장음표시 사용
41쪽
Et hoc voluit dicere ibi philosophus de Commentator. quia ibi volta
ostendere quod omni genere est deuepire ad unum primum quod est metrum: A mensura omnium quae sunt in illo genere: Se ita in genere colo colores. rum est color albus qui est metrum omnium aliorum colorum. Et quia aliquis posset dicere quod cum colores medij sint compositi ex ambo. hiis extremis scilicet albo & nigro poliet aliquis opinari; quod tam M/- bedo qui nigredo in mensura aliorum: A ira non esiet unum inium metrum respectu omnium. Et Piulosophus:& Commentator videntes
istam obiectione ex Iudunt eam dicentes quod hoc no potest dici quia nigrum est priuatio albi: sicut tenebra est priuatio lucis. modo ratio me curandi competit habitui non priuationi: iuxta illud philosophi. primo de anima..31. Rectum est iudex sui de obliqui & quod ista fuerit mens Auer. ostendunt verba sua sequentia: quia ubi dixit: quod non debet aliquis dicere quod alii colores c5ponuntur ex albo de nigro: quoniani gruni est priuatio albi: sicut obscuritas est priuatio lucis: statim subditi ergo in coloribus non est principium & mensura nisi unum. Beneigitur
ducimus glosando colores medios no componi ex extremis tanqua ex duabus metaris: i5 tamen absolute sunt incompositi quantum adesse.
at Vigesimaprimi contradictio est in eodem commem 6 si uia ibi,dicit quod subiectu est in potentia pura utrumq; extremum: huius tame oppositu dicere videtur infra in commen s. primi pha. Ad hoc est dicem dum distinguendo de duplici subiecto primo tu secundo. Sicut ipsemet distinguit in commen. illo. 82. Et loquendo de primo subiecto quod ve rius appellatur prima materia quam subiectum ut statim dicam: tale est R in potentia pura utrumq; extremum. Et tale indiectum Comment Dstinxit contra medium in hoc commen. 6. Sed loquendo de secundo subiecto quod vere subiectum dicitur tale non est in pura potentia loraque extremi:quia tale est in acta: aut modo medio inter actum M poto, tiam. Dixit autem notabiliter primum subiectum: quod est in purai potentia utruml extremum rectius dici materiam quam subiectum: Aper oppositum secundum subiectum rectiust appellari subiectum quam materiam. Et ista fuit sententia philosopbi ad principium primi mereo x uni ut ibi deduxit Alexand super illo verbo: quare accidentium cir ea ipsum ignem quidem Sc terram & singenea his:vt in materiae specie: oportet putare eorum quae fiunt: subiectum enim Sc patiens appellamus
hoe mdo: M ista etiam esti sententia lucidissimi Themistij in paraphrasi
super primo phylico in digres ione quam facit de potentia materiae Mesus priuatione.Nomen materiae cum potentia ac priuatione est: dici/.tur enim materia earum rerum quae nondum ortae aut factae sunt. de ilconsideremus materiam: ut est priuata forma ,sic materia recte dicitur. Sed cum accipitur pro subiecto: ut sic cum priuatione non est: unde moteria ex qua generatur homo antequa hominis formam recipiat materia recte nuncupaturised ubi forma hominis est affecta non amplius v sic materia dicitur sed subiectum.vnde auctoritate Boethi materia qualit tibiis informata non amplius materiai remanet. Nam secundum insor/mis est:&speciebus omnibus caret.sed adhibitis, qualitatibus materia abit in subiectis: Et propter hoc dixit etiam Averrois imitando istam
solentiam in secundo capitulo de substantia orbis:&in octauo meta/
42쪽
rhy. commento. I 2.quod caelum remus dicitur subiectum quam mare. xia: quia videbat in caelo non esse materiam quae sit in potentia pura utrumq: Cxtremum: sicut sonat ratio materiae nec es ibi priuatio formisi stantialis ad quam sit in potentia: quae priuatio importatur per no/ Smen materiae ex sententia Themistijsed quia semperist actu rub forma ideo rectis dicitur subiectum quam materia. Accedit ad hoc: quia ma/teria etii est ex quo fit aliquid ut in exissete. Σ. phy. 27. Sed quia larma caeli non educitur de potentia eius cum sit abnracta: hinc eum dictum est A bene caelum rectius subiectum quam materiam dici. Vigesimasecunda contradictio est in commen. oo. vhiae. quod ilIud retquod vere generatur est materia huius tamen oppositum. d. ipse infra com mento. 64.&. 7.metaphy si. 2 l.&. 26. δί. 2 i. vhi habet quod vere generatum est compositum: & materia de forma generantur per accis dens.Nili esset quod aliquid vere generari dupliciter sumitur subiecti/ue de terminative. suhiectum enim generationis vere dicitur generari proiit,videlicet, in fundamentum deserens generationem: nam cum motus silvere in mobili non in motore: nec in tarma quae acquiritur. Vt a cocidens in subiecto: ideo mobile debet denominari a motu: unde Com/anenta. .playsi. mmm.3.Cum motum est aliud ab eo ad quod est motus Se est forma manifestum est quod motus est in moto non in illo ad quod est motus & est forma: sicut igitur passio vere denominat pasium: sic motus vere denominat mohile:& ideo cum materia sit vere subiecta generationis: ideo verissime dicitur generari. Alio modo aliquid di/citur generari terminative: quia,videlicet, tale accipit ese p generatio
tum:& modus iste est famosior:& de isto loquutus suit philosophus in I me play t .commen 27,&.32 ubi.d, T illud quod fit: oportet qaet is sibile semper:& quod non sit aes: nec sphera sed mea sphera. Et
commen in com xxv l. ibide m.d.l agens facit ex alio aliud non aliud in alio .facit enim ex materia formatum non in materia sorma:& secun/dum istum modii verificatur dictum suum q3 compositum vere & per se generatur materia autem de forma per accidens primus igitur modus est
verior de secundus est famosior: valeant igitur qui dicunt 'ρ materia n5 potest dici aliquo modo generari. dicunt enim v ista distinctio posita nunqua inuenta est in Aristote. nec in Auer.sed videant isti quaeso prae/sens commento. 6 O. primi physic. M inuenient quod omne generatum semper indiget aliquo subiecto:& in illud quod in rei veritate dicitur generari, scilicet in tempore in quo generatur in actu: generatum enim completum fuit generatum Sc non est in actu. generatio igitur secudum quod est motus necessario habet subiectium:& est illud quod dicitur generari in actu haec ille larinaliter. Et in eodem commento, parum in/Da.d.recipiens formam hominis est illud quod in rei veritate dicitur nerari, scilicet illud in quo inuenitur iste motus.& reddes causam sub di motu, n debet esse in subiecto: sicut diximus. Recte igitur dixi/mus nos. d primus modus est verior:& secudus est famosior:& hoc
prouenit propter latetia materie: suae est subiectum generatiois. Et ideo prouenit v subiectum generationis modo denominatur generari secundum famolitatem: licet vere generetur modo exposito. Traul cotradictio est in co, o Lubi dicere visitatione successive fie/ αρ- ri inquit
43쪽
e5men. 62. ri inquit enim . partes oppositi successive recidui a subiecto & fiutur Generatio, ipso partes generati:& siti est in substariasin spemate em apud gnatio. ne litas non cessant partes spermatis recedere.&partes fieri hola: donec forma humana pficia & hoc si sorma hola recipit parsitione.Et hui' inoppositu reperiε in dictis suis sup.6.ph.c5.st ubi vult generationet fieri subito:* no est mot':sed finis motus.Debes scire ex sentetia Aueri s gnatio sumiε dupliciteri primo M aggregato ex alteraude praeuia de ex rubito ruetu formae alio modo I subito ruentu formae tantu isti di/stinctio colligil ex c59.sexti.,i. Ulteri scias Auer.tenuisse omnz sorma materiale extetam esse ad subiecti exiesione: sicut p5t videri ab ipso v primo capitulo de substatia orbis. VI teri' notare debes Auer. posuisse minima naturalia in reb' naturalib'.daturem minima caro primo phy. π 38. M alibi infinities.Duhiu in arduu est an de interi5e Auer in formisini sibilib' Aremissibilib': sicut sunt formae elemetoru secundu ri nisi dare minimu: sicut etia dubiu est viruin qualitatib' habetib' c5re riu sit dare minimu ex parte sormae.& in hoc est magna discordia apud viros magnos:aliqui voluerat dari minimu igne genitu: ita v volsit ge/. iteratione elementi fieri isto modo maginani et, primo inducit minimuignis in materia:sed post illud minimu imaginanε generatione elementi fieri successive per parte ante parte in infinitu unde isti cosequenter di/cunt'etia in qualitatib' elementora est dare minima quatitatem: cui corresp5deat minimu altera tu esse: minimii generabile de forma elementi de quia post illud minimu qualitas per parte ante paria generas: Se fit ita dicut de forma eleme ti post minimu generabile sui fit per parte ante parte in infinitu.Alij vero magnae authoritatis viri tenent de intentione Auerisormas ele mitora cu illae intesibiles sint & remissibiles secunda Y ipsum ad intensione Sc remissione suoru accidentiu M satis rhariliter videre modo tenet n5 dari minimu ex parte formi in talib':& coseque ter tenet sp in qualitaties ipsoru elemetora n5 est dare minima: imo ta/ies qualitates inducunt per parte ante parte in infinitu. & ratio est ista: quia tales qualitates habet c5 traiiu:ubi aut contrarietas ibi resistentia: ubi aut resistentia ibi de necessitate successio: sicut patet in. thy. cta τt.M ita si debet induci minimus gradus caloris cu talis c5trarium ha/Beat quomodo in instati induceturno video. & in veritate istud argu/mentit apud me est satis efficax pro ista via dc multi qui opposita partEtenuerunt n5 potuerut euadere ab hoc argumento sine cursu in grauio, in inconuenientia. M ideo probabilius videtur nobis tenere via ista ad qua pauciora inconuenienti sequunturiiuxta illud C5men.2.caeli.c5. primo tex sentetia Alexadri sustentati sumus super sermonib' istius vi, ri.quia inuenimus eos magis remotos a contradieti5e: de dicimus n5 dari minima qualitatessoquendo de qualitatib' habentibus c5trariu.MIicet n5 detur .ppter ratione dicta minima qualitas: tame bene tenemus dari minimu alteratu quia in talibus datur bene minimu subis, ctu: n5 rame quantu ad sorma.Et si adducatur authoritas Gomen.in.s. physi.com.13 ubi dicit u in omni motu est dare primum: M per ase, quens in motu alterationis est dare primu.& ita dabit minima qualitati
ad hoc dicimus*quando in omni motu est dare primu verbu est quantum ad subiectu no autem uniuersaliter hoc est veru quanta ad sorma:
44쪽
& ita dicimus ut in motu alterationis est dare primu alteratu: n5 prima qualitate per alteration2 inducta.& per ista glossiam soluim ε oes aucto/xitates: in quib' C5me.videtur ponere minimu in talib' formis: quae variae&fere infinitae sunt.Loqurdo aut desormis materialib' mixtoru: Zquia illae sunt verae substatiae:&n5 intendunt: nem remittunε tales ac/cuiruntur partibilite rised ista partibilitas de successio no habet attedi sic: i, c5tinue per parte ante paria in infinitu acquirantur:sed acquirunt per minima. prius enim disponitur materia qualitatiue de quantitatiuerde deinde introducitur unum minimu formae in primo non esse formae praecedentis:& sic de secundo minimo dicendu est: 5e sic intelligitur di/ctu Auer hic dicetis v n5 cessant partes spermati Per partes enim spermatis de hominis intelligit ipse minima quae successive, id est unu post aliud inducuntur n5 successive:quia cotinue. His igitur statib': Re. Aspodetur soluedo contradictionem in loquendo de generatione simpli cium talis fit successive ad modum declaratum ex hoc tamen n5 sequeνtur generatione illa esse motu quia est fallacia cosequetis quia ultra di/uisibilitate formae requiritur,subiectu motus sit ens in actu ad hoc 'Psit vere motus. Getia Linconesis primo poste.in fine illius capituli. si autem est Me syllogistica interrogatio super isto exemplo philosophi dicentis igne generari in multiplicata analogia A. p in simplicibus for/ina generata induit parte materiae post partem successive: quia pars ge/neranti propinquior citius praeparatur ad receptione sormae substati Iis:vnde prius recipit eam ui pars remotior:sed inquit P cu pars aliqua recipit forma substantiale non vltra recipit intensione in prima sorma recepta: sed si forma accidentalis fuerit recepta in aliquo: potest intendi successive us in ad summum caloris: de erit alteratio succentua: Ac per diuersitatem ia diuisibilitatem caloris dc etiam propter receptione par tis eius post partem in parte sua:& hanc succinione quae est per diuer/sitatem vel diuisibilitatem formae recepta non habet generatio: tamen generatio substantiae bene habet successionem quae est per diuisibilita. rem matriae recipientis formam substantialem in parte sua post par rem. Et per ista dicta Linconensis voluerunt aliqui concordare: quo/ modo generatio sit successivae& quomodo successione caret: sed iussi, Pcio meo istud non potest stare quantum ad omnia. Nam secundu Auer. in formis simplicium potest esue successio in larma recepta: quia ipse tenet quod formae elementorum intenduntur de remittuntur: εc ideo adhuc remanet disicultas qualiter generatio formae elementi ab alte. ratioedistinguatur cum utrobiq; sit utram successio:maxime secudum secundam viam. Et propter hoc dicimus quod diiserentia est ex parte subiecti:& ex parte termini: quia subiectum generationis est ens in po/tentia: alterationis vero subiectum est ens in actu: similiter terminus ius est substantia: aut modo loquendi Commentatoris id quod est medium inter substantiam dc accidens: alterius vero terminus in qu litas: si igitur generatio sumatur pro aggregato ex alteratione praeuia dc subito prouentu formae in formis mixtorum successio est quantum ad alterationem: sed generatio pro subito prouentu forniae in talibus fit subito: sicut patet per Commentatorem sexto physico. q. de car. ne In simplicibus autem dicas cosequo ter: iuxta alteram duarum via.
45쪽
rum: quarum prima communiorix secuda veriori ut mihi datur cernere,
is vigesimaquarta e5tradi rio est in com. 69.primi phy. ibi enim dicit, quod primu principiu in hoc genere no potuit sciri in haciscientiae si e ς F ma si ibiecta. per prima aut principiu intelligit prima forma: quae do
ψ ubi habet e5tra Aui.haec inha: Sc quod existimauit Aui. quod diuinus debet demostrare primu principiu ei se est falsum: ὀc accedit ad hoc uae primu subiectum fuit scitum in scietia naturali demostrationi signi: sed substitiae separatae secundu ipsim: M per coseques prima forma quae est prima principiti in scietia naturali demostranε demostratione si Bergo primu principiu potest sciri in hac scietia: sicut potuit sciri primu subie,ctum cuius oppositu ipse dicit.Et ad hoc aliqui de nouo incipietes phi/iosophati dixerunt de intentione Ruer. metaphysica posse demonstrare substatus separatas esse demonstratione signi: sed dixerunt quod altiori
modo qua sit media naturale.naturalis enim demonstratione signi sit.f. phga.probat primu moloia esse.sed diuinus in.rt.meta.demonstrat pri/
ma forma esse: quae est idem re cu primo motore.Et confirmant hoc au/ctoritate commen.I2.meta.co. F.M. 6.M. I.meta. coni. r. sed istud est di,
ctum erroneum M nullo modo potest stare quod di t. Et ratio est ista quia secunda Auer. primo phy.com.vlti,dc secundo physi. co.22.5ί. . P Nulla scieria siue uniuersalis fuerit siue particularis emonstrat suu subiectu esse aliquo genere demonstrationis.& ratio est:quiaut ipse. d.subiectum in qualibet scientia supponitur tanqua notu: vel quia ipsum de se est notu:vel ila assumis ex alia scietia inqua notu.tuc sic prima forma ε prima formaiest subiectu i metaphisso. modo loquedo Auer. de subiecto siue sit adequata siue principalior pars subiectiva. ergo prima forma esse: vi sic diuinus no p5t demonstrare.Et ideo aliter nobis visum est dicere repetentes ea quae diximus a principio quod de duabus primis causis e5 siderat naturalis scilicet de primo motore:& de prima materia. De pri/ma auia forma: dc de primo fine considerat diuinutina uti scribit Gome. I.meta. co.Q. in naturali philosophia potuit cognosci primm nateria: non autξ primaforma.& ratio est ista:quia ex transmutatione substati Ii.quae est actio materiae:vt ipse dicit:materia omniu materialiu sciri po/euit. utpote ex medio c5muni in quo omnia ista inferiora communicant participatione materiae sed formae rem naturaliu:quia plures sunt: dc n5 habent una actionEc5munem ideo non potuit naturalis ex actionibus formatu in scietia naturali demonstrare prima formam esse. consideratio aute de forma inducens ad prima forma est consideratio de forma: ut est - substatia:naturalis aute n5 sic cosiderat. Et forte ista verba male intelle
fuerunt causa illius opinionis adductae. Sed aduerte quod diuinus hene declarat primu principiu quod si forma Se finis omnis entium: tamehoc est postqua accepit pro constanti a naturali philosopho: quod mo
nens aeterna substantia est absti actu a materia, diuinus enim tune e sedes declarat: ut est prima forma.& primus finis: Sc primu efficiens omnia entia. A me igitur tissemus de mente xuer.quod postqua naturalis via motus dem 5strauit substatias abstractas esse tunc diuinus declarat qae tales
abstractae substantiae sunt principia sensibiliu substantiara: ut subsantiae' sunt sub ratione finis A sub ratione formaci qua in cocedimus diuina
46쪽
lamonstrare primam formam esse demonstratione signi, sicut satui sibi imponunt,quia impossibile est scientiam aliquam habere rationem formalem sui subiecti ignota, modo ut dixi hstantiae abstractae sunt sub/
iactu in metaphysica, non ut sunt motrices,sed ut sunt forma & finis o/niniti Et licet commentator dicat secundo mei. commen. q. v prima causa omnium entium declaratur in scientia naturali, illud tamen non oportet intelligi inquantum omnium entium absolute contracte. Vide licet ut est prima causa omnium entium sensibilium & mobilium. Naturalis enim format iter demonstrat primum motorem esse qui est primumens,non tame sormali terdemonstrat primum ens esse,ut sic. Et ex hoc colligas de intentione commentatoris philosophiam naturalem n5 de monstrare subiectum formale metaphysicae, sed materiale tantum. Nam subiectum formale metaphisicae, sicut substantiae separatae vi sunt finis α forma. 5e sub istis rationibus non demonstrantur este in scientia n, turali sicut exprelle scribit Commentator in e5mentis allegatis videli
.dicit etia ir prima quaestio in scientia naturali deducit in cognitionErrimae materiae de formaru naturalia de primi motoris, sed prima quae/nio in scientia diuina perdueit in cognitione primae sormae omnisi retia α vltimsi fine, sed contra hoc magnilicentia tua subtilissime dubitauita
Me est primu moves, prima forma,& primus finis, si igitur naturalis de/monstrat primu motore esse ergo poterit etia demonstrare primam sor/ina Sc primu fine. Et ad hoc dico iuxta doctrina Auer.I trameta. comen. o. stat aliquaesti subiecto eade,quae tamen propriis rationibus sunt distincta,& sic est in casu isto licet em primus motor, & prima sernia, α primus finis sint eade subiecto no sunt in rationibus formalibus eadz. Et ideo stat unu & ide subiectu sub una ratione c5siderari ab una scien
tia,& secudis alii ratione coliderari ab alia scietia, sicut tes aε C omenta G2.phy.comento.7LEt per hoc soluitur argumetu subtilis doctoris quod adduxit.q. .in sexto meta .inquit em, si naturalis demonstrat sub
iectu metaphisicae tuc philosophia naturalis emet prior diuina .quod farsum est. Et ad hoc dicimus nos-hoc argumEludemostraret si naturae Iis lamate subiectu metaphisicae dem 5straret, quia si tale demonstrareti 5 posset illud aposteriori demostrare, lavi dixit C5metator cosidera stio de larina quae inducit ad prima sormam est co sideratio ut forma est Gibstatia, no vi forma est naturalis. Relinquereἴ i ἴ q, illa demostratio fieret a priori, & ira naturalis haberet aliqua ratione priore simpliciter per qua dem 5strare posset primu subiectsi diuinae scientiae, quod est merum impossibile,& sic naturalis esset scieria simpliciter prior, nuc autEoaturalis no demonstrat nisi subiectu materiale metaphisicae, ua demonstrat primu motore esse,qui est subiecta materia te diuinae scientiae, quia illud quoa est primus motor est subiecta materiale, prima aut larma M primus finis est inhiectu sorinate. Ad subiectsi igitur materiale naturalis habet mediu a posteriori, Sc illud est mot',& sic ex quo naturalis materiale subiectsi scietiae diuinae e si) demonstrat a posteriori, seqiritur sp se prior via doctrinae,no aut simpliciter quia biectu formale eius. nec a
priori nec a poacriori naturalis demostrare P5 A ad haec no adiimul
47쪽
moderni,sicut nostis. Et tunc dubitabis,cum subiectu lamate mesa olivsicae non videtur omnino notum esse videturipitur sp in aliqua sciE
: monstrari possit,in nulla autem scientia detur TQ
se,nisi in metaphysto ergo prior opinio vera. Et ad hoc dicimus
Aristotele nostro de Themistio θe Ruermumsteriori
noni.. talia subiecta seselitiarum demonstrari non possunt, si indi/geant aliqua notificatione illa non erit demo iratio, sed inferior adit Iam, & ad syllogismum cathegoricum, de Themistiuubi habet ilia aurea verba, quae volui adducere propter quosdam pervectores Aristo. α bonarum literarum, inquit enim in.Π.cap.haec verba. At qu erint nec alio insunt in his eadem ratio obseruari non poteli, v meu cet demonstrari possint in sint*res alteri inhaerentes de quibus sinpra Iocutus fuerat in verbis immediate praecedentibus. Et reddens inui a subdit, quia causam superiorem non habent per quam montiner tur,cuiusmodi sunt sua scientijs singulis subiecta, quae tum ut sint, tum qui sint certum M constitutum esse necesse est,nec alio modo cognoDiliora evadunt quam aut inductione aut fide aliqua, aut periculo, demonstra tione non evadunt, x hoc est quod dicit Commentator etiam q: i commen.LMAlia est latentia quae indiget lallogismo, & mulso tu quae indiget inductione.8c.2.pli commen.'. dixit quod uelloῆtimi hypothetici per naturam sumuntur in d laratione in get modicula innuitione sicut usitatur divisio M uerio,porali, nullum omnino si ignotum naturaliter ostedi potest, quia autem impli/cat contradictionem aliquod subiectum in scientia in qua est subietum monstrationis, θί hoc etiam est de intentione Aueri manifeste in primo priorum in disgressione de syllogismis hypotheticis,dicamus ergo initi um subiectum suum formale habito & recepto pro constaria naturali subiecto suo materiali.declarare illud posse aliqua lide aliquo poloilo aliqua inductione,ut dicit Arist.& Themistius locis allegatis, sed dicimus ipsum tale demonstrare non posse, unde Commentator commen. 2.meta. dicit quod primus philosophus declarat abstractum euein principium substantiae sensibilis,sed postquam accepit pro conciso huiusmodi esse substantiam a naturali. Ecce quod dicit declarat, oc nodemonstrat, quia secudu Arist.expresse.2.poste.c.9.talia oportet iupponervivi sint.& quid sint, δί si indigeant aliqua declaratione oportet ea alio modo supple qua demonstrativo ea nota facere,sicut Lene inpo/suit ibi Themistius A Comen. de si quaeras inepta quomodo potest declarare diuinus ex cosideratione substatiae,ut ens, prima dico per svirm hypothetico per natura, sic arguendo, si subst tiae quae sunt entia per participationξ sunt primsi ens est A prima forma est . sed substatiae per participatione entes sunt,ergo pruno ens est, M primatorma est ista est declaretio non demonstratio, est intuitio est iides aliqua non vera probatio, quia syllogismus iste habet adduci ad confimo ea quae indigent aliqua suasione,no ad probandum naturaliter ignota,
48쪽
Vigesimaquinta contradictio est in come. Oreb d. p potentia mate istiae non est de ei sentia noteriae .& primo ca.de substatia orbis dicit op/ C5me. e. positu inquit em. v poteria est differetia substatialis materiae, & ad hoc Gcida Averroisti dixerui in materia duplicE ed potetia, a quae est pote, tia receptiua formet.& est altera pars c5posti.&illa potetia est suhsta , tia materiae, de esentia eius,& de hac locutus fuit philosophus.s.metit. com. t rubi reddes causam quo ex materia de forma fiat unu d. v nulla , alia est nisi ila materia est poteria.& forma est actus,exactu aut ae potE, tia fit per semii. Et de hac locus est C 5me.primo ca. de substatia or/Isis qh dixit potetia essedisseretia substatiale materiae.Alia dixerutro tetit ella in materia qua respicit potetia activa apriis per qua potetiam deduciε de potitia in acto ut actu imprimat s hi forma, & illa potentia qua sic respicit agens in de genere resolutionis,& est quaeda proprietas c5seques essentia materiae,& de hac potztia dicut locutu fuisse Aueriin hoc com. o. dum dixit ui poteria non est in essentia materiae, quia tunc materia esset de praedicamelo ad altild.Alii dixerui in materia duplicem esse potetia remota 5e .ppinqui, sicut est sentetia c5me.primo caeli. co.
teriae secudasto dixerat esse resolutione, & sic c5 cordat dii iac5mdiatoris. Alii dixeruidistinguentes de duplici potentia, una es absoluta,&hac dicut esse .ppria materiae passione,&dicut ea esse absoluta n5 quia per tale materia nulla rati5e relativa sit ad operatione ,sed eo ui respicit gnatim.Et indiffere ter omne genus oemo specie ac omne individuum formae,& dicut hac potetia esse .ppria materiae natural tate. Alia vero cicsit potetia esie respemitu, quae n5 una ratio e est, sed si ad forma generica gnatis est .si ad specificam specifica, si ad indiuidua indiuidualis, primo igiε modo polrtia est diis irrita substanalis, vel loco differetiae posita, cudo modo est relatio,& dicut potetia secudo modo dira essit re, iterabilem A corruptihilem omnino. Et ideo dicut is a secuda poletia differre a materia. Ista sunt dicta omniu sere Averroist sirim ad nostra tepora. Et licet nos fecerim' xlixa satis quaestionE hoc modo sua isto ioco ubi diffuse satis materia istari flauimus.Nsic in quaeda breuitervolo colligere pro utilitate vestra,&pro inquisitione veritatis, &quia ors c5tradictor sup inquisitione veritatis in primis excusandus est. Di, M salua reuerrita omniu taliter opinatiu vipsi no habet menrem Averrois,nec reste glossant eius verba, oes istae tres responsiones cocordant sup hoe pucto in materia est duplex potentia, a quae est relatis,alia quae est distincta a relatione,& per coseques illa est absoluta, omne emens distincta contra relatione est ens absolutu, sed istud est purus error, vi contra omnes peripatheticos Nam quaero de potentia illa absoluta quid sitorum sit potentia activa,an potentia passiva, an ut alii di csit stariqua potentia obiectiva,& si lingendi daretur licentia non posset in casu verificari, nisi alterum istorum non est dicendum si, sit potentia acti. ua, 'quia omnes dicunt v per istam potentiam materia recipi formam, nec obiectiva, quia si obiectiua ista est res relativa ad acti im entitati,
uum, Aper consequens non est absoluta, si passiva sunt dicere videntur omnes, tunc arguatur sic, potentia passiua non est aliquid absolutum.
quia suum esse est ad aliud se habere,nam potentia passiua est priscipisi Solutiones Zimarae. Da transmutandi
49쪽
activa importat respectum ad actum ,πs mPriuri
v respectiva sit corruptibilis o ny Niri potentia respectiva specinca M generi fimi πις ' 'ς'
A m ante θύ a parte post respectu primi terimni,ad qu
I tam uno modo esse de essentia materiς,& alio modo mi ' Vdubitanter cledo Auerisim imitatum fu1sse Thetimum in 'vigret zone speciali & aurea quam facit super primo physi αφα
nio ut summatim dicam, conssistit in hoc pancto. Materia dupum γtest considerari uno modo in se, domo ad sua praedicam, ae in suo eme uviditatiuo sibi attribuuntur. 8c sic cum materia sit quod:rnabstulum , cum substantia sit. sic non includit uiditatiue&essenti
ter aliquem modum potentiae, iuremoram,nel ropinquam, neque massii ram,nem activam,ne obiectivam.Nam ut dixit Aristotel. auumetaphysic. Equinitas est tantum equinitas, sin illaris,nec uniuersalis, nec actu, nec potentia. Et istam primam conliderationem subtiles nominauere primum sirum naturae. Alia est conlideratio materiae ut habet comparationem ad Damam quam recipit, M ad agens a quo ipsam sormam recip t.α in tauconlideratione:quae consideratio in comparatione contait ipsa mate/teria includit qriditatiue ipsam potentia,quae potentia est potentia par
rin Mua non est res ablaturaummo est relatio quaedatincatur realiter cum ei lentia materiae, oc etiQUILITI M
, omiugenus. Declaraui enim alias de intentione Comeneuplex esse get nus,dc duplices elle dit&rentia cilicet per analogiam, M per uni uocadonem,unde ens secundum ipsum genus est Uctgum ira actus &ro tentia sunt differentiae analogicae entis,quas moderatorer modares dio uentias nuncupauere,ens igitur per potentiam constituit materram υcut ens peractum constituit formam,unde philosophus.12, me phyoc5.8.volena declarare quod sit esse materiae,diuuiu prius esse r tiam & actum, Sc concludit materiam etaeens in potentia ut ii conlidemur probatio philosophi & processiis eius loquitur 'eua Ad receptiua materiae,& non de potentia obiectiva sicut quidam vo- Iuere sed de hoc alias. Ad propositum igitur dico tam actum Q p itata esse de quiditate de materiae&formMin secunda sui coli iide
retia esse de quiditate & materiae ἐκ tormae,m o. UMMAE secura qua habet adiuuice coparatione, O nraro ut ens in pori fertur ad formam,ut in ens in actu Et tua in cosideratio de uiatina
50쪽
con sideratur quo ad praedicata quidiotiua : quae sibi competunt In
primo signo naturae est diuini praedicata enim sub quibus cocipitiir ma. teria in tali esse sunt absoluta:cuiusmodi est substantia Se ens: patet autequod talia pertinet ad diuinum.Naturalis enim n5 considerat materiam ah aliquo praedicato ah soluto quod competat materiae in prima sui e5 templatione:quia si quod esset: maxime esset natura. Natura aute praedi. catam respectivum est:cum sit principium motus. Et hoc expresse sentie Corn. pli .c5. xl.ubi dicit, mr materia ut in una entiu pertinet ad dij
dicit urinaterii esse subiectam pertinet ad metaphysico:sed naturam esse subiectu pertinet ad naturale. Et hoc etia sentit C5men.I2.metaἀ5.r
ubi dicie qd consideratio materiae in se de absolute pertinet ad primum philosophu sed de consideratione materiae in secunda sui e5sideratione per qua cognoscis in c5paratione ad alia.Distingurdum est:na talis comparatio potest esse transadens:& potest esse limitata: Se primo quidem
ς.dicit qae materia ut est ens in potentia c5sideratura diuino philoso, pho: Sc ita etia forma vi actus consideratur a diuino: quia philosophus S.met. t1aeicit ideo ex materia & forma fieri per se unum: quia illud po
tentia hoc vero actus.sed loque do de materia in secundo esse quo ad es paratione limitat videlicet, ut est in poteria ad forma P trasmutationersie pertinet ad naturale. Et sic intelligitur dictu Comme ta.in. ph cI. χrclae materia in respectu formae est con siderationis naturalis: unde iticet materia secundu rem no sit in potentia ad forma: nisse tramutatio. ne:tam e prior est ratio potentiae θe actus qua ratio tramutationis.iuxta illud philosophi. .meta.t.c5. primi. in plus est potentiae Ad actus eorsi:
quae dicunε secundu motu solu. Dico igis iuxta Themistii Ad c5.sent tia materia in secoda sus c5sideratione includere quiditatiue potentia siue limitata sit siue triscedens:na potentia absolute est de quiditate materiae ut materia referε ad forma:sta materia ut refert ad sorma quae est a 'i'.n5 potest absolui a potentia in suo intellectu: cu potetia sit ratio referihil itatis ad actit unde licet paternitas n5 sit de ratione Socratis: ut est substantinest in de ratione Socratis: vi refertur ad filiu qa n5 nisi paternitate refertur.Unde Boetius sup praedicamelis dixit nihil inc5 uenire unil de HEreponi bile esse in diuersis praedicamelis sub diuersis considerationibus. homo absolute est in praedicamelo substantiae: sed homo vi pater est iis praedicamento relationis: similiter materia, ut refertur ad formam, ut actu transmutabiu quiditatiue includit ut sic potetia transmutabile: G sse c5siderat ea naturalis.vndeoIs c5sideratio qua habet naturalis de lateria est c5sideratio relativa.Et ideo n5 inc5uenieter dixit philoso, sepli'.2.phy. 26.materia relative dici ad forma. n5 ors in c5sideratio qua habet diuin' de materia est relativa: utetia aliqua absoluti habet sicut illi qui est prima Sc mere siditatiua unde naturalis c5siderat materiaveisbb habitudine qui habet ad forma trismutabile n5dum existentem in ipsa vel sub habitudine ad forma trasmutabile quae actu est in ea. Et primo quide modo recte dicte materiain secsido modorectius dicis subiectu unde C Ome.7.mGc5.ς.dixit m materia ut est ens in potetia P trant mutatione punet ad naturale. Et hoc, d quatu ad ista considerationem . . Dd a se no