장음표시 사용
291쪽
etenim quibusdam quidem ex Naturalium opimione sumpsisse principium , quibusdam vero
ex eo quod non omnes eadem de iidem cognoscant, sed quibusdam hoc apparere delectabile, quibusdam contrarium, nihil enim ex noen te heri, omne vero ex ente fere omnium Naturalium est decretum . Cum igitur non album ex perfecte albo fiat,in minime ex non albo nunc vero factum non album , si fieret ex nonente albo, quod sit non cibum, fieret profecto ex non ente secundum illos, fi non erat idem album dc non albam. Non est autem dissicile hac dubitationem soluere . dictum est enim in Naturalibus, quomodo ex non ente ac quomodo ex ente fiant quς fiunt. At similiter utrisque opinionibus , ac imaginationibus eorum , qui tibi exaduerso addubitant, attendere stolidum est. manifestum est enim , quod alteros eorum nercesse est falsum dicere . oe etiam ex illis pa- et, quet secundum sensum fiunt nunquam e ni idem quibusdam dulco,quibusdam contra Ilum apparet, non corruptis, ocissi salteris orgatio sensus, o iudicativo prςdictorum apo sum, hoc autem ita se habente, alteros quidem puta dum mensuram esse, alteros vero minime.Similiter autem & de bono, de malo, turpi, alijs huiuscemodi dico. nam non ponere esse, nisi ea
quae apparent, nihil differt ab his, qui digii aevi,
sui supponentes , ex uno duo appa Ie I faciunt, ac duo este putant, propterea quod tot apparer, rursus unum .illis nanque, qui visum no mouent, unum apparet, quod unum est. Simpliciter autem in conueniens est ex eo , quod pret sentia videntur mutabilia dc nunquam in eisdem per- .manentia, ex hoc de veritate iudicare oportςtctenim
292쪽
etenim ex eis , quq semper similiter se liabent, nullamque mutationem faciunt, veritatem venari talia vero sunt, quς in mundo. hq enim non quandoque itidem talia, rursus autem alia apparent, verum semper eadem, nullius mutationis participanti . Pi ter e , si motus, di aliquid motum est, omne vero ex aliquo in a liouod mouetur: oportet igit ut quod mouetur esse adhuc in eo, ex quo mouetur,& non esse in eo, de ad hoc moueri, ac fieri in eo. aut contradictionem non verificari secundum eos . t si secundum quantum praesentia fluuiit4 mouentur,in hoc aliquis ponat, quamuis uerum non sit, cur secundum quale non manentd videntur autem haud minime ea, quς secundum contra dictiones sunt, de eodem praedicari, ex eo, quod putant quantum in corpOIibus no manere, pro
Pterea quod idem di quatuor cubitorum est non est , substantia uero secundum quale hoc
enim determinatae naturae, quantum vero indeterminati est. Item cur,cum hunc cibum praecipiat medicus, sum uni quid nanque magis hoc, panis quam non panis sit quare nihil differt comedere uel non comedere nunc uero tanquam
uerum dicente circa id ipsum,& hoc cibo existete, qui praeceptus fuit , sumunt illum at non portebat, clam nulla natura in sensibilibus firmiter maneat, sed omnes semper fluant, ac moueatur. Item , si semper quidem alteremur,& nun quam ijdem permaneamus, quid mirum, si nu- quam nobis eadem apparent, quemadmodum etiam qgrotis Detenim his, eo quod non simili. ter dispositus habitus eoru sit, ut cum fani eras, non ea apparent similia, qu siccundum sensus,
sum 12s; quidem sensibilia nullam mutationsi
293쪽
propter hoc particieent, diuersas tamen'grotis, non easdem sentationes faciunt. Eodem igitur modo fortasse necesse est, se habere, si dicta mutatio sit. Qubd si non mutamur, sed idem permaneamus ait aliquid profecto permanens. Ad eos igitur, qui ex ratione praedictas dubitationes habent, non est facile dissoluere, si nihil ponat, nec huius rationem quaerant hoc enim modo omnis ratio, omnisque demonstratio fit si enim nihil ponunt, ipsum disputare id omnino orationem perimunt, qua resad eos quidem non est sermo. Ad illos vero qui haesitant, facile est ex iam traditis dubitationibus obviare dc ea diudiuere. quae faciunt in eis dubitationem ut ex praedictis patet. Quare manifestum est ex his, quod non ei possibile locutiones oppositas de eodem, unoin eodem tempore verificari e nec ipsa contraria, cum omnis contrarietas secundum priuationem dicatur hoc autem patebit, resoluentibus ad principium rationes contra Ilorum. Similiter nec mediorum quicquam postibile est de
uno: eodem praedicari. s. enim album sit alia quod subiectum, dicentes illud, nec nigrum, nec album , falsum dicimus i accidet enim illud album esse, d non esse. alterum enim complexo sum de eo velificabitur. hoc autem est albi comtradictio . Neque igitur secundum Heraclitum dicentibus, vera dicere possibile est, neque secudum Anaxagoram aliter accidet contraria eodem praedicari, cum enim in omni re dicat omnis rei partem esse, non magis dicit esse dulo
Ce,quam amarum, aut quamcunque sterarum contrarietatum , si omnia quidem non sollinatas in omnipotentia, verum etiam actu,& seiun
294쪽
sones falsas, nee veras possibile est esse tum propter alias multas dissicultates, quae ob hanc positionem euenirent, tum etiam,quoniam si cuctae falsae sint, nec cum hoc ipsum aliquid dicet v xum dicet si autem verae, cum omnes falsas di cer, non falsum dicet
Αrgumentum ca2 6. Ex proprietatibus aliarum scientiarum particu Iarium ostendit hane βιentiam ab omnibus tam pra-Eticis,quam decuiatiui distingui. 1, imis longo nobiliorem esse.caput hoc secatur in tres partes. in prima demonstrat, quid sit proprium particularium scientiarMm dup .prim sic symnis autem scientiarum Js erundὰ dictarum ver scientiarum Tinfecunda seribididisserentiam particularium scientiaram inter se prim scientia naturalis ad scientias perativas, ubi ait cum autem sit aliqua de natura scientia I deinde: mathematicae ad naturalem sic cum uer unicuique Ietentiarumas in tertia parte comparat scientiam Metaphos ad alia tripliciter . rim. quantum ad modum separationis, ubi inquit seum autem quadam sit en is scientia Ttecundὸ qu ad nobilitatem ibi Utrimum igitur xkltim quatenus ad unia ersalitatem se
Nubi tauerit autem qui1piam. JOΜnis autem scientia circa unumquodque eorum, quae sub ea scibilia sunt, principia
quaedam de causas quaerit, ut edicatiua , oc-xercitatiua , ac singulae Effectivarum , vel a rhematicarum, harim etenim unaquaque circa quod da circunscriptum genus, tanquam exi-Ms, Mens, no iii Sucens est, tractat sedis calia
295쪽
quaedam scientia praeter illas cientias est dictarum vero scientiarum unaquaeq; accipiens aliquo modo ipsum quid est in unoquoque gene. re,cet tera vel debilius, vel exactius conatur ostedere Accipiunt autem ipsum quid est quaedam per sensum, quaedam supponen res. Unde ex hae
inductione patet substantiae δε ipsius quid est
de monitrationem non esse . Cum autem sit ali. qua de natura scientia, patet , ubi ab activa, dc ab effectista diuersa erit. Effectivae nanque in faciente, n5 in eo quod fit, motus principium est. hoc aut ars quaedam, aut alia vis est. Similitet activae, non in eo quod agitur, sed magis in agentib. motus est. Naturali, vero scietia circa ea quae in seipsis habent motus principiu est Quod itaq; neque activam, neque est ectiva, te speculativam est Naturalem scientia nece 1se sit ex his
patet in unii nanque horigenus ea cadere ne cesse est. Cum vero unicuique scienti itu ne ceta
se sit aliquo moto ipsum. quid est scire in hoc
ut principio uti oportet non latere quonam ododefiniendum Naturali sit, quove modo substantiae ratio sumenda sit, utrum ut simum, an magis ut concauum . horum enim , simi quidem ratio una aeum ma eria rei dicitur , cocaui vero absq; materia ramitas nanque naso fit & ideo ratio quoque eius cum eo dicitur simum enim est nasus concauus . manifestum est igitur etiam carnis, d oculi caetera ruque partium ratio item cum materia reddendam esse. Cum aute quaedam sientis scientia, prout ens& separabile est, consi--, derandum est, utrum eam eandem cum Natura
ii ponendum sit, an magis aliam Naturalis sane circa ea est, quae motus principium in seipsis halbent Mathematica vero speculativa quidem.
296쪽
est, de haec quaedam circa manentia, non tamen separabilia, Citea separabile igitur ens, cim Inobile alia praeter has ambas scientia est, si allia qua quidem talis substantia est dico autem separabilis, re immobilis, quod tentabimus ostendere.&, si qua talis in entibus natura sit, illic fecto diuinitas erit,in hoc erit prinium, principale principium . Patet igitur tria genera spoculatiuarum esse scientiarum, Naturalem, Alathematicam, Theologiam pii inum igitur speculatiuarum quidem scientiatum genus , harunnesipsarum ea, quae uti imo dicta est circa nanque: honorabilissimum entium est unaquaeque vero melior, aut deterior dicitur iecundum proprium scibile. Dubitauerit autem quispiam , trum entis, prout ensest, scientiam uniuersale
nim unaquq que circa unum quoddam determinatum genus est iniuersalis vero eo munis de omnibus est . Si itaque naturales substanus prima sint entium opia quoque naturalis scientia prima scientiarum erit. quod si alia natura, alql substan.tia separabilis,& immobilis est, necesse est , ut scientia quoque eius alia sit, maturali
Argumentum cap. 7. a Probat Aristoribus rationibus, entia ster accidor, qua entia secundum veritatem dicuntur, separari nῆ modo a Metaphy. sed omnibus at issicient . quatalia sint, aeston ιt proponit, quod intendit ibi Deum autem simpliciter I cI ostendit dup)qνοd nulla scien Atia considerat de ente per aceidens, prim sic uod i-oitur nulla seientiarum Ioe hanc rationem phoba ita
297쪽
ineque et Mettenus musicumJ secundo ubi inquit s ura autem nee sit possibιleJdeinde declarat,quod ens eν 'aecidens er ens, quod significat veritatem propositianis, praetermittendum sit ibi quoddam autem ut FumJpostea colligit ea,quae dicta sunt de causa per ine cidens .scilicet de fortuna in secundo Physicorum, ubi jnquit ipsium ver alicuius gratia
CVm autem simpliciter ens pluribus esse
modis dicatur , quorum unus est, qui se eundum accidens dicitur esse, primo de ente . hoc pacto considerandum est. Quod igitur nul-Ia scientiarum, quae traditae sunt, circa accidens versetur, patet . Nec enim ars aedificatoria quidnam illis, qui usuri sunt domo aecidit, considerat: utputa, si anxie vel e contrario habitabunt, neque textura, neque futura . quod ver pro
atrium sibi jpsi est, solum unaquaeque istarum
scientiarum considerat hoc autem finis proprius est neque quatenus musicumi grana maticum. nec quod is, qui musicus est , factus graniaticus simul ambo erit, cum prius non esset. quod aute cum non semper esset, est, hoc fiebat. Hoc autem nulla earum, quae ceris scietissu nr,quq rit,praeter Sophisticam: haec enim sola circa accidens versatur Quare non male Plato ait, cudixit Sophistica circa non ens immorari . Quod autem nec sit possibile accidentis scientia esse, manifestum erit, si videre conabimur quidnam
.ecidens sit omne itaque dicimus quod da quidesemper,& ex necessitate esses ex necessitate autem non ea dico, quae secundum violentiam dicitur, sed qua in demonstrationibus utimur quoddam vero utplurimum , quoddam autem, nec utplurimum, nec semperi ex necessitale, sed
298쪽
αδ vi contingit utputa sub cane fiat frigus: sea hoc nec ut semper ex necessitare, nec viplurimum fit , quandoque tamen acidet . accidens ergo est, quod sit quidem , non semper tamen, nec ex necessitate, nec viplurimum . Quid itaque aecidens sit, dictum est. Cur vero non sit huiuscemodi scientia latet omnis nanqlα scientia eius est, quod semper, aut plurimum est accidens vero in neutro horum est. Quod
autem enitis secundum accidens non sint causae, o principia talia, qualia per se en is manifestum est. essent enim omnia ex necessitate namti hoc existente hoe erit, oci oes, hoc atque id
non ut contingit, sed ex nec pssitate illud quo que ex necessitate erit, cuius hoc causa erat. ivsque ad ultimum dictum causatum . hoc verti secundum accidens erat quare ex necessitate -mnia erunt,& de entibus auferetur, tum quod . ad utrumlibet se habet, tum ipsum contingere, fieri,in non fieri. Atini causa non ut ens, sed ut ea, quae fit, sopponatur, eadem accident.
Omne nanque ea necessitate fiet: etenim crasti.
na eclipsis fiet, si hoc fiat. hoe vero, si aliud quid dam oc hoc si aliud. hoc itaque modo si ab eo tempore finito, quod a nunc est usque eras,. dematur tempus, deueniet aliquando ad existens quare cum hoc sit, cuncta , quae sequuntur,ex necessitate prosecto fient unde ex necer ditate omnia fient. Quoddam autem ut verum, di non secundum accidens est ens, quod est in mentis complexione d passio in ea quare cir ca illud, quod ita est ens non quaeruntur principia, verum circa id, quod extra separ ibile ens est . Quoddam vero non nec est,.
299쪽
dum accidens est. huius vero in ordinat inmnitae causae sunt. Ipsum vero alicuius gratia in eis est, quae a natura, aut a mente uni Fortuna vero est, cum aliquid horum secundum accides fiat quemadmo aum enim Mens quoddam pers quoddam secundiam accidens est ita dc causa. fortuna vero secundum accidens causa est in eis, quae secundum electionem alicuius gratia fiunta quare circa idem fortuna, o mens election an Mi absente mente non est. Causae vero, quibus ea fiant, quae a fortuna sunt, in determinatae sint quare humanae cogitationi incertae sunt, dccausa per accidens est . simpliciter vero nullius. Bona vero fortuna mala dicitur, cum bonum aliquod, aut malum euenerit. Fors fortuna vero infortunium circa magnitudines horta Ctim autem nihil secundum accidens prius his sit, quae secundiam se, nunt, nec igitur causae. Si itaque fortuna, aut casus Coeli causa est, prior, mens, di natura causa erit. Argumentum cap. s. Arist. x suppositi definitionem motus in Physicis Uignatam repetens clariu exponit, o falsas ostimones antiquorum narrat, re quod sit motus subiectum , determinat .supponit ergo,ubi ait sest autem ho qui dem actu solumJ deinde desinit motum sic Deum a tem unumquodque genui deinde exponit eam dupliciter, trimὸ ex parte subiem motus, ubi declarat quid sit, hoe est in potentia , in quantum hus modi dicens quod autem vera dicimus J secund ex parte generis, ubi ait quod igitur fee' postea probat talem desinitionem es re Re datam dicens quod vero haesint redia dicta J falsas pisiones antiquo
300쪽
νum narrat ibi sis patet ex his etiam , quae ali pr tulerunt I 4Dendi causam , eur motus inte indeis serminata ponatur,rbi inquit scyMδd verymotus indefinitus esse uideatura in quo autem sit motur , ut in
subiecto, explicat sic simul e illud pe=θicuum esia
quomodo se habeat motus ad moAens orta s. neque
actu es motiui.JES autem hoc quidem actu solum , illud vero potentia hoc aute potentia,& actu hoc quidem ens: illud vero quantum: hoc autem cl-terorum aliquid . Non est autem motus praeterres. mutatur enim semper secundum ei. iis praedicationes comune aule nihil in his in ulla prς- dicatione unum quod Que vero dupliciter omnibus inest, velut hoc. nam hoc ut forma, hoc vero ut priuatio. ac secudum qualitatem hoc album illud nigrum , secundum quantitate hoc perfectum, illud imperfectum, eo de modo &4 in Iatione: nam hoc sursum, illud deorsum, aut Ieue aut graue quare motus d mutationis tot sunt species, quod entis . Cum aut v nu quodq; genus in actui potentia diuidatur, actu eius, 'quod po tentia est, prout tale est, dico esse motu. biod autem vera dicimus, hinc constat. eum. n. sdificabile prout tale, ipsum dicimu Sese actu quatenus aedificatur,& hoc est aedificatio similiter eruditio, curatio, volutatio, ambulatio saltatio, senescentia, ac increscentia laceidit autem moueri cum actu si ple fuerit, neq; prius neque posterius, actus aut eius, quod est potentia , cum actu ensagax, n prout ipsum, sed prout mobile, motus est. dico aut prout sic: nam aes poteria est statua,
non tanaen actus aeris, prout aes, motus est, non