quidem peribadeo punit.Ceterum cum variis occasionibus, atq; temporibus nummum genus muliorum peccatorum, quae illa malitia radix protiuerat, multis modis, nempe oratione,lege,pr phetis, bcnc ficiis,minis, plagis, eluuionibus, incendiis, beshs, victoriis,chidibus,prodigiis ex coelo, ex acrC, ex ima, ex mari,insperatis hominum,ciuitati im, gentium euersionibus,quibus rationibus nihil aliud agebatur, nisi ut malitia contererem rustra prius tact aamonitum, & reprehensum,& maioribus peccatis, et mutuis homicidiis, adulteriis, periuriis,insanis hominum amoribus, lilia omnium maloruin grauissimum erat simulachrorum cultu, quo homines neglecto procreator ad rin procreatas co- das,&adorandasse conuertebant,obstringeretu grauioraq; iam eiusmodi morbi remedia medicamentaq; requirerent, maiora,grauioraq; sunt adhibita. Ipsum enim
Dei verbum,quod est ante secuti, quod comprehendi n5 potest,quod corpus no habet &P sequuntur ipsa Dei
imago in comula Diti atris disinitio, & ratio imaginem, quam homini impresserat,ipse suscipit, R propter cam carne gerit, & animo rone pmdito pro salute animi mei c5miseriur, et simili similem purget,in omnibus denique,
peccato tamen excepto,fit homo. Ex is gine, cuius an mum,& camem spiritus ante purgauerat, nascitur Dec bat enim, ut & liberorum susceptio honoraretur, & illi t men in honore virginitas anteferretur atque ita humana forma assumpta aci nos progreditur unum in duobus contrariis came,& spiritu conitans, quorum hic diuinitatem tribuebat,illa diuinitate iniciebariarco nouam mixtione, o coniunctionem ad rabilem Ire,qui est,effector inicituri ut creator est,creatur:Qtu comprehendi no potest, vinculo humani animi diuinitatem de carnis crassitudine copulante compreheclitur.Qui ditat alios,pauper sit. Paupertatis enim meae pauperiatum amplectitis, ut modi uianitatis eius diuitias asicquar. Qui plenus est, inanitur,parumper enim gloriam suam sinit exhauriri, ut ego plenitudinis eius particeps ciliciar. Q lamam sint hae bonitatis diuitiameianam circa me mysterium apparci' Ego imaginem, ius particeps factus cram,non seruaui. ille carnem meam suscipit, ut&ima nem seruet,& carnem reddat immorialem Alteram init societat priore locietate eo quidem longὸ admirabiliorem, ut in priore praestantius, quod erat, attribuit, in posteriore quod deterius Nati accepit.
NAM quia malitiae inuentor, i se inuictum existimabat,nos sipe diuinitatis alliciens deceperat, ipse camnis obiectu tanquam esca proposita decipitur,&dum se putat Adam inuadere,in Deum incidit. Atque ita nouus Adam veterem seruat,& carnis cond-nationem carne dis tuis, S mortem ipsum morte afficit.
Ex eadem oratione. Filius Dei fit etia hominis filius, ncc ab eo, quod erat,
immutatur,sed accipis, quod non erat, ut quae illius est in homines beneuolentia) came tanquain verim teriecto nobiscum vos an ciui comprehendi no poterat. eoprestendatur. ria enim diuinitatis eius splendorem naxura,quae gignitur,ato corrupitur,no poterat sustinere.
v TR A E sic coniunguntur, ut unum sint, clara Deus homo fiat, & homo Deus.
VTRVMQVE quidem est unum,n5 natura tamen sedeonii inctione.
Eiusdem ex oratione insancta Iumina.
Eiusdem en i I. oratione in Pascha.
ET propter hominem assumptum,qui diuinitate inunctiis est, factus id,a quo inunctus erat, simul Dcus, sic
Et de ex oratione ad Baptisma conriasu
T O T V M hominem, S totum Deum, pro toto ita qui passus erat,ut toti tibi salutem clargiretur,totam peccati seluens condemnationem.
Ex eadem oratione. TA N TV Μ homo propter te, quantum tu propter
Ex eadem oratione. V Eniet iterum iudicaturus vivos, mortuos,no iam
amplius caro, nec sine corpore, diuiniore tamen corpore, rationibus illis, quas ipse nouit, ut & ab illis cernatur, qui eum cruci astixerit, & maneat sine crassitudine Deus.
De diuina item humanae carnis assim anne. Gregorii Nesse Pontifcis ex oratione Catechetica.PEx quom oportebat n pristinum gratiae statum homi
nem reuocari cui potissimum conueniebat, lapsiam exest vesperditum restituere errantem in viam ruducere cuinam alii,nisi plane nati irae ipsius Domino Qui.n. Initio vitam largitus erat,ei soli & licebat & conueniebat, eandem amisi,m recuperare. Hominem in principio factum Deo ex mystcrio veritatis intelligimus, eundem, cum iam profligatus ac perditus csset Deo conscriratum dicimus. Atq;-quidem,qui viderint tau consentanea, ab eaq; notion quam habemus de Deo,minimὸ abhorrcntia,sorte concedent, ea veris,quae sicquunmr, quibus dispositionum, sterium maxime nititur,no ita saeite: nempe hominem Sesachim, ex puero ad persectam aetatem crevisse,edisse,iabilis abore,semno, molestiis astinum ess laesi masse,calumnias udicium, crucem, ac morte fuisse perpessum,in sepulchroq; positum. Haec enim, quae inisterio comprestentantur,animos eorum, qui sum infirmiores in fide,debilitat,infringuntq;,ne illa, quae deinceps sequuntur,propter ca,quae dicta sium,suscipiat. Nam Deo dignam in inseris incitatione ideo no concedunt, nemortem Deo indigna admittant. o vero illud mihi prius s ciendum puto,ut paulis per a crassa carnis hebetudiner cedam,& honestum ipsum per se consderem, ostendaq; non osse esusmodi, ut liis notis,quibus caru utraq, , descii batur.Neminem eoru,qui sani sunt,negarimim e cistimo, unum i sud omnino esse dedecus, eamq; Rum turpituis,
48쪽
dinem, quae viiij sceditate definitur, a qua quiequid alienu
st, id ab omni remotum esse dedecoro, ac turpitudino: Deum vero cuncta decere, quae in regione cernuntur honestatis.Que cum ita sint,aut vitiu esse demonstrent,nasci, nutriri,augeri,ad natum persectione progredi,mori,reuiuiscere:aut si quae dicta fiant, a vitio rumina csse cocedunt, necessario non esse turpia fateantur. Clim igitur declaratust,honesta esse,quae ab omni foeditate vitii abhorrct nomne ut amentes mis crandi sunt, qui honesta Deo asserunt non conueniret At humana, inquiunt, natura exiguis temminis circuscribitur, Deus aut est infinitus.Qu6nam Ditur pacto qucid infinitum est,indiuiduo corpusculo concJudaturi Ecquis dicit,infinitam diuinitatis vim carne tanti vascaliquo circuscriptam fuisse ' cum ne in natura quidem nostra mens ipsa carnis terminis circuscribatur.Nam corpo ris moles propriis partibus desinitur, animus aut mentisco lationisq; motibiis commeans pcr omnes res procreatus ad coelos vl; conscendit,ad infimas maris partes penetrat,longesaim; per totum orbem euagatur,&ad ea,quae sub terra sunt accedit selenia sua, quinetiam eorum, qὶ 'supra ccclos geruntur, intelligentiam plemq; consequitur,
nec p6dere corporis impeditur. Quod si animus hominis
nature necessitate corpori coniuetus,ubiq; cst,quid cogit nos dicore,carnis natura diuinitatem p pediri 'cur no potius eorum exemplo,quar nobis concessa sunt,ql diuinam deceat dispositionem,coniicimus, & cogitamus t Sicut. n. in lucerna materiam circuplexum ignem aspicimus,exiq; a materia,qi ipsum attingit, ratione distinguimus, quae in
re ipsa distingui no possunt, ut flamma per se a materia s iuncta ostendatur, sed utraq; unum est nullus aut id milai sumat in hoc exemplo,' ignis corrumpatur, sed id solum
accipiens,quod similitudini conuenit quae ab ea sunt alic-na repudici quid prohibet,quin eodem modo,quo cernimus flammam attingere subiectam materiam,nec in ea mincludi, Deo dignam cogitationem suscipiamus, credamusq; naturam diuinam ita colungi, atq; unum fieri cum humana natura,ri in ipsa coniunctione,atque Unitate qua uis in hole Deus sit, nussa in circuscriptione concludatur Qu9d si qGris,quomodo Deus cum homine commixtussi, prius considera coniunctonem animi cum carne tua, qui quidem animus, si intelligere non potes, qua ratione cum corpore copulexur, multo minus existima te posse as. sequi, quo pacto Deus cum homine coniungatur. VcTum quemadmodum in te credis aliud quiddam esse animum,u corpus sit,quoniam corpus ab animo desertum,cadauer euadit,atquc iners fit,& ad agendum inutile,licet coniunctionis rationem ignores.Sic etiam in Dei cui homine coniunetione, cofitemur diuinam naturam caducae mortaliq; modis omnibus dignitate pninare,qua ratione autem efficiatur ipsa colunetio no postiamus intelligere. Quod Deus in hominis natura genitus sit,ex rebus admira lis,quae vitas pum; sunt,non ambigimus, rationem autem ac modu
t maiorem,qa nobis percipi possit, omittimus indagare.
Neque enim cum res omnes corporeas, & que mente s
him percipiuntur, a natura incorporea, & quae creata non est,procreatas esse credimus, unde aut quomodo factae sint,inuestigamus.Sed cum mundum fuisse condiciam ac-cςperimus, rationem, qua conditus fuerit citriose non in
quirimus, quippe qui plaMEamus, ea nulla modo posse percipi aut explicari.s,od autem Deus in came nosis appariterit,siquis demonstrationes inquirit,is eius in cra conspiciat. Nam & quod I eus ipse sit, nullo alio nisi erum
ipsius testimonio comprobatur. Vtigitur rerum uniuersitatem inluc'tes, earum; moderationem,& ordinem,Vu
um, nostrae commoda diuinitus data considerantes, vim quandam mundi effectricem,conservatricemq; cognoscimus,sic in Deo nobis per carnem patefacto admiranda itilius opera similia iis,quae scripta sunt,quibus,tanu notis natura diuina declaratur, Iocuplex nobis diuinitatis eius tellimonium asserunt. Dei naque cste cognoscimus, hominibus vitam tribucre. laes,ea,quae sunt,prouidentia tueri,ac conseruare. Dei, cibum & potum iis, quae in came vitam degunt, elargiri. DE, de pauperibus,& indigentibus bene mereri. Dei, naturam quae infirmitato sua de recta via deflexerat,reducere ad sanitatem, & in pristinum statum reuocare.Dei, cunctis aeque rcbus procrcatis imperam, te
Te,mari,acri,& iis, quae supra acrem sita sitnt. Dei, pcrp tuam in omnia potestatem habere,inprimisq; esse morie,& corruptione si apcriorem. Horum siquid in historia,quavita ipsius describitur, desideraretiir,illi, q a rcligione sunt alieni,merito musterium nostium repudiarct. Sin omnia, quibus Deus cognoscitur, in ea conspiciuntur, quid pr hibet,quo minus fidem,religionemq; suscipias' At enim, inquies, nasci, atque obire propria sunt huiusce carnis.concedo. Verum ea, quae ortum cius praecesserunt, quaeque mortem sunt subsecuta, communem naturae nostrae conditionem superant. Nam si utrunque icrminum humanae vitae consideres,vidcbis,unddincipiamiis,& quo deducamur. A corruptione enim principium ducimus,& in corruptionem desinimus. Eius autem nec ortum, nec mortu
cepit corruptio. Hoc tibi admirandum videtur,& incredibilet gaudeo. Quae enim supra, q credi possint, admirabilia putas, ea supra naturam esse confiteris. Quapropter hoc tibi diuinitatis eius certissimum sit argumentu, quod, quae de illo p dicantur, non sentiuntur omnino ordinem naturalem.Etenim si ea,quae de Caristo memoriae prodita sunt, natum terminis omnia continerentur, ubi illius esset diuinitas i Cum vero multorum,quibus fidem non habes, ratio, naturam superct,haec ipsa testimonio sunt,illum,que predicamus Deum etiam elle. Homines enim genera tur ex parentum coniunctione, & post mortem ipsam corrumpuntur. Quae s de ipse dicerentur, Deum esse non posses e cistimare, quem eandem, quam nos, habere natum conditionem intestigeres. At cum illum natum quide esse audis, nascendi ratione communem natum nost o dinem superasse, eundemq; mortuum quidem, sed comruptione non attigisse, consequens sorci, ut, si alterutrum tibi credendum non esis, hominem potius eum csse non crederes,unum ex iis, qui in natura conspici utur, & quemno esse homincm crederes,eum necessario Dcum arbitrareris.Qui .n.eum ortum esse momor it adidit, ide ex Virgine natum testatus est.Quamobrem si scriptoris voeba te adducunt, Vt natum credas, eadem scriptoris verba tibi illum ita natum esse persuadrant. Qui.n.ortum ipsus cna rauit,idem eu ex Virgine adiunxit enitisse.Et qui de morte mentionem serit, resurrectionem etiam post mort est attestatus.Quod si ex iis,quae audis,& mortuum,& g .nitum esse concedis,ex eisdem dabis omnino,& ortum,&mortem eius corruptione procul abfuisse. Quae sinatura supreant,is intra naturam non continetur,qui propteri natura superior sui se demonstratur.
Ex eadem oratione. O Venam igitur,inquies, causa fuit,cur ad istamhumi
litatem sese demitterri Deus,ex qua fides dubia reddoetur,cum ipsc ratione,qui ncc percipi,nec compresae di, nec inplicari potest,quippe quae omnem cogitatione, Euthy. Mon. F
49쪽
omnemque magnitudinem superat, humanae natum sor dibus immisceretiar, ob quam abiectim, atque humilem demissionem reliqua etiam ipsius facta sublimia ne pligerentur ' Ad hoc etiam quid respodercoporteat, non
ignoram Tu,qui causam qtam , luamobrem Deus s
eiu sit homo, si diuina benincia abstititas ex humana vita,unde Deum agnoscas,non trabebis. B cinerentem. n.
de nobis ex munctibus eius agnoscimus. Illa enim,quq δε-cta sunt, concipientes, muniticam essectoris naturam in tciugimus. Itaque si benignitas,di humanitas diuinae natum indicium est, rationem habri, quam requiris. Causam habes,cur ad homines,desconderit Deus ligebat medico natura nostra, qui morbos, & aegritudines curaret suas. Qui lapsus iacebat homo, Eus opera, quo excitarcturi indigebat. 1 vita discesierat, Nebat illius auxilio,qui se in vitam reuocarci. Egcbat illius ope, a quo rcducercturin pristinum bonorum statum qui a perfruendis bonis ex cicerat. Egebat lucis praestantia, qui in tenebris coercebatur. Rcquirebat scruatorem captilius, vinctiis adiut rem liberatorem ille,qui sub seruitutis iugo detinebatur. Parusne erant haec, & indigna, quae Deus ipse susciperet, atque praestirct, ad naturan , humanam inspiciendam descenderet quae tam miserabiliter, atque in liciter affecta crati At licebat, inquies, Deo, ut nihil ipse paterctur, de homine Mne mereri. Qui cnim mundum uniuersum, cum nullus esca, consilio, sella voluntatis motu ex nihilo conssiluerat, cur non id , ii tam illi id erat cordi hominem diuinae potestatis authoritate ex adueriarii dominatu liberatum in pristi mini statum rinituit Cur tam longas persccutus eli vias, dum corporis naturam assiimit ' dum nascens in vitam ingreditur dum omnem ordine transi git aetatem suam, mortemq; tandem degustat, EP pr prio corpore ad vitam reuocato propositum sibi finem a sequi uiri quasi in excessa diuinitatis gloria mancias omisso tam longo circilini hominem iussu seruare non possct Necesse est, etiam istis argumentis respondere, veritate 3;
defendere, & aperire,nequa vis fidei resigionici; inseratur ab iis, qui mysterii rationem diliget ei inquinunt. Prinatim
igitur,quid virtuti c contrario pondeat, considcremus. Vt luci tenebrae, ut mors vitae, sic virtuti vitium contrarium est, ac nihil preterea aliud. Quemadmodum enim, cum multae sint res in natura, nulla tamen luci, vitaeq; hcontrario opponitur, non lapis, non lignum, non aqua, non homo, nulla denique alia, praeter illas, quas vere cognoscimus ipsis esse contrarias, tentbm nimiru, & mors, si e etiam in virtute fit, cui nihil c contrario quis opposuerit pririer vitium. arcii in Des oletu vitium aliquod inesse dicendo cocessimus, i pus crat, ut qui contradicit, fidem nostram inuaderet, quod absiarda, natumq; diuinae minime conuenientia tradidissemus. Neque enim Ossilit ipsam capientiam, & bonitatem, & immortalitatem, S siquid aliud praeclarum cogitari,dicis; potest, asserere in contraria decidisse. Quod si vera virtus est Deus, natura aut virtuti non est contraria,sed citium. Deus vero non in vitio, sed in hominis natura natus est, nec qui quam inde rum, ac tusse, praeter vitio asseruonem, in qua Dous nec suit, nec esse potuit, quid vereritur confit ri , Dcum naturam humanam induisse, cita in hominis constructione nihil virtuti contrarium esse cernaturi N que enim quod ratione,cogitatione, mente pnaeditus est, aut ad scientiam percipiendam idoneus, nec quicquam aliud corum, quae natum huniam propria sunt, at omeent a definitione virtutis. At ipsa inquies, nostri corporis immutatio, quid Eud est,quam aikλO,ac pertu
tio, qua, qui in corpore est, abesse non potest Deus a tem omnis praeturbationis est expers. inamobrem Deo aliena est hia opinio. Siquidem Deum, qui natura sita vacat omni perturbatione, ad eam degustandam venissu prs diratis. Ad haec quoque confiitanda eandem rationem adhibebimus, dicemusq; affectionem, seu perturbati nem dupliciter accipi , proprie, & improprio. Quae enim
voluntatem attingit, eamq; , virtute deducit, ad vitium, vere dicitur perturbatio. QEae autem ordine quodam suo per naturam commeat, atque progreditur, ea magis proprie amo,quam poturbatio possici appestari. qualis cstortus, augmentum, si abiectiq; per accessionem decini ncmq; cibi conseruatio, & ad corpus ves constitii dum coitio, S: concuti iis clementoriim, ves dissoluendum c rundem distractio, & ad proprium cuiusque locum rediatus, atquc secessio. Vmim igitur harum mystcrium n strum a stetit, Deum attigisset eam eiqiuae proprie pertu batio vocatur, Ze vitium cst, an illam, quae ninil aliud est, quam actio, de motus quidam naturalis ' si enim in motibus illis prauis ac repudiandis Deum cssenatum contenderemus, doctrinam absurdam ei gere oporteret,ut νε nihil sani traderet de natura diuina: Cum autem dicamus, Deum naturam humanam cuius idem ipse author in ctom, suit, assumpsisse, quid absurdum, aut quod Deo minus conueniat, predicamus t Nihil enim de illo credendutradimus, quod periurbationem, aut vitium, aut turpit dinem significet. Neque en m medicum morbo assci dicimus,quando mori, a laborantes curat. Nam Icci eos inutiat, si attingat,ipse tamen nullo morbi incommodo as. scitur. QuΡd si nasci non in maliam, ne vivere quidem malum esse dixeris. At voluptatis assectio, inquies, quae tum antecedit, vitientiumq; ad mallam vitiumq; pr pensio, natum nos o sunt morbi. Quid tum lcum ab
utroque libertim ipsum suisse mysterium tradat Quod si de sine voluptate genitus est, & vitam a vitio remi itissumam egit, ecquod resiquum est malum, cuius D in participem pietatis mysterium dicat extitisse sin aliqui an
mi a eorpore seiunctionem malum appellat, is, a quum erat ut prius coniunctionem utriusque malam appellaret. Nam si copulatorum disiunctio mala est,& diiunctoriam copulatio est mala. Vtrobique enim est quidam motus, ut quemadmodum consequentem vocas, sic etiam precedentem vocare debeas. Quocirca si prior motus,
uem Oreum nominas, non est milis, ne posterior quia em, quam mortem dicis, qua corporis animique comi unctio distrahitur, malias poterit appellari. Nos autem Deum dicimus in utroque suisse motu, tum in illo, quo
animus&corpus concurriant, tum in , per quem antimus a corpore aratur.
Ex eadem oratione. CVM autem unus sit omnibus hominibus ad vitam
aditus, unde Oportebat accesctem ad nos Deum
in vitam ingrein ' Ecceto, inquiet ille ibrtasse, qui
procreationis humanae rationem ut in Friam turpem; despicit.At in re non erat humanum genus, nec ullus vitiorum morbus ad summas illas coelisiaci aspirabat, ubi autem maham non erat,ibi nec hominum vita versabatur.
Qumnodo icitur Ecoso quispiam qu at Deo hominem, vel potius estigiem quandam, ac simulachrum hominis assini Ecq nature ncina curatio sitisset adhibita si tam terrestre animal laboraret, cesellium aliquod diuinam admissionem suscepisseti Neque en aegrotus curari pin
50쪽
test, nisi parti laboranti proprium admoueariar medic
mentum. Itaque cim in terra Asci, qui aegrotabat, si diuina potentia dignitatis fixae habita ratione molantem non attigisset, inutile suissct homini diuinae potentiae ibidium, illis adlubitum, quae nihil ad nos pertinerent. Aeque enim diuinitate scisci indignum si fas est illa quippiam indignum piat cr vitium dicere, remedium minus aptum & appositum excogitare. Quid quod cum,qui nariirae nostrae conditionem humiliorcm putat,qui diuinam magnitudinem deceat,nihilo magis consolatur, quod coelastu corpus, q quod terrenu iacus induerit Ab illo enim qui naturet sus sublimitate tam excellus est, ut nihil ad eum
aspirare queat,omnes res procreatae ex aequo ditant,omnes es pariter cedunt. Is enim,ad quem proritis non potes accedi, non est eiusmodi, ut ad eum aliae res aditum habeant , aliae non habeant, ita omnibus aequaliter praestat, atque antecellit. Q Emobrem, cum illuc medendi facultatem accedere fateamur, ubi morbus est, quid Deo credimus indignum' At naturam nostiam inscctantur,nascendiq; modum exagitant, eaq, re se id assecuturos existimant, ut m , iterium i mdcatur, quod Deo sit indignu, Eusmodi ingressu ad communem hominum vitam accci sisse. Ad haec antea, quoque respondimus, nihil este turpe diuinae nariane, nisi vitium,& quae cum vitio coniuncta sunt. Naturae autem ordinem diuino consilio de Ime constitutum ab omni vitio remotum est e.Nam si quid in ea ut turpe atque indecorum reprehedi posset, id ipsiam in eius recideret aut rem Deum. od si a vitio Dcus seiunctis in, & vitio natura earet, & mylterium in homino Dcum, non in vitio natum tradit, S hominis unus est in Vitam ingrcsius,per quem quod genitum est, editur in vitalem hanc hacem, ecquam asam ilh in vitam introeundi rationem Deo praescribunt Nam, quod Deum potentia sua inuisere debiulse naturam in vitio aegrotantem iudicant,recti sentiunt: quod autem visendi modum imPr bant,ignorant, omnem corporis fabricam eodem esse honoris, ac pretii loco, & nihil eorum, quae vitam assecuta sent, ut despectit ut turpe represtendi,omnia enim h
manorum membrorum instrumenta tendunt ad unumitilam finem, ut homo coseruetur in vita. Pars igitur eorum e sentem vitam luctur, quae ad varios inis ita distributas sint, ut homo per illa sentiendi, agendiq; muneribus sum Eatur.Pars est ad procreandum accommodata, quae pr spicit in suturum, naturaeq; successionem sumministrat.
Quare si consideratur utilitas, qu6nam illorum,quae in honore sunt,l inferiora,vel potius, si recte loqui voltimus,
quonam illorum non superiora hidicentur Neque enim per oculos, nmue per aures, neque per singuam, neque per aliud sentiendi instrumentum genus nostrum perpetuo conseruatur. Haec enim, ut disim est, praesentis vitae commodis consultant. Ita vero humani generis immorix. litatem conseruant, mortisq; vim assidue nos oppugnantem quodammodo instingunt,debilitant, atque irritam saciunt. semper enim quod deficit,nouo partu instaurat natura. - cita ita sim, quid absurdi mysterium noli mampleretur, s quibus instrumentis cum morte natura dccertat, iis ex pura Virgine Deus humanae vitae coniunctius est
Ex eadem oratione. CVr autem cum initio peccatum vigeret, non m ipsis
statim ortu per humanae camis assumptionem ορο
prestiam iuit, atque prouisiura, ne latius serperet, &propagaretur Fata resensio est. Oniam is, quirin
turae consulebat, apientia Sprouidentia distulit bcueficium erga nos suum. Namαin corporis morbis cum ali quis humor corruptus meatus occupauit, medicae facultatis periti non prius adhibent astringentia medicamenta,q id, quod naturae contrarium intus distusiam est, se totumesiderit, o autem ad supersciem extracto remediis utunirer suis. Enniam igitur malitiae morbus semel naturam humanam inuaserat, expcctauit orbis medicus, ut omnia genera improbitatis, que in ipsa natura latitabant, erumperent iccirco non statim post cςdem & statricidiu m a Lmisti imὶ Cain hominum generi medicinam fecit. Nondum enim eorum, qui tempore Noe comipti liint, morbus apparuerat. Nonduin grauis Sodomiti eae iniquitatis aegritudo patesacta erat. Nondum ΑeD ptiorum pugna cum Deo, nondum luperbia Assyrioruin, nondum Iudaeis admisi sanctorum hominum caedes, nondum alia omnia scelera, atquc flagiti quaeva literarum monumentis consignata, vel silentio praeterita sunt, taliterant, cum variis miais peccati radix in hominum voluntatibus se peret. Posteaquam igitur millia perii enit ad summum, nominem; nullum s cris genus intentatum reliquerunt, tunc optimus medicus remedium, quo totam aegritudinε curaret, adhibuit. Haec fiuit causa, quamobrem non ex
ricnti,sed persecto iam morbo mederi voluit. Quod si qs rationibus nostris non acquiescit, quia post medicame tum adhibitum adhuc peccado gnatatur hominum vita,
is exemplo claro commonitus veritatem agnoscat.Quemadmodum enim in serpentibus videmus, si lethalem plagam in capite acceperint,non continuo simul eum ipso eapite reliquas corporis partes initare, sed eo iam mortuo caudam adhuc propria anima munitam viuere, nec vitalimcitu priuari,ita malitiam licet considerare, qus cum mor is, o vulnere consecta sit, in reliquiis tamen suis vitam adhuc producit
hem de divinabumatis tarnis assumptionesnm Maximi. Ex expostione orationis de
recta confessione. QVi ab initio sileriit verbi inspectores, ac ministri,
Vnum e sancta, & eiusdem essentit,& beata Trinitate filium Dei,& Deum verbum hominem induisse propter nos,& carnem humanam ex sincta,& omni ex parte gloriosa semperq; virgine, & proprie ac vere
Dei genitrice Maria sibi ipsi s randum perionam eiusde,
qua nos simus, essentis animatam anima menterati Oncxi; praedita, quae non ictu oculi temporisve momento prius
extiterit,sed in ipso Deo, verbo acccperit, Vt est et, atq; subsisteret,assumpsisse tradiderunt. Et cum Hscet persecti is Deus, factum esse poesectum hominem, nec dinisse, esse Deum,propterea quod factias esset homo, quod no erat: nec prolubitum esse seri,quod non erat, homo, propterea quod masssct id,quod erat, Deus sed clim Deus esset, hominem esse factum. Verae diuinitatis autem, & verae humanitatis documenta, atque indicia suisse tum diuina miracula, tum cruciatus,&tormcnta. Αc quantum ad eius naturam,atque essentiam ratione patris attine nec Creatum ess e,nec oculis perspici,nec circuscribi, nec immutari, nec moueri, nec pati, nec comImpi, & imn Metalem esse, & rerum omnium procreatorem. Quantum autem ad carius eius& nostram naturam pertinet, eundem ocoratum esse, di pati potuisse, & circunscribi, & comprehendi , de mori. Eundem, inquam, non in eodemia men,proptet illa ex quibus, & in ivbus habet, ut sit. Ese Euthy. Non. F ii