장음표시 사용
471쪽
s. tiam habere ossint ue non tamen diseiplinabilia sunt. patet Utur tres gradu cognitionis esse in animalibus .primus es eorum, qua nee auditum, nee memoria habent vide ne disciplinabilia hunt, nee prudBia secundus eorum,qua habent memoriam, sed non auai- Mm, qua fiunt prudentia,sed non disciplinabilia. Te tius est eorum,quae trunque habent, re sunt pruden-
les dicunt, quod trudentia propriMnuenitu in homine, et per aliqua similitudinem c in brutis: memoria enim in brutis est ipsa prudentiali regulat enim ea in Ggibilibus.quaiam eni unt in eis, in qua bruta fe-νuntur naturaliter, Iempe uniformiter, sicut de aranea. oe in talibus bruta nῖ indiget regula aliqua. quae diritat ea in tales operationes,qunt enim talia instinctu naturali.aliqua ver sunt in brutus , in qua ινutabaon feruntur naturaliter, ne semper uniformiterised in talibus venit errori, sicut patet, quὀd nasermica curegat in illo loco se alia formica in alio. unde in talibur indigent aliqua regula , qua dirigat ipsa in tales sperationes, alia, ut est memoria
videmus enim, quὸ Fna formica congregat numrranum in no Loeo . alium in ilio, o non in alio, vadit iterum ad aceruum, a quo sumpsi primum granum. Iand verὸ ait quod diseciplina eonsideratur dup. uno modo pro cognitione intellectuali, qua a ο-Bore acquiritur per ratiocinationem secundo pro quadam cognitione, notitia vel existimatione genreata cum assuefa mone in ilii, quae habent auditum ad operanda ala qua, sicut homo ,. hoe fecundo modo disciplinabilia sunt Prudentia autem sunt instinctu na-tvirali sine liqua deliberatione . oesie lex unde
Da hoanti. de anima tex. Is 6 dicit. Formiea conyre Iantes in ut unum non praui dent futurum sedi, natinant Hactus rasentes, qui ordiarantur ad su
472쪽
nentationem uam magis ex naturali inclinatione , quam appreheresione.Scotus vero, Ant. And. g. dicunt, quod prudentia est in brutis metaphorice , et non proprie, re quomodo intesidatur metaphoricyde elarat Ant. nd.sic in brutis est prudentia metaphorice non tamen ressectu tuorum, ad quae inclinant Areae in stinctu naturali,sed res ectu contingentium , ad Mae si se Usunt habere: die aliter,puta quod formi
ea grana congreget, vel reponat in hoe loco, vel in illo, hoc ex memoria loci. Prudentia ergo non es onera
in brutis refectu eorum Lad quae naturaliter inclinantur, ut in formica aggregare grana, sed res ι Eu eorum, ad qua se habent contingenter, ν aggregave grana in hoc loco non in ilio , hoc est memoria loci.aliter vero intestigit hane sententiam Sues s. 6squod prudentia triplex existit, una quidem rationalis, qua humana dicitur, et hae es recta ratio agibilium, est prudentia futurorum eum memoria praeteritoru .alia e I animalis, quae animalibu i inest, qua memoriam habent, 6 quaedam reguli, qua
prouident de enmmodo ,- incommodo exhil , qua praeterierunt .alia II naturalis, qua est quadam naturalis regula, qua animalia prouidet naturalite futurum commodum,m incommodum Aunc dicit ad quaesionem , quod in brutis non est prudentia rationalis. fecundo in ipsis brutis instinctu naturalis, siue estimati naturalis est naturalis prudentia rupectu actuum necessariorum aretio, quod memoria prateritorum H regula sue prudentia animalis respectu actuum contingentium, Messormium in brutis. Quaeritur circa verba ilia Arist. Experimenti au- F. . tem parum participant bruta, an hoc sit verum, cum multa animalia, quae habent habitum feeundum Mefcilicet operantur pratexit ad futurum, habent experimentum. experimentum enim est operari per praterita
473쪽
νὰ ad futura, currunt enim mustella, qua pugnans cum ser e ue,ad herbam, qua udo ulneraretur, ate νum pugno , t iterum reddi ni .Soluit sic Iand ad sententiam Alb Magni, quod duplex eIi principium experimenti, /num est materiale , allud formale.materiale principium experιmenti unt species memora itu a. Sed sor reale principium es coliatio . ideo di . xit Alb. cap. s. i. Tho. in com quod experimentues eollati aliquorum prius ensatorum in memoria referuatorum, haec est homini rostria, pertino ad vim cogitativa tunc soluit, quod bruta habens ex. perimentum quo ad materiale principium sed non
formale, nisi forte aliquid simile formali principi reperimenti. aliterfluit hoc Alex. phro. inquit , quod non stroprie experimentum accepit , quod si ex memor,1 c.sed proportionale experimento, nempe insuetudo. sic etiam Suessin com . adia. s. Aferit Phil fieri ex memoria in hominibu experimentum, quod videtur fassium csequeretur enim
quod quaecunque haberent memoriam , haberent experimentum,soluit Iand.his verbis , quod mat εν ali. tersi bene ex sintularium memoriis tanquam ex materia propria, non ex ui mem'rat tu . ex tof tione virtuti, cogitativa talium in uiartum tanquGex forma. unde experimentum rion sit ex memoria, nis materialiter hac et Alex de Ales sed declarat Alex Aphro quomodo sit ex memoria exsterimentum .es enim cognitio quadam rationabilis .sed ab a. te seuperatur: quia experimentum est cognitio uniuersali alicuius singularis sate repetiit. se SuesD Tho. modus causandi est is , quῆd ex multi me
κιor ronius rei accepit homo experimentum de re . quo experimento potest facile, recte agere. Q a. 6. . Hominibu scientiam martem fieri per exper ῆ riam patet in littera contra autem es ratioci nullias eni-
474쪽
enim artifex esse inexpertus; et quia de rebu abstractis es Ietentia quae tame non generatur ob perιme tumesi quide abstracta res non cadantiti serjM.foluit Egid .Q. I9. dice ,s ea perimen tu est res civ ognitioni qui , ar veν cra nitionis repte quιd. 0Maresimo accipiamu cognitionῆ quia, . cognitione propter quid comunit re, o largῖ dico, qaod quadam es ara, quae supponit cognationem qui , quadam, qua non suppom quia,sicut ait Phil. Ulιb. a. Post ex. G. 23 scilicet aries principales sciunt eaujam propter quia, ignorat caueam quia . S autem accipiamus experi menιum proprie , cum experiment m proprie si cognitio Mia ordinata ad opusta eo quid possumus a cipere eognitionem propter quid dupliciter: vel cognitionem , propter quid acquisitam per doctrinam, vel pere inuentionem . perdoctrixam , experimentum non princedit cognitioncm propter qMida sed cognitionem istam propter quid, qus est acquisita, e inuentionem,
hae est etiam eoonsi Alex. de Ales o Alber. eap. 8. Ad hane solutionem data ab igid addit Iand. μὰ pra notatis omnibus unitionibus intePectus, C quid sit experimentum , est dicendum prim ὀ quod
ars , o Icientia non fit ab experimento , tanquam exeontrario. Iecnndo neque ab ipso sicut ex materia .rerii qhodsit ab ipso tanquam mouente, e efficiente. quaνι quod ars, scientia fit ab experiment , ides
post experimentum Iauel. autem alio modo βο Litsi inqκit. Si in arte scientia considerexitu principia Creonclusiones, qua ducuntur ex principi s prs- positio Phil potes versari cirea utruxque .cum vero in principη , e conclusionibu ν μνω et, notitia te ins-νum incomplexa , is notitia propositionam compi xa; potes quari,an dictum Phil. γενfeetur de vir que terii causa cognitionis es duplex, quaedam principatis, in qMafundatu notitia scient ea et quadam
475쪽
dispWitiua, iuuat tua, quam aliqui vocant occasio natem, vel instrumentalem. Hinc qMatuor scribi conclutones, quaru prima e s , se omnis cognitio sensitiua interior, et omni intellectiva orium habet sen su exteriori .secunda ch ta inscientia, in arte neces saria est notitia sensitiva ad habendam notitiam in complexam de terminis, ex quibus com Donut Ar print cipia, o conclusiones e tertia QP ut habeatur notιtiaco plexa ta de principsis, de conclusionibus, utilis,et coadiuuans est frequentata cognitiosensitiva, in experimentalis de eodem complexo . Tarta, qu cognitio experimentalis non est principalis causa serenιια,
artis, sed dedacti conciasionis ex principi s suis per demonDationem. tandem dat Iolutionem ab Egid de scriptam, o addit , duplex es experimentum.1 9 male, virtuales. 10νmale, quod si ex pluribus len- sationibus eiusdem et .viri uale,qd sit unica tensatione, et mea memoria, M licet in Iesi tantum una; inquiualet tamen multis, sunt enim quadam res δεο. sabiles, ut semel vidisse, quomodo se hab/Mnt,esis mper id se quadam sunt rariabiles . primis 1 scit
virtuale,fecundis formale. Quocirca in Ommb ciens s per inuentionem es necessaνium expeνiment, mve formale, vel virtuale rerum multis modis glossae harae sententiam Sues in Com. O prim Amis Am Alex. aphro. ait tam artem, quam scientiam generauripos in nobis, re ρε in Mentionem nostram, aut per inuenta aliorum, aut per disciρlinam,quam habemus a doctoribus. unde Alex. offerit Arast locutum esse de arte, scientia, qua nostra inuentione addisc. tur, et Non per inuentum alior; m, vel per disciplι nam Has possumus disceνe notis nobis terminis, ordine, tradi iario he , o lumine ratural intellectus agentis fecundo dicendum es cum Alex.Aeque Icientiam contem- .plativam, phabetur inAentione, neqj qua hetur disci
476쪽
plina e doctore ex experimentis genisari in nobi .
Tertio dici potes omnem scientiam, quae sit inno-- generarι,aut scis ima tradita a doctore, aut ex
uer iceret scientiam fieri ex experimentis,ex
ctoritate Scotia, .aιt,q ὀd ars, vel scientia duplieiter habet, in nobis, vel pe inuentionem vel e doctrinam . sed habita per inuenitionem est simpliciter prior, nisi esset proces s in infinitum. deinde addit, quod in quibusdam naturale Lmen intestictis Usa potens, 'Aod exse applice principia ad conciasiones,
tune daeitur scientia generari, vel acquiri per in-Mentronem qua loqs aut se non potest,sed iuuatur a
quibUdam signis sensibilibu a doctore. propositis,
477쪽
sione, quae est notitia erminorum, necessaria est Ognnein sensitiua,siue experimentalis. quartum, ad habentdam de conclusione notitiam complexam iuuat cost iiti sensitiva seexperimetalis;non tamen est necessa-νia simpliciter, haec θνὰ narrantur a Taiaret in sua Metaph Expertos magἰ sequi id,quod intedunt, quam uor, qui rationem absque experientia tenent demon grat νist. quod tamen videtur falsum nobilior em me Ite niti causa,quam qui habens arsem agit di- recte, oe . . ratione.ad controuersiam solveream 1cra ait Iand. a. i . Mod si accipiamns operationem cera .riorem pro prosecutione operis; expertus sine arte ' is proficit,quam artifex sine experientia . sed acci piendo certam operationem , o proficuum pro directione perii, σνegula; artifex sine experrentra magi proficit, quam expertus sine arte Sues. Ieroas in Com. Erix Dilue. q. 8.prasupponendo, qμοσώrtifex
ille sit de habentibus artem per sidens 'doctore, o de j qui artem per experietiam nacti sunt,aat, quod aνtifex sciens regulam perandi ιν causam da ueta ex principis sibi notis ex suppositione atque side,remitus sei regulam certitudine perfectionis verὸ certius certitudine euidentia. ali modo tusat
sententia Iid.seso. dicen, hoe esse isto melius posse esse dupliciter, e inse, mel in roectu alserius, crillud, quod di boni respectu alterius,est bonu, quia vis
te.itaque dieitu expertus melior artifice , quia magis utilis eis enim eirca fingularia, ut circa Socνatem agrotantem et ars verDeirea uniuersalia, ut ait Phil.
Ariem esse niueoalium narrat Phil datur hec insantia Ars es habitus factivus, factis aut est circa sngularia, ut Ariss .in 6. Et hi Et,quonia ari fit circa materia exteriorem; remouet hoe dubium Iad. E
478쪽
stro re , qua nata apta s s. in pluribus Latio modo pro forma,c ,riuersalitat per quam formatie aliis
quia denominatur uninersale, quia utrumque impo eat, sicut album importat aliquid denominatum foris
in aliter ab albedine, o etiam sinificat albedinem. deinde inquit, quὸd at qui inteli gunt,quὸd ars est uniuersalium obiective, ita quod intrinseece, primὸ, ω per se in Obiecto artis formaliter includatur uniuerinsalitas, sicut in obiecto, re non solum includatur uniis Me in te, quo ad rem,sed etiam quὸ ad uniuersalitatem. Ie ceII dicendum alite ad quaestionem, quod νniueris salium esse artem potest esse disp. vn modo obiectιών. ut νniuersalitas actuali primδ, o formaliter includatu in obiecto artis formaliιer, sicut visibilitas incluὶlitur formaliter in obiecto visus.ali modo pote intestiti articipatiue,qιὸd scilicet ars es uniuersalimn,ideis de numero uniuersalium itaque dicendum es ad quastionem eapita pro uniuersale pro re apta nata esse in stluribus, ars ei uniuer alium obieritia/. Sed capiendo niuessale ro viriuersalitate, tua est in intenectu pinibili causata ab intellectione, ars no ess uniuersalium obiective, si .d includatur formaliter, ,νimo in obiecto artis 4erti ars ei uniuersalium participatiu/, ac capiendo niueriale pro uniuersa
.Ius, generationes esse eirca singularia asserit Ars. sed multi aiunt eausam niuersalem in actu intelligendi effectum producere niuersalem P in lib. de generatione Ανis . demonstrat generabile ex uniuersalibur ονρον ibus soluit Tatar auctoritate Scoti. V 6 prius sustposita differentia intersine ulare,
transiens in materiam exteriorem, ut adificare: quidam immanens, ut intelligere, de quo non intesiigitur,
479쪽
tamen respondeνi hanc rapositionem et rea posse diaeere triplicem habitu si 'em, nam ad vincipium efffect tuum: secundam ipsius actu ad susceptiuum e te
tiam actus ad obiectum , si dιcat hahitudinem actura dirinclytum effectivum, uel ad incest iMnm, omnis actus eira lingulare , quod etiam debet intelligide actu intelligendi , quod producitur ab aliqua spe- ei singulari, si ad obiectum minime alio modo explanathane propositionem sues. 8. . , ait grasi sens se hoe loco duplices esse generationes , alia artifi-eiariar, quibus benisici, iis formae in subiecto inducuntur,alias naturales, quibui benefiesonatuus fringnaturales educuntur . Itaq; Iolum de generasionibus intelligitur propositio .c factus, uel praxes inteli git actiones profisci centes ab arte erae generatione significat inductione alicuius formae cum abiectione contraνiae forma et udo illa uox Circa, non sumitur,
nisi ut dicit habitudinem subierit, uel passi: ti uti enim probare, Quod circa iis singularia uersatur expertuso artifex, ueluti circa propria bubiecta. Iauel. ubi dicitur causa uniuersalis effectum uniuersalem producit in elligit uniuersalam in causando,sicut Deus, intelligentia, per effectum uniuersalem ipsum Ust, quὸd supponitur cultibet supradicta perfectioni. Dubitant, an uniuersale sit primo se per se generabile, uel corruptibile . pro parte negativa est Ari p.
in teX. inquit . n. fenerationes sunt circa singularia deinde mundus est corruptibilis tertio quod generatur, est te se Wxisten essed uniuersale non existit per
se,sed in singulari. rationes oppositas etia producunt, dirue si in 'enerabile esset uniuersale; perpetuum feνε per successionem indiuidi orum, non per se tale. omitto, quod a corrustribui abstraheretur incorruptibile per se.quod non est consionum rationi. Interpretatur
propositione Iand.1 16. . ait uni κersale fumi pro
480쪽
est: quoddam, cuius sustyosita sunt generabilia, eo νωptibilia: ut homo, masinus. quo dam, euius supposita non sunt generabilia. Deinde ster se, inteli: 'itiar pro modo inhaerendi non priuatia/ sileti quando subiecta non est eausa tradicati, nec conira , t hic eis homo:
fed positiu/, sicut quando pagi stradicat, de subiecto quod es in secundo modo e se ν aeterea hoc loco
accipitur genitum, sicut quando est teneratio alicuius
ea non ente in en ,siue iam inceperit esse perifieri, siue
per generationem. Ohoe siue etia nondiam intesterit,
dummodo contingat ipsAm incipere; 'dieendum, et,nniuersale pro re obiecta, uiu seupposita sunt generabilia, morruptibilia,s,erse,m rimogenerabile. Addit quoque, quὀd uniuersale in renerabile, σὰον ρι ibilet intesti' disy citer uno modo generatione, ερο eorruptione istincta a singulari quo missibiti eis ianiuersale essse een rabiis, uel corrupti loci quia 6seno habet disti ictum asing Atari alio generation , eorrustiisne singularium,non quὸd ster singularia generetur; sed cra in illo, se sine ulari est generabile. tale habet esse extra iam actu in sui Gypositis sibiective .sed contra scribit sues a supradia, dulexitur soliti sumus dicere, fisu=it quada Utones,q-a
fauni ex princiρη indiuiduoru, ut eorrui tibilitas, et generabilitar. et hae riu eppetunt singulaνibu alicuius uniuersatis uniuersalu non tamen priui spe tuealicui singulari determinat sumpto e seu quia nee ipsi A, nee ipsi BGub aliquo uniuersali contentii, sed alicui sintulari confuse accepto solet. n. diei in schola fue. efeya Itone duplicer, quasda, suu a forma,c histrimo uiueνsali copetunt quasdam, qa materia, fria indiuiduuis cppetunt, . Ob indiuidua uni-