장음표시 사용
491쪽
νam. e certius ste naum naturam et duobur modἰr. aliquid est certius et undum raturans , qu ad n - ις mutabilitatem eius, quod ipsum est necessarium, i insto sibile alite se habere et aliquid per efficatiorem, O perfemorem modii demonstγandi . Et propterea quatuor sunt dicenda: Gmnm, quod metastis. mn ad secundam partem, qua est de princip. abstrael certi Iima ex natura rei. secud. hae talis parrhnon est certissima ruantum ad modum demonstrandi: ιertio qMoad considerationem logicam es certissιma quo ad nos quart. ad talem partem non est certistima
Seientiam Metapis peculativam esse expresei te in hue can. sed quidam dicunt eam communem esse es practicii, e Ibeculat i is. deinde quia regniat eνgo ρνactica . Ad hanc sententiam ait Tatar stractitum G Decula suum non sun differentia essenitales habitus , licet sin disseremia accidentales intellectus . ideo ilia scientia dicitur speculatiua , quia mediat/, vel imm diate inclinat ad speculationem. crisia vocatur ractua, quae immediat, inclinat ad pra-xim fugiendam, vel eligendam. . aduerte, quὸd Ius . tibet scientia inclinat elici tu au tales actus, ex quibus est generata: quia hac scιentia practica sit
quandoque circa eontingens , tanquam ιν ca directi-ruum, me uiatiuum ciamen ei circa necessaria, tanis
quam circa obieci .m , sicut e scientia speculatiMAE aduerte etiam , erub aliqua notitia dicitur practica dupliciter,ino modo formaliter,alio virtualiter formalite duplici via, mediate, e immediat eam media ιὸ sicut est notitia conclusionis Dine inat enim immediate ad praxim eligendam, vel fuerendam. cog is scitur, quando talis concluso includit, em sigmficantem praxim mediate, sicut es notitia ramissarum
virtualiter es notitia incomplexa aliemus subiecti
492쪽
vistuas te continentis notitiam stramissarum,. ρ-stu conclusionis practicae , ut notiti Dei, quatenus summum bonum . Prael re aduerte nullum subie iactum scientiae tractica esse subiectum cienti speculatiuae . Ηι suppositi responsetur ad dubia , quod
metaphs .ei ieientia peculaι tua, quia immediat 9 inclinat ad speculationem eliciendam . Seotia vero μ, 7.sic inquit ad solutionem huius quasti ovis . Pran, ioportet videre quid sit Praxis , quae dieitur scientia , practica: c secundo quati terse debet mentia habere ad illam Praxim. Praxis ere eΗ omni operatio, qua non ei per esentiam speculatioci qualibet entis
operati essentialite distinguitur speculatione, quΣι-m ad illud, quod est speculationem esse sinem dilιimum, vel alterius ratia . tamen necesse est, quὸd ista operatio non sit mery determinata a natura I sed contingat in ea errare, o recte agere . Scientia verypra Hica se habet ad praxim , ut directiva in ipsa . non est autem opus directione , binuta es difformiatas hae igitur scientia Am sit de primo ente4nui . ιο modo est,ract. ea , nisi quia ordinatur ad iactiam naturalem voluntarie ire illud ens . sed eam ad istud ordinari non facit eam practicam , cum non ordinetur ad ilium , directiua , sed, sinis ordianat entia ad finem . Anio Andr aliam dat desinitionem de Praxi . ait Praxis, ad quam dieit kr extendi scientia tractici es, actus alterius potentia , quam inteliectus , naturalite poste-νior intellectione , natus elici conformiter intest
aut recto Lad hoea kὸd sit rectu actus . deinde quὸ dista exiensi scientia practica ad Praxim regu-D ad regulatim eonsistit in duplici' sectu Phoe
ἐκ o. Ei hic quod electi recta requirit ratio- . scis nem
493쪽
nem rectam, non autem neceseris requirit, nisi esse prior . de toformitate habetur etiam ibidem, quod ue-νitas considerationis practica est eo esse haben appetitu irect . dixi aptitudinali era neutra elatiore. quiritu actualis, quὸd enim praxis actualiter sequatur considerationem , uisit conformis, hoe omnino accidit considerationi: nam si ab actuali extensione diceretur practica; nulla scientia esset speculat tua ,se eadem quandoque practica , . quandoque Pecula tiua . Sues aliter desinit Praxim in Diluc. yc. Praxis e B actio alterius Otentiae ab intesiectis usibilis regulari a recta operatione illιus unde per primam differentiam, praxis differt ab ambiis logica, rhetorica, quod persecundam dissert ab actibus naturalibus anima. Idcirco omnes asserunt, quὸd solus actus usiantatis eliritus, ut electio. uel imperatus, ut administratio fit praxi 3.c hoc pacto conuenit tali desinitioni desiniti Eustrati in lib. I. Et hie data, qua eis Praxis est operatio hominis secundum electionem, E Aule .in prin. Metaphy. dicit, Praxim esse peratione uoluntatis 3 quia in eo, qa Od est terati uoluntatis, Iactus alterius potentia ab intellectu unis scientia practica dicitur , cuius finis est Praxin Jeculati Merὸ, cuius fini est ueritas. huic definitioni alludis Alb agnus in lib. I tract. 2. cap. 6. sic Finis autem
omnis speculationis est scire, cae ueritas aer Praxit omni sini est pus
Q Dώιλ ant multi circa uerba illa, maxime uerὸ priu eipali scientiisum, an Metaph sit nobili ον ε Φο-norabulo cateris practicis. r parte affirmativa eglex. ratio contraria: Omnis enim j cientia fortitu suam nobilitatem a sine .sed sinistractica est bonum deculatiua uerum. ρο bonum est nobilius ero:sententiam
494쪽
smplicite nobilior practica L aEica enim gratias sus,decutit tua autem gratia spectiundi uerum . hoe autem intestico, nisi practica excedat peculatiruam inmobilitate obiecti, d, hoc propter ueram theologiam
tenendo, qAod sit practica, intestigii Arist de omnibus scient 1 naturaliter adinventis.SAU. B. I 3Mliter intestigit sententiam hane, o primὸ narrat opinio. Iem Ioansc.qμὸd aliqua scientia prastica si aliqkibus speculatiuis nobilior, ut patet de ea Peculativa, qua e id diuinis rebus . Secundo quἐd aliqua scientia practica est aliquibus PoculatiMis minitior, ut moratis geometria est nobilιον, σὰ scientia naturalis, quae est de elementis. sed ait postea peripatetic sentiendi, omni practica omnis specuiativa est nobilior, honorabiliον: Cromni practica omnis speculativa est melior: demum αδ ad eonfirmationem demons rationis , omni practica omni decuiativa est nobi-Gor,nobilitate autem subiecti non omnis, sed quadam se, quedam non .adarg. uero resondet, quod finis practica es bonum non simpliciter Ued bonum aut eorpo-νis, aut anima. A finis Deckiatiuarum omnium est bonum animae, qu ad panem intehectus Alber. Mag.in lib. I.tract. 2. ea .s sic ait. Bifariam haescienui est honorabilisiimari habet enim, Deus eam, diamna est. licet igitur alia quadam sint magis necessa-νia ad uita regimen , ut medicina , , ciuilis 34Asia tamen dignior inter omner . Sapiemiam non esse humanam possesionem uult a Phil .in tex.quod es contra rationem: aequiritu enim
ab homine Diali an d. q. 23.qMὸd sapientia poteseaphdust uno modo pro cognitione Dei , cr aliorum principiorum abi tractorum fine discursu, ibanta- flatione aer hic non loquitu de tali sapientia Lilia . enim es Dei, o aliorum principiorum abstractorum. decundo modo sumitur sapientia pro cognitione prin-
495쪽
ei piorum cum d curtu phantasiatione . Deinde, it placet Arist. in libri io. hie. triplex est vita ,scilicet besialis, ut Sardanapali: humana, qua de-hetur homini, ut compositus ex anima corpore, σνViιu secundum rationem : tertia, qua ines secundum intellec Ium, quae dicitur contemplativa, v
catur diuina . has visis dicendum est a s a qMὸd sapientia primo modo sum hia non est , mana poses sit essed si perfectio inteflectus, quatenas contemplativus, atque diuinus et quid autem sit possessio exponit Alb. cap.8 ex sententia Hermeti Tr=megisti diceκtis , possessionem esse id, in quo per naturam e de possidens quieto iure tens ipsi in eliectus humantis sedet hoc modo in cognitione sensibilium sed intellectus simplex os diuinus causa rerum per suam scientiam exiliens proprie est diuin ysimorum simi plicium in i Thom in eo m. ait iliud habetia ab homine, ut poste pio, quod adnutum habere potest, suo libere potes uti ea autem scientia , qua per se
tantum quaeritur , homo non potest libere uti, cum frequente impediatων propter vitae necepitatem. praeterea nec ad nutum fus6 homini, cum ad eam perfe-Nὸ homo peruenire κο potest ut etia elex. de Ales istud tame modicum,quod eius habetur,antecessit oes,
qua per aba scientias Ognoscuntur. sic Sues in com. Scribit Arist. in tex.metapis solam scientiam liberam esse . quod videtur dubium jam catera Omnes speculatiua libera sunt, cum με psarum gratia sint glossa sententiam hanc Sues in Com. sic. dicant quidquid volunt alis, duplex dicitur liberum aut a Iubiectione, Omnes speculativa sunt liberae aut ab . ordine in superiorem finem. haec sola est libera: ad nAstum enim superioνem sine ordinatur . . , fortὸ hoe
.pacto intestigit Alb. Mag. cap. 7 hane propositionem,
ubi inquit, dicantur quidem alia cientia liberales,
496쪽
qua diam exercitia libeνalia. ud aliud es F. f ientia remnim liberam . . aliud est esse scicitamdiferatim: unniam libeνam esse scientiam 'ntilli in rancipi s, vel ira demons alisne esse obnoxiam, o in sine suiρ- fur esse caulam , itaque finem Maν e/:di auia 'sciendi 1atia sit in ipsamet scientia fγ'uit autem Egid. Quas .sie,' od ν/ρ ex est disserentia inter ser-
num, liberum: prim. in aes ιombusserui sunt multa per accidens: multa euam arat erutis, qica Iunt extranea quidem non uni ad utili fatem dominis ni , sicut narrat Phil in Iet secund aesio serui non redundat in ipsum propter sonum fuν:m, sed alteriuν. textix seruus ordinatur ad al iam . . ad dominum . ex his ait ad pro p situm , quὸd omne mechanica sunt per omnem modum serua quoniam viae ixe conditio ne feruitutis inueniuntur in issis Artes autem speculativa, qua ab istis mechanicis. q.funt libeνα, e serua3artes enim Jeculatiuae alia a metaph. non partici stant primam condιliorem struituti r. Metap .ese cautam suime vult Phil.in tex. atta
cklativa diuiduntur ex optosito contra tracticas, o machanicas .alio modo diuiduntur contra omnes alias Deculatiuar. In eo, scienti speculativa di Miduntur contra machanicas uesic Oes dicu tu εsse ea fuim et essectuitarum. Paut diuidatur xna scientia deculativa contra alias, itaquod hae sciει ia diuidatur contra omnes 3 hui modi sola causa est suimet; cuius ratio est:
quia omne ordinantia ad istas , ' non econuerso
G aret aliquiy, an metaphydcientia sit de Deo, ut ocis. narrat Philip νεθοndet leuan. de Ales qιὸd hane scientiam esse de Deo potes intelligi , plicite primὸ sit de De O,sicut desidi Horsecundὸ g, sit de Deosicut de tuo, in quo maxim seruatur,o1Mbiectis primo
497쪽
D modo attingendi, et ferendi in ipsam natura uniuersalem. Primum explicat auctoritatem. Th. dicens, de uniuersali conting tuo aut duplii citer: no modos eundum ch subes inlotioni uniuersalitatis . alio modo dicitur de natura, eui talis intentio attribuit r: siquiis
de alia ob consideratio homini uniuersalis, alia hois in eo, g, homo .si uniuersale sumatur primo mῖr,nulia potentia sensitiva pol in uniuersale: quia hoe uniuersale fit per abstractione a materia indiuiduali, in qua radicatur Ors potentia sensitiva. νὴ tamen aliqua pote istia sensitiva ta apprehensiva, vij appetit tua ferri in aliquid uniuersaliter, sicut dicimur obiectu fusis Deo lor secundὰm genus, no qui visus cor noscat colore uni Mersalci sedaura,cu color fit cognoscibilis a visu, non cre neni colori, inquani est hie οἰον,sed inquanditu est color simplici er. Quapropter licet ta sensus, linteuectus pnbiecto beat uniuersale; diuersa tam e ro IuOnia obiectu intellectus est niuersale formale obtemzasi senseu est uniuersaleci.natura cois eoiter,et uniuer. saliterio iderata, 'non similariter qua natura, ηδ dicimus uniuersale actu dioe.ns per inteliectum, seda proxima aptitudine. licet uniuersiale sit obiectu in sensu, et etia inteliectus, tame eade,sne interictur. n. attin i uniuersale rubron uniuersalitatis,sensus uero
sub rone singularitatis ta psin. larita est ratio, sine
qua non . Atq; hae diuersitas attingentia prouenit a
ra rem sine conditionibus indiuiduantibus ideo in-ιeliectus actuat ut tali pecie fertur super natura uni- Nersalem, ut uniuersalis est. i.abstracta a singularibus. , quonia species sensibilis remanet eo niuncta eondi-λonibvis indiuiduantibur; ideo non repsentat uniuersale, nisi contractu ad ne, uel liud singulare. o, quia
498쪽
Mli; sit, ut senseus i cis stat natura n uersalem, nἱ se med a te fine Liνii ne patet licet sonus fetu sum genus sit obiectu a uisitu Vame, κο audit sonum nisi
Mersale, ut uniuersale εnsus autulae habeat uniuersaia pro obtector, tamen peractum sentiendi novat tinnimn tuersale, nisi mediante sin idaritate. Alio modosu, it dubium est inquit. In omni sensatione esse tria, ut in uisione cuius eoi irati.iad, 'uod uide
ne quan uideretis .el hac Mocat auer. in z. metaph.
materia sitie subiectum ma eria ergo est ea, Grann-ditio, sine qua nullu)ο sensib lepentiri.νatio uero sen'tiendi, siues mouet uisum est um uersale non quidem actu sed potes.rte .hoe aut est forma sensibilis, ut in colorato color nsonoro sonuia f. arma. n.euiuscus; ορψri est uniuersale potestate, pes res Me finguiaria.nam apud Aue omne singulares comossitu, forma asit euiustsiq; opositi est iu 3 niuersa ita potestate , quaq; es singuiaris actu,quia actu est pari comyinti singularis, potestit te ueνο uniuersalis, ea drint eu et itur, ipsa est una actu in pluribus, σψνaduas de plurib. Hine solutio quaestionis .eoncedimus. n.q, primῶ obiecta sim. suis uniuersale sub ratione, qua uniuersale, non quidem actu, sed potestate eri coloratum uideatur, ut coloratu coloris articeps,non ut hoc, Me illud ina form illi, fest color prste eolorata, eorres Onde unitarreatis,non actu uniuersalis,nec simpliciter singulari , sed med a .pterea uniuersale reale dicimus essesecun-dsi rem pie sugularia,e mo, quo secudu rem cuiusqὸ composivi forma es strate cοροβι si igitur silentitur'
499쪽
materia, rat; isen Henui, cta obiectum primum est for-'ma illius sensibilis, attamen hoc findetur esse contra sententians in primo coeli, ubi ait Arist. elisibile per Ormam esse intestit bile, per materia ero sensibιω. Verum eis adueri ndum secus essederint evecti , de sensu: in intesiectu enim idem est, quod inreligitur, crisati intelligendi, et conditio intellectu. nao quos ονοννiὸ, o perse inteliditur, eis uniuersale: ratio, qua intestigitur,emuniuersale quia quatenus nauersale in diligitur 94οnditi et ire thyniuersale quia mn nisi esse uniuersiae intelligeretur. in sensu vero a
enim, quod per se sentitur, es singulare copositum ex :s. xdde ale rationes sentiendi, Neurgendi esse diu eoas quia ratio intelligendi est niuersale actu Fue forma actu uniuersali, rati sentιendi es forma compositi sensibilis no actu niuersalis, sed potestate. Sapientem eximimamus Omma tisos,ibile est, maxi-ὸ scire,non habentem singulariter eorum scien agylucet Ari'.cap. 2.contra est ratio. metapis
uia ct immνfectauum quia in ipsa metaphy. tracta ι uiddita ibus subBantiarum separataru qua sunt particulaν es: tum quia quidditas intel eonsideratuν Me acris., in lib. de animalibus Iu tamen est articularii. Hanc declarat sententiam Alex.
camentorumenon autem in particulara, atque nupe
500쪽
stra esse e rca omnia pol intesti dupliciter, uno modo, quod attingat On a in articulara: cir hoe non est νώm: iustesua enim essent aliae scientia. ali modo, ut
at singat omma inquantum induunt rationem entis.
oe se eis vexum , etsi aliqua attinet sub proprea να-tisne Scotu vero aliter ruponde 1 9. dicens qM. Iad metaphysicum ei tinet cognoscere qualibet quid-ditatem, iecundum qMod quiddita, o secandu quὸd
sic, non tamen secundum smnem ναι ronem cuiuscῶ-que acti denti huic quid litati.alea Pe . scientiae
siderat quidditatem secundu accidentia sibi euenientia, si iant. And scit, sed addit, quod ad Metaphy.
inquantum talem , non pertinet onsiderare omnes okidditates in particulari sed in uniuersali tantum,c sub ratione enitI. auo. o. quod Meιαρ. consederat, atque ρρνehendit omnia, qua eateri appνα--hendunt, considerant omnes s eciales scientia, adhue amplius 3 quia considerat quadam communia, quae alia non considerant , oro dcfensione es aduertendum quὸ diue a scientia esse possunt: νel ob differentiam modorum sectendi , vel ob differentiam rationum appetendi . Dic igitur,quὸd quidditates re rum in particulari possunt duplιci modo sciri , vel quὸ ad radicata particAlaria, o eas affectionei, qus fluunt ab iliis sistendo in tal gradu cognitionis . vel possum sciri particularia bac radicata, atque a1 Aione tales non sisendo in tali gradu sed resolAendo illa ad radicata communiora, atq; ad assectιones ab iliis communibus fluentes. verbi causa.possum scire uno modo ignem, inquatum est elementum calidum, siccum: Er quatenus est lenius, e actιuius cate in νis: est enim scire ipsum, q-ὸ ad pradicata in particu
laxi quidditativa, Auxad stasiones, qua fluunt ab istis praedicatis particularibu hoc pacto possum scire ignem in parιicuiari totam Iisendo in cognitio