De summi pontificis auctoritate, de episcoporum residentia, et beneficiorum pluralitate, grauissimorum auctorum complurium opuscola ad Apostolicae Sedis dignitatem maiestatemque tuendam spectantia. Omnia nunc primum in vnum collecta, congrueque diges

151쪽

mines consequitur , non esse aliud , quam gratiam, Via risima summae potestatis spiritualis, & alio loco et cotone dixi esse actu

pontificalem, hoc loco Laudator meus, non dicam , ut me ille. dicere solet, neque mςa capientem, neque suὴ intelligentem .:

non hoc dicam, absit , qui conuicium soritae putabitur, sedit lud sine conuitio dicam, qui mea sortassis non attente legit, uel quidem debinat, attentissimci ad refellendum relegere, si non ita me contemneodum putasset , existimauit me mecum tanquastultum , & furiosum, ut appellare solet, dissidere , di se ad con uitia conuertens, hic te, inquit, appello studiose lector , nun- qui aaec sunt digna colim ciuione, lux per se patet tam inepta tanquam ridicula j quis unquam somniauit , electione esse gratiani , siue donum summadi potestatis spiritualis,& esse actu Portit calem Haec ille. Ego electionem, quam Munti sex per homicnes conlequitur, gratiam ese,& cii risma potestatis Pontificaqlis, quae spiritualis est, eademq; summa,& dixi, S satis me pro . basic puto, pagina. . & ε. Quod quide ille si refcllere potuisset,lscio non pepercisset, praesertim cum locum non dissimulasset. 1Atque hic quidem nemo non videt sermonem fuisse de electio ne Pontificis, ut ita dicam, passiua, idest, qua eligitur ab eligemtibus . Pagina uero ε 3. cum electionem dixi,iesca in Pontis

ficalem . sermo mihi erat de electione Pontificis activa, ut ira diQς . idest, qua eum eligunt ipsi eligentes, Sic. n. scripsi, Flectores vero, qui Pontificem eligunt, et si Pontificali actu utantur, , tamen non sunt sic Pontifices nedum superiores Pontifice. Ap-ipellaui autem huiusnodi electionem activam , actu in Pontificatilem , quia per Pontificem manarit ad eligentes. Sic enim pagi', gna 1 . de eligentibus Pontificem. Ilabere nos gratiam eligessidi, & applicandi ministerio suo, quod a Deo similiter per pontii

ficem acceperint, mini sterium inquam applicandi ad eam pote, statem, & gubernationem, qua ipsi crrent . Verum lisc Laudator meus paulo post non tam rationibus, quam conuit ijs, ut sonte in hunc modum refellit, ait enim de me . Quod autem: addit,iquod sicut pontifex facitii piscopos, similiter electores pontifi-icum faciunt , tanquam ministri electionis, S gratiae potificalis,et α quod pontificalem actum exercent omnino falibi a Ak in petrate dictum est, quo ia pontificalem possent exercere actu nutu

pontifices λ& quomodo possent ipsi dare potestatem, qua nomhabeis' nu quid De us calefaciat per aqua, aut frige faciat pigia ir'

152쪽

quia hic homo ait , per electionem dari curam Pontificatu , qua tamen ipsi non habent, sicut per Pontificem datur cura xpiscopatus, quam ipse Pontifex habet, quis non uide also haec , &temere iactari λ & sola dicentis arrogantia λ Ad hunc modum re

darguit, quod se confitetur non intelligere', quomodo, inquit. eligentes Pontificem, Pontificalem pollent exercere actum non pontifices '.quidem satis aperte in libro me expositi. cur actu Pontificalem , appellarem electionem illam , qua electores Pontificem eligerent. quia scilicet eligeddi potestatem, &auctoritatem per Pontificem acceperunt, ad Pontificem. n. tanquam ad

summum pastorem pertinet, non solum Episcopos cligere, &constituere, sed etiam spiscopum ustorum,sicuti B. Petrus Clementem sibi successbrem elegit. ergo ut si Rex, ad quem pertianeat eligere magistratum aliquem, potestatem, & auctoritatem magistratum illum eligendi alteri tribuat, dicatur is quidem a ctum regalem eκercere, cum eiusmodi magistratum eligit, simi'

liter hic dicatur. Deinde subiungit, & quomodo possent ipsi dare potestatem, quam non habet c nunquid Deus calefaciat per aquam si aut frigefaciat per ignem j Docui copiose ,& satis, ut opinor distincte in libro meo, neminem praeter Deum dare Spiritum sanctum eiusq; charismata , tanquam Dominum, homine enim solum esse ministrum ex virtute, sicut B. Petrus ait, quam Deus dat, ministrantem, neq; reserre, utrum minister habeat,

quod ministrat, an non habeat, sicuti qui ministrat gratiam alis nus ipse a gratia,neq. plus agere,cu habet, quod ministrat, qua

in non habet. Deum. n. essedatore,& Dominum gratiaru, quas

diuidit, itaque Episcopis, presbyteris, re reliquis potestatibus

spiritualibus dare Deum de Spiritu, siue charismate Pontificis, sicuti dixit Moysi de o. quos illi iussit eligere, & auferam, inquit , de spiritu tuo, & tradam eis,ut sestentent onus tecum,&c. Cum uero fieret Pontifex, dixi non sic auferre Dominum de spiritu eligentium, idest de charismate eorum, siquidem charisma, siue potestatem summi Pontificatus minime habeant illi, sed i tum gratiam eligendi, & applicandi ministerio suo. Caetera quae adhunc locum pertinent libro meo petantur , ne omnia nio repetam. Hic si Laudator meus attente lcgisset, aut memianisset, nunquam profecto aduersius me dubitans,dixisset,& quomodo possent ipsi dare potestatem, quam non habenti Vt enim

sepe dixi , dare potestatem spiritualem, Dei quidem est, homb

153쪽

num uero dispensare. & ministrare . n ihil autem prohibet ministros esse, atque dispensatores eius. quod non labeant,diuidit enim Dominus per ministros, neque vitiin , neque uno modo, sed multa, & varie. Sed nunquid, ait. calfaciat deus per aquam, aut refrigeret per ignem . Tale esse putauit Laudator meus , idest, impossibile, quod deum dicimus facere pontificem per Hectores, qui non sint pontifices. Facile itaque, ut video, Laudator meus fieri posse neget, quod quemadmodum fiat, non possit a nobis intelligentia comprehendi. Et quam multa sunt, quaeso , quae, deo operante, fiunt, quae quomodo fiant, non intelligimus ἰ imo neque inquirere debemus, pia simplicitate credentes . non esse impossibile apud deum omne Verbum. Audi quid beatus Magnetes ante tempora Constantini magni ad Theosthenem,aduersus quendam noui testamenti reprehensorem libro quarto scripserit in hanc sententiam, interpretabor latine.Nihil esse,quod non posset efficere diuina natura . ut idem esse solem.& nubem, item quq preterierint, non esse praeterita, &facta insecta . quomodo autem, & quando, neque explicari,ne que comprehendi posse . Cum itaque, inquit, omnia possit deus efficere , non tamen efficit, quatenus potest, sed quate

nus vult. vult autem, qui conueniunt, conueniunt, qua de cent, decent uero , - vin ν, id est, que apta sunt, & co-hrrentia. Hactenus ille. Similiter ergo dicere liceat, quod tam etsi nolit deus per ignem refrigerare, tamen si velit, potest , &fortasse voluit in fornace illa Babylonia, tametsi neque explicari possit, quomodo aeque intelligi. Atque ita sicut per ignem expertem frigoris frigus fieri tunc potuit', sic nunc fieri potest Pontifex, ut quidelia, ut peneos qui pontifices non sunt, deo

hoc operante . uolente,c Hςc uero eatenus intelligantur. quatenus natura rerum, tam dissimilium conuenientiam similitudinis ferre potest. Aut quod magis mihi probatur, dicamus de igne illo Babyloniae fornacis, quod sanctus I heodotus , ait in altera Homilia de Natali Christi earum , quae in Concilio

Ephesino recitatae sunt aduersus eos , qui aiebant, cum Ver bum caro factum est, murasse naturam suam . Vertam latine.

Flamma cinquit 9 Babylonia ros facta est tribus pueris, S ignis mansit, ut testantur, qui ea usti fuerunt. Vt seruentur pueri, operatur deus hoc miraculum, & ut saluus fiat mundus, dubitas, quod manens Deus factus sit homo λ non opus fuit , nata. T a ram

154쪽

Pre,cum vellet Dens suoptpri liuena inundy fieri boni t ideo Theodotus paulo ante, que tu inquit, dicere potes,quen ad modum Nilus sanguis factus est Inon imitata natura, quae ,r inuquam aqua enim Hebraei utebaiulir, Aegyptus vero factus es Nilus sanguis. Irem'imunis Sogypto factum 'in tenebrae, ii cxtinctu a sed manens ,quod erat,dies estim erat Israςlitis Re

ab hoc ni ita tum S illud factn ii . neque enim' mutari est iami reta quae , quod declararunt Hebraei , qui eam bibebant , sed mansit natura aqua id est, intra terminos naturae suae, &facta est sanguis, qui non erat 'Deo miracul; monerante a Simili ter c0gitare i poterat Laudator meus in pontificis Electione ; at que in Nili aqua. N lumine ,&fornacis igne, non enim desii tui fesse qui erant cligentes, id est, homines non pontifices,& tam euenergiam aliquam, & naturam quandam pontificalem accipi ut tanquam ministri, qua, Deo hoc operante , pontificem eligunta Satis quidem fuerat simpliciter respondisse, quod supra respondi, eligentes pontificem, ministros tantum este, neque referre. virum minister habeat in se quod ministrat, an non habearia mcut qui ministrat.&dissipensata ratiam, alienuς ipse a stratia, ta men propter exempla, quae Laudator meus attulit'; haec volui dicere, fortasse neque inutilia, neque ingratae . neque aliena ili. cet ille neget . & me ita contemnat , ut omma Ili meta inepta, &' ridicula esse videantur pi sui, . Redeo addoctim proxime ne

eessitate quadam prςtermissum . Postquam quid verbum illud vim mediate, significaret :&:quemadmodum occipienssum esse, a Philosophis traderetur. loqui irrimes diui, stigmate tradendo proprie , & non homonymes, istin uti , sa tis ostenduram,respondens Laudatm meus ad eum iocum , postquam mea in libello suo recitauit , quae ego non repeto, ne sim longior,h c subiunxit. Quae ut explicentur: rovo,quid est tande. quod ipse in me reprehendit φ nunquid sensum meu, quem declaravi λ an potius locutione impropriam e Cu ego dico applicari pontificatu papae a Deo immediate, sensus meus est,cuoi uepta, sita deo.& applicet ab illo,esse tame aliquas ab illo immediate i. non per alias personas medias, qualis est summi ponti scis pias, tametsi eligatur ab hominibus, quia electio no conseri plate, sed

persona sola discernit,cui adeo potestas absq; alio medio coset

155쪽

iaris umero sint quidem a Deo,sed mediate,quales surripo is uates illis,quae a finianao Pontifice,& per ipsum in alios deriuaesie docuit lanctita doctor noster Iliomas asserens omnem potestatem dependere a sumitio Pontifice. Et paulo post, Si autem hutae meum tensum reprehendi: ut certe facit, uolens Pontifica aliis gratiam, S potestatem per clectore 'uenire eo modo, quo testas episcopalis a Pontifice descendit in singulos, non me reprehendit, sed ipsos summos Pontifices, & ecclesiae sanctae doctorres,de haereticis fauet,quamobrem dimittendus, tanquam indi guus responso. Ad hunc modum me Laudator meus refellit non rationibus. ut saepe dixi, sed conuiciis,quamobrem dimittendus, anquit, tanquam indignus responso, perinde atque diceret,quod

scripsi, scripsi. Ego uero nudam illam suam Pontificis electionem pei homines sine collatione potestatis refellens, sic scripserain Pagina. 7. quid enim monstri est, nuda illa Pontificis electio per homines sine collatione potestatis Papalis3 etenim si ei igitur Canonice, ad aliquam potestatem eligatur, necesse est, i inino ipsa electio,quam Pontifex per homines consequitur,quid aliud est, quam gratia siue charisma suminae potestatis spiritualis j Deinde cum per Moysem applicati sunt Aaron, & filia eius, ut, sicut

scriptum est, sacerdotio fungerentur Domino,an non pereundem potestatem sacerdotalem acceperunt a Domino 3 Praetcrea

electio siue in Pontifice,siue in caeteris episcopis,quid est,nisi separatio quaedam,& applicatio ad gubertionem spiritualem λ huiusmodi uero applicatio quid ,nisi gratia, quam solus Dominus diuidiis homo autem gratiae diuidendae minister est tantum, de diaspensator c& quae sequuntur, ne omnia repetam. Ad haec ille ne imbum quidem respondere dignatus est. An dicemus iudicasse indigna responsione λ an potius non habuisse, quid ad rationes illas meas resiponderet e certe non habuisse,nisi forte illud iam in . huiusmodi defensores propositi tritum, quod scripsi, scripsi.

qui enim posuerat nudam illam Pontificis electionem per homines sine collatione potestatis Papalis , id ipsum iterum nunc asseverans clarius , et si Pontifex cinquit eligatur ab homini bus , tamen electione illa non dari potestatem , sed personam tantum discerni, ut uerbo eius utar, idest statui, siue designari, ac denotari ad Pontificatus potestatem.quae a Deo, inquit, confertur absq: alio medio. Sed quaero ego ab eo rursus,fortasses. n. iam dignabitur responsioessi elige tes Pontifice, Potestate,no tri buunti

156쪽

DE REI ID.

buunt,tanquam ministri, Deo illam primum , & immediate rebbuente,quia isti plus agunt,quam plebs in episcopis, cum iuxta Leonis magni decretum plebs expetit,& clerus eligit.plebs. n. similiter discernit personam. quod si non agunt plus, quam plebs, eum expetitio uis Pontificem eligit nisi idem putat cile expet re,& eligere,sed de hoc paulopost copiosius, & distinctius. Aut id agunt plus,quam egerunt Apostoliscum,sicut scriptum est. latuerunt duos,Ioseph cognometo Iustum,& Matthiam, Deus autem Matthiam elegit, & eam electionem sorte declarauit. At hic praeter numerum eligentium,nulla praeterea alia a Deo sit declaratio certi Pontificis electi. Aut si effectum spectemus, quidisti eligentes,minus agunt, qui in clerus in episcopis,approbante Pontificet V t. n. statim ut ad cieri electionem approbatio vivemtis Pontificis accedit, electus ipse potestatem Hecto conuenientem a deo tanquam a Domino per ministerium electionis illius approbatae habet, sic statim ut est Potifex canonice electus,idest iuxta approbationem Pontificu superio runt, habet potestatem primi episcopi. quod si ita est.& nos talem fidem, & consuetudinem habemus,& ecclesia dei,dicat Laudator meus, quo Spiritu reuelante,aut quam Scripturam secutus,aut quos Patres didicie sic distinguere nudam electionem a collatione potestatis papalis 3 quae quidem videri potest profana verborum nouitas, sanae doctrinae repugnans,& ab ecclesiastica regula aliena,ac schismatis seminarium, Etenim si qui pontificem eligunt ministerio Electionis potestatem non conserunt Pontifici, sed tantum dece nutri ac designant personam, quaero, quando, & quomodo fiat certum de electi potestate3 Credo .respondebit, statim ut maior pars eligentium .si ita ponamus designauerit, siue decreuerit personam, potestatem accipere. Sed cum in caeteris aliud sit tempus designationis,sive discretionis,& aliud renuntiationis siue declarationis quaero rursus a Laudatore meo,unde didicit, utrumque esse hic unum tempusλ praeterea,cum Apostoli duos illos statue runt,oc orantes Deum,petierunt, ut ostenderet , quem elegisset,&ostendit sorte, profecto si unum statuissent, nunquam hoc a Deo petissent, ut ostenderet.quem elegisset,quin potius statuere unum hoc fuisset eligere.&quem ipsi, tanquam ministri eleg si sent, Deus primum, tanquam,Dominus elegis et, at Apostoli neutrum Uigunt. sed discernunt duos, ut hic noster loquitur, studistatuunt duos.& dc esecto no prius iacti sunt certi,quam Domi-

157쪽

hus sortito declarasset. quod ergo illic in duobus factum est. Laudator meus in unius persona,quam homines statuerint, siue decreuerint,fieri uult,& quidem cum magno scandalo, ut mihi videtur,periculum. n. est ne hoc quoque similiter quis dicat,cum si cerdos peccator absoluit poenitentem, nihil aliud facere, quam discernere personam, cui Deus gratiam remissionis conserat. Atque ita simili errore nuda quaedam excogitabitur absolutio, praesertim cum Sacerdos peccator non uideatur possedare ministerio suo id,quod non habeat, idest gratiam dei, qua ipse careat, hoc.n. uulgi prouerbium semper uidetur in ore habere Laudator meus nemo dat,quod non habet. quod quidem distinguere debebat uir alioqui sapiens,&acutus, scilicet nemo dat de suo, quod non habeat .nemo item dat,tanquam Dominus, de alieno uero,& quatenus minister,quid prohibet, quominus ministerio suo alijs tribuat,quod quidem minister no habeat nisi ad dispensandum k Ergo postquam ille sententiam sitam de nuda illa electione pontificis per homines, Deo immediate potestatem illi

conferente,& de episcopis immediate non a Deo, sed a Pontifi-- factis iterum repetiuit,hqc subiunxit,quae iterum recitabo. Si autem hunc meum sensum reprehendit,ut certe facit,volens Pontificatus gratiam, & potestatem per electores uenire, eo modo quo potestas episcopalis a pontifice descendit in singulos, non me reprendit,sed ipsos fiammos pontifices,& Ecclesiae doctores,& haereticis fauet. Iteru tacet,quos Pontifices reprehedam, quo Sueneror omnes,&quos doctores Ecclesii,quos quidem quanto

possum studio & pietate sequor. Imo ipse, ut puto, contra illos docet, & contra sanctam Dei ecclesiam, cum docet conserri a Deo pontifici primum,& immediate Pontificatum non ministerio proprie,& canonice eligentium,sed discernentiu personam, Item episcopos non fieri a Deo immediate, & primum ministerio pontificis eligentis, aut electionem approbantis,quibus uero haereticis hic fauere illi videreri supra significaret, cum de me dixit. Fuit haec olim fallacia Luteri,qui ut probaret,pontificis potestate no esse immediate a Deo,sed per ecclesiam,vt illam ecclesiae subderet,produxit electionem, ut per hoc suaderet rudibus, &idiotis,tanquam qui eligunt, ipsa electione etiam conserant potestatem. Haec ille. Quemadmodum faveo Lutero, qui tot rationibus probo Pontificis, & episcoporum potestatem immediate

Ela a Deo ἰ Quod uero uelim pontificem ecclesiae subdere, iam

Demo

158쪽

nemo hoc suspicabitur, qui libros tres meos mediocri dilIgeinti compositos de sumnia Pontificis supra concilia auctoritate legerit. Laudator vero meus cum fortasse nesciret aliter I utero respondere, in hoc dogma nouum,ut mihi videtur,incidit,& incidisse quidem mirum non esset, sed nolle contra dicentem audire, &. cum iracundia refelli hoc mirum est. Sed videamus iam , quid re sponderit ad locum illum de verbo, immediate,quod si reprehen, dor,inquit,de verbo, quod minus proprie vocem illam, immediate, acceperim, de buit non adeo dure mecum age te, cum ita diser. te ipsum meum sensium explicauerim, ut non esset periculii ullum in dogmate propter vocabulurn. Neque tamen ego primus usus sum hoc uerbo in eum sensum ed quotquot scholasticoru scrip. serunt, potissimum autem beatus Thomas , ut de mirer homini inscitiam.& audaciam. Hic iam sortasse,qilia existimauit quaestio nemusse mihi de verbo,humane, ac modeste se reprehendi pat

de uerbo, sed de re.& dogmate,in quo tradendo non est homo'nyme, SE in utendum verbum, sed proprie. At excusat scho

lasticorum consuetudinem,&in primis diui I hQmae,quam seri secutum,& idcirco inscitiam meam, & audaciam mirari, uerum de Thoma,usium esse hoc verbo,ut a philosephis didicerat, & uti ego utendum esse affirmo paulo post indicabo, Deinde sibiv git, uod si obiicit mihi Aristotelem, qui immediatum uocat quod non habet causam priorem, ego rursus obiicio illi Thomam .sed uideamus quomodo obiicit,quia, inquit, Thomas di xit, habere episcopos .immediatam potestatem in sua dioeces quod esset falsium iuxta inius datam uocis significationem, cum, causa potestatis episcoporum immediata,& prior sit Diuina ui

diate proprietatpm cx philosophis sumptam S statim uelut ina

memor,contra hanc proprietatem ob ij cit Thomae usum, & coi suetudinem, debebat 'potius uidicio meo, codsiderare acriu'quemadmodum sumpto uerbo proprie, uerum esset,quod Tho mas diceret, di quatenus non uerum csset, nisi exiit imat quicquid Thomas dicat, quociique modo id dicat, uerum esse. Ergo quod aitThomas,ut uerum existat,sic est accipiendum,habere episcopum in sua dicet: se potestatem immediatam, scilicet post Pontifice Poti venim habet immediatam im testate ni in dioecese epis opi , id est,post Deum , ita ux simpliciter immediata, di prim

159쪽

roremis hi sit Dei, infra. Deum immediate ,& prima potestas

Pontificis tanquam mnistri,infra Pontificem immediata pote.

stas spiscopi. Rursus obi est mihi Thomam adhunc modu,q ua ob rem, inquit, negat Pontificem immediate ponere pasio res, siue xpiscopos in Ecclesia, sed hoc Deu facere,errauit ergo ite arum beatus 4 homas , cum rcprehendit eos,qui dixerunt, Deum operari omnia immediate,&c. imo bona eius pace dicam, errauit ipse, ut eκ istimo,qui putauit, dissidere mecu hoc loco Thomam, sed videamus quemadmodum illos, quos dixit, reprehendit Thomas. Haec,inquit, eius uerba sunt, Est opinio quorunda P DeuS omnia immediate operetur , ita quod nihil aliud est causa alicuius rei a Deo, sed haec opinio stulta et , qu ia ordinem tollit uniuersi,&propriam operationem a rebus,& destruit iudi .cium sensus . Hic sanctus Thomas. Merito quidem reprehendebat Thomas eos, qui ponerent operari Deum omnia immedia μte, ita ut nihil aliud esset causa alicuius rei praeter Deum,sic enim in eo loco verbum immediate accipere voluit, at nos ne sic quidem dicimus Pontificem, & Episcopos immediate fieri a Deo,

nedum caetera omnia,ita ut praeter Deum nulla alia sit causa po-

tificis creandi, & Episcoporum, immo est praeter Deum,eorum alia causa, non quidem princeps, & domina,sed ministra. Deinde subiungit, Unde concludit Thomas. quod Deus est solum caimmediata eorum, quae per generationem non cceperunt esse. Hoc sanctus Thomas, nunquam conclusit, sed ut demus coclusisse, respondebo, sic ,eo loco Thomam uerbum, immediate accipere voluisse, id eli, minus proprie, ut alio in loco de se & sancto Thoma Laudator'meus consessus est. At in dogmate tradendo proprie potius accipiendum eii , ne propter homonymam. Nautaphoriam uocis de Ecclesiastico dogmate quaestio ,

di sententia non Ecclesiastica aliquando oriatur ., ut nunc orta est. Sed quaeram a Laudatore meo, utrum charisma Episcopa tus incipiat esse per generationem, non credo dicet spiritualia .generari, fuerit ergo hac ratione Deus causa immediata charismatis Episcopatus, quia scilicet sit immediata eoru causa, quae per generationem non incipiunt usib, ut a Thoma conciudi cris sitetur. Deinde i intur, di nihil prohibet respectu diuersorum eadem Deum operari, & mediate , di immediate . Nesci νι quorsum hoc meminerit , nisi sorte mihi iam concedens, similister Episcopos immediate,& mediate fieri aDeo. Paterer modo et Aia V diceret,

160쪽

diceret, aut saltem dicendum esse putaret, fieri quidem Episco

pos a Deo proprie immediato, id est primum, non proprie uero, mediate, quia scilicet per nun ilierium hominis, pro P me.n. mediatum est non primum, sicut proprie immediatum primum. Deinde explanans, quod dixerat, ni bil prohibere, operari Deum edia te, S immediate rc spectu diuersorum . Na multa, inquit, mediate per creaturas facit, si supposita respiciamus, sin au tem Operationis virtutem, ipse tanquam intimior causa,& principalis attingens omnem c flectum, immediate dicitur operari. Et subiungit, Hsc me docuit sanctus doctor. Me uero liqc docuit idem sanctus doctor lib. iij. summae contra gentiles c. 7O. quae ad uerbum recitabo, ne quq ille praete r misit, & mirifice mecum faciunt. dissimulentur. Sicut agens, inquit, infimum inuenitur immediatum activum, ita virtus primi agentis inuenitur immediata ad prodiicendum effectuin . Nam uirtus infimi agentis non habet, quod producat hunc cSctum ex se, sed ex uirtute superioris proximi, & virtus illius ex uirtute superioris, &sc uirtus supremi agentis inuenitur ex te productiva estectus, quasi causa immediata, sicut patet in prancipiis demonstrationum , iquoruprimum est immediatum. Sicut ergo non est in conueniens, qd una actio producatur ex aliquo agente, & eius uirtute, ita non est in conueniens, quod producatur idem effectus ab inferiore agente, N a Deo, ab utroque immediate dicς talio , & alio modo . Haec Thomas . Nusquam hic sanctus Thomas sic locutus est. Deum operari mediate per creaturas, quod Laudator meus ex Thomas: ait didicisse. Tametsi. v. salsum sit, omnia Deum operari immediate , ita ut nulla alia sit ullius rei praeter Deu causa. auod satis idem Thomas proximo sup iore capite id est,6 refellerat, tamen non continuo sequitur , ut Laudator meus sortasse sequi, suspicatus est, si sin aliae praeter Deum causae , ut quidem sunt.& in natura rerum cernuntur, ergo Deuria operari mediate. quod quidem uel ex hoc capite Io.clarissime potuit inteIligere. Immo tradit, eundem effectum immediate produci a Deo , ut primo essectore , est. n.immediatum primum, ut idem mi pichomaxhoc loco ait , quod quidem ext Aristotele didiscerat, & immediate ab infimo agente , non tamen . proprie in mediate , sic. n. intelligendam est,quia scillaei infimum agens ex tremum est.Nuxtremam mediatum, sicut immediatum primu .

Exiis ergo, quae sinctus doctor tradit, docet hic, potius coci