장음표시 사용
161쪽
s ueretur ci, etiam sornicantes essent inseparabiles,mia erieti sunt caro una carnaliter.Si auxem de coniugali est sermo, obstat apostolus primae ad Corin.vi.ubi ex altogato restimonio Genesis, Erunt inquit duo in carne una, dieit: Qui adlaaeret meretrici, unum co pus eisi,
AD HOC DICITVR q, sermo est de came ipsen
xum coniugum,& de unitate numerali carnalis generatiunis principii persecti ac iusti:ita sensus est in erunt duo in carne una:hoc est in uno carnalis generationis per isto iustost principio.Et quidem quod interueniat hic unu Mnale generarionis principium perfectum , clare patetinam licet mulieris & viri sint duae carnes,& singulae sint βuo parti lia principia generationis: bae tame concursrunt ad int grandum unusa numero complerum genera
xionis principiti. Od vero hoc unum carnale perseetii principium sit etiam iustum in cQniunctiune contu ira, ex eo pater,is inrer coniuges 8c fornicarios haec est differetia,q, in fornicarie se commiscentibus inuenitur hoc tan nim scilicet quod integrant unum completum generati nis principium,sed non inuenitur alia conditio.scilicet tuo stiria, hQe estqu*d illud principium sit non solum comis pletum ed iustum:in coniugibus autem coniuncti0 fit ad integrandum non selum unum persectum,sed etiam iuis stum generationis principium. Vnde dc in Genesi ubi
primoponunturhaec Verba,praemittitu Adhaerebit uxori suae. sebiungitur,erunt duo in carne una.per nominaram uxorem significans quod de iusta unitatς loquebatur dicendo:erunrduo in chriae vita.Pt dominuptam matur. iux.* Marci. ntulit in neutro genere,Quod ergo deus tantumst, homo non separet,& non in masculino geme re, Quos ergo deus coniunicit.per illud enim denotauit unum iustum generationis principium quod deus consiunxit in coniugio.Propter quod signanter ponitur deus
author coniunctionis litius Coi cti' siq; ide viri.mu
162쪽
lieris quatenus iusta deo est singuli iteritan* ab instituatore ipsius.Et quidem in plantis perseditam generationis
principiti unum natura coniunxit,laciens in una planta virtutem utrius p sexus in animalibus vero unum generationis completum principium appetitus animalis coniunxit,trahens ad commixtionem maris 3c sceminae.In hominibus quot unum generationis principium persectsi ap. petitus carnalis facit:vt patet in lamicariis, adulterinis &incestuosis comixtionibusSed Q completum generatio, nis principium unum sit etiam iustum fecit deus instituendo in humano genere coniugium. Et propterea infertur, Quod ergo deus coniunxi homo non separet. ET PER HOC pater responsio ad utrunm ambiguitatis caput,& selutio omnium obiectorum,nisi obiectionis allatae ex apostolo.Ad quam dicitur Q apostolus ibi usus in illa authoritate quantum ad id quod est materiale in itate coniugii:hoc est quantum ad ipsam corporum coma mixtionem qua fit unum perseehim generationis cam Iis principium .hoc enim sufficiebat suo proposito. 8c non quantum ad totum quod in illis verbis Genesis comprohenditur.Vnde non obstat integritati totius sensus. Haec
dem istum,confringeY:super quemvero ceciderit,conteret eum: difficultas occurrit an husiusmodi diuersitas significet diuersam grauit tem peccatorum diuersiura grauitatem poe/narum:hoc est iuκta primu sensum denotetur diuersa grastillas peccati infidelitatis ex una parte,& aliorum peccatomna ex alia parte: ut per caderes super lapide denotent ariPctines:P eosvero sup quos cadit lapis,denotene infideles. Et cotra huc sensiim militarduo.Primu est Aa agricole cGrra quos directe iis c verba dicunt,n5 peccabat in fide modixerunti Hic est haeres.Secundo quia i .Per inanter caden tes super lapidem computantur infideles :dum ibi dicitur
163쪽
de Christo:Et lapis offensionis S petra scandali iis qui OD
fendunt verbo nec credunt. Iuxta secundum vero sensum denotetur differentia inter poenas praesentis vite,& futurae ita Q confiamo cadentium super petram,denotet poenam lpraesentis vitae: contritio vero seu comminutio eorum suis rer quos cadit lapis,denotet poenas aeternas.Et hic sensus extra proposim apparet:pro quanto de poena agricolarum praesentis temporis dominus loqui videtur,dicens:Auferetur a vobis r num,& dishur genti &c. AD HOC dicitur in verba istautpote metaphorica insumpta a domino,pro magna parte ex.viij.cap.Esaanulti pliciter exponi pomni.videtur tamen mihi ad litera tendere hane metaphoram ad diuersam grauitatem poenarum:
ita in metaphora cosistit in similitudine patietiu diuersimode a lapideaeupliciter ei cotingit pati nos a lapide: Vel cx impingedo seu ruendo .cadamus stiper lapide:vt con in ita ambulantibus cadentibus super lapidem,* ruentibus in aliquo loco cadendo super aliquem lapidem: vel in lapis cadat super nos:vt contingit quum proficitur vel demitis tur super nos lapis. Vtrol enim modo quum patiamur alapide inus patitur cadens stiper lapidem:&hoc designatur per confractionem,dum dicitum Qui ceciderit super lapidem istiam,confingetur.m agis autem patitur stiper qua dit lapis,& hoc designatur per comminutione dum di' citur,Super quem vero ceciderit,comminuet eum magis
enim patitur qui comminuiturWqui sangiuir. s ult ergo dominus docere licet peccando in ipsum Christum,qui significatur per lapidem,incurratur poenarmaior tamen poena incurritur ab iis super quos Christiis ipse iratus est.Et revera nulla est maior poena sit Christi. ita tam in hac vita j insutura.Quum deus iratus est, ita crin furore suo puni induratcor subtrahendo gratiam; punit eua de tvoraliter &laeteme etia poena sensus:vt pa iet in Herode re Iuda &cEt hoc directe videtur ad propoositum sviatoris,qui conpa Scribas de Pharisaeos intendeo
164쪽
bat declarare eis acerbitatem poenae quam ipse erat eis illaturus,& in hac vita puniendo eos per Romanos tam acer. ,&in inferno.Nec obstat in de ereptione regni fiat seromo:quoniam dupliciter puniendi erant agricolae: scilicet tollendo ab eis vineam,α aliis locando c quod spestat ad translationem regni a Iudaeis in gentes S malos male perdendo:quod spectat ad punitionem Iudaeorum per excidia a Romanis in pra senti vita,& ad damnationem aeternam
in futuro.Ethoe identur vera ad literam quatum ad illos. . Extendendo autem sententiam hanc ad omnes,quia dos minus extendit eam ad omnes,reserente euangelisti uniuersaliter dixit,omnis qui ceciderit stiper idem 3cc. gnificari potest eadem sententia scilicet Q offend&es Christum nori erunt impunes: Veruntamen nisi sint tales super
quos cadat suror Christi ut lapis comminuens, erit plaga eorum curabilis.nam illi stiper quos Christus cadit induι ras eos,in rabiles sunt, VTotec5minuti Maec de se do. Irca tertiumcscilicet verba domini de Herode tetrarcha: scilice Ite dc dicite vulpi illi:ecce et, cio daemonia,& sanitates perficio hodie 5c cras
tertia die consumor, .veruntamen oportet'
me hodie &cras & sequenti die ambulare:quia non capit prophetam perire extra Hierusalem quaestitieulae occurrunt tres. Prima quorsum tendant haec de Herode verba:quum in euangelio non legaturq, ipse insidiat' fuerit Christodito,sed potius Q desederabat eum videre, gauisus est ipH viso,. interrogauit eu in multis se cisDibus,m sperabat aliquod signum videre fieri ab eo,* nio hil morce dignum in causa ipsius iudicauerit. v Secunda, quid sibi vult replicata haec distinetio per tria tempora,hodie,cras,& rertia die. Tertia quid significatur per illaverah quia non capit prophetam perire extra Hierusale : qua latina construmo nullam videatur hahere significatione . nunqtiid deerant vocabula Lucae euangelistae ad significa.dum Q oportebat Christum mori in Hierusalemc
165쪽
AD HAEC BREVITER dicitur Herodes Hem
vulpes appellatus est a d mino,quia dolose incedere videuatur.Et vere intentionem occidendi Christumvidetur halhuisse:quisis postea videns illum despexerit, & non curauerit occidere illum ,utpote non aestimas ipsum sicut aestimauerat Ioannem baptistam.Nam si tanti fecisset illum licut Ioannem,eandem habuisset de eo sententiam quali huit de Ioanne propter eandem causam,scilicet cocurIum populorum ad praedicationem ςiu ' . , . .s Apparet autem dolositas Herodis ex euangelio tripli ter insimulatis signis.Primo quia ex 'nai parte volebae
occidere Ioannem:α altera parte contristatum se monstrauit quum puella petiit in disto caput Ioannis baptistae. iliter ex una parte libenter Ioannem audiebat:ex alia parie. inolebat quod praeclicaret populo,sed incarcerauit ipsiimo simili quo modo ex una parte devinxit ipsum in carcerere occidit propter Herodiadem:ex altera parte explebat intentum suum de occidendo Ioannem propter concursum Populorum: 't Iosephus testaturiunde dominus audien quod Herodes volebat ipsum interficere,&videns intima
cordis Herodis,merito appellauit ipsum vulpem: 'tpote occulte in mente sua insidiatem vitae ipsius domini. quoa ex subiunctis verbis quae resereda dixit Herodi,colligi t cile potest. nde ad secundam quaestiunculam dicitur quod comisnus 3c persectionem operum suorum primo,& modii perficiendi opera sua secundo,non obsante quacul Herodis
dolositate,in hac iterata temporii distinctione declarauit. Nam primo tria uniuersalia opera se perfecturum decla rauit:scilicet eiectionem daemoniorum:& in hoc clauditur expulsio malom.perfectionem sanitatu:& sub hoc claudit collatio honorii.& sacrificiu mortis suae:in quo estriti aeternae vitae dcc.Deinde modii quo praedicta perrecturiis erat scilicet ambulado aperuit:-ad litera discurrebat
ristus eiiciendo daemonia, comerendo sistates &G
166쪽
. Vullo aute distinxit per tres dies,ad significadu totur pus ordinatu ad haecperficieda,& ad modii perficiedi adis impledum.trinarius em persee ionem signincat.& rursus principiit,mediii,& finis,perseetione significatur te alit principiti,cras medium,& tertia dies finis est.Et ipsa qui.' de opera absolute sibi dias attribuit dicens,Ecce hiicio dismonia&c.modia vero perficiendi cu nota necessitatis gnificaui dices oportet me ambulascivi 8c silavolunt tem & neccritatem inaplandi diuinam praeordinatio orem significaret.de larat siquide deus ut dias Iesiis discurriret praedicado tanto me,& in Hieiusale occideretur,non ah Herode,sed a Pilato. TAd tertia quo lucilla dicitur costructio literatis inura nitar sili Hierusale sit nominatiui casus,&ordinada sic est litem Aa Hierusaleno capit propheta perire extra:hoe est, quia Hierusale no recipit,no est capax huius gratiaea pro pheta perire miraT24 diceret Hieruside ilita operli dat occisioni prophetam p no recipit vitationem huius maliquod est occidere prophetasNnde &siatim dias subiugit, Hierusale Hierusale quae occidis ςphetas &c.assignas pro causa quare in tetintu massu deuenetit a Gmnatione 5ccavi patet in imuM aec de tertio.
Clica quartu,scilicet omnia mihi licent,sed non monia expediunt.omnia mihi licet,sed ego sub nullius redigar potestate &c. ambiguitas duplex occurrit. Primo circa prima parteiquonili cotraria implicare videis tur.clicita cora deo,& non expedientia propter offensi, ne hominu u indetpediutur a bono.Na si no Nesilit ad honud novit licitae&si sint licit Mnsi irripediuta bono. TDeinde circa secuda parte:quia aut est sermo de redaetione totali sub alterius potestate,aut de subiectide quo ad alique actu pro tuc.Si primo modo,sermo no videtur ad Dropositum .perinde est enim ac si dixisset:sed ego sub nullius
Uto perpetua potestate.qud ad nullum videtur propon lapostoli in illo loco.Si secundo modo superba videtur G
167쪽
stulta Sc impossibilis sententia: u impossibile videatur hominibus couerantibus hsc euitare. a sicut qui litigata subsicivir pro Uic quo ad lite sub iudicis potestate: sic qui nauigar,suhηcitur pro tuc quo ad nauigatione sub nautorporeitate,& sveste cdficienda tradit artifici,subhcitur protuc quo ad aevi illii arrificis potestati. omodo ergo vesrificabitur haec apostoli sbitentiac
AD HOC DICITVR q, in his sententris apostolus
prudelia docere intedit circa opera licita ex suo generelaoc est nulla lege sibi prohibita.Et ex duplici capite docet ab stinendum quad p Bre alicitis.primo ex parte finis:feci, do ex parte operatis.Et si adluxerimus quod ipse post dum capacdoce tertio abstinendum est ex parte circuritatium .Ex ex parte quide finis dicit,omnia mihi licencis non omnia expediunt.α parte vero operantis dicit,om, nia mihi licet es ego sub nullius redigar potestate.o par re vero circunstant iu dici omnia mihi licen ed so omnia aedificant. Ex fine siquide ratio pedet eoru quae ordinatur ad fine: ac per hoc ex fine discernutur quae impediut& quae eu pediunt ad fine: at 3 inde voletes fine cosequi,eligedad cernimusqus expedivi hoc est quae impedimeta tollunt, quae utilia suntad tale finem & refutamus tam impedien tia Φ inutilia, vi te vanas emi gratia licebat ψostolo vivere de euangelio:sed quia alicubi non erat hoc utile ad finem interum scilicet tactum spiritalem praedicationis, abstinuit ab hoc licito. Ex parte vero operatis pelanda sunt valde quae fiunquimulta decet unu quae dedecet alterii.Specialiter aure liberintas uada est:vt Icilicet homo non se obliget alicui unde postea detineatur vi opossit aut quasi non possit libere exercere officili suit,aut quod decet ipm lacere vel omittere.Verbi gratia licet uxore accipere.sed quia percoiugia sub alterius potestate uteri colunx redigitur,cti quados
abstinendum nuptiis:quado scilicet hinc homo detinet
168쪽
ut non possit studio aut arduo alicui negocio vacare. TEx parte vero circunspectantium constat operationem moderandam vel omittendam quandol essemam quamotiis opus sit licitum,si tame indei offendiitur non maligni,
sed infirmi,sed pusilli,abstinendum est ab illo opere:ut n5
scandalizentur, ut non mane inde in peccatum aliquod. Verbi gratia licet vesci quocunt cibo, quia Omnu crea tura des bona est. si tamen quando p contingat aliquos ex qualitare aut hora cibi scandalizari:abstinen dum est. Diligenter autem in omnihus licitis quae quadocvomit tenda sunt, distinguendum est: quia dupliciter contingit Omittenda esse quae licita sunt. Primo quia in tali casu effecta sunt illicita ratione scandali annexi tuc,vel ratio ne no cumenti quod tunc emergere vel ratione ociositatis tune
occurrentis hoc est quod vane fieret si fiere0 8c sic de similibus.Et in huiusmodi casibus sermo apostoli intelligedus est de licito secundum se:ita quod sensus est: omnia no pro hibita, mihi licent secundum se Bla considerata. cum hoc enim statqucid ex adiuncto aliquo finitiari accidete fiant illicita,vel ex parte finis,vel ex parte pers a vel α parte spectantium.Secundo quia melius est in tali casu omittere illa: ita quod sermo apostoli fit de licitis non solum secvno
dum se,uerum etiam in casu illo occurrere. Et licet utroq;
modo possint verba apostoli glossari si spectenir ad prima
cuiustibet sententiae partem cscilicet omnia mihi liceni ter repetitam,s tamen ad subsequentem cuius p partem speactetur, secundum sensum selum quaelibet sententia sonat: dum istius melioris negatio contraponitur in singulis adiicitum.In prima siquidem ait,omnia milii licent,sed non Omnia expediunx: vhi negatur melius expeditionis honu. Et non dixit sed aliqua impediunt. vhi affirm aretur mala impedimenti. In secunda quo ainomnia mihi licent,scilem sub nullius redigar potestate:ubi negatur melius libertatis bonum .Et non dixit,sed ego stib nullo redigar pecca. to:ubi mala peccati nutus opponeretur. In tertiλ demu
169쪽
ait: omnia milii licent,sed non omnia aedificanubi mesius sedificationis spiritalis bonum negatur. Et non diri sed quaedam deseruunt seu scandalizant,hi malum scindati Opponeretur.Et propterea sentetis ises de licitis qus ex consilio omittenda quandoysen intelliguntur iuxta planum literae sensum. AD OBIECTA autem in oppositum respondedo, dicitur falsiim esse ci, omnia non expedientia sunt illicitarimo salsum etiam est omnia impedientia esse illicitaanulinta enim sunt quae impediunt a meliori hono fine,quae tae mensunt licita:vt patet de coniugio impediente conterras plari libere quae domini sunt, & tamen est licitum :
TAd alia obiectione dicitur 6 non refert intelligere hanc sentenriam de perpetua vel temporali subiectione:quo niam sermo apostoli non tendit ad euitandam omne subbie,stionem,ut obiectio interpretatur,sed ad euiiadam sub lectione siue simpliciter siue pro tunc,qus detineret ipsum' a meliori opere.Nam si prudelia huius mundi renuit qu, do petere vel suscipere aliquod beneficium ab aliquo,ne inde quan alligatus sit ad aliquid committendit vel civit. tendum quod intendit ipse mittere vel omittere:multo magis prudentia Iesu Christi docethomine abstinere dol ab aliquo licito,ut liber totaliter sit ad ea quae religionis aut sancti officii sunt.Experientia siquidem testari videtur multa meliora hona omitti a religiosis propterea quia non ussunt hoc Pauli c5silio,Omnia mihi lices,sed ego sub nullius redigar potestate:sed alligauerimi seipses particularibus beneficηs seu perisnis,& inde detinentur Rabstrahuntur a melioribus bonis. Haec de quarto. Budae dieax.Aprilis.Μ.Dacriiij.
170쪽
lum: in quo quatuor tractantur.
CCVRRVNT decimo tractandast quatuor apud Ioannem euagesistam. Primum Ioan.v.Si ego leuimoniuperhibeo de meipis, temmoniti mea
Secundum quot Ioa.v. Quomodori vos potestis credere,qui gloriam a G inuicem accipitis , & gloriam quae a
solo deo est non quaeritis: ITertiuIoanaciiij.Ιn domo patris mei mansiones multae sunt: siquo miri dixissem vobis: avado parevobis locii. v artu est Ioaacvη.Linuc clarifica tu me pater apud te. metipsum claritate qua habui priusqua mud fieret apud te. Irca primum scilicet,Si ego testimonium perhibeo de meipso,testimonium meum non estrum dubium occurrit ex duplici capite. Primo - uia conditionalis ista salsa videtur,sive anteco dens demonstret Christum in*tum homo , siue in*tum deus.Nam Christus non solum secundum diuinam natu. ram erat impeccabilis,sed etiam secundum humanitatem assumptam:ac per hoc secundum quacul naturam perhi heat testimonium de seipso,non potest mentiri: Sc consoqueter testimoniueius erit verv. cuius oppositu coditionalis ista significat.Et augetur dubitario ex eo Φ ipsemet dominus Ioan.viii.quu dixisset,Ego sum lux mudi: 8c Iudaei poneret ei,Tu de teipse testimoniti phibes ,restimonia tuu no est verit.rndit Iesus 8c dixit eis:Et si ego testimoniuperhibeo de nieipse, /erum est testimoniti meumrubi ci
re apparet dominum asserere contrariam conditionalem.
AD HOC DICITVR in simpliciter Sc absta
lute loquendo,Nonditionalis secunda quam protulit do. minus Pranxiii .est vera& asserendarissa autem quae ex Dan.vallata est, ton est extendenda es exponiaida iuxta