장음표시 사용
371쪽
consideriindum est quid, quomodo dicitur
j dear, Numerosi e esse reris principia. Ostenditur autem qi od idea principia esse non possunt iij .ip. ii III I.
DE primis uero principi js, primisque causis,&elementis, quaecunque quidem dicunt, qui de sola sensibili iubstantia determinan I, quae dam in Naturalibus dicta sunt , quaedam non sunt, praesentis scientiae. Quaecunque uero at ut, qui dicunt praeter sensibiles esse alia substantias, consequens est dictis speculari. Cum igitur quidam ideas , ac numeros tales esse dicant elementaq; eorum elementa, principiaque entium esse considerandum de his , quid di quoniam modo dic sit. Verum qui numeros tantum ios mathematicos faciunt , posterius examinandi sunt Eorum autem, qui ponunt ideas, simul quispiam de modum profecto uiderit , dubitationem , quae de eis sinutilianque uniuersa es substantias faciunt ideas , rursus ut saperatas singularium in D uero , quod non contingant dubitatum est prius. Causa uero eis, qui uniuersales ideas dicunt, ut eas in idem Q niungant fuit, quia sensii bilibus non faciebant easdem substantias singularia etenim, quς in sensii bilibus, fluere putabant, nec aliquid horum manere. uniuersale autem praeter liqc tum esse , tum aliud quia esse. Hoc autem ut antea dicebamus' mouit quidem Socrates propter definitiones, nsi tamen a singularibus separauit. hoc recth intes-lexit,n separans .constat autem ex Operibus. etinenim absque uniuersalibus qui de no est accipere scietia: separare aute causa dissiculi tum, quae circa
372쪽
eire ideas accidunt, est. Quaedam ver tanqua necessarium sit, si substantis quidam praeter sensibiles, fluentes erunt separatas esse alias ciuidem non habebant' eas sane, quae uniuersa dis dicuntur, attulerunt ut fete accidat easdenaturas uniuersales, ac particulates esse aliaeeipsa per seipsam erit dinicultas eorum , de quibus dictum est. Difficultatis determinatio, quo pacto uniuersta ibi dicatur se scientia, si substantia sepa-νata non sunt Cap. V.
Quod vero his qui dicunt ideas, his qui
non dicunt, aliquam dubitationem hala et , quodin a principio in dubitationem dicta est pilus , modo dicamus . Nam si quis substantias non ponat esse separatas in hoc modo si cutientium singularia dicuntur , perimet subinstantiam , quemadmodum dicere volumus. Quod si qui substantias separata ponat, quo omodo principia earum in elementa pone ξ si singulare nanque 4niuersale, tot erunt en tia , quot elementa . neque scibilia elementa. sint etenim syllabae quidem , quae in voce sunt, substantiae elementa vero earum elementa substantiarum . necesse autem est unam guanque syllabarum unam esse , si non uniuersaliter quidemin specie eadem edina numero unaquaque, quod quid , nec a qui vocum. Item ipsum quod est unumquodque unum ponunt quod si syllabae , ita illa quoque , ex qui biis sunt. non erunt igitur plura', qui in uno nec aliorum elementorum ullum secun cluniis eandem rationem , secundum quam nec alia.
373쪽
tum syllabarum eadem altera: altera set y
xo si hoc praeter elementa non erunt alia entia, sed solum elementa. nec item erunt scibilia et menta, cum non sint uniuersalia, scientia vero uniuersalium si constat vero ex demonstratio.
nibus, ac definitionibus non enim sit syllogi semus, quod hic trianguliis duobus rectis, nisi omzbu duo tecti, nec quod hic homo animal, nisomnis homo animal. At vero, si principia uniuer sabaiunt,aut etiam substantiae, quae ex his Lut, uniuersales sunt, erit non substantia pr:or sub
stantia. uniuersale nanque non est substantia. elementum vero &principium niuersale est, est autem elementum ii incipium prius his, Quibus principium .elementum est . Haec ita-une omnia rationabiliter accidunt, lum cum ex elementis ideas faciunt, tum cum praeter eas ideas, substantiasque, quae eandem formam habent, unum qui separatum esse censent quod si nihil prohibet, quemadmodum in OcIs elemeniis multa A, multaque B esse, nihilq; praeter multa ipsa A, ipsaque B esse, erunt ob hoc infititas miles syllabae od autem omnis scientia muel salium sit, quamobrem necesse iit, tum entium principia uniuersalia esse, tum non esse se- Daratas substantias, hoc plus quam alia praedi-ba, maxime dubitationem habet. At quodam ouidem modo verum, quod dicitur est, quodam autem modo non verum. Scientia nanque, sicut di ipsum scire, duplex est. quorum trud potentia, aliud actu est. Potentia igitur, cum sit tan Quam materia ipsius uniuersalis ac indefin1ta, ni uel salis, indesinitique est actus vero deter. minatus determinati, cum quod quid, huiusque licuius sit. Verum 2er accidens videt visus
374쪽
colorem niuersalem 'o' liod hic color quem videt color est, quod Grammaticus hoc speculatur, est . Nam si necesse est principis uniuersalia esse, necesse est illa quoque, ex niuersalibus esse, quemadmo-
dum in demonstrationibus est. quod quidem ita est, nihi erit se pata s
hi a quidem .sed constar, qu bd quodammodo quidem scientia uniuersalis est, quodammodo vero mini
375쪽
META PHYSICOR MLiber Decimusquartus
In hoe disputat contra eos, qui mathematica vel ideas numeros entium principia ponebant. circa immobile subsalitia non posse principia contraria existere Cap. I. Eliae itaque substantia tot di.cta sunt. Omnes vero, quemadmodu in naturalibus, similiter etiam circa immobiles substantias principia contraria factur. Si autem nullis principi j possit prius aliquid esse, impossibile erit profesto principium, aliquid aliud existetis, principium esse . veluti si tuis dieat album se principium, non prout aliud, sed prout album esse tamen de subiectit, aliquid aliud existens album esse illud alie prius eiit a vero cuncta ex contrari js fiunt, tanQuam cuiusdam subiecti. necesse ergo est maxime hoc contrariis ines e. semees igitur cuncta coletaria de subiecto sunt, donuI-
376쪽
de nullum cst separabile C sterum quem adna dum apparet, ratioq; testatur, nihil ubi litiae
contrarium est nullum ergo contrariorum omnium proprie principium est, sed alterum.
Narrantur opimones multa Antiquoru=n de
QVidam vero alterum contrariorum materiam faciunt quidam ni scilicet aequali
inaequale, quasi hoc natura multitudinistit. quidam, ni mulii iudinem aenerantur. n. numeri a quibusdam ex dualitate inaequalis, magno ac paruo, quodam ex mulii tudines, ambobus tamen ab substantia unius. etenim qui in squale de unum dicit elementa , inaequale vero ex magno dc paruo dualitatem, tanquam unu sint inaequa .le, magnu , paruum dicit nec determinat, qaod ratione , numero vero minime. At vero principia etiam quae elementa vocant, non bene a magnant. Cui autem quidam magnum Paruum pariter cum vno haec tria numerori elementa dicunt, duo quidem mate Iiam, unum vero formam . Quidam ver,mutium laucum quia magniti paruum agriit udii, magis secundum naturam peculiaria sunt. Ali autem quod magis uniuersale in his , excedensa excessu nia
At nullum istorum aliquid differt ut ita dicam quoad quadam, quae accidunt, nisi ad logicas ta-
tuto dissicultates, a quibus cauent, propterea Palii quoque logicas ast erunt demonii rationes eiusdem tamen rationis est exceden, dc excelsum, at non magnum d paruum plincipia esse actu erum dualitate priorem exo lenientis Nerea ambo nanque magis uniuersalia lunt at illud
377쪽
illud quidem dicunt, hoc vero minime. Quidam veto alter uini aliud ad unum opponunt alij
autem multitudinem, dcinum. Narrata opimone confutantur. Cap. III.
SI igitur entia ut volunt' ex contrariis sunt
uni vero , aut nihil contrarium Daut si est, inutiitudo est Minaequale aequali, alterum eidem, etiam aliud eidem: maxime quidem qui W- num opponunt multitudini, aliqua opinione nituntur, nec hi tamen susticienter unum etenim erit paucum, quandoquidem multitudo paucitati, multu vero pauco Opponitur. Vnu vero, quod mensuram signi licet, manifestum est ac in carictis est aliquid aliud suppositu , veluti in harmo.nia primus sensibilis tonus in magnitndine digitus, aut pes aut aliquid simile &in rhythmis gradus , aut syllaba . ii militer in grauitate pondus aliquod determinatum est , ac eodem modo de omnibus . in qualitatibus quale quid, in quantitatibus quantum quid . mensura enim indiui-kbile quaedam secundum formam, quaedam secundum sensum, tanquam unum, non sit aliqua per se substantia. Whoc rationabiliter Purium nanque significat, quod mensura cuiusdam multitudinis est ac numerus multitudo mensurata, di multitudo mensurarum strare rationabiliter unum non est numerus neque enim mensura mensurae verum tam mentusa, quam urium
principiu est. Oportet autem ut mensura semper idem cum omnibus sit veluti si equus mensula equis,in si homo hominibus . quod si homo in
equus, ac Deus animal, numerus quoque eorum
fortassis animalia erit si autem homo, alba
378쪽
ac ambulans , minime quidem horum numeriiseu, eo quod eidem unique secundum numerum omnia instant attamen numerus horu generum appellationis. Qui yero inaequale ut num quid, dualitatem aute AInde terminatam ex magno paruoque faciunt, Veli menter longe, tum ab apparentibus , tum apostibilibus dicunt passiones nanque magis haec, Maccidentia, quam Lubiecta numeris, magniat udinibus sunt multum nanqued paucum numeri, ac magnum' paruum magnitudinis , si-Cuia paroc impar,&leue&asperum, rectum ccuruum . Praeterea ad huc quoq; errorem eliam necesse est magnum,& paruum, quaecunqόimilia ab aliquo esse.Ad aliquid vero minime prs dicamentorum omni u natura quaedam, aut substantia est, ac posterior tum quali tum quanto,
quaedam quanti passim ut dictum est sed non
materia, aut aliquid aliud quam omnino commune ad aliquid, partibusque eius,& speciebus. nihil enim est, nec magni nec paruum . nec murutum nec Paucum, nec Omnino ad aliquid, quod non aliquid aliud existens, mustum ad paucum, aut magnum aut paruum , aut quod ad aliquid est . Quod autem ad aliquid minime aliqua substantia , utens, aliquod sit, signum est, quod eius LoIum non est generatio, neque corruptio, neque motus: quemadmodum secundum quantum augmentatio, diminutio, secundum quale alterati , secundiam locum latio, secundum substantiam simplex generatio, corruptio . At secundum ad aliquid mininae. absque enim, quod moueatur, quandoque maius, quandoq; minus, aut aequale erit, ali ero secundum quantum mo-ito. Necesse item est cuiusque materiam esse, quod . a 4 2otentia
379쪽
rotentia tale est: quare etiam substantiae est . agaliquid vero, neque potentia , neque actu substantia est in conueniens itaque est , imo impossibile substantiae elementum facere non substantiam, ac prius . posteriora nanque omnia praedicamenta sunt Item elementa non praedicantur de his, quor tim elementa sunt linitum vero: paucum seorsum,& imul praedicatur de numero Dac longumi breue de linea planumque latum strictum est quod si qua multitudo est, cuius semper ipsum paucum sit, ut dualitas nam si eius multum sit, Rum profecto paucum erit &si multum simpliciter, ni mirum erit veluti denarias multum, si hoc pacto non est' plus quam dena millia. Quo igitur modo iste ex pauco, multoque numerus eiiii aut enim ambo praedicari oportebat, aut neutrum . nunc vero alterum tantum praedicatur. Simpliciter autem considerandum est, utrum possibile sit aeterna ex elementis componi materiam nanque habebunt: omne nanque, quod ex elementis est, compositum est. Si itaque necesse sit, ex quo quid est siue semper sit, siue factum sit ex eo fieri, omne vero si a te eo, quod potentia est id, quod fit nec enim ex impossibili factum fuisset, nec e G1 et quod vero possibile est, contingit, & quis agat, di non, numerum quoque & si quam maxi me semper sit aut quodcunque aliud materiam habens, contingat profecto non esse haud secus, quod unum diem habet,& quod annos quot
cunque. si vero sic, & tempus cum tantum sit, ut cuius non est terminus; non erunt ergo aeterna:
si quidem quod contingit non est e, noti est aeternum , que in admodum in alijs tractatum est.
Uod si verum uniuersaliter est, quod nunc dici
380쪽
tur nullam substantiam aeternam esse, si non sit actu, elementa vero materia stibstantia sint, nullius profecto aeternae substantiae elementa erunt, ex quibus in existentibus fit. Sunt autem quidam, qui dualitatem quide indeterminatam
una cum vno faciunt elementum, inaequale vero
haud ab re spernunt , propter impossibilia , quae accidunt, quibus tot solaede disti cultatibus ademptae sunt, quotcunq; necesse est illis accidere, qui inaequale ad aliquid faciunt elementum
quotcunqἱ vero praeter hanc opinione sunt, has illis quoq, necesse est accidere, siue ideatem n inerum, siue mathematicum ex eis faciant.
Mialtis de eausti antiquos in har eausa lapses fuisse:
praecipue vero ob Parmenidem dicentem ipsum ens unum esse : quod ab Ari Το- tele redarguitur. Cap. IIII.
MVltae igitur causae sunt, quare in has causas lapsi 'o a maxime vero ea , quae ob antiquitatem dubitatio est. videbatur nanque eis omnia entia fore unum, scilicet ipsum ens nisi quissoluat,in consentanee Parmenidis rationi inceridaten unqΗam enim hoc ullo modo esse no ens verum necesse esse ostendere, quod non ens sit hoc nanque modo ex ente dc aliquo alio entia fove, si . multa sunt. Profecto inprimis quidem, siens mulit pliciter dicatur: quod da enim, quia substantiam significat, quoddam, quia quare,quod- clana, quia quantum, d reliqua quoque praedicamenta . quale igitur unum omnia entia erunt, si non erit nomen Sὶ utrum substantiae, an passiones, alia quoque similiter, an cuncta in erit unum hoc, dotale, rotantum desalia quaecunque num