장음표시 사용
511쪽
corripuit. Corporalis poena, quam
linisti Mose innixit. DE PRIMO
mulus qui & Paulus. Hebraeus Hebraico voca- ulo appellabatur Saulus, sed postquam Romanum Proconstitem convertit ad iidem, cui nomen erat sergius Paulus, ipse quoque loco Sauli Pauli nomen accepit. An ipse hoc nomen ita mutaverit, agentiles Romani, quibus Pauli quam Sauli nomen usitatius erat ec notius, eum ira appellaverint, non res M. Sine providentia tamen naec mutatio sim non est, sed ideo gentile nomen Saulo impostum, ut per hoc confirmaretur vocatio ejusi docendas gentes ,& ipse in nomen ei esset monitorium, ut diligenter in hoc incumberet, unde etiam nomen hoc ipse usurpavit in omnibus suis Epistolis ad gentes, ec in sola ad Hebraeos Epistola omittit. Foret hic campus dicendi de impositione nominum , quam illa originem & quem usiam habeat. &an licitum nomen lamel acceptum mutaret Sed fit hoc alibi. Ex hoc nomine patet, Paulum fuisse praecipuum doctorem gentium in fide & veritate,
. . Tim. a. v. 7. non autem Petrum, ut si cuiquam
competeret esse caput Ecclesiae, ex Ethnicis colleche, non Petro competeret, 'ui Hebraeum suum nomen retinens, ibit doctor circumcisorum , sed Paulo, qui nomine Hebraeo deposito Ethnicum aia sumpsit, ut vocetur doctor praeputiatorum, Gal. a.
DE SECUNDO.RSpletus Spiritu S. oculos intendit. Apostoli
duplici modo dicuntur repleri Spiritu Sancto. I. Cum imbuuntur donis spiritualibus, Actor. a.v. . II. Cum a spiritu S. excitantur ad aliquid cum zelo & servore agendum, Actor. 6.8.& 7.'. sic hoc loco sumitur. Dona Spiritus S. non semper acui liter 'perantur in homine, sed se exserunt in occasionibus qui obtingunt. sic cum Paulus videret injustitiam & militiam hujus magi,exardescit divino zelo ; sicut Christus cum videret hominum incredulitatem, Ioli. 13. v. 38. Est si num boni comesonatoris exardescere zelo,cum videt homines malitiose peccantes. Sic Chrismis, Ioli. a. v. i , Is. Sic Paulus, Actor. 17I. 16. Sic Loth,2. Petr. 2. v. 7 Pr
pter hunc etelum, ni ministri vocantur, at teri .e,
de qui hanc siliedinem non habent, inutiles sunt administerium, Matth. 1 .v. Ia. Est indicium veri amoris, quem gerunt erga Pregem suum, sicut qui amat, facile exardescit zelo , seu sancta iracundia, cum ii, quos amat, sunt in periculosa actione. Sicut gallina, videns pullos periculose circum cursitare, non desinit Hocitare cum iracundia donec redux e. rit, ita miniitri,Matth. a 3. v. 37. Hinc comp. arantur vigilantibus canibus, qui heros excitant & in lares involant,Esag6. v. Io, II.- Debent quidem sal gelimiscere mansuetudine & pace, Marc.9. v. so. 2 Tim. a. v. a . Sed tamen non ita debent amare pacem, ut
deponant Zelum; utrumque malum est, & si nimis sis austerus , dc si nimis sis mansuetus: Sed gravius tamen est excedere in lenitate, quam excedere in zelo quod patet si compares Exoa. 32. 19. Cumi Sam. 3.v. Ia,i3. Eli punitur, Moses non punitur. Potius igitur precemini, Deus det ministris vestris hunc et jum, quam ut propter eum eos odio habeatis. Parratio est magii tr. atuum. Hi quoque debent excandescere zelo, cum audiunt crimina Patrata. Si non ficiunt,Spiritus S .non est in iis . Videa.Sam. I 1. s. Idem debent omno Christiapi, I. Cor. s. a. Psal. II9. 36.
Ncrepatio& objurgatio est gravissima. Salutat
A cum valde inhumaniter, appellatque plenum mnis doli, i e. versutum. Versitia, actutia, callidi
Meheptat) est vitium, quo homines malitiam sitam tegere,ic quod malum est seb specie boni pa trare possunt. In eo enim differunt prudentia&asluita, quod illa bonum docet facere sine specie m li , haec vero malum novit patrare sub specie boni. od bonum est sepe habet speciem mali, & ideoo positionibus impeditur. Hanc speciem mali ab actionibus bonis posse removere,ec ' 'positiones se. liciter vincere prudentiae est. Malae actiones induere pollunt speciem boni. Maias igitur actiones probe posse colorare & tingere,ut non diseliceano opulo, malamque causam ipeciosis rationibus postejustificare,versutiae est. Qui sinceri sunt de bonum amant, id agunt,ut vitent scandala & speciem mali. ideoque sunt studiosi prudentiae. Qui mali sunt & malum amant, etiam conantur ut vitent ij cciem mali,&malum suum vestiant specie boni, ideoque sunt studiosi astutiae. Vide exemplum, Gen. 3. ubi si pena, calliolate sua Evam seducturus ad iaciendum
512쪽
malum prohibitum, variis Sophilaratis malum illud palliat, ut habeat se em boni. Contrari uinexemplum lapientiet, vide Actor. 13. 6, 7. &c. Ubi Paulus, volens ectugere periculum a educaeis&Pharisaeis, communibus hostibus,imminens per ve rum , justium, & nihilominus prudenter excogit tum prςtextum communes holles inter se dividit,&sic divisione eorum satratur. Haec illa simplicitas
columbina cum prudentia serpentina, Matth. i o. v. 36. Columbae neminem provocant, neminem lacessunt, mini injuriam faciunt, sed nec ab aliorum injuriis ullo modo se defendere norunt. Serpentes vero pugnant & laces lunt omnes, & cum nocuerunt , nCrunt curvis ambagibus Dor luminae ita evadere, ut noceri ipsis non possit. os debemus columbas imitari in hoc ut neminificiamus injuriam, serpentes vero in hoc, ut iniurias hosfium sipientibus& innocuis artificiis possimus effugere. Sic erimus prudentes. Si vero hoc tantum studemus ut serpentinam malitiam specim sis artibus pingamus, erimus callidi ec falsi. Vide Rom. 16.39. 3 plenam ρα ζγας, i. e. audaciae. ἐαῖ.ργὴς est facilis ad patrandum ec designandum, i. e. audax. Qui callidus est sine audacia, arum nocere potest. sic & qui prudens est sine 6rtitudine, parum se defendere potest. Sicut calliditatis comes est audacia; ita prudentiae sonitudo.ήι oti αἰ- sunt πυιτ . a. Petr. a. Io. Quid di δε- runt audacia& sortitudo λ Id docetur a. Chronic. 17. v. 6. Fortitudo est elatio seu obfirmatio cordis in viis Domini. Sed audacia est elatio cordis in viis Diaboli. Fortitudo est constantia & obfirmatio cordis in bono,orta ex fide et amore in DeumIudacia est constantia & obfirmatio cordis in malo, orta ex impudentia&atheismo. Cum homines non credunt esse Deum mali vindicem, Zc cum ita occalluerunt, ut nulla turpitudine pudefiant, tum quidvis audent.
Secundo appellat eum filium Diaboli. Omnes homines, qui non sunt per Spiritum S regeniti, possitnt appellari filii Diaboli, quia Diabolus iis dominatur , eosque quasi ex se genuit, L e. naturae &malignitatis suae eos iecit participes, I. Iohan. 3. v. Io.M. altu. 13. v. 38. sicut Deus, regenerando natum
suae perinfusionem spiritus s. nos facit participes, et dominium super corda nostri capessit, et . Petr. r. v. . ita Diabolus venenum suum in nos evomit, de per id,tanquam per laqueos, animς nostrae dominatur 4 speciali modo illi sunt filii Diaboli. qui Diabolo similes sunt in odio Dei ta veritatis, mPRAc et Ic Us Ecclesiae persequutione. Vide Iohan. 8 &
qui ideo etiam appellantur generatio viperarum, Matth. 3.7. quia in se gerunt venenatum illud Ee amarum odium veritatis divinae, ut bellum serant
adversus Deum de Eccletiam. Isti quoque s ciali modo sunt filii Diaboli,qui expressum foedus parti
sunt cum Diabolo, seipsi totos tradentes ec eum pro Patre suo agnoscentes, Deo penitus abnegato. Talis fuit Elymas & omnes venefici ac magi. nec non idololatret. Hi enim Diabolum sibi in Deum
dc Patrem eliguntinctor.8. v. 23.
Tertio appellat ipsit in inimicum omnis justitia . Duplices sunt hostes justitiae. I. Qui iraturalem ha- nt aversionem a justitia & delectantur in injustiati a. Hoc sensu omnes homines natura sunt hostes Dei, Rom. s. v. Io. ε 3. v.7.Col OTI .v. ai. II. at
ipso intelle justitiam omnem improbant,di toto corde oderunt persequuntur. Caeteri homines luce naturae approbant quod bonum est, de meli ra vident, probamque etiamsi deteriora sequantunsed hi penitus detestantur quod iustum in m G
ctum. Caeteri, si ipsi non sunt probi, i Ant tamen pati ut alii sint, sed hi alios ob probitatem perse
Quarto denique ipsum appellat perversorem rictarum vi m Domini. Viae Domini sunt doctriana salutatis, quam Deus in verbo suo revelavit de modo & mediis accipiendi salutem. Hae viae sunt rectae, id est, vere dc infallibiles, quia infallibiliter ad salutem ducunt. Sed Diabolus per sita instrumenta hanc veram doctrinam adipiscendi salutem ita pervertit, ut homines non adipiscantur salutem. Quomodo homines pestiunt pervertere quod -ctum est 3 An homines quod rectum est possitne sacere curvum 3 An quod verum est posmint facere
salsum' est. Non hic sensus est; sed quod homines zizania injiciunt tritico ermentum mage, veritati miscent errores Sc humanas traditiones, per quas veritatem in verbo revelatam obstiarant, ut
non videri nec recipitossit ab hominibus. sic hic Glvmas Iudaeus cum esset , dc rectas vias Domini Escriptis Prophetarum nosset, fabulis & Gmnii, sivis eas miscuit,& ea per miracula de sophismata callida confirmavi ut homines, putantes se recipere vias Domini, revera reciperent vias Diaboli.
I. sit hoc speculium in quo contemplamur adera clerum Romanum. Ovum, ovo Emilius
513쪽
non est, quam Elnnas & Clarus Romanus,praese tim, quia a praecipuis Romanensibus conceditur, Iesbi .
i. Si illi sunt filii Diaboli, qui Idolis sacrificant,
veritatem Ecclesiam persequuntur ; quomodo hunc titulum ne abimus Clem Romano, cum c stamus horren m illorum idolomaniam de crueli unas lanielias, eorum insu in Ecclesia Dei institutas. i. Calliditas eorum &falsitas, in mala tua caularassianda &justificanda, non potest esse snota iis,
qui aliquo modo exercitatos nabent senuis in e rum scripti ec quotidiam conversatione. 3. Audacia ipsorum quanta sit, praesertim in convitiandis & resistendis potestatibus, oculis nostris quotidie conspicimus de auribus audimus. 'Sed quo praetextu iactes eos inimicos omnis justitiae 3 Duplex est justitia, Euangelica&
3. A materia seu objecto fidei, doceto non in s
lum Deum credere,sed credere in Angelos, Mariam& alios Sanctos. Quos enim docent adorare, in eosdem docent credere. . A forma fideio Vera forma& natura fidei in eo consistit,ouod contrita & dejecta corda totis viribus recumbant in Dei misericordiam,Christi merita, verbi promissa, Sacramentorum obsi nati nem, & seipses salutis certiores reddere la ranta Ab hac forma fidei Romanus Clerus satagit homi
nes avertere, condemnans eam ut praesumptionem,
desens dubitare potius & incerta spe contentum Quoniam igitur Clarus Romanus tam similis huic Elymae; quid mirum quod nos Ministri subinde in concionibus nostris eodem lixivio caput ejus Vrsundimus Z quid mirum, quod Magistratus no-
ros hortamur, ut pleni Spir. S. oculos sios in eum
L s. quam acerbi hosti sint justitiet Euangelicae, intendant & pessimis ejus consiliis vigilanter attenet m est ex eo, quod nihil magis oderint & persς- dant i quid mirum, quod auditores dehortamur aqua tur, quam doctrinam de austificatione pecca nimia dc periculosa cum iis conversatione & com- toris per fidem in merita Iesu Christi. Quod etiam i mymionet Non secimus hoc ex ira, sed ob easdem sint hostes justitiae te is,non solum patet ex impia i rationes, ob quas Paulus Elymam ita tractavit. vita Sacerdotum & Monachorum in coenobiis, ita j II- sit hoc speculum in quo nos ipsos contem- etiam ex impia potestate, quam sibi sumunt ii prae qmur , & quales natura tuerimus observemus.ceptis legis per L ensationem sitam & traditiones Demus operam, ut hac reprehensione utamur pro suas nullandis&λlvendis, quoties id vident in- i hculo, in quo Ope contemplemur naturalemn servire suo usui in materia conjugiorum,juramen i stram miseriam. Omnes natura sumus pleni callitorum, foederum, M. j dlx te Saudacia, Ierem. 17. v. 9. Omnes sumus nar quis autem non videt, quod rectas vias Do- tura filii Diaboli. Qui enim ex Deo non est genitus, mini pervertant, qui verbum Dei manibus homi- Diaboli filius est. Iohan s. v. io. Omnes natura si
non eripiunt, ne legant ac examinent, qui loco mus hoste justitiae, Rom. v. io. Omnes erramus verbi tot humanas traditiones porri unt, qui vera sicut oves a rectis viis Domini, Esai.y3. v. 6.& cor- Sacramenta tanto eremoniarum iugo contami- l rupimus vias nostras,Gen 6. i alerem .9.3. iv. Elynant,& in summa id unum apunt, ne populus sciat i mas in his omnibus fuit confirmatior per co uetu-jur, & via, Domini in libro His scriptas. l dinem & spontaneam malitiam quam nos, sed in 6. Denique si ideo Elymas tam acriter repre- mnes tamen ita corrupti sumus ut hi omnes tituli henses quod Sergium conatus est a fide avertere; optimo jure in nos quadrent, cum consideramusruid clarius. quam quod Iesultet & Monachi ean- l quales stimus in naturali nostro statu extra gratiamem reprehensionem mereanturὶ Qui enim homi-l Christi. Exclamandum nobis cum illo bubulco quines avertit a regula fidei, a fundamento fidei, at conspectit bufonis, movebatur ad exclamandum dimateria fidei, a torma fidei, is certe a fide averte- gratias agendum Deo, quod talis non esset. Con- re dicendus est. At Clarus Romanus homines aver- templemur igitur nos sepe in hoc speculo,ut intuitit. tu nostrae corruptionis ac miseriar doceamur&ex. uidi citemur ad fugiendam iram Dei, Matth. 3. v.7.id-d que non ut Plinicei & sadducaei, sed sicut mon mur ibidem,v. S. serendo mi eius dignos pinnitentia. Nec majus est ad solatium hauriendum argui. A regula fidei, non docens credere quic
rietis & Apostolis,sed quicquid
seriptum in Propheti finierit & docuerit Romana sedes. a. A fundamento fidei, ducens non confidere in
resim Christum usque justitiam, sed in seipsum i mentum, quam si in talibus si ulis intueamur ec merita propriorum operum M ini factionum. seriam a qua liberati sumus. Hoc enim lacit nos esse
514쪽
eontentos statu gratiae in quo sumus, Etsi is immittat admirationem, sed terrorem & contritionem non est persectus, sed omni genere calamitatum cordis iratam p r doctrinam Euans lii, quippe nermixtus, tamen si compariatur cum hoc sp ut Diquae rassionum Chi iiii enarrans, ita dat materiam naturalis nostrae miseriae, excitat patientiam ci gra liolatii, ut simul ostendat terribile inculum irae dia
titudinem. - . vin* contra peccata.
Hactenus reprehensio Elymae, sequitur O Tora' ili, eius punitio. Postquam coim Npyςhς' m ' Actor. I r. v. I 3,I , Is, 16, 17, 18. nunciat manum Domitii fore contra ipsum ; ita uti a cecus orius,ad tempusiolem non ςoni ou Viij CONCIO CLii.& quod denunciat, consestim sta implatum est. Di-ls i iiii, Ecclesiastica conlinit id du hu 'o p Aulus i. Corinth. a. se dccxteros Apostolos prior est cladis verbalis,quae conust i in dς 'Π L comparat cum Architecto, qui fundamentumiione poenae. Posterior est clavis alii, qu*ςQd 'iponit, nec non cum horiulano, qui plantat, indi stit in inflictione poenae. Haec postcri Ur nun tantum narios vero particularium Eccletiarum Ministroses ,rivativa, consistens in eo, quod quis arcςx x b comparat cum iis, qui fundamento posito sepe ociis ecclesiasticis, eda participatione sacramς ' struunt, & qui germina. plantata humeri t. idiorum, sed etiam positiva, coniis lens in eo, quod enim erat ollicitiai Apollolorum,ut hinc inde per- ruis pronuntiatur maledictus ac maran)xb , S inantes, & terrarum o m peragrantes, es tabolo traditur corruptionem carnis, i - Cor. s. iras plantarent, iisque deiide prcficerent ordinarios v. s. id est, ad frangendum dominium pecca i pur Patiores, Daciores. Rector .& Diaconos, qui cuia tentationes & terrores diaboli. Sed haec disciplina, libet particii lari Ecclesiae.ab Apostolis plantatae liu uantumvis sit realis dc yositiva, tamen non cit nisi ficandae praeelsent, ut firma maneret; iurino cresce piritualis ena Pristinis autem temporibus, cum rei S propagaretur. Eeclesia nondum es et sub Magistratu Chri iliano,' In nac peragratione orbis eminens fuit Apost cujus gladio defenderetur contra holles, Deus sublius Paulus, cujus q tuor itinera ex Oriente in O Apostolis aliquando concessit potestatem corporali lcidentem reliqua parte hujus libri nobis explican- supplicio exercendi diiciplinam in impios hostes, tur,cum particularibus illis contingentibus, quae in ut di quoru exemplis absterrerentur caeteri a persc-lsingulis itineribus ipsi obvenerunt. Nos adhuc subcutione A postolorum, ut patet ex hoc exemplo & manu habemus hiltoriam primi itineris, quod in ex exemplo Ananiae,Ait s. nec non exemplo Elisaei egressum Sc regressum dividitur. In egrestu ex O-Σ. Reg. i. v. Hoc igitur cum sit extraordinarium,iriente versus Occidentem, sequentia ipsi obvene- nihil aliud inde posuimus discere quam hanc gen frunt. I. Primo omnium venerunt in Cyprum In
quod ministris hodiernis detur potestas talis percu- pro transfretaturi essent i i terram firmam,riindi coecitate corporali,sed tamen spirituali 1, vide t Ioha ines Marcus qui ministrandi causi cum lo Ioh. y.v. 39. Actor. 23. v. a M. *6. i & Barnaba egressus erat, eosd serit,& in patriam. Sequitur conversio ipsa, consistens in eo, quod revertitur. IlI. Ipsi nihilominus pergentes in ui- sergius haec videns credidit, perculsus super doctri venerunt Antiochiam Pisidiae, ibique Synag na Domini. Haec verba non continent descriptio-igam Iudaeorrum ingressiaca praese iis nagogae adnem totius conversionis, sta tamen continent duo loquendum implati, egregiam habuere concionem dia principia, quibus positis, tota conversio sequi-l de IesuChristo,cujus verba Ecesse ius describuntur iur Posita enim fide dc contritione necessirio sequi-ia v. i6. ad finem hujus capitis. I V. Ex Antiochiatur emendatio& sanctitas vitae. Contritio enim pa-l tandem eiecti, venerunt in Provinciam Lycaoniam.
ii metum & timorem,qui peccatum compescit; si & quid Li eis obtigerit describitur Cap. 1
des vero parit amorem, qui obedientiam producit. i v. 21.
Quoniam autem de natura contritionis & fidei ali- Hac vice primum paucula dicemus dediscessubi clarius dictum est, nolumus hoc loco ei rei inhae-l Ioannis sive Marci, quo Paulum ac Barnabam quirere. Percullio superductima Domini sic non no-i buscum egressiuaerat, deserit v. 13. Si histimam di
515쪽
libros N T. inter se comparamus, multa sunt, quae de hoc Iohanne sive Marco describuntur. i. Familia ejus, quod fuerit filius Mari e soeminae pi v, qtiar
domum tuam commodabat in templum, ubi confregabantur Christiani, Acio a. v. Ia. 2. Bonum
sius propositum & initium in opere Domini faciendo. Exiit enim cum Apostolis, at iplis ministraret in praedicatione Euangeli inter gentes, Ach. iv. t. Desectus citis in hoc bono coepto. Pertaesus enim operis Apostolos deseruit, & Hierosolymam in gremium matris reversus est,Actor. i 3. i 3. . Dinsatum quod propter hanc desertionem otium est inter Paulum Ec Barilabam. Cum enim sub praeparationem se cundi it neris Barnabas suaderet, ut hunc Ioannem Marcum denuo secum sumerent, de Paulus non judicaret aequum denuo comitem sumere:qui semel tam turpiter eos dese ruerat,tum acris contentio orta est inter Paulum & Barnabam, ut a se invicem smararent se,ic quisque sua via prificis eretur ad vilitandas Ecclesias inter gentes plantatas, Act. is. v. 37, 38. e. Describitur etiam causarropter quam factum, ut luper hoc Marco Apollo-li ita inter se contenderent & discordarent, quia videlicet Marcus erat. Barnabς cognatus,cui Barnabas
nonnihil impensius indulgebat,Coloss Io. 6. Rc-ditus hujus Ioannis Marci ad ossicium quod deseruerat , eiusque cum Paulo reconciliatio, a. Tim. . v. ii. Philem. 2 .
Ex his huer se comparatis,multa disci possent,sed, nobis tenendum, quod hic textus suppeditat, videlicet , quod fideles, postquam bene coenerunt, pead tempus deficiant A naccescant in bono opere Domini. Non dico, quod qui bene coeperunt tandem penitus deficiant, sed quod qui bene coeperunt, ad tempus fac scant in bono opere Domini. Ioannes non penitus defecit, ut audivistis ex 2. Tim.
V. II. sed tamen ad tempus remisit de Glo ec se vore in opere Domini & commoda mundi respexit. Debeoant filii Dei quotidiane crestere &servidiores fieri in opere Domini, sed loco ejus saepe decrescunt & refrigescunt.Sicut in media aetate arbores cum maxime de bant crescere, aliquando flaccescunt, marces uni, folia amittunt ec vita circa finem cstatis revirescunt: Ita fideles ad novam vitam regeniti, sabinde ad tempus ita nacccscunt, ut serenova regeneratione indigeant. Exemplum tabes in Davide , qui cum esset filius Dei, qui regenerationem sitam tot egregiis documentis manis claverat, tamen spiritualis vitae tantum passus ei h
torum tamdiu succubuit, ut necesse habucrit novum cor , & quasi novam regenerationem sibi, Deo petere, Peum. si . Patris exemplum sequutus
est filius Salomo, qui poliquam in pietate a pa
rentibus tam bene educatus eiset, ut patet Piov. 3 .& per apparitionem Domini in vera sapientia confirmatus, per ii sum vani mundi adeo vat .us factus est, ut in vanitate sere consenuerit, antequam vanitatem mundi recte cognovit ec abnegavit, ut patet
ex ejus Ecclesiaste. Ire N.T. habes excinplum Galatarum,de quibus quid Paulus dicat, vide Gai 3. 3, .& s. v. 7. In Spiritu coeperant, admodum ferventer veritati obedierant,sed postea adeo flaccescebant,ut sere toti fierent iterum carnales. Similiter Demas Pauli fidelis comes et coopeiator, Philem. 24. vide quid secerit r. Timoth. . v. io. non quod plene a fide deiecerit,sed quod plane sicut Marcus commoditatem vitae masis amavit, quam trediosa itinera in opere Domini. Sic Episcopos dc EccLsa Ephesina, Apoc. 2. v. ,s. Non defecerant plane a fide, dat enim iis testimonium fidelitatis, v. a. rc 6. sed tamen flaccidi facti erant in spirituali vita. Haec exempla nobis non proponuntur ad imitationem , sed ad Ummonefactionem,ut aliorum casu , discamus e Gse cauti, ne dc nos deficiamus. Et si enim fideles h bent promissionem, quod virtute Dei sint custodiendi in fide, ne fides eorum deficiat, Luc. 22. I. Pctr. I. tamen non habent promissionem quod non possint graviter flaccescere, sc gravibus corripi spiritualis vitae deliquiis, nisi sibi ipsis bene attendentes hunc cisum praeveniant. Caveamus igitur. Nam l. Gravissime Deus hortatur id perseveran
tiam, Actor. I i. v. 23. I. Coiinth. IO. V. 12.2. Gra
vissime castigat retrogrados, Luc 9.62. Si non crescimus dc proficimus in gratia est damnabile peccatum , nedum si decrescimus, dc deficimiis.Nec rantum Deum ossendit, sed nos solatio ὀ certitudinermenerationis nostrae spoliat. Constantia enim si latii plane dependet a constantia nostiae pietatis. Hac desciente, illa deficit: Quomodo autem cavebimus hoc decrementum & deliquium vitae spiritualis 3 Per quotidianam poenitentiam "idianam Quotidie peccamus deficimus, declinamus, descendimus a culmine
ratiae, ad quod elevati sumus per r generationem.
taque per quotidianam poenitent ana. humiliationem, dc precationem nos debemus elevare ac retrahere. εc proposita vota, desideria, conatusque nostros quotidie renovare. Sicut pila per vim sursum
impulsa innata gravitate petuo tendit dcorsum,
516쪽
nisi perpetuo repellatur. Sicut pondera horologii perpetuo sua gravitate descendant, de quotidie
trahenda sunt ; Ita cor nostrum per restenerati nem Spiritus semel elevatum ad qucrenda coelestia, innato appetitu , rerum terrestrium perpetuo deorsum nititur & plane descendit, nisi quotidiana po nitentia elevetur. Sedulo igitur hune desectum caveamus & sequamur consilium Apostoli, Hebr. i 1. V. tr. ubi respicit ad historiam Mosis, Exod. i7. I a. Si sie faciemus constans erit nostrum solatium &certitudo salutis et Deus nos inveniens in constanti labore, tandem transseret in eam vitam, in qua sine
omni labore & reluctatione possimus esse sancti &pii. Tertium conting quod Paulo in hoc primo
itinere obvenit, sint in urbe A ntiochia, non illa Syriae, ex qua egressi erant,sed Pisidiae, in Asia minore. Huc enim cum venisset, &Iudaeorum synagogam die Sabbati hi ingressus esset , a praefectri Synagogae invitatus est, ut aliquid conseiationis vel adhortationis loqueretur in populum,in quem finem egres ibi habuit concionem, quae noc capite dei
. Quatuor sunt autem de Lia concione in textu. I. Occasio concionis. a. Praeparatio ad concionem. 3. Concio ipsa. . Concionis essectus.
Occasio concionis suit, quod die Sabathi Synago in Iudaeorum ingressus post lectionem Mossic Prophetarum invitatus fuit a praesectis synagogae, ut ii quid consolationis haberet, loqueretur ad populum. Publicus Iudcorum cultus duplex erat, qui in templo fiebat dc qui in synagogis. Templum
non niti unum erat, idque in civitate Hierosolyma. synagogae autem erant in singulis urbibus, non solum in Iudaea, sed etiam extra Iudaeam in urbibus gentium ubi Iudeti habitabant. Templum erat typus ac figura sacramentalis Christi eccoeli, ideoque Iraecipuus cultus in eo peragendus consisti hat in sacrificiis , mortem Christi pNfigurantibus , ct in musicis cantilenis , tum v calibus, tum instrumentalibus, quae gaudia coeli significabant. Synagogae autem Inullum alium habebant finem, quam ut in die sabbathi ibi fieret publica lectio & praedicatio Mosis & Prophetarum, ut
est Actor. Is . ai. una cum precibus. Nam quod ad sacramenta Pascha & circumcisionem, ea domatim
administrabantur. Hae synagogae habebant suos praefectos, qui erant quasi connitorium Ecclesiasti- eum qui te stiones & adhortationes peragebant,
disciplinam exercebant, & ordinem curabant. His
in more positum erat, si quos viderent Iudaeos peregrinos lectioni interesse, ipsis copiam sicerent i quendi ad populum exhortationes Zc consolationes haec enim duplex vis voculae in si vel
lent. Et ex hoc more etiam Paulus ibit invitatus. Distendum nubis hinc erat. I.Quis scopus omnium concionum , nimirum adhortatio & con latis. 1. Quae sorma cultus publici, videt. lectio te expli in io Ser plurae, cui sine dubio preces publicae tu runt adjunctae. 3. Nihil agendum contra orginem& de rum. Ideo Paulus consedit ec exspectavit, donec ad loquendum fuit invitatus. Sed properemus ad alia. Invitatus. se praeparat ad loquendum , idque 1. Per postillationem silentii annuente manu, qui mos est ad populum dicturis, Actor. i 3 .v. 17. & I . 3. & et r.. . unde discimus,quod modesti & honesm gestiis in concionando non sunt improbandi. i Per humanam compellationem, quae est v. 16.&recurrit, vere 26. quam propterea hic praeterimus. Compellat eo nomine quod libenter audiebant;
tabant enim satis beatos, si modo Israelitae& filii generis Abrahami appellarentur,si ves multum a essent ab operibus Aoraliae. Sicut hodie multi se sit iis beatos putant. si modo Christiani appellentur, etiamsi doctrina &vita aeque dii tanta vero Cesiastianismo ae Turcae& Iudaei. Oratio ipsa tota in sistit in una antithesi qua inter se ophonit beneficia, quae Deus Israelitis in v. st exhibuit. & beneficia, uae exhibuit in N. Testamento, hoe sensit: Etsi
leus Patribus nostris in V. T. multa magna eo buit beneficia ; maximum tamen omnium hoc est,
uod ex semine Davidis secundum promissionem esum Christum excitavit. Vos topulo in Synagingia vestris proponitis illa corporalia beneficia , in
Deus Patridus nostris exhibuit: ego vero praedicabo illud magnum spirituale beneficium , quod Deus Patribus olim promisit , ec notus nunc eorubuit.
Ita igitur concio habet dilo membra , videliacet Protasin rc epitasin, seu anterius membrum a titheseos, & tum posterius membrum.
Prius membrum Apostolus amplificat recensi do benescia v. Test quae sunt. i. Quod populum et r. Magnum beneficium; cum tot essent homines, tot populi ; solos tamen 'Israelitarum Patres elegit sibi ita populum qui non minus quam caeteri
colebant alienos Deos, Ios 2 . a.
a. Populum exaltavit, id est, celebrem reddidit. dum eos tam mirabili occasione tempore Io Mex terra Canam evocavit, di in Hyptiun induxit,
517쪽
omnium oculos in eos convertit, ibique brevi tem-inam peccatis promeritam,Ezech. i S.I0 ro. Ezech. potis spatio ita multiplicavit,ut ex septuaginta an l 23. v. 9. prodierint sexcenta virorum millia praeter a. Chtallus seit & portat nostra peccata di imiiberos. Exod. ia. v. a. 7. Haec illa exaltatio populi poenam eorum nostro loco fert, Esa. ea. ii, iam quam adeo celebres iacti sunt, ut magna multi- Iob. I. ψ9. I. Petr. 2.2 .
AEgyptiorum & aliorum populorum cum ipsis
rit di te illis conjunxerit, in . 3 2. 23. ut im-
feretur tum temporis, illud Zachar. S. a 3. id 'quod tantqmirabilius est, quod haec multiplicatio iacta 3. Deus Pater Dit hominum
peccata quatuor I. Per longanimem dilationem, dicitur peccata impiorum , dum eos ad poenitentiam invi-eucum commoraretur populus in AEgypto, ubi toti rat & poenitentiae spatiuin concedit. Haec illa ανο machinc adhibebantur ad multiplicationem hujus de qua Rom a 4 2 Pet '.0 Per patientem ex spe em, cum peccata
Patrum in '. T. remisit pretio &sainfictione, velut est Od. 1 v.7. alia mou, id est per decem patienter exspectans s muli nati hare hebbeiide.
miracula, quae adeo mirabilia dc adeo terribilia Patiens ipsis erat, Matth. IS. 29. illud tempus,fierunt,ut similia vix unauam contigerint. Pharao i quo Christus venturus & pro peccatis eorum sitis- fuerat audax Aelata manu contra Dominum pec- si ilarus erat. Sicut bonus & benignus mercator caverat, Num. s. v. 3o. Sed manus Domini supralemptori pauperi merces venales tradit non pro pre- ejus nonum sese extulit. tio sed pro chirogr lio solutionis filium: Ita . in annos sere quadraginta mores eorum tu- l Deus er a Patres V. T. erat tam longanimis, ut
Iit in deserto. Magnum erat beneficium, quod ita i pro nullo irretio , sed tantum pro elairographo praeter meritum eos elegit, multiplicavit, & tam l fiiturae sitisiactionis concederet remissionem pec-
miracu ose eduxit, sed longe majus, quod cum post i catorum & vitam aeternam. Sacrificia enim Pa- omnia illa beneficia tam ingrati essent,toties contra trum, pro quibus remissionem peccatorum acci Dominum murmurarent, & semper AEgyptum piebant, non erant vera satisfactio, sed tantum chi- repetere cuperent, Dominus hosce perverses eo-l rographum satisfactionis suturae per Christum. Haec vim mores per quadraginta annos in deserto tam illa τύν de qua Rom. 3.1e. Hebr. patienter tuli nec propter eos hunc populum peni'l'. v. I s. tus ut merebatur, absecit aut perdidit. Haec vox 3, Per sapientem conniventiam, cum aliqua pec- digna est explicatu . Sunt qui malunt i cara non admodum reprehendit nec punitin legem Ie rei οφοφορηαν, nutrivit, seu nutrimentum at-l contra illa peccata non admodum curat urgeri intulit, quod sine unum fuit ex beneficiis in deserto Ecclesia, sed connivet ad talia peccata, quasi non exhibitis; per quadraginta annos in deserto , ubii animadverteret. Talis fuit nec cibus, nec potus erat, cibum & potum illic im-l de qua Matth. iv. 8. Quoniam Iudaei erant popu- mediata manu attulit. Sed quoniam omnes co-ilus durus & pravus uxoresque quae displicebant in dices ita legunt & eadem vox ά L X X. interpretibus userpatur Deuteronom. i. vers 3 i. non est 'od aliter vertamus, quam mores eorum tulit, moribus eorum se accommodavit. mores intelligit Iudaeorum peccata, non tamen illa communia, sed peculiarem illam αληρο- Deum per quadraginta annos in deserto tentarunt, Psalm Vs. Haec peccata appellat Iu orum mores, quia agnata εἰ consueta ac 'uoti- perversa inc quotidii mores, haec peccata dicitur tulisse, seu pertulisse, diana erant, oriebantur ex mara ipsis pervedole,& perpetrabantur usitate ac quotidie. Hos
herrimam Peccata hominum dicuntur ab aliquotari seu portari tribus modis. i. Homo iplastris peccata, cum patitur poe-le tractabant, & contra legem iis divortium dabant;
voluit Deus ad talia divortia connivere , ne nimis misera esset Iudaicarum mulierum conditio. . Per Paternam caritatem & accommodati nem, cum se nostris moribus accommodaret. Nos debebamus abnegare nostros mores & nos accommodare moribus Dei; sed sicut amans Pater se accommodare solet moribus filii quem amat; ita Deus. Scimus quam dii ficile sit parentibus serre mores puerorum. Cum puerorum mores vincere non possunt debent seipsos vincere. Filius potius, quam ut Patrem offenderet, debebat abnegare mmnes suas libidines de pati jactiiram ejus, in quo beneplacitum habet. Sed quia hoc filii Dei sar non siciunt a
518쪽
faciunt, Deus tam bonus est, ut potius devorare u lit filiorum injurias quam filios perdere. Haec illa qua usus est erga populum in deserto. Dicat aliquis, quomodo hoc conveniat cum eo quod est Psalm. Vs . io. & Hebr. 3. io. ubi dicitur, dc historia ipsa teritur , quod ipsorum moribus exacerbatus & iratus juraverit istam gener tionem non introituram in quietem. Quomodo igitur mores eorum dicitur tulisse λ H qc illa ipsa accommodatio , qua se Deus ipsorum moribus accommodat, quod scilicet videns eos non velle emendari, irascitur quidem & sinit sibi displicere quod agunt, immo etiam temporalibus plagis eos corripit, sed tamen se vincit, iram mmderatur, ne penitus pereant. Mores Isi restitarum ipsi displicebant & aegre ficiebant, sed tamen per amorem didicit serre eousque ut non penitus ipsos deleret. Accommoda illud Deut i. vers. 31. se- lcundum verisionem LXX. Si non sentit Pater nec calligat filiorum pravos mores, lentitudinis vitium
committit. I. Sam. 3. Sic Deus luctatur climn
stris moribus. Non opus habebat quicqv.am ςgritu-ldinis capere ex nostris malis moribus, sed poterat indulgere iracundiae suae, & exclamare, ut est Ese l. lvers et . Sed propter amorem, quem in Christo terga nos gerit, retrahit se, luctatur secum ipse. vincit se ipsum , ta nos non penitus perdit. Hac Tro-pophoria Deus erga nos utitur quamdiu in hac carne sumus, & si hac non uteretur periremus uoties peccamus: sumus enim in spiritualibus in antes, male morati, quamdiu hic vivimus, & nisi Deus patienter nos bos mores serat, ainim est de nobis. Gratias igitur ei pro hac agamus & distamus
eadem uti erga fratres, Ephes ψ. v. a, 3. Accommodate vos moribus parentum, liberorum, conjugum, amicorum. Si mores eorum sunt subinde
Odiosi, ferte, & cogitate quales sint vestri erga Deum t Quam Deo vestri mores dissiciles sunt portatu i Praesertim illi qui debent alios regere, distant Nam qui hoc non novit, aptior est ad perdendum quam ad regendum ; optima ars bene regenditum in Politia, tum in Ecclesia , tum in Oeconomia, sita est in eo, ut dis asQuam dissiculter hanc artem discunt ipsi etiam
Uintum beneficium, quod Deus Patri
U. T. exhibuit, est inductio illorum in te ram Canaan, quae hunc in modum facta est . quod septem populos ex illa terra sustulit, & temini eo rum Israelitis,in haereditatem distribuit per si,non, uemadmodum historia illa in libro Iosue nobi, escribitur. Deus non omnes populos ex terra C non ejecit, sed tantum septem. bsanserunt enim Moabitς, A mmonitae, Medianitae,&c.Et ne illos septem quidem omnes ejecit,sed tamen omnes sic re jussit,& quod non omnis ejecti sunt, factum est Israelitarum culpa ac nobilentia, uamvis non sine Dei providentia , ut Israelitae haderent per quos exercerentur in pietate & virtute, ec per quos casti. garentur ob peccata, Iudi c. a. a , za. 33. Quod a tem hos septem Populos ejecit, non iactum est ex tyrannide,sed ex justitia , ob horrenda illorum se
tera, viri I S. v. as,2 6, 17. Deuter. i S. v. 9.i2. Quod
autem Israelitas in terram hanc plantavit, non sactum ex justitia& vi meritorum , sed ex gratia, Deuteron. 6.v. Io, II. Discimus hinc, quod distributio terrae inter populos fit divinitus. Videmus quiadem homines sibi invicem per vim terras ac re- iones eripere, & alios se in aliorum locum intra ere, ut patet in migrationibus gentium Gallo rum in Graeciam, Helvetiorum in Galliam, Cimbrorum, Hunnorum & Getarum in Italiam, Pa noniam , &c. Turcarum & Saracenorum in Euripam, Zcc. Item ex subjugationibus Avictoriis p tentium Monarcharum Nimrodi, Nebucadiaeetaris, Cyri. Alexandri M. Iulii Caesaris&c. Sed tamen omnes hae confissiones fiunt divinitus, cujus est terrari omnia quae sunt in ea, Psalm. et . qui proinde desinit . quousque debeant habitare graues, Actor. 7. V. z6. quique propter reccata unum populum e scindit.&ex gratia cui vult locum eorum dit. Huic quoque gratiae vos debetis, quod hanc νmoenam, scocundam & optime munitam terram possidetis: Hujus Domini vasallos vos agnoscite& hute laudemium debitum diligenter exhibete, Dominoque servite de fructibus vestrae terrae, ne S vos exstindat, & terram vestram det aliis, ut mi natur, M. atth. a I. I. Terribile est cum Deus tot gentes exscindit ut Ecclesiae suae locum siciat;
sed tristissimum , cum Ecclesiam exscindit , &
519쪽
Is Aero R. Aros TOLICO R. CAP. XIII.
barbaros in locum ejus inducit. Et tamen hoc factiun olim in Israelitis, a. Reg. 7. restea in Iudaeis&in Orientalibus, nec non hodie in Germa
6. Sextum beneficium est, quod per annos quadringentos & quinquaginta eos tanquam ii rumpopulum & liberam Rempub. rexit per Iudices&vindices usque ad Samuelem Prophetam. Hi audices alias vocantur Misatores , Iudic. 3. 9. id est vindie . Non enim erant ordinarii Magistratus, qui iustitiam administrabant in criminalibus ec civilibus. Nec erant Reges vel supremus Magistratus populi. Nam Israel tum erat Respub. libera, cujus luprema δ: regalis potestas erat penes Deum qum in casibus dissicilibus immeditate consulebant. Sed erant belli duces, extraordinarie a Deo vocati tempore magnae oppressionis, qui hostes populi fortitudine se ornabant, ec quod negligentia populi in pol tialc Ecclesia corruptum erat, rcformabant, &postea quamdiu vivebant, auctoritat em & prudentiam suam omnibus gravibus negoti:s Reipub. interponebant. Tempus horum Iudicum dicitur durasse circiter. . annos usque ad Prophetam inuelem: sed in hoc numero magna dissicultas est. Nam r. Si computes omnes illos annos. quos liber Iudicum tribuit singulis judicibus a Iosea iiDque ad Samuelem, non invenies nisi circiter 36o. a. Si conferas quod scriptum est, I Reg. 6. I. & ab - illis so. annis demas 4. annos Salomonis. 4O. Davidis, o Sauli & Samuelis, M. Mosis in dese to,non manebunt pro Iudicibus nisi anni 3s6. Qii modo igitur hic iudicibus tribuuntur anni so ri. Haec dissicultas quibusdam tanta videtur , ut agnoscenda sit aliqua corrupi: o textus, ficta librariorum vitio qui pro 3 so.scripserunt o. Quod sane facile potuit contingere in numeris & nominibus, quae per abbreviationes & figuras scribuntur. quod etiam Spirituq S. non impedivit, sed ad exercendos nostros senses in Scriptura fieri permisit, Cum non faciat ille error quicquam ad periculum Glutaris doctrinae. 1 Alii tamen alunt tempus ju- Eicum non esse incipiendum a Iolua sed a Mose, satim post exitum ex Agupto. & ab hoc numero non excludendo , sed includendos e se annos S mueli et si postem seorsim nominentur. velle enim Spiritum S. hoc numero exprimere totum illud
Dacium. 'uod populus Israeliticus fuit populus liber, nullis subjemis Regibus, At hoc incipit ab eetitu AEgypti, cum populus, antea Regni AEgya tiaci me una , si uisiuit populus sui juris , &durat usque elactionem Saulis, quae incidit in pinstrema tempora Samuelis, i. Reg.8. i. & sic totum hoc spar tum est annorum circiter. 4s .compreheli dens quatuor annorum centurias fere cum rimidio,
ex hac periodo discamus, qua in re consist vera felicicas nationum rc populorum, videlicet in eo, quod terrae Oc Respublicae, etiam illae, qua Ecclesiae Dei praebent hospitium, habent perpetuam pacem, sed ea ipsarum pax est, qua debent esse contenti, ii quando nancis antur heroes& salvatores. quorum lingulari & eminenti virtute ab oppressi ne hostium eripiuntur & restituuntur, ut ad tempus floreant. Deus non sinit ullas Respub. in perpetua pace, &ea telix Re lib. est , quae subinde hero S nanciscitur,qui collapsa vastata,corrupta restituunt, vindicant, reformant. Sic famam Israelitis per annos so. Sie factum postea sitb Regibus. Sic omnibus ungique semper factum est Rebuspub. & Regnis , ut notum ex historiis & quotidiana experientia. Habet Deus hujus rei justas causis scit. I. ut impios in incremento malitiae impediat. Sicut post Diluvium perpetua pace ita crescebat malitia n
minum, ut in coelum niteretur ascendere, & Deus eam malitiam fregit per confusionem linguarum,&per dii persionem eorum,oui hactenus in malitia societatem coluerant, Genet ii. Ita etiamnum Deus
homines, per pacem coalescentes & se invicem seducentes ad malla per vastationes & bella consumit. deprimit, dissipat. donec fracta malitia per heroes& salvatoros ad tempus eos restituat.1. ut pios &Ecclesiam purget. Vide Matth. 3 . r. Sicut triturator ad purgandum triticum a palea per vannum illud
dissipat; ita Deus Ecclesiam per besti subinde dissipat, ut a paleis hypocristos & vitiorum rurgetur.
Sicut ut vinum purgetur, deducitur a foecibus, Ier. i. II. itia Ecclesia. Haec ideo monemus, ne pacem habentes cor ei apponamus. sed nos ad exilia &vastationes naremus. Si hactenus habuimus pacem,
valde probabile est, postea habituros vastationem, pr senim posteros nostros. Quorsiam igitur imm derata illa cur, , aedificandi, & corradendi bonai temporalia' si pie, juste, temperanter vivimus, re t quod Deus justis mediis largitur, eo bene utimur,l non quidem in pereetuum praeveniemus omnesi vastationes de confusiones' mae sed eae tamen erunt' nubes transientes. Deus dabit judices vitulices, heroes, liberatores. Experientia propriae patriae vos hoc docuit, & inde a reformatione bis expertis estis.
520쪽
7. Septimum beneficium p ulo Israelitico in V. Teii exhibitum est hoc,quod cum tandem ex li- ra Republica erexit in splendidam ec celebrem Monarchiam atque regnum. Disputatur inter doctos, an Res p. libera, an vero Regnum ec Monar-ctia sit melior forma gubernationis ξ Praeterquam cinat, aut esset secundum cor Domini, verum in ostia, Hos e. 13. ii. Saul non regnau it annos quadri inta. sed includuntur in hoc numero anni is, quibus ille ante Sc cum Saulo regnavit vel potiusjudicavit. Quamdiu saul proprie regnaverit an ad tempus post Samuelem solus regnaverit, Scri- quod plerique Mona luam Reipub. praesciant, hoc l plura sacra non exprimit, plerique putant eodem Ditem certum est, quod Rinna sint splendidiora, i anno mortuos, Nutabile, quod Deus dedit quod G displicuit. Nam l. petitio Regis displicebat, dct, men sedit quid petebant. r. Rex ipse ipsi duplic bat, & tamen populo dedit quod ubi non placebar, id quod bonum non erat. Quare Saul non placebat Deo λ i. quia non erat ex tribu Iuda, ex qua tribu, Deo decretum erat, Reges excitare, ex qmbus Meis gloriosiora quam Respub. Hane gloriam Israesitis denique Deus etiam concestir ; quod secit Regnum, cujus Reges toto orbe erant cel es, legibus, divitiis, s lientia & potentia tua. Est autem haec mutatio Reip. secta desiderio & rogatu populi, 3. RU 8. Cum enim Samuelis silii patri in ollicio successuri, essent impii lc populo graves, noluerunt an 'l sim nasceret ir, Gen a. ita erat homo impius,plius per judices regi, sed Regem petierunt, more. hypocrita, contςmptDr verbi, invidus persequutor tirum gentium, quae pleretque per Reges gu- l Davidis& ministrorum Dei. infidelis A suta.Disbernabantur, quod sane desiderium mutationis non biali auxilia quaerens ,ec desperabundus sibi irii vitas tum ex taedio vitiorum in filiis Samuelis prose, adimens, ideo etiam Deus ipsum depositit, Tole ctum, sed praecipue ex superbia, quod nollent esse i ravit quidem in Regno donec morere . ,- , minus gloriosi caeteris sentibus. Porro negotium t an nunciavit ei depositione, &successorem ei domo hujus mutationis hunc in modum gestum eti- l ejus non dedit. Disce i. Reges di ministratus esset. Displicuit Domino hoc deiiderium populit a Deo,Deus dedit Saul. Erg onoremus t .ir. adeo,ut interpretetur illud rejectionem Dei: Mer Pet Omnes formae regiminis sunt Deo ae jecerunt, ne in 'xstiter eos. Deus Regalem & istocratia ac regnum . Dedit Deus Iudices de supremam potestatem sibi reservaverat in hunc po- l etiam Reges, i P r. ia. Omnibus iritur
vulum, ipse Rex ejus suturus,ut peculiari modo est Dbest pndum. Et si est ordinatio humana, tamen Giemesus populus. Hoc consilium Dei cum popu-lt iram pii divina, quia a Deo per homines ere ri. di. lus assernaretur, merito Deo displicuit, unde & Ω-l Non tantum pii, sed etiam ii ii Reges &judi citentur precarum csse. i. Sam. Ir. i Dicat quis, qui sunt a Deo. Sic filii Samuelis, Saul a Deo dam, modo hoc potuerit Deo di licere, cum ab aeterno i frendi igitur,&obcdiendum injustis, donee diu decreverit,dcolunt dixerit eos habituros Reges, i ritu deponantur Impii Reges tandem divinitusta sceptrum, promiseritque ex Regibus se sit scitatu- l dDOnuntur. Sic Saul, lilii Samuelis, Eetecta,&Grum Christum, Gen 17. 6. Immo videt re itis. l. Aid ostio filiorum Samuelis&t mu- se electionem Regis, Deut. i7.i . is. Quod i imo prioris formae filii ab hominibus&Deo displia Deus juste decrevit& fieri permittit, homines iniu- icuit, emo non suit E Deo. Re 3. Displicuit Deoste possunt petere, cum scit. petunt ex displi retiac non in se, sed quod fiebat malis avictibus Idem ta dissidentia erga gubernationem divinitus institu- rus saepe fit a Deo de ab hominibus, sed hominestam, nec non ex superbia , aliisque illicitis respecti- l iaciendo quod vult Deus, peccan . quia faciunt m to animo. Hoc plerumque accidit in mutatione re rumpuba depositione Regum. Caveant igitur ma nistratus ne sint impii. s. Deus saepe dat, quod ma te petimus, sed in ira.Sic hic dat Regem inc ista tis
dat coturnices, Num. II. Sic proranis hominibus, mundana avare quaerentibus, dat muniina bona,
sed ut pereant rer ea, tanquam in lubrica via, alia'. 73. ab. sint igitur vota nostra in ten rati sti oderata , di divi me voluntati submisia ae su bus: Praedixςrat quidem Deus , ipsas habituros Reges,& electionem eoru es periniserat; sed illi debebant exspectare tempus Domini & eius volunt
tem . nec mutationem illam appetere ex superbia, &taedio regiminis divini , idque Deo non consilio, latino submissione suae voluntatis sit, Dei volimra.
tem. Di icamus, non tantum non precari mala. sed etiam non precari malo,Iaccl. 3.
a. Et si Deus iratus suit, dedit tamen inita sua
quod petierunt; R in ipsis dedit scit Saulum per i tecta Q. annos, sed non dicit Regem, qui Domino pla- l a. Amoto saulo substituit Davidem, Virum se-ι calidum