장음표시 사용
401쪽
Dubitatio, an principia informia sint, velformam adepta. iap. IIII.
SE sorte ambiget aliquis, quonam pacto,
qualia supponit: incipia oporteat, utrum ne informia dc veluti potentia solum existentia, ut qui ignemin terram principia faciebant; an formam adepta, quasi maxime foret opus, ut finita essent, quemadmodum in Timgo inquit Etenim ordo, atque finitio, rebus per qua excellentibus maxime familiaria sunt. Videtur autem hoc in reliquis quoque, ut Grammati ea, Musica, Mathematicisque ad hunc fere modum se habere. Cosequuntur etiam quς post principia sunt itere quisecundum artes, quae quidem naturam similiter imitantur,& instrumeta, alia secuduni principia Alia igitur omnia admodum formalia Putant principia. ali vero materialia tant nonnulli utruq;,ωformalia ad modusin materialia, tanqua in ambobus perfectio cotineatur.quippe qui ex contrariis substantia omnem fera dicanti Absonum autem & illis quoq; videatur si totuCoelu, singule eius partes, atq, uniuersς, ordine, ratione, formis, viribus circuitionibus4r ditiforent, ipsis vero principi is tale inesset nihil: sedit caro eoru , qu temere confusa sunt optimus inquit Heraclitus sese mundus haberet. Atque secundum minima vi ta dixerim accipiut
perinde atque inanimi :.Definii a nanque singulorum natura est, ut ita dicam, qua uis temere iacta sint: principia veth inde terminata . Rursum , id
quoque haud facile imomnibus,& in animalibus plantis atque in ipsa bulla Lad id cuius gratia sunt pariter reducere, singulasq; rationes adhi-- bere,
402쪽
bere, nisi aliorum ordine, mutationeque omnig nas, ac varias eorum,quq tum in aere tantum in terra gignuntur, formas fieri contingat. quorum maximum quod da exemplum nonnulli taciunt ea, quq circa anni tempora fiunt, in quibus animaliu, plantarum, fructuum veluti producente ea Sole, generationes apparent Atque hic quidem hoc in loco contemplando, inuestigant exiguam libationem , qu ordinis constitutionem ad quantitatem usque, reperit. Cur item magis fieri nequeat in deterius transitus. Dubitatio circa principiorum motum, is
IN principijs autem inde prima quoque coepit oratio, de quiete merito aliquis dubitauerit na si ea vi prsitantius aliquid sit in principi j scollocabit, sin vero, liriusdam segnities, atque
motus priuatio, minime verum si actionem esse fateatur, contra , tanquam pilor , ac honorabilior est existimanda motus vero in sensibilibus Cum autem hoc propter illud quiescat, fieri nequit, ut id, quod in oves est, tempe moueat. Non enim fuerit periculum, quod primum est, neque rationis speciem haberes, neque alioqui fide dignum esse, sed maiorem quandam causam quς-iit. At quod mouet, ab eo, quod mouetur, diuersum non esse propter actionem, & passione quodammodo sensus acclamare videtur ceu possibile. Sed est, qui ad ipsam mentem Deumque refeetat Absonum autem est aliud quoque dictum illa non moueri inus eius, quod quiescit, appe titu ducuntur , quidem ipsa alia sequeretur entia'. verum enim uero so11itan non sic accipi de beta
403쪽
bet, ut ad id , quod impers est redueamus, sed ' quam maxime sibi consonum , perfectum,. que sit veluti ciuitas , aut a trimat, aut quiduis aliud eormia, quς in paties secari possunt, aut etiam omnino , Coelum , quod sane aiunt esse perfecti sumum Dubitatio quopacto entium diuisio in materiam. formam fiat Cap. V I. C, Aeterum aliquemin talia quoq; sermonen postulant, quo pacto in materiam , atque formam entiu partitio fiat. iit ne, alteraequidem
ens, alterum vero non ens, potentia autem v nu,
ad aluum reductum Daut unum quidem , sed cindetermi ira tum ens eo, quo in artibus modo Generatio autem, qui ipsorum quidem essentia, eth secundum rationes formari sed ita quidem ad id, quod pr stantius est forte fieret transitio. Ipsum autem esse, per eam esse nihilominus verum fuerit. non enim esset, ipsa non elii steri e . At illud, iς que hoc neque quale, neque quantum quippe quod formis in determinatum est. potestate autem quadam eas habet sed hoc proportione ad arte somnii: O iurui debet in si quastali similitudo.
PR terea illud quoque dubitationem nisi curiosa quςrendi diligentia sic habere videtur , curnam ipsa natura, totaque niueisi subsantia in contrarijs consistat idque quod dete-atius est , squales ferme cum OPtim partes habeat r
404쪽
beat, imo vero etiani longe numerosi iis sit. Quapropter in uniuersum dicere videtur Euripides'. quod neque lint bona esse separata. Talis aut sermo par abest qui dicat, neq; bona, neque similia elle omnia: atq; quod de omnibus ipsum esse dicimus porro nussa inuicem esse similia, ut que
alba, dc nigra sunt in seipsis. Est etiam quod pre
ter opinionem magis esse videtur fieri non posse, ut quod est absque contrariis existat Nonnulli ver adhuc magis inopinabili, tentes , id.
quod neque est, neq; fuit, neque futurum est, in ruerti naturam adnumerat sedis quidem est, veluti excedensquet dam sapientia. De ar' modis quibus' numquodque persequi deceat seno item pacto circa principiassecutiri debeamus cap. VIDI.
Arens, quod multis dicatur modis, manifestum etenim disserentia essensus speculatur, causaso; inquirit. Sed forsitan velitis f. eiit dicere, quod eorum, qu cogitatione excellei ialunt,qusdam quidem simpliciter querit, que indam vero dubitationem faciendo: quam tamet- 1 transcendere non valet, lucem taliae aliquam
ostendit. Itaque ipsum scire non sine differen iaquςdam erit Etenim, si inter se diuersa sint, di ierentia quedam in erit. Atque in uniuertalibus, cum sub eis plurima sint discrimen inueniri est necesse, siue V uniuersalia genera sint siue species. Omnis autem scientia fere propriorum est. 1ubstantia nanque inuidditas secudum unumquodque proprium existi Et qu in spe ulationem veniunt secundum se, non per accidens aliquid
405쪽
utavitque ad aliquo furit. Omnino autem taplutibus idem conlpicere aut uniuersaliter, communiterque, aut fecundum quodque, modo quodam oropite esse scienti dicimus et v umero, lineis, animalibus, plantis Finis autem ex ambobus sunt etiam nonnulla uniueri al1um tinis. in eo enim causa. At horum id, quod in parte est, ouatenus sectio in indiuidua sit, quemadmodum z in factibilibus nam ad hunc modum te habet ipsorum actio . Praeterea idem subitantia, numero, specie, genere mus & si quae praeterm c diu11iones habeantur. acvt. plurimum et analogiam , tanquam plurimum eam recipientes atque aliqua quidem per nosmetipsos, aliqua vero per rem a biectam. nonnulla autem per utruque sed, cum
multiplicitet scire sit, quo pacto numquodque per se iiii dicet Nempe suus cunisque modus, Mincipium est, ac maximum ut prima, ochte Cibilia dc mobilia, in que sub natura lunt, at-
ruuntur 1 sque ad animalia , plantas, .ultimae
animae experta a. Nam in vo quoque genere proprium est aliquid, quemadmodum; in mathematicis. Ipsa nanque ..themata, qu Moia Isunius uti dammodo sinet geneti , sortita uni disteremiam . sunt autem diuila sum cienter. At
si quςdam nota , eo quod ignota sint inuem ad
modum inquiunt nonnulli' proprius lane In ii modus Indiget autem quadana diuisi ine. Sed fortassis in quibus neri potest , proportione
aliquid sciri magis propitum de in .dicere: quam per id quod gootuit, Pin. quemadmodum quis per inuisibile inuisibile. Tentandum esti itur diuidete ouot modi sinit, diquotiesypsum
406쪽
eognoscere dia a tui . ad 1 c a eui ipsa pithei pium . Atque pri Dum infit se ire di are dissiccilius videbitur. Nam iii se nequiri ut v niuersatri communeque quipi iam in his ea pi mus, qui muli is dicunturtii odis. Atque tu in quatenus, tu de quibus causas inuelligare pari in sensibilibus,&intelligibilibus ratione deceat, aut dubia hoc , aut dictu non facile existit. Quippe curn via in infinitum in utrisque aliena sit, perimatque sapientiam . utraque utem quodammodo principium . Sed forte hoc nostrum , hoc vero simpliciter aut hoc quidem finis, hoc et O no strum quoddam principium Aliquatenus igitur per causam peculari possumus principia, a se n. fibus incipii, Srd cum ad ipsi tinniana, primaque trans: mus live quod cau Cain non habe, mus, siue ob nostram imbecillitatem sicuti des sideratissima intueri non amplius valemus Forte a Diena velitati magis consonum illud e exissit, palpate ac veluti attingente fieri specul Himae m. inmobrem circa ipla nulli contines it alta cinatio . At dissicilis est circa id ipsum intellectus, et liue fides. Cum autem Malioqui magnum quippiam sit,' od singulares tractationes nee est turn, tu Potissimam maximas facere conis uenit definit ones, tum de nat ira ipsa , tum circa ca,quq ad hae propria sunt dijuidem qui de omnibus rati nem querit rari, simul cum risione scientiam t. llunt, imo verius eiit dicere eos ratione; ni tries Ortim, quoru neque est, neque fuit, quicunque Coelum ipsam at 1 num existimant lationes autem , magnitudines . figuras, distantiasque, Malia, quorum Astiologi d insili rationem facit.& ipsa que prina mouent, e cuius gratia dicere Omittulit quaenam ita eu-
407쪽
iusque natura quis inuicem situs , quae ipsius v-niuersi substantia , ad alias quoque singulares
species, ad cicuresisque animantes plantasque deicendendo. Itaque si quid coadiuuat Astrologus in his, quae prima sunt in natura, non erit. Alia enim maxime propria sunt, ac priora. quippe cum modus it quidam putanto naturalis non sit , aut saltem non omnis . Atqui moueri simplicite naturae, Coeloque maxime peculiare existi it quare dc substantiae cuiusque rei actio, d quod secundum unumquodque, dum in opere eit, atque motu, ut in animalibus d plantis . Sin vero minus, aequivoca sunt . quamuis videlicet in reuolutione Coelum sit secundit substantiam , separatum tamen quietem a gens, aequivocum esset. Nam velutriusdam vita est circula latio Vniuersi. De eausa eum gratia in inferioribus ἀβρerioribus dipendentibus: ubi et nonnulla
tur Cap. VI.QVaerendum est igitur, si in animalibus , aut
cui competit , vita non existente in coelo quo .iue atque .celestibus, neque latio, neque determina ris quida modus inesset Psissens aciem d.ibitatio ad eum, qui ab immobili est,motum modo quodam pertinet. Quod vero omnis alicuius sint gratia se temere iiiiiii, sed perindeae definitio, haud sacile existit, ut saepe dicitur. Vnde enim incipe te, & in quae definire oportebat DCoeterum Donnulla sunt eorum , quae ita .habere non videntur, sed alia quidem casia, alia
vero necessitate quadam , ut in coelestibus ac
408쪽
tia per se existit. In lumma autem, ut absque hac uniuersi natura sit, fieri nequit, sed veluti quam sortiti portionem, aut aliud antecellere, aut contraria esse principia oportet. Quam ol rem , nec Deum fatentur esse, qui ascribunt in
determinatum agere posset omnia minetiam , si aliquatenus fieri potest, neque hoc fortassis praeelegerit quippe cum totam substantiam ex contrari j quidem, ac in contrari j existentem, perue contingeret. Videntur aut eu & in primis considerata eleraque, & ut accidit sicuti quae circa terrae mutationes dicta sunt . Neq enim
quod uelius est, neque cuius gratia, sed ii consequi aliquid est necesse. Multa natiq. est una in aeIe, tum in aliis talia contingunt. Ex sensibilibus
autem coelestia potissimum ordinem habere videtur, c qieris priora loco, niti matii ematica sint. Nami si non totum a maior pars in his ordinem adseruat nisi ciuis formas tale s accipiat,
quales Demoerstus indiuiduis supponit corpusculis. Sed de his quidem considerandum. Quod autem initio dictum est,& in ipsa natura, in uniuersi substa hii a finitionem quandam eius, quod alicuius gratia ex istic, atque illius, qui ad melius est impetus, capere tentandum est. Narri
in quibus entia sint in quonam inter se modo sese habeant, hoc eius, quae de Uniuerso Peculationis exordium fuit. O
409쪽
-srinpliciter dicam in motu persistat quod Sc Illi. pho prium existit manifestum est ipsum consti-
iii debere motas causam. At cum per se immor bile habeatur, constat ipsum non esse causam, ut quae a natura sunt , moueantur sed hoc alii cuidam meliori ac prio i relinquendum est po- testati qualis est illius ipsius, quod expetitur, matura, qua circularis, continua, dc irrequieta ratio prouenit. duapropter secundum hoc haudiquaquam motus est principium resoluamus roportet: aut situ, cum mouetur, mouebit. Sed ha ctenus quidam veluti perfecta ratio, quae omniu unum facit principium, actum assignans ac substantiam,atque etiam quantitatem aliquam di .eens , verum ad meliorem quandam , diuinio remq; attollens particulam : sic enim assignare potius oporter, quam id, quod sectionem , partiumque distractionem recipit, auferre . Nam eminentiore simul, atque vera magis fulcitur ratione ita loquentium sententia. Dubitalioner,de desiderio susteriora; ac inferioru re a= inferiora sint coeli partes, o quo pacto,
an circularis latio sit de estisubflatia Cap. II. OVod autem consequens est de desiderio,
quale nam sir, quorum, iam fusiore indiget sermone quippe cum multa sint ea, quae in
gyrum feruntur, destationes quodammodo contrariorum,& vanum ,δε cuius gratia incertum est. Etenim siue unum est, quod mouet, non omnia idem principium mouere, erit absurdum t.
Sive se eundum, numquodque aliud , atquedi in uersum,& principia quoq; plura Quamobrem, Vibrum concordia ado2timam tendentiu es
410쪽
expellitonem, nequaquam esse constabit muδ autem ad sphaerarum pluralitatem, de causa maiorem requirit sermonem. Nec enim iste Astrologorum est. Dubium etiam est, quo pacto cum naturali habitu praedita sint, non quietem , sed motum sectentur. Cur igitur simul per imitationem illud pari modo dicunt qui unum δε qui numeros aiunt ipsi enim numeros, id una esse inquiunt. Iam desiderium, praesertim inde terminatae rei, cum anima existit, nisi quis similitudine. ac differentia, quae mouentur, animata dicat simul autem anima in motus esse videtur. Si quidem vita inest habentibus a qua appetitus quoque, qui circa numquodque est, a quam per alia pariantur, anima tamen obtinet Quod ii igitur motus circularis causa prima sit. non erit utique optimi quippe cum is, qui ani mae est . praestantior sit pii miis autem est vel maxime, qlia cogitationis est, a qua appetentia quoque existit. At hoc forte quispiam interrogabit, quam ob causam solum, quae circulo mouetur, desiderio assiciantur; eorum vero, qu circa medium, nullus quanquam ipsa mobilia sunt. An P impotens sit, aut pertransire nequeat id, quod
primum est. At si propter imbecillitatem, hoc sane erit absurdum. Robustius nanq; ipsum quispiam existimauerit Ioue Homer. quia it. Ipse equidem a terra traherem in ponto quoque ab ipse . Quare reliquum est , ut iamluam incomprehensibile quippiam, atq; minimescompositu sit. Forsitan autem rogabit prius aliquis , quo modo se habeant. Vtrum coeline partes hic sint, an