장음표시 사용
521쪽
cundum voluntatem rc cor Dei. Verba descripta, I. sana. 13. I . dc Psalm. 29. ai. Sed quomodo secundum cor Dei , qui tantopere peccavit Zet. Quia diligens in cavendo peccato & faciendo bono. a. Quia in defectibus deplorandis & humiliter reparandis sedulus. 3. Quia ex ea tribu, ex qua Deus voluit Reges. Sit solatio,quod videmus impersectiones, quantumvis m. agnas , non impedire , quominus simus grati & accepti Deo , modo sint vetae imperfectiones & infimitates, non autem dominantes malitiae, quod patet, sit sint conjun cum deploratione de poenitentia. Sed uomodo dicitur invenisse Davidem 3 An Daviem invenit meliorem aliis Z Idem dicitur de Noa, Genes r. vers i. Deus dicitur aliquem justum invenire, cum eum talem facit&manifestat.
Deus nihil boni t teli invenire, nisi quod prius tala ficit. Nam ex inj usto quis inveniet justum t Inmeni igitur hie idem est quod elegi, paravi, adoptavi. Deus non invenit, nisi quos quaerit: Non uaerit autem, nisi quod sit amissium. Nos omnes
Mimus amissae oves , non quod Deus nos amisit, ut nesciat ubi et quales simus; sed quod nosmet perdidimus, et erravimus a via silutis. Quaerere igitur Dei non est circumspicere ubi & qu es simus; sed quaerere Dei in eo consistit, quod nos perditos sibi eligit, segregat , vocat ad se , dc ad suum cultum adcitat. Sic quaerit, sic iuvenit Davidem dc
HActenus anterius membrum Anti theseos , qualice concio Pauli constat, quo enumerabantur beneficia Dei erga Ecclesiam in V.Test. exhibita: Sequitur membrum ejus posterius,quo prioribus beneficiis opponitur beneficium Eccletiae Dei exhibitum in Nov. Testamento. IIoc membrum primo proponitur, v. 23. & deinde amplificatur, vers. II.
ad Meri rem ipsum Anti theseos est hoc : Deus ex semine Davidis suscitavit Iesum Servatorem Israeli. Verbum varia significat in Scriptura. r. Nasci sicio eum qui non eii, simulque in ossicium
Voco ac pono, Rom. 9. 17. Lucς 3. 8. a Ex morbo aegrotum, laris. v. is. 3. Ex somno experge-
, io, Matth. S. 2y. Ex morte suscito ia vitam
a Cor. v. ii Hic primam habet si niscation m , notatque incarnationem festive die Jaacia climata ) Christi , Huique vocationem ad ossicium mediatorium. Haec excitatio tribuitur Deo. Compulit enim Deo Patri, qui hanc excitaIionem decrevit, filio suo injunxit , Spiritui naue S. mi sit ad eam perficiendam. Competit Deo Filioqui carnem humanam assumsit, cum Deitate sua univit,& ossicium mediatorium in se recepit Comm it denique Spiritui S qui humanam naturam Chii iii obumbratione sua formavit & sanctificavit,eamquς donis suis unxit. Non autem haec excitatio facta est ex nihilo, sicut mundi, nec ex terrae limo, sicut Adae, sed ex semine Davidis Potuisset Deus Christum facere verum hominem ex nihilo, vel ex aliosiusto terrae , ita ut non derivaretur caro ejus ex carne nostra & nihilominus esset ςque verus homo ac nos. Sed Deus ita non secit, verum ex semine
Davidis suscitavit Iesum. Dicunt Anabaptistae, quidorus sit inquirere, unde caro Christi habeat suam originem, an ex coelo facta vel aere, an ex nihilo, an ex terra vel lapidibiis,an ex ipsa Dei substantia Z Verum omnino opus est huc scire, & tanquam articulum fidei firmiter tenere, quod ex semine Davidis facta sit ejus caro, idque tropter duas rationes. 1 Alioquin nesciremus Iesum esse illum Messiam, quem Deus in V.Test. promisit, & quem in Novo Testamento nobis describit. Promisit enim Mesesiam, qui esset semen mulieris, Gen. 3. Semen Abra hae, Genes tr. Semen Davidis, 1.Sam.7. Surculus ex radice Iesse. Esu. ii. Describit Memam , qui est filius Mariae, fructus ventris nus,factus ex muliere, filius hominis, Gal. 4. . Luc. I. 2. Ex patribu a s
cundum carnem. Vide Acton 2. 3o. Rom. p. V. s acu 3 Hcbr. 7. I . a. Alioquin Christus non esset aptus ad nos redimendos. Sicut enim iustitia Dei requirit, ut peccatum nostrum non puniatur in Angelis, nec in ulla alia creatura quae non peccavit; ita non pe militeadem justitia. ut puniretur in homine, qui non esset ex caeteris hominibus. & ejusdem naturae ac essentiae non esset cum iis qui peccarunt,Hebr.et v. I 1.1 . Peccator quidem non debebat esse Salva tor , sed tamen eius naturae, quae peccaverat parti ceps. Ob erit. Si ex semine Davidis natus est, cur Deus eum dicitur excitasse magis quam alios homines' 'sp. Natus quidem ex semine Davidis, sed
non naturaliter, verum per immediatam operati
nem Spiritus S. sine interventu viri, quae caua est, quod ex semine polluto peccatis ipse natus est sine peccat
522쪽
Addit textus, Potine Iesem excitaverit Dcus scilicet, ut esset Salvator Israelis. Vox salvator dupliciter usuriatur. i. Pro eo, qui quod semel facium e st confer vat ne pereat, & in nihilum recidat. Sic Deus coi .servat homines εἰ bestias, Pialm 36. 7.
Sic Ddus Servator omnium hominum, Iaim. Io.
a. Pro eo, qui quod periit ex perditione eripit &salvum facit. Sic medicus qui aegrum ex lethali morbo eripit; Sic Pastor, qui ovem ex saucibus leonis liberat; sic Pi inceps, qui si ibditos ex hostium manibus eruit, coci servatores sunt. Et hoc sensit Iesus factus est servator Israelis, ut amissis oves domus
Israel ex faucibus infernalis lupi eriperet, a lethali
morbo peccati servaret, & pedes eorum in vi. ampacis constitueret ac salutis. Cui nam autem huncialvatorem Deus exhibuit Z Israeli. Non Israeli secundum carnem. Ille enim Istael maxima ex parte
rejectus est,Rom.' Sed Israeli secundum Spiritum. qui ex quacunque gente secundum carnem natu, sit, intus anima sua circumcisus est, & tali fide Deum prehendit & quasi vincit, quemadmodum Abraliam, Isaac ec Iacob. Hoc autem non ita intelligendum,quasi Christus ideo Servator sir, quod iis, qui vi uis liberi arbitrii cor circumcidunt, di in Deum credunt, clutem dat. Talem quidem The logiam Schola Pelagiana vellet. Verum sic praecipua pars salutis homini tribuitur. Christus ideo Salvator Isi caelis. r. Quis, qui non sunt Israel tales facit. a. Quia, quos tales secit, iis salutem est. Haec tota doctrina valde utilis est ad agnitionem Christi, vae secundum pietatem est. Doctrina de beneficiis Dei Ecclesiet in Veteri Testamento exhibitis,utilis quidem est ad pietatem,sed non tam ei5cax ac illa de Iesu ex semine Davidis excitato in Salvatorem ab insernali & spirituali miseria. Beneficia veteris Testamenti quibusdam tantum Israelitis contingebant. non omnibus, durarunt ad tempus, non semper. Sed hoc beneficium omnibus Israelitis veris , spiritualibus in perpetuum contingit Excitavit Deus Israelitis in v. Test. servatores, judices, Reges qui eos eduxerunt e domo servitutis, per mare rubrum & desertum in terram Cantian , idique scire liberarunt ab hostibus ἶc pacem iis restituerunt, de haec erat illa materia, quam pri icabant lcorrupti Iudaeorum Theologi: Sed alia est thateria quam in templis Christianorum auditis praedicari. r. Illi praedicarant de electione illa qua Deus Abra hamum ab idololatris separatum aut sit exire ex Chaldaea , se semen eius sibi in populum assum
sit; No, de illa electione de qua, Spi is,
I r. I li de multiplicatione populi ramali. Noxi de spirituali illa filiorum Dei multiplicatione, de
g. Illi de ductione populi ex AEgyptiaca servit te per mare Rubrum. Nos de eductione&lib tione ex servitute Diaboli & peccati per lavacrum 'austificationis & regenerationis baptismate obsi gnatς. Sanguis enim & Spi: itus Christi,ssint verum illud & spirituale mare Rubrum per quod ducimur
. Illi de circumductione,cibatione&lii ratione o. annorum in deserto: Nos de paterni Dei providentia super vocatam Ecclesiam, dum inhoe 'mundo est, quomodo eam in hoc deserto mundi inter seros homines protegit, conserva , ii i latur, tolerat, ducit secundum consilium situm, donec ad gloriam recipit, Psal 73. v et r. Illi de inductione in Canaan per Iordanem: Nos de inductione in coelum per mortem temporalem, de qua. Hebr. I i. V. te, i s.
6. illi de gubernatione I iis per Iudices rc RGges. Nos, quod nos ipsi futuri Iudices ac Reges, ita ut nostriim quilibet gloriosor futurus sit, quam fuit Salomon in omni sua gloria, idque sub uno illo summo Iudice ac R Christo Iesu, oui postquam vivos & mortuos judicaverit, nobiseum ri abit,& nos cum ipso in aeternum, Mati. I9. v. 2ῖ. . Cor.6. 2, 3. Ap . 1. 6, &s. io. Haec illa gloriosai & magnalia,quae praedicantur in urbe Dei, in s . 3. Actor x. ii. Cum turior erat iudica Synagoga, i haec ibi quoque docebantur. & terrena V. Tin. l neficia tanquam umbrae ic figurae, applicabantur adi d. enda lice spiritualia. tempore Christi &l Pauli corrupti docto in hoc cortice hqrentes ni t eseum negligebant, nihil aliud praedicantes, quam talem Messam. qui antiquam gloriam terrς Canaant instauraret. Nobis meliora praedicantur, beati iit attendimus.l Praecipue ex hac excitatione Domini Icsa , quael sam est a Deo ex semine Davidis in servatorem Inraelis, haurienda nobis est 1. Fiducia obtinendi quod Christo&in eius nomine a Deo petimus. Nam si Deus ipse hunc Iesum excitavit Ic constituit ut esset Salvator Ist, linqui potest salutem denegare iis qiii salutia causa ad ipsim confugiunt 3 An Deus non acquiesceret in satisfactione ac intercessione illius, quem ipse dedit in satisiactorem & intercessorem ,& de ouo ipse
dixit, quod est, Matth. 17. s. quem ipse vit,
523쪽
mulieris, Gen. t r. Scmen Abraha Deuter. ις Prinpiaeta ex fratribus vestris. Filius virginis Esi. 7. Illuna specialiter ex semine Davidis excitatum a. Fiducia a cedendi. Accedimus enim non ad ignem consumentem, i d ad eum qui nobiscum eandem carnem habet & sanguinem , ad filium Davidis, filium hominis , lilium Mariae, fratrem iam
strum. Papi colla, infidelis generatio, negant se aurdere accedere immediate ad Christum, sed ad sanctos homines. Sed ehol annon Chrillus etiam verus homo annon ideo natus ex semine Davidis, ut nos per illum ad Deum accedere possi mus 'Ne- qm ramus igitur alios mediatores , praeter eum, quem Deus excitavit nobis & constit ut i ipse enim
est persecte salvare, qui per ipsum ad Deum accedunt,Hebr.7 Cum indigni atem & peccata vestra cum dolore sentitis, ne sinite vos absic rere ab ac
cessu ad Deum praetextu indignitatis Ad clamate ad i dicuntur & 'hristum edisse & bi si I, I. Eori i
in , a. sam. 7. Ecii. ii. ter. 2 3. Pini. 80. Ecce has de Iesu Salvitore promissiones habuerunt Patrcs Veter. s Testametiti. Et quoniam tot promittioncs dele su habu runt, habuerunt quoque ridem in Domino Iesu Fides enim non requi irextilentiam aut praeselli iam ejus D quem credimu .ied tantum proni istionem, sive aliquid absens sit sive praesens, sive praetetitu in , sive futurum modo promisium, fides illud apprehendit & tenet. Hinc Christus Patribus dicitur idem tuisse, qui est nobis. Heb. i 3.7. quia illis aeque promissus ac nobis. Hinc
Christum ut ille caecus, Marc. Io.v. 7. S. Peramus
in ipso, quod Israelitae petebam a Mose,Exod. ι9.
Amplificatio hujus Theseos fit duobus modis. a. Fundat eam in testimontis. z. Applicarptaesentibus auditoribus. Paulus, etsi Apostolus, qui immediata inspira tione Spiritus S. regebatur, tamen noluit doctrinam de Christo fundare simplieiter in sua authoritate, sed fundat in promissionibus Proi,hetarum,dctestimonio Iohannis Baptistae. Si hoc fecit Apollo lus, cur recusant ita facere sacrificuli Romani λ Si ab his fundamentum doctrinae, quam proponunt, postules, indignantur luod sibi ec Ecclesiae Roma net non credas sine si tamento 5c demonstratione, dc loco demonstrationis animam suam oppi no-6nt. Si hoc pignore non vis esse contentus, a s, i uiunt in malam crucem, nos ex nostra parte s cimus quod potuimus. Quantum diiserunt hi m. res ab A postolis' Ad quaenam autem Testimonia provocat Apostoli 3 I. Ad Promissiones Propbet rum. Non annuncio vobis aliquod novum & is auditum, sed quod
τες um promissiones, patribus scit. sactas in Triplices hac de re sunt promissiones in V. Test.
r. Deum Israelitis excitaturum talem Salvato. rem, qui non contra corporales hostes tantum eos defenderet terre strem felicitatem acquireret, sed qui esset Salvator animarum a spiri uali miseria ad spiritualem, elestem dc aeternam felicitatem,idque
'r Anguinem & spiritum suum. Viae tales promis
ut sit verus filius bommis, Gens 3. Semen quia per promissiones oblatum fide sibi applicarunt. Doctrina igitur de salute per sidem in letum
Christum antiqv. aest, qui a patribus V. Test promitia. Si illa doctrina, quam Romana Synagoga tenet a nobis diversam, in promissionibus, v. T. esset fundata vere ei let antiqua. H. Ad Iohannis. Iohannis Baptista testimonium apud Iudaeos multum vallabat, quia erat homo sinctiis, & habebatur pro Prophetia Matth. I . r. & a l. 16. Marc. 6 ro, Merito illitur Paulus ad testimonii im ejiis pn vocat. Nos nosmet non immergemus in hii loriam Ioannis Baptistae, quippe quae ad Euangelistas pertinet, ec non nisi in- hic allegatur. stat tamen praegnantiores phrases,quibus Apostolus noster in hac materia uti
I. Dicit quod Ioannes προμήριξε α, προ- Is ει λαυτ , praedixis seu prcnunclavit in ipsa
facie adventus Iesu. Ioannes non erat Elianeelista vel Apostolus, qui historicenarraret quia de Christo factum esset. Hoc tamen discriminis erat inter Pro
phetas'. Test.& Ioannem Baptillam,quod illi I sum, diu post futurum, procul praenunciarent, hic vero in i pia facie, id est, in ipsa praes ita et in conspectu Christi suas de Christo Pr inberias populo proposiait,digito demonstras quis esis it te Iesus, de
quo tantum caeteri Pri*hetet promiserant. Hinc vocatur praeci ii sor Christi, qui ante faciem ejus p cessit, Luc. i. 76. Mai. 3. i. Sicut oriturum Solem Phosphorus antecedit & ortum eius pr. unciat; ita Ioannes Christi ministerium paululum antecessit. Meum adesse nunciavit. Hanc ob causam dicitur maximus Prophetarum, Matth. ii. ii. quia nullus antecedentium Prophetarum tam clare Chrisium c i gnovit, ut oculis corporalibus aspicerct, nec tam
524쪽
clare de Christo docuit . ut ipsis digitis personam ipsun ostenderet ac Ioannes. 2. Dicit . quod Ioannes praedicavit Baptisinum enitentiae. Hic s. Sciendum quo sensu vox Paenitem e hoci co sumatur. Sumitur aliquando late , aliqirando stricte. Late comprehendit omnes tres partes conversionis, scilicet contritionem, fidem & novam mbedientiam. Stricte, solam pri inuri partem conver' sonis . scilicet contritionem. Et se hoe loco sumitur. Ioannes praedicavit poenitentiam. id est, contritionem , humiliationem & fractionem cordis; docuitque homines induere dolorificum sensum peccatorum de miseriae . di concipere finiem, sitimae desiderium adventantis Christi. Hoc ossicium
Ioannis Baptistae proprium; non quod non sit --
cium omnium ministrorum. Docuerunt hoc Moses & istietae. Docuerunt Apostoli, & docent mnes & ndeles ministri;Sed quod Ioannes peculari modo,in eum proprie finem missus est, ut per contritionem corda hominum praepararet ad recipiendum Chri istum, ubi is se ipsum per proprias precationes & miracula esset mani itaturus,quae praeparatio cordis ad receptionem Christi non fit alio modo, quam per ejus contritionem,humiliationem dc dejectionem. Hinc dicitur Iohannes esse illa Vox, clamando in deserto omnes colles depressit, E- i. o. 3. cum Matth. 3. 3. Hine dum victu & ami usus est, Matth. 3. & nec edit, nec bibit. Matth.g. I 8. id est, conviviis & societate humana se non delecta. vit, ut ostenderet se esse austerum concionatorem
a. Sciendum, quare non dicat, quod poenitentiam praedicaveritata Naptismum poenitenti aer ias icet non tantum verbo & sermone ad poenitentiam hortatus est; sed etiam externo lavacro baptissimi homines ad ponitentiam obligavit. Baptiimus quidem est laracrum regenerationis, id est, sacramentum & sigillum regenerationem &justi simioneni in sanguine Chri isti per fidem obugirans: Sed
tamen etiam est lavacrum contritionis & humiliationis, quia per receptionem baptismi homines dunt humilem consessonem Deo de in puritate sua. Hoc nos locet sub paerso vel adspersio aquae, per quam In uritas animarum no ba nobis ob oculos pon: tur, inquis formula nostra ut displ. ceamus nobis ipsis Ne nos coram Deo humiliemus. Sicut circumcisio hominibus in mentem revocabat
praeruti unas irituale ad em humiliandos; ita aqua het: ismi. Di amu hinc quam necessuiu msit, ut externum nostrum baptismum sequatur poenitent peccati. Est enim baptismus poenitentiae. Ubi igitur
enitentia non est, baptisinus non est. Mi igitur non poenitent, non sunt baptis vi sed incircumcisi. Si extrinsecus latus non esses, quantum hoc te terreres Et tamen si non poenites, non es liam tus. Nam baptismus sine enitentia non est baptismus. Et si tibi tuus baptismus non est baptis rim nitentiae, nequaquam est baptismus re aerati
ni, & justificationis. Ablato correlato, ipsum rei
tum tollitur.3. Dicit quod Ioannes ἔπληρου et .selvit cursum. Vitam&ministerium Ioannis comparat cum cursu. Sicut Sol habet certam viam, quam ubi decurrit, occidit; sicut curseres h bem certum stadium, quod ubi cucurrerunt,praemium accipiunt, i. Cor. 9. Ita vita Christianorum est certa via ac semita, a Deo dimenta ac definita, 'iam ubi decurrerunt,tolluntur ex hac vita, ec transierunt in coelum. Crebra est haec similitudo in scriptura.5
duobus modis usurpatur. I. De vocatione eorum , qui Deo & Ecclest serviunt in Dublico munere, praesertim doctorii in Ecclesiae, Actor. zo. et . Gal. r. 2. Philip 2.16. Hi sunt sicut Luna, quae certum habet tempus crescendi & lucendi, quo peracto, exstinguitur , renova luna succedit. Sic ministri ubi ad tempus G verunt, & luxerunt, decrescunt Sc occidunt, et alii succedunt. Solus Christus perpetuo crescit Sc a tur in gloria. Vide Ioan. 3. 3o. Hoc debebat eme
mbolum omnium concionatorum , praes rtim
corum, qui cum aliquo applausu populi suum c ficium faciunt. ne fiant superbi, sed quanto -gis crescunt. tanto propius se ant adesse suam minutionem. Immo si superbi fient,per haeresin vel scandalum vitae instar stellarum de coelo ca , --tecuram cursum suum absolverin Apocil ra. Si ut cometae seu stellae errantes de male currentes, Iudae t 3. a. Devita omnium Christianorum, Ges.sF. Psa m. i 19. 3 r. Horum tota vita cursus est quo ie- ctantur praemium vitae aeternae, i. Cor '. 24. Phil. 3. v. I . Ideo vocatur viri Chri stianorum marsus,quia
est talis actio et tale opus, quod non segniter Sc ii vite, sed servide cum summa contentione Se diligentia ubenter ire debet peragi. Hoc illudinci . 1 2 i. cursum perscere cum gaudio, id est,cum ν luptate, delectatione & tu alia. Non tinnim dies
c ine Noposit praemii, sed delectatione ipsus peris. Cogitemus hoc, ut simus obediem c O tationibus
525쪽
ictionibus Apostoli, Hebro. is 2o. Hebr. a r. i . Si vi- tam decurremus cum gaudio, decurremus etiam mortem, et Timoth. ψ. 7.
ππ1ctenus fuit demonstratio hujus thematis: se. A luitur ejus applicatio, in qui Apostolus
I. Rationem reddit auditoribus Antiochen fibus, cur ad eos veniat annunciatum hanc excitatio in Iesu . 26 ad M. 2. Hortatur eos ut hanc annunciationem recipiant, v o. ad r. .
Viri itistres, inquit, filii generis Abrahae, &c. quasi dicat , Ol eceiis mihi sertassis: si hoc ita est,
quod Deus Iesem illum Nazarenum, de quo vos praedicatis,ex semine Davidis excitavi ec fecit cum Servatorem Isiaesi, cur nobis hoc annunciatis pq-gem & Euangelium. Lex Adamo integro erat etiam verbum salutis. Docebat enim quomodo a lutem suam poterat retinere & auaere. Sed homini peccatori, lex non est verbum salutis, sed verbum in s. Hinc vocatur litera occidens, a Cor. 3. v. 6. Miniisterium mortis & condemnationis,ibidem v.7. de 9. Non quod praedicatio legis, hominem reum facit mortis & condemnationis, sed quod ei , qui mortis reus est, reatum suum ob oculos ponit, ut eum liciens ec sentiens terreatur ac desperet. Vido Rom. 7. 9 si dicat, antequam lex mihi praedica batur, videbar mihi probe vivere, nec mortis reum me noveram. Sed veniente IIe, mortuus sum, id est, me mortis reum esse se . Peccator ante legem est 1icut mendicus somnians se regem este, expcrg factus autem,concipit sensum raupertatis Sia. 29 8. Lex igitur omni peccatori verbum mortis est, Q-lum Euangelium est vel bum salutis. ossedens,quo
modo peccator talvari possit, scilicet per fidem in Iesum Christum. Olect. Atqui P al. iv. 8, 9 Lextius, qui inter Ethnicos vivimus dispersit, quam iis, i DOmmi dicitur vivificare animam3 RSo. Hoc lex qui in Iudaea habitant Z Abite Hierosolymam, ubi l habet per accidens,liabitant nostri sacerdotes, Scribae, Seniores , qui habent clavem scientiet ec te is, iis iv praedicate hunc Iesim. Si iis persuaseratis , si illi receperint
hunc sermonem, nos eorum exemplum sequemur qu.atenus curia Eu angelio conjungitur. Lex per se non est nisi ministerium mortis peccatori; Sed cum lex coniungitur cum Euangelio , quod est ministerium spiritus 3c iustificationis, 2 COr.3 8, 9. tum p r vim Euangelii fit verbum Sed non,inquit,ita est, non pertinet sermo hic salu- salutis, sicut venenum in seipso lethale est, &ta
tis ad eos, qui Hierosolymς habitant, sed ad vos, i naen a medicis per additionem Pharmacorum vita-Jui adhuc, ut confidimus, estis veri ac genuini filii
brahae, & quotquot inter vos Deum timent.Nam qui Hierosblynue habitant. dudum os derunt, se non esse genuinos filios Abrahae. Illi enim hunc, quem Deus excitaverat, rejecerunt, immo occide-xunt & sepeliverrunt, sed Deus occisum denuo excitavit,videlicet ex mortuis, lenos misit, ut vobis, qui inter Ethnicos habitatis, annunciemus, quod
per hune sitis habituri remissionem peccatorum ecaustificationem, si eum receperitis per fidem. I. Verbum,inquit, hujus salutis missum est adlium ira corrigitur, ut juvet callitem aegri: ita lex in se ipsa lethalis est,& tamen si cum Euangelio, quod in se ipso verbum saltatis est, coniungitur, fit illis, qui morti sunt obnoxii, gladius anceps, penetrans per medullas de viviscum sensim miseric excitans. Fit illis Pgdagogus ad Christum,Gal. 3.Lucerna pedum ae lux viae, Picti m. try Solum igitur Eu. angelium est verbum saluti, ; lex per se est vel nim mo iis, & non nisi per accidens, quatenus cum Euangelio conjungitur, salistem peccatoris adjuvat. Euangelium autem in verbum salutis. i Quia reve- vos. Hujus salutis,stilicet spiritussis. In Synagogis lat ac docet, ubi saliis quaerenda Sc quomodo. r. Iudetorum docebatur verbum salutis, scilicet corpii ita est medium per quod Deus salutem in nobis ratis inius selutis,in eo consistent is, quod Deus Pa- operat irgamque nobis applicat.Est enim brachium tres lilaesitarum, per Mosem eduxerat ex AEgypto i Dei ad salutem omni credenti,Roman. i. tis. Est se- in Canaan ibique toties per Iudices servaverat ab l men, ex quo ad salutem regignimur, I Petr. iv. rahostibus. Hula Lluti cor rati Apostolus opponit l--- - - a -- salutem spiritualem,consistentem in eo, quod Deus ex semine Davidis excitavit Iesum salvatorem I-IHeli secundum animam. Hujus, inquit, spiritualis Mutis nuncium ad vos missum est. tuangelium est
vestam salutis. Verbum mi duas habet paries, le-Eil lae,quo ad salutem nutrimur, L. Petr. 2.2. At C-nim quidnam illud Euangelium, seu verbum d nuncium salutis, & qua in re consistit' Rese Summatim descriptum est versu 13. videlic t , quod sitan nunciatio, quod Deus ex semine Davidis excitavit Iesum in salvatorem omnibus veris Israelitis
526쪽
Sed ut clarius rem intelligas, sciendum est , quod verbum salutis habeat sequentes paries. i. Prima pars est historia salutis, qua annuncia tur , quid Deus ex sua parte fecerit ad salutem peccatoris. Sic Deus dilexit munduro, ut filium suum unigenitum daret Huc pertinet domina, demerna& gratuita electione corum . quos in Christo servare vellet; doctritis de missione, incarnatione, unctione ec persena mediatoris Iesis Christi; do- lGnna de ex inanitione Christi, per passionem , m tem dc sepulturam, satisfaci 'one pro peccatis, re ac- lquisitione vitae, quam per humiliationem suam leomparavit; Doctrina denique de exaltatione H vG lque effectis & fluctibus, scilic. intercessitone nus ad dextram Patris. es usione & missione Spiritus san- lesi, collectione Ecclesiae per institutionem ministerii, verbi Ic Sacramentorum. Haec historia Euan
hi & s lutis sint temeti conservanda in Ecclesia, lsecundum revelationem scripturae , nec partibus truncanda vel salsis glossis obscuranda.alioquin non retinemus Euangelium, nec verbum salutis. Haec historia est iundamentum Euangelii,quo diruto,cadit totum Euangelium.1. Secunda pars est consilium salutis, qua doc
tur, qxi id homo cx sua parte facere debeat. ut justitiae R dipiritus Christi, quem secundum decretum& beneplacitum sui Patris, per exinanitionem suam iacquisivit, & per exaltationem suam distribuit, fiat lparticeps, & iit ac maneat verum ac vivum mem- lbrum Iesu Christi Sc Ecclesiae ejus. V oco silium tDei,ex Lucae 7. v. ῖα quia Deus in Evangeli Oillud ldocet ac stadet amice, etsi interea non minus vult
pzm ipit, Iohan. i. z8, 29. Quodnam autem illud lconsili in Evangelii 3 Summatim describitur. lActor. 2. 77, 33. Converno dc baptisma est id, quod lEuani lium a nobis requirit. Conversio has t tres
partes, r. Contritionem de verum ac vivificum praescriptum legis Sc verbi, nec non,ut crucem,quanos Deus in hac vita vult exercere. feramus patiet ter. Hςc conversio, quam Euangclium requirit diconsulit. Per baptismum intelligit Petrus sedulum usum omnium externorum mediorum , per quae
Deus vult largiri Spiritum S.& per quet spiritus Manobis vult operari regenerationem , lanctificati nem 5c consolationem. Hoc consilium Euangelii probe inculcandum, ne negligatur, truncetur, uri
mixtura humanarum traditionum corrum tur.
Nam sicut periculosim est aegro, mutare conlilium medici, dc Quid pro Quo ut loquuntur assumere, ita periculosum peccatori, si in mideo salutis consilium Euangelii non stricte sequatur. Cape exemplum ex Saul' I. Sam .is. I, ra.&juvene illo, qui
consilium quidem Christi exquirebat, sed es non
obediebat, Matth. I9. a i ,2 a.
3. Tertia pars Euai lii est promissio Euangelii,
qua Deus declarat,quid sit remuneraturus illis , i consilio Euangelu fiunt obedientes. Etsi enim tota doctrina Euangelii gratiam praedicato meritum mmne excludit ex parte hominis; tamen d frina &promi isto glatuitae mercedis pro obedientia, etiam est pari Euangelii, una cum Sacramentis, quibus haec tromissio obsignatur. Quidnam promittit Euangelium' Docetur hoc, Act. r. v. 28. scilicet remisisionem peccatorum dc Spiritum sanctum, per quemd eamur, conservemur, solatium accipiamus inini: eria , sit scitemur ex mortuis, vitam aetem vivamus. Haec promissio Euangelii probe tenenda, ne aliud speremus ex Euangelio quam promissum est. Ne speremus regnum terrenum quod sit sine cruce, imperfectam iustificationem, quae requirat adminici la nostrorum meritorum, perfectam sui-ctificationem quae sit sine reliquiis carnis. En hoc
verum Euangelium, verum verbum salutis. Itaque
dolorem peccati ac miseriae, quo homo onus irae Dei sentit, de ossensione Dei dolet. meritum condemnationis agnoscit. se ipsum abnegat , Iesum Christit messirit ac desideria . a Fidem ut non tantum se abneget, sed di in Christum confidat illum teneat, illi adhaereat, illum amplectani eo nitatur.
Non enim sussicit fiduciam a se ipso abstrahere, sed lnecesse est fiduciam in Christum ponere, non sibi A. O . suam justitiam ab mare. sed necesse est Cli risii liustiti. am recipere. 3. Novam obedientiam aeois
ci, gratitudinis, ut hoifes peccati ficti belum heramus sincerum comm peccaturi mundum de Diabolum , in Deum S proximum aemus, sectan. 'umi. Ut petamus a Deo tales Euangelistas, qui mysteria Euangelii portant in pura conscientia, qu rum labia legem hanc & hoc verbum salutis custo diant purum, iique det iis talia dona , quibus splen dorem Euangelii,in cordibus eorum per Spiritum s accensam, bene possint derivare in corda nostra, ne aliud Euangelium nobis praedi et r. ne ali uti reticeant,sed totum consilium Dei nobis exponant, ne Evangelii consi io sua consilia misceant Et cum t les habemus . min iurio eorum diligenter utantur,& in luce eorum ambulemus .ut mysteria Euangelii cognosse imus. Sicut enim qui in Sole non ambulat, facile offendit olian. t r. 3s.Et sicut qui sine cibo tu
527쪽
fotu ambulat, sacile deficit; Ita nobis fiet, si ambulemus sine sedulo usu & auditu Euangelii.
a. Ut non tantum historiam Euangelii discamus, ut sciamus quid Deus propter nostrant salutem se. cerit, quid promiserit, sed etiam obediamus consilio& praecepto Euangelii. Utrumque re uiritur, a. Their I. v. 8.Etsi enim haec quoque obedientia ad promissionem Euangelii pertinet, & ex Dei parte promittitur in nobis essicienda , tamen praecipue pertinet ad secundam partem Euangelii, de nobis consulitur ac praecipitur. Nostra igitur obligatio nobis agnoscenda, animus ad obedientiam convertendus,ec quod ex nobis non possumus, a Deo cum fiducia in promissiones ejus petendum,sicut ille fecit, Marc. 9. 23.1 . Sicut Pharinaca,quantumvis prima , non prosunt, nisi ab aegris assumantur; ita verbum salutis, quantumvis optime praedicatum, non prodest, nisi misceatur fide. Hebr. r. Alludit Apouolua ad compositionem S mixturam Pharmacorum. Sicut potio non bene mixta non ibiat;ita Euangelium & verbum salutis, cum fidem non habet pro ingrediente, non salvat. Immo sicut pha macum non sinat nisi se ei immisceat calor&vita stomach illudque digerat;ita Euangelium non salvat,nisi se immisi eat fides de vita animae. Simus i. gitur diligentes tum in usu mediorum, tum in exercitio consilii Euangelici secundum omnes par
II. Declarat deinde Apostolus, quibusdam misi sum sit verbum hujus tautis . videlicet suis fratribus, Israelitis, filiis generis Abraham i, 8c quotquot inter illas Deum timent. Filium Abrahae ei le,est res magni momenti. Abraham enim & semini Qus sacta est promissio, Gen. 17. Sed sciendum, quod Abraham habeat duplices filios. 1. Filios earnis, qui ex carne & semine ejus per
naturalem Lenerationem vitam ac perunt, qui etiam vocantur filii legis, Rom i 6.quia lege naturae pro filiis ejus habendi. Hoc enim erat magnum privilegium, in quo etiam Iudaei multum gloria. D tu loli. 8. 39. Horum enim erant Patres,Testamenta,&cd Om. 3. I. & 9. ,s. Ipsi rami naturales, nom. Ii .et l. bona arbor olivarum, verset . Filii regni, Matth. 8. 11. Immo etiamnum est magnum privileg: una ; Generantur enim eodem sanguine, ex quo Christus Dominus noster secundum carnem natus est δε eo sensu fratres Christi protriores, quam nos secundum carnem ipsi sumus. Uno etiamnum hient peculiarem illam promissionem, quae est m. 11. 2 3. zs, . Ose. 3, 3 .
2. Filios Spiritus, s u filios foederis, qui populo
ex Abrahae semine carnaliter nato,ic per promtilionem Euangelii in stadiis Dei adoptato, is iritualiter 'inscriantur, ur communiones cum ipso habeant. Sicut in Veteri ustamento Ethnici Iudaicam religionem professi erant filii Abrahς, Ic veri Israelitae; ita Sc nunc qu cunque credunt in ira fiant, tapertinent ad familiam Abrahae. Hinc Deus dicitur vel ex l. apidibus posse sacere filios Abrahae, salth. 3. quia quosvii homines, unde cunque creatos , potest semini Abrahae inserere,ut fiant filii Abrahq. Vide Roni V. 8. Rom. 6 Litc. rL 16, S I9. 9. Gal. 3. 29. item v. 7. Ex qu. acunque natione quis sit genitus secundum carnem , modo credat in Christum, est filius Abrahae.Sed quare namuli, qui in Christum credunt, vocantur filii Abrahct
a. Quia nati virtute ejuslem promissionis Euangelicae, perqtiam Abraham fictus est secundus ad generandum Isaacum. Sicut enim Abraham Isaa- cum te se ipsum Christum secundum carnem non genuit virtute virium naturalium, sed vi promissionis Euangelicae, fiandatae in stratuito decreto electionisi ita vi ejusdem promissionis regenerantur quotquot regenerantur. Hoc illud Rom.'. 9. Circumcisi si it eadem circumcisione spirituali, Rom.
b. Quia haerestes ejusdem testamenti, quod
Deus cum Abrahamo condidit , sunt cohaeredes Isaaci in haereditate illa spirituali quam Deus Abrahamo promisit at 3. 9. Gal. . 3o,3 Litem v. 38. Vide Matth. 8. io, ii. Hinc dicuntur congregandi in sinum Abrahae, Luc. 16. v. 21. Cur coelum imus Abrahae8 Quia sicut in terra pro fi liis non est locus tutior ic gratior quam sinus Patris; ita in coelo erit tutissima gratissima illa congregatio, qua filii redibunt ad parentes, & omnes ad primum Patrem. videlicet Abraham. e. Quia Abrahae similes,&paternum illud exemplum doctrint, fidei ae viminis, qua Abraham praelux i, filialiter imitantur. Vide hoc Iohan. 8. v. 39. I .Petr. 3.6. Vide etiam, Rom . . I 2. Quomodo autem Abrahamum ita imitari & in vestigiis ejus ambulare possumus, ut simus veri filii illiusῖ 'ο. i. si imitemur doctrinam illius, ut iusti:-tiam nostram non quaeramus in operibus lepis, sed per sidem in Iesum Christum , ut non habentibus Justitiam imputetur Christi Iustitia. H est Abrahamu sequi in fide & doctrina. Has semitas Abrahae deseruerant Iudaei tempore Christi, ideo non erant R r r veri
528쪽
ve iidii Abrahae, Rom.96. 7. Tales ni Pi suntl Matth. ix. Nos qui alieni eramus, sumus prope msilii Abrahae . quain Imaei Hit. Applica notitis Pa-i cti,&in civitatem Israelis adstiti. Nemo filius Dei, .piil f ill id Gai ii. ad linem. Praeteriim linitanda i n ii sit filius Abrahami; nemo filius verae Ecelesiae, fidei ae fiducia Abraba: in pro ibianes quarum nisi qui filius Abrahae. Retineamus hanc comm impletio dii ficilis ac improbabilis est. U t Roman.
tatonem cum Abrahamo. idque tum in doctrina, ne ab Euangelio deficiamus ec erigamus justitiam te , . Si imitemur opera illius. Abraham quidemigis, tum in operibus, praesertim dissicilioribus cimi, iustitiam in operibus lis non quaesivit, cd is aetna quorum exempla multa in Abrahamo. Tum su-
iii operibus bonis faciendis diligens ivit, ut fidem inus vere antinuae religionis homines, cum se is sciani uel oneri ostenderet, & sic pcribus iussisi' Abrahamicae doctrinae homines. valeat apud hortatio Pauli, Rom.
suam per opera ostenderet, ta lic operimis iuuin
caretur coram hominibus, id est, jurius agno: retur, Iacob. 2. In operibus sedulo nobis imitandus Abraham, si volumus esse ejus filii, praesciti millis ortibus quae describuntur, Hebr. 1 I. 8, 9,
object. At enim cur mis Abraham noster P, semus
III. At enim cur addit: & qui inter vos Deum timent 3 Quomodo potest quis este filius Abrahae,& non timere Deum Z Aut quomodo potest Deum
timere, ec adhuc ignarus esse Euangelii de Christo Si jam Deum timedant, utique cognitionem Chriter & nos ejus filii. quam Adam, Henoch, Noab, &iiii habebant, sine qua nullus vertis Dei timor. alii antiquiores Patriarchς, cum tamen cum illis ι Quidam accipiunt, ut ampliationem, quasi per eandem hibeamus communionem quam cum A ' hoc naturalibus Abrahae filiis addat eos, aut ex ste brahim 3 Sumus enim virtute ejustem promissio itibus erant advenae facti. a. Sed potius est restrilao, nis Euangelicae regeniti qua illi ; sumus haeredes ejusdem haereditatis quam illis Deus legavit; imitamur eorrum quoque fidem & opera. Cur non igi tur de eorum libit Hoc non fit, quasi nulla ratione possimus appetiari fila Patriarcharum, qui ante Abrahamum fuerant, scd quia Sacra Scriptura qua declarat, Euangelium non pertinere ad omnes, qui extrinsecus sint foederati, sed ad eos demum, qui Deum timent, qui iram Dei sentientes trepidant contrito corin super peccatis. Ad hos pertinet
a --Hii Fia quidem Euangelii potest narrari de propo-
non sole fideles appellare,nisi Abrahami filios Possit ni omnibus, omnes etiam hortati di sint ad consilii sumus etiam appellari filii Isaaci, Iacobi immo Iudet Davidis. Esaiae , sed Scriturae strius hoc non fert. Causa est qui1A braham est ille Pater, quem Deus in senectute sua post mortuan naturalem generandi vim , virtute Euangelicae promissionis, tundatae in aeterno gratuitae electionis propositio, foecundum reddid:t ad generandum , ut ex ipsius semine sibi conderet Ecclesiam, dc intes ira populum peculii, cui communicaret gratiam in Christo praeparatam, dc intra ejus terminos gratia Euangelii esset constri cta. Ante Abrahamum Deus etiam habuit inter homines quibus colebatur,& quibus gratiam Christi& Euangelii communicabat, sed non erat integer Euangelici p. artem priorem, videlicet contrittanem.
Sed promissio Euangelii Se mandatum fidei, non
pertinet nisi ad contritos corde. His mandatum , ut
credant Euangelio & ejus promissionibus, peccata sibi esse remisis, Deum sibi reconciliatum, etc. Et
tales contriti corde. ac viam Dei ob peccatum timentes , redemptionemque desiderantes, erant e. tiam inter Iudaeos , Ut nondum noverant Iesum Nazarenum esse Messiam. Talis enim timor Dei potest consistere cum ignorantia Mediatoris Christi, cum antecedat fidem in Christum. sed filialis ille timor Dei, quo studemus Deum non Mendere,
sed ei grate servire, non potest consistere cum hac populus, integra Ecclesia, sed stingula personae vel l ignorantia. Oritur enim ex cognitione & fide in quoque, sermonem salutis ad familiae hinc inde per orbem terrarum dispos .Sediris Christi erga nos. Abrahamum elegit, ut virtute Euangelicς promini I V. Notabile ssionis.& aeternet electionis sibi conderet Ecclesiam, i eos missum esse. Non dicit, adsertur a me, scilquae esset mater spiritualis omnium eorum , qui I mittitur per me. Hac voce Paulus sumpti&licati postea per Christum salvarentur, ut vocatur, Gal. . t nem refert ad Deum, & indicat, quod praedicatis v. ,6. Cum nemine ante hac tam solemne scedus Euangelii regatur providentia Dei, oc non solo eo initi. Gaudeamus quod & nos facti filii Abrahae, Sistio ministrorum, ita ut illi, ad quos Euan tium nobis quoque competat haec apitellatio. Nos ceric Venit, dubeant agnostere specialem Dei providen-
ei lapi ctiaci fila Abrahae, immo ex inalbus,itiam S gratiam, qui illud mittit. Sicut scriptura
529쪽
IN ACTOR APOSTOLICO R. CAP. XIII.
non Acta est nec hominis consilio i rint vaticinia, sicut etiam I. Corinth. a. 8. hoadsertur, et .Por. i. O,1 I. ita nec ita circumiertur, i modo potuerunt ignorare, quod singulis diebus sed seeundum consilium Dei. sicut ignea . illa nu- Gabbathi in Synagogis eorum legebatur bes,quae Israelicis lucebat in deserto, gubernabaturlIgnorantia. voluntaria, Orta ex non attentione ad Deo; ita cursus Euangelii a Deo regitur. Hoc pa- id 'uod praelegebatur. Pessima & maxime cui tet ex multis sectialibus exemplis in Achis Apollo- l pabulis ignorantia est , quotidie doceri & t imen Iorum deseriptis, exempli gratia, Actor 8 16 & 36. l ignorare. Haec tamen inter nos non rara. Talis i-α7.9. id quod probe nobis sciendum, ut pro stul- Snorantia homines non tantum veritate destituit, tione Euangela Deo seli gratias agamus, dc si reti- l ted Miam facit persequutores Christi & veritatis. re Euangelium cupimus, ulum studeamus h. a 'i Apparet hoc in Pontificiis, qui quoniam volentes repropitium. Homines tape pugnant & bellum i ignorant, & ne legere quidem Scripturas & Pro- gerunt proth gione& Euangelio, sed tamen Eu- pnetarum ec Apostolorum voces in suis Synagogis angelium amittunt, quia Deum non rei piciunt qui hanc stellam in manu habet , dc potest sistere vel movere sicut solem. V. Num porro Apostolus respondet adio jectionem Iudaeorum , versu antecedente propositam , reddit rationem , quare non manierit
1 rosolymis , & ejus incolis atque primoribus Euangelium de Iesu annunciet ; quia scilicet illi Iesum praedicantem & prςdicatum rejecerint,eumque crucifixerint lc sepeliverint. His verbis continetur historia passionis Christi summatim com-yrebenti, cui non insistemus quia pertinet ad Euangelita , di siepe ante hac explicata est. Breviter
volunt, sunt acerrimi persequutores Cliniit &membrorum ejus, qui eos Occidentes putant se facere rem gratam Deo. Caveamus voluntariam ignorantiam, legamus Scripturas, de qiue legimus,lis attendamus, precemurque Deum , uin bis largiatur cognitionem humilem. Nam scientia instans etiam ignorantia est, I. Corinth. 8. quaa facit, ut prς tumore cordis Veritatem, quam scimus, non consideremus. Clamant multi, quod schismata, confusiones, bella quae sunt in ecclesia oriantur ex nimia lectione & sinitatione Scripturae,&ex nimia scientia: Immo contrarium verum. Oriuntur enim ex ignorantia, quod homines Scriptumno consideremus singulares Pauli in hac materia i rae, quam quotidie legunt & audiunt,tam negligen-phrases. ter attendant , & sic inciduntis turgidam opinior. Primores Hieroselymitani Iesum judicando, i nem scientiae, qua alios damnant , cum ipsi quod Helicondemnando, impleverunt voces Propheta- damnant nesciant. um. Voces Prophetarum sunt clarissi S un, 3. Cur Iudaeorum primoribus, Christi hostibimibrmia omnium Prophetarum testimonia de futura Christi passione. Nas voces Iudaei impleverint. Quomodo Z utique Deus solus implet sua vaticinia 3 Et ' modo male agendo possiimus implere verbum Deir Annon igitur bene secerunt, quod Christum condemnarunt Z Aliud est mandatum verbi, aliud vaticinium vel promissio verbi: peccando non implentur mandata verbissita tamen vaticinia & promissiones verbi possunt impleri nia Iignis hostium peccatis. Hinc alibi dicitur , fecisse quod manus Dei statuerat, Actor. . His locis es rissime probatur vicax illud dominium. & essico providentia Dei super peccata hominum, quae in Rcsemata Ecclesia docetur, & proiter quam tam misere patimur. Haec doctrina sit nobis solatio c'ntra terrores dc persequutiones hostium. Nihil aliud cient , quam quod implebunt promissiones de Vaticinia Dei de sutura purgatione & victoria eccle
i. Dicit quod Christum ignorantes implex & crucifixoribus exproorat, quod Christum crucifixum sustulerint e ligno ec sepeliverint,cum tamen
hoc non sit famam a Chri ii i hostibus, sed a discipulist Reip. Respicit non ipsum factum sed petiti
nem Iudaeorum, que est Iohan. 19. vers. 3I ubi peti int , ut Iesus tollatur a cruce. Unde disci potest , quod malum propositum ac desiderium, eis non peractum, etiam est peccatum. Propon bant ec desiderabant crucifixo Christo crurifra gium addere. dc sicut abominationem in terram eum defodere; ne soleum conspiceret amplius. Etsi ab hujus propositi exsequutione impediuntur per Pilatum, tamen hic ipsis exprobratur ut peocatum. Discamus non tantum vitare externa mali
opera , sed etiam interna peccandi desideria ab proposita.
530쪽
Doctri , quam bostolus hac concione urget, est haec: Quod latus Israelis non contistat in corporalibus illis beneficiis & miraculis, Patribus ipsorum olim exhibitis, sed in eo, quod ex semine Davidis Deus excitavit Iesum, Israeli Salvatorem, scilicet spiritualem. Hanc docti inam Apostolus.
plicatione tria facit. l. Removet objectionem, qua amovere a se hanc doctrinam auditores poterant, pr tendendo quisa Apostoli prius deberent de hac doctrina convincere eos, qui ita ipse Iiidaea habitarent, praesertim superiores eorum. Hanc objectionem solvit,v. 26, 27, 28, 29 a. Dat rationem quare omnino prae clicaridus sit
hic Iesus illis, quia sciliret; quantumvis a Iudaeis
reiectus& cibus, tamen a Deo ex morte sit scitatus & exaltatus sit, v .3o. ad 38. 3. Docet quid sit, quod de hoc excitato, occise, Ec relliscitato Iesu praedicandum de sciendum sit, hortaturq; ad receptione hujus praedicationis, v. 28. ad ψα. Asit igitur in hac concione si malim. l. De Incarnatione. 1. De Passione. 3. De Resurrectione ξc exaltatione Christi. 4. De Fructu horum omnium, scilicet remissione neccatorum. s. Nec
non de modo & medio, quo fluctu illo frui positimus, scilicet fide. In vest; nunc preiectis agitur de Iesurremone vel exaltatione Christi a Iudatis occi si & sepulti, quae exaltatio primo proponitur. v. 30.& deinde demonstratur. Iudeti occiderunt & sepeliverunt. Deus vero excitavit eum ex mortuis. Hic vox ηγειρ', longe alio sensu accipitur, quam supra,vers. 23. Ibi enim notabat excitationem ex somine per senerationem , hic vero suscitationem ex mortuis. Immo non tantum suscitationem ex mortuis, sed etiam totam erectionem Zc exaltationem
humiliatione, exinanitione R depressione. Cur Deus dicitur Christum suscitasse ex mortuis, cum
tamen ipse resurrexerit, ut patet, Ioli. a. Ist. Ioli. Io.
v. i8.3 Re p. Destinguendum est inter potentiam resurgendi Zc potestatem resursendi. Potentiam resurgendi Christus habet a se ipso, sta potestatem habet a Deo Patre, adeo ut vox Iohan. io .i8. usurpetur improprie pro potentia , Christit, in hoc negotio considerandus ut Sponsor, qui reatum nostrum in susceperat, & sese judicio Dei pro nobis stiterat, tamdiu passurus nostras rimas, d nec Pater judex declarasset sibi satisfactum, de si e Christum ex poenis dimitteret. Hoc igitur sensi Deus Pater Christum suscitavit, id eae mortuis P storem ovium eduxit, ut est Hebr. 13. Quia scilicet post acceptam plenam satisfactionem ipsum ex carcere mortis dimisit. Sicut a Patre damnatus & in mortem traditus est ; ita post satisfactionem ab eodem ex morte eductus & dimissus est, Rom. .
Propter stitiam nostram suscitatus, id est,
propter praestitam a Christo pro nobis siti stacti nem. Hoc arguit plenitudinem satisfactionis Christi. Non effregit carcerem per vim & debito non soluto egressus,iud ab ipso judice, per plenam satis et ionem p. acato, ex carcere honorifice eduinis est; immo in gloriam , sibi suisque promeritam . ine cius. Et hoc in doctrina resurrectionis Christi: praecipue considerandum, ut maximum fundamentumsblatii. Nam ab hac suscitatione Christi pendet nostra suscitatio. Quod enim Sponsori nostro fi .eium , id nobis fictum. Vide Eph. 2. vers. s. 6. moto διηα MXως . Sic Rom. 6. v. s. ec 3. t r. Iam aeque de nobis aede Christo verum est illud A r. r. v. 1 . Impossibile nos a morte teneri. Vide quae in illum locum dicimus. Demonstratio seu probatio hujus exaltationis Christi fit duobus modis. I. A testimonio eorum, qui redivivum viderunt& per aliquot tempus cum conversati sunt, &resurrectionem ejus populo testiti, v. 3I. Historis hi iis teli imonii petenda est ex Euangelistis,&exi. Corinth is . II. A consensu scripturae veteris Testamenti,
quae prudixit, quod nunc implenim filiis. Patribus praedictum θ: promi ilium filiis vero impletum. Aciigitur Patres nihil habuerunt praeter praedictionesic promissiones Z nihil de re ipsi' Quotquot inter P. atres in praedictiones & promissiones de Christo Iesu vera fide crediderunt, non habuerimi
uidem ipsem Iesum Christum incarnatum , pas
um & resuscitatum, sed habuerunt tamen fruenis, quos Christus venturussea incarnatione, ilione& resuscitatione esset acquisiturus, vides. remissi nem peccatorum , Spiritum regenerationis ac sin-ctificationis,3c ingressiim animarum in an nun t
Ium. Haec enim illis propter futuram ecpromi m Christi satisfactionem praenumerata & induIta sunt