장음표시 사용
531쪽
ta sunt a Deo, Actor. is. v. o. Filiis vero Patrum in Novo Testamento exhibitus ipse Christus incarnatus, passus & exaltatus ad dextram Dei. Emolumentum ii itur,quod filii habent prae Patribus, non in eo conlistit, quod filii salutem adipiscuntur, Patres vero tautem tantum habuerunt praedictam ecpromissam pro suis filiis,sed in eo, quod Patres non nabuerint illud lytrum, quo salus a Deo ipsis indul-oacquisita & firmata est. Hoc iitrum Patribus fuit promissum, filiis exhibitum. Quaenam autem illa testimonia Scripturae, quibus resurrectio Christi probatur. Tria ei tantur. Primum est ex Psalmo secundo, Filius meus es tu, obodita enuite. Hic gravis quaestio inter Theologos, quomodo ex hoc dicio possit probari resurrectio Christi ex mortuis, cum tamen illud dictum
non agat, nisi dexterna generatione Deitatis Christi ex essentia Patris,ut patet, ex Hebr. i . v. s.ubi ideo
major Angelis colligit ur, quia Psalmo secundo Dei Filius vocatur. Tripliciter haec dissicultas solvi poteti: i. Quoniam Deus ter Christum genuit, &te
vitam ipsi dedit, videlicet ab aeterno ex se generando; deinde ex semine Davidis excitando. ic denique ex mortuis resuscitando ; ideo putant nonnulli hoc dictum Psalmi non solam aeternam generationem, sed etiam resti rectionem et mortuis tectari ac praedicere. Si hanc responsonem probemus, inde tamen nequaquam multur, quod haeretici volunt. videlicet quod Christus solummodo propter resuscitationem ex mortuis appelleturDei filius. Si enim per hanc generationem etiam intelligitur, resuscitatio ex mortuis, tamen per hoc non excluditur,
sed principaliter indigitatur generatio aeterna ex unsentia Patris.
a. Alii putant, quod ideo hoc dictum si Apostolo applicetur ad resurrectionem Christi ex mortuis , quod Spiritus S. eo dicto non tantum intenderit testari aeternam Christi generationem ex Patre, sed etiam yromittere aeternae illius generationis demonstrationem per resurrectionem ex mortuis factam, Rom. I. Saepe enim in Scriptura dicitur aliquid fieri eum factum esse agnostatur, Prov. I7. II
3. Commodissime dicitur , quod scopus Pauli non sit simpliciter & praecise innis dictis fundare
resurrestionem Christi, sed totam exaltationem, immo totam exinanitionem Christi, qua & electio, di missio, & incarnatio. 8t passio, di resurrectio. de
Estensio in coelum,oc scilio ad dextram Dei inclu-
ditur,quodque hoc fine Liicas dicta a Paulo adducta
non integra recitet, sed tantum initia eorum citet, lectorem remittendo ad lectionem eortim quaes)quunturi Si hoc observes, vides in Psalmo secrando esse promissionem Patribus factam, in qua fundari potuit missio, resurrectio dc exaltatio Christi. Promittit enim se Filium, quem ab aeterno genuit, uncturum super sanctum montem TZionis, eumque exaltaturum in Regem, qui pupulos aer re tvirga ferrea, dcc. Idem judicandum de Hebr. s. C.
ubi idem locus citatur ad probandam Christi ad sacerdotium vocationcm , quae sane ex illo loco pr ibari non potest, nisi simul adsequentia intendatur oculus: Ex hac parte diiciamus verum fundamentum, quare qui in Christum credunt,iam cssicaciter salvantur, quia scilicet est Filius illequent Deus ab aeterno genuit . filius unigenitus, filius proprius, fi
lius cum P. at reverus Deus, Iohan. l. Roman. 8. I.
Iohan. s. Non filius adoptatus,sed genitus. Hoc e-lnim faciti t. Quod Christus tam potens ad vincendum Sa- .imam, & quicquid se regno ejus opponit, quia elii ejusdem naturet icessentiae cum Deo,utpote ex Deo
genitus.s r. Quod Christi merita tam sussicientia sunt ad expianda peccata, quia scilicet est sanguis unigeniti filii Dei, non meri hominis sanguis.l 3. Quod qui Christo sunt insiti, tam cari & accepti sunt Deo, quia scilicet sunt membra & sponsa filii unigeniti, in quo Patri tantum beneplacitum,
ut propter unionem ot communionem cum ipse, in isto dilecto fiamus accepti, uti est Eph. i. 6. Uides igitur quantum in eo situm , ut unionem &communionem habeas cum Christo, & sis in Christo,& quantum proinde situm in eo: I. ut recte
intelligas & amplectaris doctrinam de justificati ne per fidem in Christum sine operibus. Nam qui hanc non tenet, ei Christus inutilis factus, Gal. s.
2, 3, . a. ut non servias peccato nec mundo. Nam
qui hoc facit, non est Christi, sed mundi, Gal. s. rr.
Roman. 8. 9. Haec duo debent esse conjun cta. Solent dicere idiotae: In Papisiarum concionilias etiam multa bona docentur, cur non eas aeque liceat Dequentare ae vestras 3 sed heus: Qui te docet bona
pera sacere, δc simul in bonis operibus siduciam collocare, nihil boni te docet. Item qui te docet ad cultum Dei adhibere quod Deus non praecipit, nil boni te docet. Vicissim qui te docet in Christum confidere,& bonis operibus non praeesse,nil boni te
532쪽
Secundum lcstimonium, quo ostolus probat plotificationem id exaltationem hi isti, petitum est, EA. ys. 3. De hoc testimonio tres sunt quaestiones I. Quomodo Paulus dicit ex hoc testimonio comstare, Christum ita resuscitatum iri ex mortuis, ut non amplius revertatur. ad corruptionem; cum thmen ex Psal. iis. conitet, Christum nunquam vidit se corruptionem 3 Qui nunquam in corrupti ne fuit, non potest dici reverti ad corruptionem. Nam qui dicitur vel negatur ad corruptionem reverti, praesupramtur in comptione nitisse. Resplicet ad accipiendam gratiam sarissificationiastificationis. Est enim quaedam gratia & miserico . dia, quae etiam impiis contingit, & iustificationem ac sanctificationem non adseri: La udeles ideo no men gerunt a gratia ξc misericordia Dei,quiaacce perunt gratiam justificantem& ctificantem lite gratiade sanctitas vocatur anctitiuomuido id a populi Istaelitici & ecclesiae Dei. Sicut enim ille populus vocatur Israel. ita hic vocatur David, quia David ejus, Rex & Propheta, per quem Deus hoc sciritus, & has promi iliones de gratia justificante &sanctificante per Christum cla ime huic populo Corruptio hic idem quod mors. Christus dicitur, i annunciavit, 2 fama Ps.89. Hae sanctitates Davidis
non vidisse corruptionem, quia non mansit tam diu l vocatur etiam πι- , quia est gratia perseveram Min morie donee corpus ejus putrefieret. Sed tamentarier μαμεοι , τ , Rom. i I. cujus promin recte diei potest in corruptione suisse, quia vcre sones sunt orie---σηs,AA σα Iaim. r. mortuus filii. Mors enim corruptio vitae ec destructio hominis, quam destructionem Christus patv. 16. Has itidem sanctitates Davidis , sin hoc id dus, & has promissiones gratiae justificantis & sam debuit, quia nos eam eramus meriti, Templum cor ictificantis, Isiraelitico populo per Davidem factas poris eam debuit stangi,Iohan Orpu1 6urno no ivobis dabo, inquit Deus per Esaiam id est, implebo bufractus est, Matth. 16. I Corinth Sst ςnim Davidis tempore promimo erat data sed postea im- factus holocaustum quae totum destruςb mr- Σ picta. Impleta quidem etiam Davidi, qui de ipse
haec corruptio ac destructio major, quam cum n nra corpora tota putrefiunt. Christi enim corruptio vera suit destiustio , qtra Christus ex terra viventium sublatus in imam mortis abyssum ab r-ptus fuit, ad quam corruptionem non revertetur.
gratiam justificantem dc sanctificatem habuit, imiundum & sontem hujus gratiae Dominum Iesum Christum Deus demum diait eo tempore, de quo
Esaias vaticinatur.3. Quomodonam autem ex his verbis Esii Α-
om. 6.9. Apoc. r. is. Sed nostra put facti ostolus potest probate resurrectionem Christi non est nisi benigna mutatio,qua corpu, mortalo S omodo enim hquitur: Esaias dix it: Dabo vobis corniptibile mutatur in immortale & spirit lς, Gnctitates Davidit. Ergo Christus ex mortuis sicut cum granum triticon terra corrumpitur, Π liuscitatus est. I p. Di ndum hic est, quod ad ut destruatur, sed ut renovetur & emendς io ipsius testimonium dicebitur, scilicet, quod Paulus
Ci 'Apostolus locum ex Esai. sp siccitat, quod Esaiasiat, dabo vobis ά;na seu sanctitate
a or L O i monia sua ex Veteri Testamento non integra
Davidis, cum tamen apud Ssitam ut crisi *V recitet, sed breu iter citet, & nos ad integra te nignitates Davidisy sest. Apostolu Iinet versio-l remittat. Lege jam integrum testimon Ethee.
nem Graecam LXX. interpretum, quibus inmo- v. 3. , & de raptum, & videbis satis clare, quia repositum est vocem chesed non tantum verteretEsaias tum resurrectionem , tum totam exaltati per ιλε γ seu misericordiam, a Chron. 6, 2. ubi nem Christi praedixerit in illo
' Meditemur saepe descriptionem illius the ri
α- , Psiam. 18.16. Hinc fit et , qui P invio a lovem Deus nobis dediti rudit gratias & sanctitates vocantur: edoschi, sancti, sibi dicuntur chesim, i bavidis, id est, gratiam sanctificantem, Israeli per gratiosi,ta . . . Pn m. 6. D. quia ha ni gr/-l Davidem promissam. Gratia & sanctificatio Gratiam sanctificantem dc iustificantem. Chesed Ad rnotat reconciliuionem cum Deo, remissionem data adju-lcatorum, adoptionem ad gloriar haereditatem: San-itificandi im & sanctifieandum, ideo promiscue u i ctitates Davidis sunt dona dcoperationes Spiritus s.catur offa ec lanctitas,& qui eam habent vocantur peccata nostra mortificantis, corda nostra Christo attos e Iocii. . Alibi vocantur , unietuis, & ad obedientiam mandatorum Dei san- Luc. 1. Pet .a. Io. Ri- ctificantis. Hae divitiae Israesis & Davidis. Habuit
533쪽
David multa beneficia, divitias, victorias,auctorita- ltem et gloriana apud hoi s & iubditos. Sed hae de- linum fuerunt illae bzneficentiae, quibus acquievit, scilicet gratia Dei sancitficans. Tertium tellinionium, quo Apostolus glorificationem Clinili probat, petit ex. Pltam. i6. Io. quod testimonium Apostolis ita proponit, ut timui resurrectionem dc glorilicationem Chrilii ex illo discaciter demonitret. Poterant enim Iudaei excipere.
quod illud testimonium nihil loquatur de Christo, sed de Davide. Demonstrat igitur, quaedam in illo testimonio dici, quae nou quadrent in Davi dem, sed in solum Christum. In hae demonitiatione Pauli, super hoc testimonio fundata, sequentes phrasis
I. David dicitur sua aetate serviisse consilio Dei. Duplicem hoc sensum habet. I. Quod David tota sita vita fideliter obedivit lverbo Dei, do exsequutus est consilium Euangelii, datum ad consequendam tautem animae. Veroum Dei, & praesertim verbum Euangelii, est consilium Dei, quia nobis consulit & ostendit quid taciendum, ut possimusta vari, Luc 7. 3o. Huic consilio servimus, cum ei morem gerimus & obedimus. Hoc fecit David veriu 22. hrius capitis. a. Quod David fuit organum , per cujus manum Deus exsequutus est istum consilium &iane placitum in Ecclesia Dei, quae vixit tempore Davi
dis. Consilium & beneplacitum ac decretum Dei fuit, ut illa generatio istaelitarum , quae Davidis tempore vixit, ab hostibus sitis gloriosulimas victo. riis liberata viveret in opima pace,& cultus Dei publicus ac privatus optimo S decoro ordine perageretur. Huic consilio servivit David, quia fuit em-cax instrumentum, per quod, ec per cujus manum illud consilium ac beneplacitum Dei in exsequutionem venit. Fuit electum vas seu instrunaentum Dei sicut Paulus, Actor 9. Non fuit consiliarius Dei,sed
decreti divini exsequutor. Haec duo etiamnum sunt occupatio omnium fidelium , qua vitam suam transigunt, dc cui attendunt, scit. I. ut salutem suam quaerant standum praestriptum ac consilium verbi. a. ut Deo serviant in honesta aliqua vocatione,
ut instrumenta consilii ipsius. Sicut Princeps habet sebditos qui obediunt, id ossiciarios qui regunt, ita nos sumus Dei subditi, Deum colentes, dc Dei ossiciarii, in honesta voratione laborantes divino consilio. Deosn viendum S ctiam proximo, prae-tatim siue generationi. Deus regit homines, sed in homines, consilio ejus inservientes. Hinc in
l quarto prccepto uti umque conjungi dilr, Exod .ro i ' 8, 9. Et Paulus, 2.d hesL 3. ac alibi utrumque injungit,scit .servire Deo secundum verbum, & laborare in irone ita .iliqua vocatione. Haec Chio in s non
scparemus. Sunt homines. qui, monachos i a Papatu sequuti, abiecta omni cura vocationis solum hoc agunt, ut templum frequentent, ecc. Sunt alii titilo. mne tempus vitae adeo impendunt labori corporalis Iocationis. ut cultui Dei ec citrae animae suae nihil relinquant Utrique damnabiles. II. David dicitur obdormivisse. Fidelium mori estos tormiscere. Frequens appellatio in Scr plura. Eil enim cellatio a labore & dilore, immo animarum delectabile gaudium ac recreatio in coelo. Non certe est somnus & άν Θηστα animarum , qua nec bonum nec malum percipiunt, sed est an ii rum recreatio, & corporis 2 labore & dolore eesia-l tio. Ubi igitur purgatorium y An ibi dormitur
D se etiam hinc quod homines non citius moriuntur, nec diutius vivunt, quam donec non amplius possunt servire consilio Dei. David enim in a tuus est, postquam consilio Dei servi isset. III. David congregatus est ad Patres sitos. His quidem verbis proprie indigitatur sepultura corporis Davidis,sed tamen non minus reditus zc congregatio ad eos qui in coelis degunt. Mors fidelitim duplex habet incommodum. i. Quod separat corpus & animam. a. Quod separat Patres ac filios& amicos. Contra utrumque solatium est in tex- tu; corpus & anima dormiunt, id est, quiescunt Zerecreantur. Mortuus vero redit ad suos, ei videt aeternum cos, quos per mortem amisit.
Convincit Apostolus si os auditores, quod meriti diraedicandi Christi causa ad eos venerit,idque I. solvendo objectionem quod in Iudaea d beret praedicare. 2. Allegando rationem, quia, quamvis a Iudaeis rejectum, Deus Christum ex mortuis suscitaverit de exaltaverit, secundum praedictiones Prophetarum. Additur nunc convictioni institutio, qua exponit, quid de Christo praedicet, 8c quid de Christo distere debeant auditores. Duo praedicat de Christo. i. Beneficium a Chisto partum. a. Medium hoc benefi io fruendi. Beneficium partum est remissio peccatorum et justificotio ab omnibus iis, a quibus per legem non poteramus
534쪽
teston iustitiae Christi, qua peccator ii reatu peccatorum abluitur, & verea ustus fit. Deus, ius judicia sunt secundum veritatem, Rom. 2. neminem
projusto habet, nisi per veram justitiam verejustus
est. Hanc veram ablutionem peccati, per contrariam iustitiam ipsa phratis textus indicat, dum dicit, nos justificari ab iis, a quibus non vere poteramus
justi in per imm, id est , a peccatis. Iustificari a
peccatis est ab in)ustitia ita liberari, ut non amplius hinus injusti, sed vere justi. Injustitia ecreatus non possisnt ablui,nisi per veram justitiam,sicut tenebrς tolluntur per lucem ; ita injustitia per veram justitiam, per verum Non tantum dicimur& habemur de pronunciamur justi,sed et am reddimur & simias justi,per veram justitiam. Hinc Chri
III. Sed quare hic justificaria peccatis per legem et justificari a peccatis per fidem in Christum'
ita opponuntur ut Quo contraria, quorum alterum
impossibile, alterum certumῖ Si haec oppositio non esset in textu, tum inter nos & Pontificios nulla es se in articulo hoc differentia. Hactenus enim consentimus, quod justificatio non tantum posta est in remissione pectamum, sed etiam in vera purgatione peccatoris 2 peccotis per contrariam justitiam, ut non tantum dicatur, sed ut vere sit justus. Qiu hoc nos dicunt nWare, calumniantur nos, vel
dominam nostram non intelligunt. Sed quaestio, in qua differimus, haec est: Quae sit in infitia, per quam justificamur, purp'mur & abluimur a peccatis Z Illi dicunt quod sit justitia legis, nos dicimus, quod sit justitia Christi. Iam judica , ex utra parte
nostertextus,qui dicit per legem neminem ponsejustificari a peccatis, quicunque vero credunt in Cnristum, eos per hanc fidem sustificari ab omnibus peccatis. Haec duo Nponuntur tanquam contraria, quae simul vera esse non possunt; Alterum
impossibile, alterum certum Z id est per legem iuuificarii peccatisy quid est per tidem justificari in Christo peccatist IV, est per legem justificari3Per obediensam di observationem legis, per opera legis, per id quod facimus secundum litem Domini. Non potest hoc aliter exponi. & Apostolus ipse sic exponit. R .3.1o. & as. Gal. 1. i s Per haec igitur opera, uae nos secundum legem facimus, perii Mustitiam, quae nobis inhaeret, non possumus justificari
iurgari i peccatis, Rom.8.3. Heb.7.18. I9Ratio, int. Nec opera legis caeremonialis nos poterant justificare. Sacrificia, ablutiones,pur aliones Mocii-cς omnes non tollebant peccata, seu erant umbrarac figurae istius agni immaculati, qui tollit peccata
Nec opera legis moralis nos possunt justificare: I. Quia ex nobis ea facere non possumus, & quaere eniti per operationem Diritus S. faciunt,impers sensi de multis peccatis inquinata, mult:ique trans essionibus permixta & proinde in tantumnonjustificant & purgant a peccatis, ut ipsa sint peccata, quae nos magis inquinant, & pannus impunis carnis maculis pollutus,qui nos magis impuros reddit coram Deo, Esu. 6 . 6. a. ia sunt nostrum debitum, ad quod natura semus obligat i,&proinde non possunt expiare nostra debita: Nam uno debiato alterum debitum non possumus exfblvere.Quod
si lex Dei non potest justificare, quid poterunt tra ditiones hominum, in quibus Pontificii praecipue justitiam quaerunt 3 quomodo justificabit aqua lustralis, peregrinationes, Missae, purgatorium, V ta, &c. V. Quoniam igitur per legem & ejus opera non possumus justi scari; per quid tandem iustificamur An per gratiam Spiritus S. quam in nos infundit, ecqua nos sanctificat3 Nequaquam e N. M I. Haec non datur nisi justificatis di adoptatis, Actor. z. 38. Gal. . 6. a. Hςcnon est nisi impersecta quaedam renovatio nostrae naturae ad conformi atem legis, quae non magis nos potest justificare, quam opera
legis. Quid igitur tandem illud est , quod peccat rem justificat & pingat a peccatis r Christus. In hoc, id est . in Chri justificamini. Quid est in Christo iustificari' id est per Christum,per Chritumerita sanctificationem, sacrificium , quo justitiae divinae pro nostris peccatis sitissecit , quo iram Dei placavit, debita nostra solvit,& peccata nostra e piavit. Hie ille sons contra omnem impuritatem, Zach. I 3. v. I. IIccilla Hyssbpus qua aine gimur. Ptam. ς 1. Hoc illud hilasterium, quod sacrificia &ccremoniet Veteris Testamenti adumbrabant,Rom. 3. ar. Hinc nihil crebrius in Scriptura, quam, quod
Christus sit illa nostia justitia, quet nos justificat,&quia sanguis eius sit id quod peccata nostra expurgat; haec justitia est perfecta & sine macula, ecproinde potest persecte justificare. Hoc nostrum
UI. Sed Pontificii non ne ant quod sanguis Christi nos justificet & purget a peccatis. Verum hoc, inquiunt, non obstat, quo minus etiam gratia
535쪽
sanctificationis, quae nobis insunditur, & bona opera, qua eius virtute facimus, nos coram Deo iust ficent. Iullitia ei ina Chri iti justilicata peccatis,quae ante convinionem commiisa sunt,sed austitia innς- rens ab iis quae poli. Etiam hoc refutat textus. Nam i. opponit iustificationem per legem& per fidem ut duo contini ita, quae simul non possunt esse vera. r. Dicit quod in Christo justificemur ab omnisu . Quod si Christus nos ab omnibus purgat, i . Iohan I. io quid restat purgandum per legem λ Paulus, in Epistolis tam vehementer disputans contra justitiam operum, illo gelo non utitur
contra Iudaeos, qui per ibiam legem volebant justificari , sed contra falsos fratres, qui partim per le-T, partim per Christum. Observent hoc Ponti, qui dicunt nos per Christum justificari quidem
a peccatis ante convertionem, sed a peccatis post conversionem nos iustificari per imis observantiana: Contra dicit textur,nos ab omnibus per Christium de nullo per legem justificari. Observent hoc nostri pusill nimes id det perabundi , qui de peccatis
ante conversionem nihil tibi metuunt, se de quotidianis relapsbus post conversionem admodum sunt anxii. Non improbo. quod de talibus relapsibu sessis tristis,anxii & solliciti, sed tamen non debet esse angor sine fide, quae dei os Zc contritos erigat & sientet, ne mergantur in destri rationem. Cogitate illud Pauli, Rom.s 9 1 D.
VII. Sed si per solam Christi justitiam justificamur & purgamur ab omnibus peccatis,& per legem non postumus justificari a peccatis ullis an non cdoctrina omnem usum legis testit. Jc omnem pietatis curam excutit 3 Resp. Etiam hoc textus refutat, dum docet neminem in Christo justiticaria neccatis, nisi qui credit. Cum enim Euangelium iidem ab homine ad sui justificationem requirit, impietati viam praecludit , ec hominem ad pietatem accendit. Quid enim est Fides 3 Fides eii fiducia cordis contriti, qua Christo apprehendendo se ipsem sustentat contra sensium irie divinς, & de romissione peccatorum, reconciliatione cum Deo. aevita aeterna se ipsiam cenum reddere nititur. Ubi talis fides est, ibi non potest lin uni habere impietas. Nami. Fides est fiducia cordis contriti: a nemine enim fides exigitur nisi i contritis corde, Matth. it.:8. Esau ss. 1. Qui sunt corde duro &incommo to, nec trepidant ab ira Dei. illis Lex praedi anda ad
incutiendum timorem, non Euangelium ad exigendam fidem. Fides enim in talibus cordibus locum non habet. Sicut qui pedibus suis firmae insi .
siit telluri, nata. e non potest, sed natare est eorum, qui in tempeii uosis sunt fluentis; ita credere deseper fidem sustentare, non est eorum, qui simi corde duro, ιίναιδεητώ &iacommoto, sed eorum, qui fluctuant in tempestatibus & tentationibus coci contriti & liquefacti, ac a facie Dei trepidantis. Hi se per fidem sius lentant, ne perfluetiis malae conscienti re contriti cordis absorbeantur in vo nem desperationis. Ubi autem cor hominis a o trepidata facie Dei, & fluctibus vulneratς ac contritae conscientiae jactatur, quomodo ibi locum habere potest impietas i si coi ratis jactatio in ' cellis Oceani adeo impellit ad preces, & sicit inu
Care Deum, Pl abii. Io7. v. 23. ad rq. quidni ficiet
jactatio hominis in procellis & an bis contriti spiritu sya. I ides est apprehensio & applicatio Christi, qua homo Dominum Iesum Christum, pro pecca-
ris nostris crucifixum, amplectitur tanquam rupem salutis, quale sustentet, Genes. 32.r6. Psal. 18.2,3. Iohan. 2 o. 28. Immo perquam homo,juilitiam est riens ac salutem sitiens, Christum edit, bibit, tam liram nutrimentum quo se exsatiat, tanquam me dicamentum quo sanetur& roboretur, lohana lassim Immo fides est talis apprehem so Christi,qualis est in surculo insito vel inocul to, cum succiun Sc
vitam arbolis ad se trahit, & radices agit in trunco
vel tellure, Matth. 13. ς,6. & ro, et t. Colosi a v. 7. Rom. ii a . Ubi autem Christus ita apprehendit & applicatur, quomodo ibi potest locum habere impietas 3 Homo in procellis ris sese sustentans aliqua rupe,non potest elle hostis illius rupis, qui nistatur eampcrdere; sic qui in angoribus constaenuae Chi illum apprehendit.& se Christo sustentat, non
potest simul esse hostis Christi , qui Christo nuda
cupiat & voluntati ejus resistat. Qui bonum cibum bene comedit, bonum pharmacum ne assumit Scaphlicat, qui potest non robustus & sinus ficii 3 SQ qui sangu:nem Christi bene applicat per fidem,non potest non ablui ec sanari a peccatis . ec vivere ira Christo. Chrtilus non est cibus tam inessico, nec
pharmacum tam iners, ut bene assumptus & appli- catus non roboret nec sanet. Sanguis Christi bitus & per fidem re applicatus , non potest nos re linquere impuros & mortuos, sed operatur perso merita ad tollendum reatum , & per suum visi tum, qu cum semper est conjunctiis,adtolle 'peccati damnum atque virus. Surculus bene in
tus Oc radicatur in bonam arborem non potest ego iniis
536쪽
t cecundus. Sie homo per veram fidem Christo bene insitus,non potest in ipsa arbore vitae esse mor
3. Fides denique est talis fiducia, qua homo certior redditur, vel se ipsum certificare nititur de gratia & reconciliatione cum Deo,remissione peccatorum & vita aeterna. Hςc certitudo in aliquo gradu est in omni vera fide satem serius, nisis & conatus ad hane certitudinem consequendam , est in omni veta fide. Qui enim Deum sic assantur, ut Psal. I i a. ix. dicentes, Mi Dein ta rupessalutis meae, eo ipso confitentur, se de gratia Dei persuasos esse. Hinc vide fidem Pauli, Rom.S. 38, 39. 2.Tim. I. II.&Iobi i'. a 3.&Davidis, Psal. 23. i. Ubi autem talispersuasio & certitudo od sis a Deo amatus, quod sint peccata tibi remisia,quod tanta gratia tibi parata, quomodo ibi potest habere locum imp:ecis3 Nonne hic amor Dei coget te , ut vicissim ames, dc non tibi sed illi vivas, a. r. s, I Is . Nonne hoc te ficiet dicere: Multum amabo, quia multa mihi renit 'Luc. . 7.Nonne hoc te laciet dicere, quod
David dicit, Pin. Ii6.7,S,ο, Io. I a. &Simeon, Luc. la. 29,3 o. ecc. Si quem tabe micum hominem,in lmo bene confidis, cum nonsoles non amare. Sed lquam primum demus in te fidelitate dubitas,aut si- lnis ire suspicaris, lauascit tuus in ipsum amor. Sic fides in Deum auget amorem Dei, quem dubitatio Iabestistat.
Habetis jam dominam de justificatione explicatam, ut videatis quod justificatio it sanctificatio peccatoris sint duo benetieii, a se invicem valde diversa& distincta, sed minime separata. In Papatu
non distinguuntur,a multis Proteilantibus separatitur. Nos eam teneamus, ut in textu estyroposita,
non quaeramus austificationem in sanctificatione nostra, necquetramus jultificationem nostram sine actificatione. Ne sinamus nobis interdici aut disesuaderi hanc fiduciam in Christo, quod in ipso simus iustificati ab omnibus peccatis, nec sinamus nobis ingenerari hanc fiduciam, quod justis nostris o Peribus uicquam mereamur apud Deum. Nec sinamus denique nobis persuaderi, quod possimus esse justi, etiamsi non lamus sancti. Vide I. Ioh.s. 6. Venit cum aquai angui . Hoc verum Euangelium.
Uatuor sunt in hac concione Pauli. . Doctrina quam urget , quς est haec: Quamvis Deus P.itribus nostris multa & magna exhibuit benefieri amen & eorum & nostra salus in eo uno beneficio sita est; quod Iesum excitavit extanine Davidis in Servatorem Israelis, versu 37. ad
a. Confirmatio huius doctrinc, quae petitur λ
promissionibus Veteris Testamenti, ic praesertima testimonio Iohannis Baptistae, va , s. 3. Applicatio hujus doctrinae, in qua Paulusa. Removct objectionem, qua a se repellare M ad superiores suos in Iudaea remittere Apoliolum
cum sua praedicatione poterant, v.2 6, 27, 2S,29-b. Convincit eos per rationem demonstrantem,
quod omnino praedicari debeat Christus, quantumvis a superioribus in Iudaea rejectus di occisus, v. 3O. ad i8. c. Instituit eos, quid sit, quod de hoc Iesu praedicandiim iit, v. 38, 39 d. Hortatur, ut hanc de Chrillo praedicationem
. Fructus hujus doctrinae & concionis. pervenimus ad ultimum membrum, applicationis scilicet adhortationem , ne contemnant Eua selium de Christo.Videte ne super vos veni. at quod scriptum est, id est, cavete ne contemnatis hoc Euangelium de Christo, & vestro contemptu Deum provocetis, ut vobiscum agat, sicut olim egit cuni Patribus vestris. Duo icitur hic consideranda. r. Adhortatio, vel potius da oriatio. r. Hujus dehortationis constri matio per comminationem. Hortatio ipsa totidem
quidem verbis in textu non exprimitur, sed tamen ex scopo facile intelligitur,dc per voceml νη- indigitatur. Dehortatura contemptu Euangelii: Per contemptum enim Euangelii, homo duo mala sibi accersit. r. Facit ut Euangelium ipsi sit inutile ad salutem. 1. Irritat Deum , ut tanto pravius puniat. Punit Deus, quod peccatores sumus, sed punii gravius, si & servaria peccatis non volumus , sed consilium sanationis contemnimus. id est autem contemnere Euangelium Z Et quinam sint contemptores Euanget i Nemo enim vehet
talis audire t I . Sicut consilium medicorum 5 si mul-
537쪽
multis modis contemnitur;ita etiam consilium Eu- ritis μ splendido cultu suo, ut consilium Dei e rea angelii; videlicet se rejicerent,Luc. 7. 3o. Idque argumento siue inici 1. Odio & nausca aperta. Sunt qui pharmaco- libilitatis, Ioh. 7. 8 9. Sic Philosophi Athenienses,rum nausea adeo sunt correpti, ut sint hostes phar- Actor. 17, 38. Hic ille contemptus, quo Euange. maeorum; quia scilicet adeo assueti delicias , utilium a Pretiatis Pontificiis contemnitur. Conta quod aliquid acerbi vel am. ari habet, serre non posel innunt ex mera superbia, qua sibi ita placent in illo sint. Sie sunt homines deliciis mundi & libidinum i fastigio dignitatis, plenitudine redituum, pompa adeo dediti, ut Euangi lium, quod cum cruce con-icaeremoniarum, imaginatione propriet sapientiae: junctuni est.& carnales delicias reprehendit,& m indigne serant quemquam esse, qui corrigere velintestam illam mortificationem carnis exigit, oderint, ct hostili ai sectu in illud ducantur, id quasi naus a
ejus corripiantur, Pro v. i. a r. Rejiciunt consilium, et nolunt c. alligationem. Immo a se repellunt,v vis. hujus capitis c 1.Tim. l. I9. a. Infidelitate. Quoniam homines vident medicorum opera non semper succedere, medicos inter se de morbis discordari & disputare, & multum Sunt sicut illi, de quibus Psum. 7. st ynos i uam boni docebitὸ An ex Nazarenis aliquid doni uui a mendicis quicquam diicat Nos sumti illi magni,sapientes, antiqui,splendidi elices, quis nos
doceat' Piaim. I a. s. . Negligentia. Sunt homines morbo omisti, qui consilia medicorum non improbant, nec iure siliunt, sed tamen negligenter iis utuntur, sinentes esse incertitudinis in arte medica,tcscpe conjecturis se impediri vel nauseapharmaci vel conviviis&de
nianos disputatur,tot sunt sedi ec schismata , quodlime obent. quin illud Geant p
Euangelium lxpe caret mcccnibus, non parit camllutis, sed tamen fiant n gligentes in eius uitii sine aedificationem ac consolationem in hominibus tesse impediri curis& viauptatibus hujus mundi i iam Iromittit, opprimitur & vincitvir ac dicitur, i sollicitationibus amicorum.&c. Tales homines pid&c Ideo vel omnem religionem contemnunt, necitant se non esse contemptores Euan elii; sed viuperinde habent cuiuscunque sunt religionis, nec Parabolam, Luc. 3 . 16. Ure.&M.uth a a verse
de quo IIc .io. 29. Filium Dei conculcant, san itemptores. Annon est verus contemptus,cum quis guinem testamenti communem ducunt piritum mundanas curas & ee: cias praefert aeterno Eau-
gratiae ignominia assiciunt. mod quis nihil fideiidio 3 tribuit vacuis Elementis mundi, quibus Dpus pri-j Ingratitudine. sunt qui medico utuntur &mum mundum , ut corpor libus umbris & crassis i curantur; sed sanati medioem non respiciunt. Sic literis inst: tuit, siquis nil ut tribuit humanis - sunt, qui Euangelio credunt, de inde V salutem moniis & institutionibus, in negocio religion flui duitur,2ed de gratitudi non cogitant, Luc. 17. i7. Tales sunt, sicut ille, qui invitatus, ad convivium veniebat, sed convivatori se posse putant impetrare, bene factum. Sed si quis eadem infidelitate vult rejicere Euangelium,
quid aliud facit, uam quod Filium Dei ejus mesan uinem & spiritum, prioribus illis nugis parem
3. Superbia. sicut qui sibi persuadent , quod rem medicam ipsi satis intelligant, melicorum consilia contemnunt: sic cum quis sibi in proprio consilio, quod semel ample cus est in negocios alutis,
hunc honorem non exhibebat, ut veniret ornatus veste nuptiali, Matth. ar. D. Ir. Erat hic conteu plus tantet coenae. En hoc contemnere Euangelium. Grave peccatum. Nam i. Contemnis namgnum illud donum, videlicet Filium Dei & Spiritum gratiae, & omnes dolores quos Christus. ut te salvaret, 'assus est,Hebr. ro. 29. a. Contemnis divi tias gratiae divinae, R . a. . Deus, quijure te pol
ris P. - . ii perdere, consilium tautis ex misericordia i hoc tu contemnis. 3. Contemnista
538쪽
Is Ac To R. Apos TOLICO R. CAP. XIII.
modo nos evademus si terram coelo praeserimus 3 Caveamus contemptum Euangelu. Nam
non tantum impedit salutem,sed aggravat poenam, quod patet ex comminatione qua Paulus dehortationem suam ab hoc contemptu corroborat. Comminatio petita est ex Propheta Habacuk,ca . I. v.f.
Cur igitur non Prophetae sed prophetis tribuitur ZResp. i. Quia desumpta est ex Metussit, id est, ex libris parvorum Prophetarum , qui duodecim Prophetae habentur pro uno libro. a. Alii tamen putarat, quod partim ex Habaculi desiimpta sit, partim
ex Et a8. i . Quoniam enim in originali Habacula textu non est, videte contemptores, sed videte inter gentes, ideo putant, illud videte contemptο- res, huc transtatum ex Esaia 28. ι . ubi est, audite contemptores vel illuseres. Alii tamen malunt ex silo Habaculi desumptam esse hanc comminationem , quoniam LXX. hunc locum Habaculi sic
transserunt. Hic ergo quaeritur 3. QRi fit 3 quod i q. ILXX. interpretes transtulerunt,videte contempto-l credidisset pluviam & aquam totam terram deleres, quod apud Prophetam est, videte inter gentes.l rami Nonne multi hoc audientes dixissent, quod credidisset. Urbem & Templum adeo desti unum 'di populum abduetum iri totum, ut ne unusqni dum homo superesset 3 Haec plaga ipsis supervcne
rat, propicr contemptum verbi ec magnae illius salutis, qliam Deus illis prae gentibus ohibuerat. Hortatur igitur Apostolus suos auditores ec nos, Ut caveamus a simili contemptu, ne similis plaga nos corripiat. Disce hinc ι. Euangelium etiam habere suas minas. Non est alienum a mansuetiidine Euangelii minari p*nas contemptoribus. Sic Chriitus Matth. II. 2O, 21
&c. Matth 23. 33, I , is, i 6. Luc. I9. 3. sic Paulus a. ThessI.6,7,8 Gal. r. a, 3, sic Iohan-nea Apocal. 22. I8, 19. Iesus Christus piorum est etiam judex contemptorum. Et hoc ipsum gra tia est dc mansuetudo, quod minis praemonet, ante
quam plagis corripit. a. Contemptum Euangelii puniri incredibilibusis. Exemplum habes tempore diluvii. Quis ''. Legerunt Bogedim . e. contemptores, pro
Baris tui . e. inter gentes, errantes in una literax. Gi fit igitur quod Apostolus hunc errorem non correxit, ec textum allegavit secundum veritatem textus originalis' Non judicavit hanc correctionem. i. Nec am, quia illa transsatio , ossi non verba, tamen scopum I phetae assequuta est.
Propheta enim comminationem suam et uitur contra contemptores verbi divini, tempore Manas- ille satrina, a .Reg. 7. 2. unde ec nemo suit, qui didit, I. Petta 3. v. ro.& r. Pet r. a. s. Quis credidisset
praenuntiatum, quod Iudaeis bis factum est, per Chaldaeos semel, di semel per Romanos 3 Quis credidisset , quod Asiae & Graeciae civitatibus contigit Quis ante triginta annos credidisset, quod nunc in Germania factum est' Quod si temporalium plagarum praedictiones Si minas homines tam parum credunt, quid mirum, quod aeternarum pliarum sis strassantes. Ec his annuntiat horribilem illam de-l pra diastiones tam parum credunt 3 Psalm. 9o. v. it vastitionem, per Chaldaeos suturam, volens ut il- Par 3, Credamus, quaeso,minis Euangelii. S lam intueantiu in caeteris gentibus jam tum inci- tias est minis credere, quam plagis, Sc qui minis non credit plagis plerumque induratur,ut se non possit
convertere & sanari. Ne imaginemur nostra m l nimenta, naves, copias, vires esse tantas, ut inins
Euangelii non possint inter nos et lamina Grtiri, Deus levi vento haec omnia potest dejicere.
3. Grassantibus plastis Odemicis homines stupes ere Sc tabescere. Vide Luc. 21. 2s, 26. Sunt immediis plagis qui non pereunt, peste, gladio, fame;
Sed illi tamen stupore & moerore contabescunt, dc pientem,&propediem ad se penetraturam. a. Nec ritilem, ne textum, Hellenistis consuetum, in dii hium vocando intempestive eos isderet.Parvos errores, aedificationi Ecclesiae non admodum noxios, praestat tolerare, quam intempestivis mutationibus & emendationibus turbarum causas
Comminatio ipsa se habet: Videte, miramini, eo stupestite, Vel evanestite, id est, vidςbiri , mi ' ri .
Dimini, evanescetis. Quare 3Nam Ouror inru in lenta morte pereunt. Non egemus demonstrati diebus vestris, quod non crederetis si quis narraretnes. Res inter vicinos notissima est,ubi homines incedunt pallidi, iusti, luridi & mortuis similiores id est: Nam ego tantas plagas super vos inducam, i quae sum incitabilex, in t m, ut si quis illas m qium vivis. Beati, qui harat intus cundum omnes circumstantias praediceret, qises j &consci Gam pacatam ' disint filium, non sitis credituri. Per Omis intelligit i in ipso Gliquio corporis conscientiam retinentis-
horribilem devastationem Iudaeae Chy- l tabundam Q. Hoc erat opus Iudaris incredibile. Quis enim l
539쪽
SEquuntur effectus hujus concionis complures,
quorum alius ex alio nascitur, sicut cum lapillo in-quam conjecto circulus circulum producit. I. Primus effectus est, quod Apo stolos, ex Synagoga Iudaeorum egredientes, rogarunt gentes , ut futuro Sabbatho u i verba Dei loquerentur, quod
siue Synagoga dimissa plurinu Iudaei & prostliti
Apostolos sequuti sunt, & ab ipsis confirmati, ut ingratia Dei manerent, & quod denique proxime st-nuente Sabbatho pene tota civitas convenit ad audiendum verbum Dei, vers. a. 43 --
a. secundus esse ius est, quod Iudaei hunc se eessiim Euangelii videntes, repleti sunt invidia,& Euangelio contradixerunt blasphemantes, vers ins 3. Tertius effectus est, ouod Apostoli hae Iudaeorum contradictione ad P nartheiram commoti, Iudaeis denunciarunt, quod impost eium a Iudaeis ad gentes sint transsaturi Euangelium, v. 6, ψ7. . Quartus esse uis est, quod gentes A ntiochiae habitantes, Euangelium an nunciatum, cum gaudio receperunt , Podque Euangelium per totam illam regionem dii inarum est, V. ψ8,ψ9. . Quintus esse ius est, quod Iudaei, magis exacerbati , persequutionem excitarunt contra Apostolos, eosque ex urbe discedere coegerunt, versso, si
6. Ultimus denique essectus est distipulorum mmnium gaudium & confimuli D, v.sa. In recensione horum eis ilium multae occurrunt phrasea, antea Milicatae, quibus proinde non oper e insistemus, breviter residuum hujus capitis perstrua gemus.
imus versus ambiguus est. Potest enim sic M legi: Exeuntibus stilicet Apostolis, ex Syna Iudaeorum. Potest & se segi: Exeuntibus Iudaeis ex sinagoga. Prior lectio probabilior est,. Wopter versum sequentem. Iudaei enim non sunt
egressi ante solutam vel dimis lam Synagogam. Ergo prior egressio Apostolorum suit. a. Quaenam illae gentes, quae Apostolos rogarunt, ut sibi Euangelium praedicarent 3 i
Multa exemplaria vocem ταιὸ η non habent, sed
simpliciter legunt, quod exeuntibus Apostolis eos rogarunt, illi scit icet, qui in synagoga erant, ut illis
piaedicarent. i. Potest tamen fieri, ut multi fuerint
proselyti ex Ethnicis, vel etiam alii religiosi Ethni ci in Synagoga, qui prae Iudaeis ita suerint affecti
concione Pauli, ut desideraverint eum denuo a dire.
ponitur. I. Dies pro iii, qui sunt inter duo Satabatha, quasi ellet, ἀσαπα o. a. Sa bathum sequens. Probant enim Theologi ex Iosepho de bello Iudaico, lib. 6. c. 6. quod μιMυ non tantum significet inter vel intra, Ad etiam post,post Sabbathu in , id est, Sabbathum sequens, videt. Ludov. de Dieu animadvers. in Acta, per hunc I
. Quaeri hic etiam posset, quomodo Proselyti
illi 'ocentur pii ac relidiosi, cum tamen nondum fuerint Christiani Z An aliquis, qui Christianus non est, potest esse pius 3 S:c intra v. so. Mulieres illae, quae Apollolos persequebantur, vocartur mulieres religiosae. Quomodo religiosae & piae, quae verbum Dei per se quunturi Re p. i. Duplex est religio, nituralis& piritu ilis. Naturalis, quae fluit ex mel ris principiis luminis naturae. Per lumen erimn i turae homo inclinc itur ad religionem & cultuml Dei,&quoiatim lux naturae in quibuslam per mali tiosam peccati indulgentiam minus opprimi luci quam in aliis, hinc fit,ut etiam inter homines natu'l rates &irre nitos, multi sint prae Aus valde retiagiosi, ec mussito telo ducantur religionis ac pietatis.
'eit religi' impura, & zelus sine scientia, ade
que religio minime sal vifica, in qua nemo debet ac- qiuescere, cum sit caeca, & verbo Dei non conforminis, nec proficiscatur ex corde contrito & divinitus illuminato ac regenito. unde & vere pictati ac religioni Euangelicae semper inimica est, ut postea patebit. Spiritualis autem religio & pietas est studium colendi Deum secundum praescriptum verbi revelati , accensem per Spiritum s. in regeneratione. Haec religio salvifica, quae non fuit in istis mulier bus,de quibus v. e . a Sciendum etiam. quod religiol & pietas spiritualis ac ses visio habeat suos gradus, i quonam aliqui fuerunt etiam in Iudaeis, Christin ii Iesum nondum noscentibus. Erant enim tum ret poris inter Iudaeos viri, qui erant iusti ac Deum timi mentes, exspectante ue con lationem Israelis, Luc. as. id est, homines contriti corde ustitiam esitaemes
540쪽
esurientes ac silentes, & promissum Messiam cum desiderio ex pectantes, etsi nondum noverant illum Messiam venisse & esse Iesum Nazarenum. Sed de
hoc plura diximus in cap. io. I ,2.
s. Denique notatu digna est illa phrasis, quod Apostoli eos, qui sequedantiar, hortati sunt, ut manerent ingratia Dei, id est l. ut doctrinam de justificatione per veram Dei pratiam, contrariamd inaede justificatione per legem &ejus opera, lfirmiter retinerent, nec per infidelitatem a Domino recederent. a. Ut in hac Dei grati, immota fiducta cordis acquiescerent. Evangelium est gratia
Dein qui ab Euangelio deficit.a gratia Dei excidit,
Gai .s .Sed explicata est haec Phrasis, Actor. i I. 23.& recurrit, Actor. i et r. Idem enim est προσιδ ειν
τη m. i. Sunt haec tro momenta no irae silutis . ut maneamus in Deo. Is enim sons salutis & summum bonum, cujus unione & communione beati sumus.
a. maneamus in fide , scilicet Iesu Christi Nam qui in Chiillum non credit, communionem cum eo non habet, sed manet per peccatum a Deo separatus. 3. Maneamus in Evangelio, seu in doctrina de lute consequenda per veram gratiam Dei in Christo sine aliis meritis.Nam qui Euan elium non habet, nec Deum, nec Christum, nec fidem habet, per salsam doctrinam ut cancro perditur. Euangeliuin est organum Spiritus s. per quod venimus ad Deum & Christum. Dileamus hinci. Quod verbum Dei nunquam praedicetur frustra, Etsi semper sint inter auditores, quibus verbum praedicatur sine fructu, immo qui per praedicationem verbi invitantur ad majorem Hipiet rem, ut patet ex hac historia: tamen hinc etiam patet, suod semper sint qui verbo assiciuntur. Patet amplius, ex Esaia sy. Io ι i. Cadit quidem pluvia inpetras, ubi nihil prodest, sed tamen nunquam itatinistra cecidit, quin alicubi prosit ; sic ver m. sit hoc solatio concionatoribus, cum sibi videntur frustra concionari, pervicacia hominum contra verbum renitente dc praevalente, Esai. s3. v. I.
a. Videmus exemplum, quod verbi praedicatio etiam sine miraculis sit essicax ad colligendam Ecclesiam. Vis verbi non pendet a miraculis, sed miraculorum vis pendet a verbo. Verbum Dei potest esse verum & essicax sine miraculis, sed miracula sine vero verbo non sunt vera miracula ed praestiniae Diaboli & notae Antichristi, Deuteron. I 3. v. I,2, 3.1 Thessa r. q. Notent hoc Pontificii, qui ideo nicium Minutarium contetanunt quod in sine me
culis. Non discutiam nunc, an & qualia miracula
sint in Papatu . Sed posito quod sit aliquid preter
vires fallentium monachorum . nihil inde alti sitatis, si veritatem verbi non habent. Apostoli habebebant veritatem dc miracula, nos habemus verit.
tem sine miraculis; Papistς habent miracula sine voritate. Et qualia haec mir. a laῖ aut ad quid prolunt' Ubi verum verbum Euangelicum, ibi vera Ecclesia& verum ministerium. 3. Qui vere regenitus est, non satiatur auditu verbi. Audiverunt, sed cupiunt audire denuo sicut in vita a terna fideles non defatigabuntur spectando& contemplando , sed ambulabunt in contemplatione, a. Cor. s. 7. Ita regeniti in hac vita perpetuo sunt cupidi audiendi, i. Pet r. a. a. N auditum ac meditationem verbi Dei saciunt praecipuam Occu' pationem vitae suae. Non quidem regeniti, vivunt in terris, vitam plane contemplativam, ut abjecto labore vocationis, sisti lectioni, auditui id medita tioni uerbi se dedant, hoc est enim separ a quae Deus coniunxit, id hi auditores intextu huc rectu tantur, dum no nisi futuro Sabbatho cupiunt denuo
ex verbo institui, sed tamen uni cupidi sunt verbi,
ut nunquam deserant auditum verbi ; sicut dum vivimus,esum & potum nunquam deserimus, scientes vitam nostram inde dependere. Auditus verbi proprie non est cultus, sed medium accipiendi vires ad Deum colendum. Eneto sicut tantum edimus quantum sussicit, ut possimus Laborare, ita tantum
legimus & audimus, quantum sussicit, ut possimus
. Monemur, ut maneamus in doctrina Euai gelii, nec redeamus ad Papatum. Deus nos a Jugo intolerabili, non tantum legis divinae. sed praecipue cςremoniarum humanarum liberavit , & n agni constitit haec libertas. Iam si s est, finitum iri illud bellum . quod pro Euangelio contra hostes nostros gessimus. Maneamus tamen in Evangelio, nec patiam it ut pax cum hostibus . faciat in nobis refrige scere odium salsae dominae, quam nobis hoc besto voluerunt obtrudere hostes. Ne sit talis pax , qua differentia religionis tollatur, & pugna ac contentio
Iro fide sania semel tradita. quaque idololatria
'stium impune inter nos grassetur.Talis pax P didit Israelis, Iudi c. r. i, r. ia.&c. Si ab Euangi, lio ad Papatum revertimur, a gratia Dei deficit aut Nihil enim magis grati et Dei contrarium, quam do ctrina Papatus.
Et si a gratia Dei descimus, quomodo salvabitamur t Gratia Dei enui per Chri timerio parta. A