장음표시 사용
501쪽
ne particu&ri. urum etiam scire ipsum sed non tantum, esoluendo UMm . diradicata communiora, ad pHyione coe , veluti quod sit substantia nobili ον ea terισι lementis, o sit simplicite ens,nη de Met pb. considera in partic lari resoluenda ilias ad praedicata communia ed aliis scientia considerant quid-ditates ν retim in particulari Mendo in tali cognitione.Hac et multa alia dicit SMU. qua ibi lege Atier.
ad accidentia, qkis suu ab isti per se primo esse dχ οad pradicata, qua non competu per se quidditatibus, quo ad accidentia, qua fluunt a tia lib. madicatis. Tatar. dicit, qAod quiaabentiunt ad metaph. secumitaq; od hui modi non pertinere considerare, mnes quid ditates in particulari , sed tantum in uniuersali, subisatione entis. Iana udis . ait metapιγ. inradigere pri intestigi dupliciter u Mo modo secundum ataones ,rismidualet alio secundνm rationes uniuersales,
502쪽
libri se Aliud est uniue ais e pradicationem, of inu definitur in perbierm.. I. poster. 7ιὸ est
unum in altis de Allia aliud est uniueuale ea alitate , cuius uirtus se extendit a plures essectus , ut causa prima . magis niueuale per ea alitatem est minus notum nobιs, quam minus uniuersiale caWalitate sed uniuers te per pradicationem aut comparatur ad singulare simpliciter , aut ad minus uniuerjale . de unιuerjal comparat singulari es ai-eendum, Ino cognitio alta ei jensitiua , alia tellectiva, qua dicitur cogns τι in genere. hoc loco singMlare simplicii e es Obi notiu unim νIali es smtione sensitiva quatenus ad intePectivam Iecundum ιllos, qui ponunt singulare non intellis nisi per accidens , posterius nisuisereturi, si autem alia opis
503쪽
mia, oe quod sint difficilia r nam ex propνἰetatrisbus particularium deuenimus in proprietates magis Imiueri alium. D Tho in Com.scribit, cyaod magis uni-
uersalia secundum simplicem apstrahensionem sunt
primo nota: quoniam primo in inteliectu cadit ens sed quantum ad inuestisationem naturalium proprietarum, e causarum, prius sunt nota nobis manus communia . niueualia autem in causandosunt posterius
nota, quo ad nos. sic lauet Mero .sed Sue in Com. Fefluit. Cum diei hec uni, exsatia esse hominibus di sicillima ad cognoscendum, quaeώmque ipse dixerit Ανim loquitu considerando uniuersalsima, qua sunt partes absentiae minus uniuenali Mm hoc modo sunt nobis difficillima , o maxime abe=sbilibus remota. quo vero sunt tota, in quibus continentur
minus iuersalia sunt nobis unitu facilia . miniis autem uniuersalι , qua sunt tota quadam indistinctasunt minus facilia ista ver. punt paνtes incini- ωersalibus contenta,sunt nobis difficilia cognitu. Zimvero Theo. 76.sic meryratatu sententiam Phil uni-
Mersalia sun diffletuima ad cognoscεndum de uniue salibus in causando is quia sunt rem si ijsima a semsbus, quia sub fianti separata secundiim se non sunt phantasiabiles falpis autem proposita propositio de uniuessali in causando,sicut sun prima principia,
quisum causalitas extenditur ad Omnia scibilias' amtalia uniuersalia sunt notissima mota etia, quid quendo de uniumsalibus in praedicando, etsi talia qua ad simpliccm unitionem sint nota praecipv. ubi fuerint sensata uetamen de talibus possunt formari proρο-Ftiones in Ordine ad suas naturales proprietates
asta 6 Seientiarum Pa eeνιsIma sunt, qua maximὸ primorum scors.tamen uidetu maiorem esse eertitudinem per causam propinquam, quam per ema
504쪽
eam. at ea a prima sunt remota . oluit lex de Aleon om scilicet, quod duplex es certitudo, qua indam, qua oritur ex natura rei, quadam a nobis nee eadem est certitudo: multa nim sunt certiora ex parte naturae, qua tam ei sunt obscurisara ex parte Bra .si ergo loquamur de certitudine, quὸ ad nosci non oportet, quod prima sint semper certiora si autem de certitudine, qua oritur ex natura reia prima centa -ra sunt. Propter prima causa alia cognosci demonstrat et Iria Aristes Oe ramen uidetur falsum quoniam postremὸ ilia cognita sunt nobis folhit ues in Com dicens per ista prima cognosci omnia, quae rebus attribuuturcognitione propter quid,sed in uniuersali, quoniamenti sunt omnium causae in uniuersali , si faciunt omnia attributa rebus cognosci cognitione propter quid
in uniuersali: ipsa tamen per alia eognosci, pos-nt, scilicet unitione propter quid sed si cognticuntura
Videtur sibi claraiaeere Arist. ubi dixit sapietem o omnia scire deinde asserit aetaphs. Use ex paucioribus soluit D. Tho in Com. P. uniuersale comprahen-ἀitia, ciora in actu,sed Iurit in potentia, G aliqua scientia est tanto certior, quanto adfui subiecti consideratione pauciora actu consideranda requiruntur. Seientiam Metaphs.certisiimam esse scribit Arist. et attamen ratio est co raria e mathematica enim sunt ρ imo gradu certitudinis fotai,hse Iand. dia .auctoritate Arist in quod Metaphs habet duas partes, una priον, ω alia posterior unde Auer.exponit sie,s' una et de s munibus, analogicis, is rebus logi in eis, sicut de ente uno: alia est de principη abyractis.
quocirca prima si priον ον dine , secunda dignitate. Adde, quod aliquid esse certius, et prius alio ess plex imo modo quo ad nos , alio quo natu-
505쪽
νam. re certius stet naum naturam et duobur modiae. Liquid est certius te cundum naturam, ιι ad n-
ις mutabilitatem eius, quod ipsum es necessarium, impossibile alite se habere et aliquid per efficatiorem, γ' stemeritorem modum demonstrandi. Et propterea quatuor suu dicenda: Vimum, quod metapis otio ad se eumdam partem, qua est de princip. abstra- A, et certityivia ex natura rei. secuti. hac talis pars non es certissima ruantum ad modum demonstrandi: ιertioqx. ad considerationem logicam es certissima quo ad nos quart. ad talem paνιem non est certistima ex natura ei Seientiam Metaphy peeulativam esse ex pregyri te in hoc can. sed quidam ιcunt eam communem esse νamci.i, inspeculatii is .de: nde quia regniat seν et practica . Aa hanc sententiam ait Tatar stra-i meum, Grsecula suum non sunt differentia essentiales habitus , liceisin disserentia accadentales inteste Ius . ideo ilia scientia dicitur speculatiua , quia mediat/, vel immediat. inclinat ad oeculationem. sua vocatur practica,quae immediate inclinat ad pra-xim 'vendam, vel eirigendam. . aduerte, quod us-- libet scienιia inclinat elicis iue ad tales actus, ex q-ibus est generata O M. hac μιentia practica sit quandoque irca eontingens , tanquam ειν ca directi- Rum,c regula ruum uamen ei circa necessaria, tanis quam circa obieci .m , sicut e faenii speculatiua aduerte etiam , erub aliqua notitia dicitur practica dupliciter, νno modo formaliter,alio virtualiter formalite dαplici via, mediri ty, immediat/.immedia ιὸ sicut est notitia conclusionis et ine inat enim immediate ad praxim eliseudam, vel merendam o cogns scitur, quando talis conclusio includi rem significantem praxim mediat/, sicut es notitia praemissarum .
irinaliter es οι ista incomplexa alickius subiecti
506쪽
vlatu asiter eontinentis notitiam stramissarum, e 0siu conclusionis practicae , - 'notitia Dei, quatenursionmum bonum . Praeterea cluerte nullum subie iactum scientiae tractica esse subiectum cientia speculatiua . Ηι suppositi rupondetur ad dubia , quod metapho. ei scientia peculaι tua, quia immediat/ inclinat adspeculationem eliriendam . Seotu verὸ7 sic inquit ad solutionem huius quasli εο . Primo oportet videre quid sit Praxis , qua Leitur scientia pract ca oe secundo qualiters debet scientia habere ad illam Praxim. Praxis ergo ei omni operatio, qua non ei per esentiam 1peculatioci qualibet enim sperati essentia Lite d pinguitur .speculatione, quEium ad istud, quod est speculationem esse finem dili mum, vel alterius gratia . tamen necesse e se, quod ilia
operatio non sit mery determinata a natura ,sed contingat in ea errare, recte agere . Scientia vero pra Hica se habet ad praxim , ut directiva in ipsa non est autem opus directione , binusia es dissormiatas hae igitur scientia eum sit de primo ente4 Dullo modo es ira Ire , nisi quia ordinatur ad actiam naturalem voluntarit ire illud ens sed eam ad istud ordinari non facit eam practicam , cum non ordinetur ad ilium , directiua , sed ut finis ordianat entia ad finem . Anto. ndr aliam dat desinitionem de Praxi es ait Praxis , ad quam Deit Ar extendi scientia tractica es, actus alterius potentia , quam inteliectus , naturaliter oste-νio intellectιone , natus elici conformiter intest
aut recto Ladhoea kὸd sit rectu actus . deinde quὸ di sta extensi scientia practicae ad Praxim , ut regulae ad regulatum onust ι in duplici respectu Phoees in relatione aptitudinali conformitatis , vel priονitatis natMrali. . de prioris ate patet se is i
507쪽
nem rectam, non autem necessariὸ requirit, si est prior . de toformitate habetur etiam ibidem, quod ueritas considerationis practica est confusὸ se haben rpetitui rect . dixi aptitudinali si a neutra relatiore in quiritu actualis, quod enim praxis actualiter sequatur considerationem , cui sit Onormis , hoe omnino accidit considerationi: nam si ab actuati extensione diceretur practicari nulla scientia esset speculativa, 'ac eadem quandoque practica , . quandoque specula tiua . Sues aliter desinit Praxim in Dilucipe. Praxis est actio alterius potentiae ab inteuectu pusibilis regulari a recta operatione imus unde per primana disserentiam, praxis differt ab actibus logica,rhetorica, quod per secundam differt ab actibus naturalibus anima. Idcirco omnes asPrunt, qu)d solus actusmiantatis elicitu , ut electio. uel imperatus, ut administratio sit praxi .c hoc pacto conuenit tali desinitioni desiniti Eissipati in Lb. I. Et hie data, qua Bia Praxis est operatio hominis secundum electionem, σAuie.in prin. Metaphy. luit, Praxim esse operatione Moluntatis 3 quia in eo, quὀd est teratio uoluntatis,es actus alterius potentia ab intemctu unde scientia practica dicitur, cuius fui est Praxi essἶeculati, uero, cuius finis estue νitas. huic risinitioni aliudis Alb agnus in lib. Irac . a. cap. 6. sie Finis autem
omnis θε culationis es scire ueritas , e r Praxis omni sinis est pus
11 Dαι it an multi circa uerba ista, maxime uer priueipalis scienti um, an Metaph . sit nobilior, o honorabatur cateris practicis. O parte affirmativa eg
lex. ratio contraria: omnis enim scientia fortitursuam
nobilitatem a sine .sed sint practica est bonumseculatiua uerum. ρο bomim est nobili ia uero sententiam
508쪽
9 simplicise nobilior practica L aAica enim gratia, s sus decutitiua autem gratiasseculandi uerum hoe sutem intestigo, nisi ractica excedat speculatitiam ini nobilitate obiectι, Gr hoc propter ueram heologiam, tenendo, qAod sit practica, intestigit Aristis om- , nibus scient, naturaliter adinventi Sues. q. I 3.ali, rex intestigit sentιntiam anc, primo narrat opinio
nem Ioansc.qMὸd aliiqua scientia practica si aliqMitius 13 eculatiuis nobilior, ut patet de ea syeculatiua, qua est de diuini rebus . Secundo quἐd aliqua sciena tia practica est aliquiburs culativis rissilior, ut mo- , alis geometria est nobilior Eme scientia naturalis, quae est de elementis .sed ait postea peripatetit sen- tiendi, Omni practica omnis peculativa est nobilior, e honorabiliον inomni practica omnis speculatiua . est meliorre demum quὸ ad eonfirmationem demon; sraiionis , omni practica omni spe latiua est nobii lior,nobilitate autem subiecti non omnis, sed quadam Fc,que m non .ada .uero νείφοndet, Mod finis pra . Hicines bonum non simplieiterssed bonum aut eoπο- i , qui anima. At finis specklatiuarum omnium est
sia est honorabili marthabe enim, Deus eam, dia, Mina estice igitur alia quadam sint maras necessa via ginita regimen , ut medicina , o ciuitis 34Alia
Sapientiam non esse humanam possesionem uult Diar. Phil .in tex.quod es contra rationem: aequisitu enim ab homine Diui Iand. q. 23.qMὸd sapientia potes, rapi v. uno modo pro cognitione Dei aliorum principiorum abstractorum fine disckUM, ibanta, satione . hic non loquitu de tali sapientiaci illais enim es Dei, o aliorum νimcipiorum abstractorum. condimodosumitur sapientia pro cognitione prin-
509쪽
quaedan exercitia libeνalia Ied aliud est esses i 'tia omnim liberam ,- aliud est esse sciit tam liberatim: unniam liberam esse scientiam 'ntilli in hi in eis iis, vel iii demons alisne esse obnoxiam, o in sine suiρ- fui esse cautam , itaque finem 'Maν e/.di auia 'sciendi gratia sit in ipsa me scientia stituit autem Egid. sedaue .sie, qιὰ tr/ρ ex est disserentia inter Iernuin, liberum: prim. 1 aBιombus heria fiant mutta per accident: multa enim arat erutis, quis Iuni extranei, quidem nen hunt ad utili fatem d imini
fui , sicut narrat Phil. incia secund actio serui non redundat in ipsum propterionum seu im, sed alteriunt extiο ὲν Mus Ordinatur ad ati iam . . ad domin Mam ex hir ait ad νορ sit rum , quὸ omne mechanica sunt per omnem modum ferua quoniam illa tνe conditiones seruitutis inueniuntur in illis Artes autem speculat iure, qua ob istis mecha icis. qiunt libera, edi q. seruaὀartes enim speculativa alia a metaph. non participant primam conditiorem seruituti r. et apis. esse eau' am suime vult Phil.in tex. atta ' με
extativa diuiduntur ex optosito contra fracticas, o machanicas .alio modo diuiduntur contra Omries alias Deculatiuar. In eo, scientiast eculativa diuiduntuν contra machanicas sic Oes dicil tu esse ea fuim et respectu iliariam. Paa diuidatur una scientia 1peculativa contra alias, itaquod hae sciει ia diuidatur contra omnes 3 hui modi ο causa est suimet; cuius ratio est:
quia omne ordinantia ad illa , ' non econuerso
Guare aliquis, an metaphy 1cientia sit de feo, ut ocis. narrat Philist. νεθondet Alexan. de Ales qιδd hane scientiam esse de Deo potest intelligi Mylicite primὸ sit de Deo,sicut deIuli EΤο:secundos sit de Deo cui de ido, in quo maxime seruatur,o ubiectis primo
510쪽
modes; non est de Deo hae scientia Q. 26. Diabit ut multi,an Deus habeat metaphsicam Ioiam, ut asseνit Arist.in tex.nonnasi affirmant solum seipsum intelligere,sed hoc pacto non cognoscere rescaturales, matbematicar sent enitans uesin Com. Deum solum seipsum intelligere, ut obiectum,
eatera verὸ non ut obiecta nee primaria, neese n-daria,ne terminatiua, nec motiua; sed ut Oadunata in obiecto: γna enim est,aiio intelligendi qua Deus,
resec omnia intesidit sciliret diuina sentia. scriptum es in i ex. i 4 perfectum esse prius simplieiter imperfecto. Exponit sententiam S 2 m ηει, qui dicunt perfectum v imperfectum Meipi posse, aut ut reperiuntur in diuersis , aut ut G periuntur in eodem, crusm non simul artem successu in eodem. eum quidem accipiuntur, prout sunt in diuersis; simpliciter, o abbolute perfectam psius imperfectes at si onsiderentur, secessivo recipiuntur in eodem, quod procedit de impeUecto ad pera.