장음표시 사용
571쪽
nec sinit eos vocari ad fidem Christi. Sic sentibus
olim clauserat; sic nuncTurcis rc Iudaeis. Olim gentibus erat clausa di Iudaeis aperta ; nunc gentibus aperta, Iudaeis clausa Rom. II. Imo adeo clausa erat gentibus, ut postoli putarent, sibi non licere ingredi ad incircunuisos praedicandi Euangelii causa Actor. so. & Ii. Vide etiam Mati. Io. Nunc Deus non tantum concesserat, sed etiam jusscrat, ut irent ec praedicarent gentibus , immo comitat te gratia spiritus Sancti tam Minciter operatus est, ut non tantum multi Ethnici Euangelium reciperent, sedicin presbyterium electi, per impositi nem manuum , Euangelium aliis praedicarem. Sic
a. Cum per judicum indurationis homines tradit in reprobum sensim , ut non possint credere IOh. Ir. 37, 38, 39, o. Actor. a 3. Hozςst claudere januam fidei, & quibus sic clauditur, iis nunquam aperitur. Sic janua fidei clausa Iudaeis, non aperienda nisi sub finem mundi Sic clausa multis Christianis, quibus propter contemptum veritatis mi Taenficacia moris, a. Thes x. Sic sub Euangelio clauditur multis malitiosis contemptoribus. Sic tandem in ultimo judicio claudetur omnibus, Mati. 2s. Io. Intremus igitur antequam claudatur, dum hodia est, M. Pia. 91 .
Nier omnes magnas quaestiones,deribus rite solvendis sollicitus esse ebet homo Christianus, haec est
Omnium maxima, quam movet ille juvenisMat. 19.16.Mari Io. 17.ec
Luc. 13. 18. Milet ter mille compun- animae Actor. r. 37.&ille praesectus carceris, Act. 1 F. 3o.&tur illae, Luc. g. io. Nam qui, hac vi uestione rite selvenda sellicitus non est . non salvabitur. Deus enim, 'ui nos sine nobis creavit, nos sine nobis & sine noluis factis non salvabi: Qui initur non est sollicitus. quid sibi sciendum, creden-cium & faciendum ut Livetur, is nunquam salvabitur. At enim quis solvet hanc quaestionem, cum ab animo de salute anxio proponiturὶ Nemo alius, nisi qui solvit cum a juvene & aliis propon retur, nimirum Iesus Christus, qui solus est ille Doctor, qui viam salutis recte docere potest,Ioh. 3. At enim Christus non est in terris, nec Prophetae 5c Apostoli in terris, ut qui hodie de hac Quaestione sollicitus, est, eam Christo, vel Prophetis de Apo stolis ejus possit proponere, & sic certam ac indu bitatam accipere re onsionem 3 Etsi Christus a terris discessit; tamen solutionem limus ς-ssionis in libro Scripturae Sacrae reliquit. Hanc interroga , haec te potest reddere sapientem ad salutem, 2.Tim. 3. Is. At enim sunt qui Scripturam lerare non possunt, sunt quibus nec otium nee capacitas est Scripturam strutandi, et sensus suos in ea exercendi, ipsa praeterea. Scriptura tam ampla est .
tam varios, sublimes et obscuros habet loquendi modos, ut uno loco videatur hoc docere alio aliud, immo contrarium. Quis igitur ex Scriptura possit evidenter & sine periculo erroris scire & discere milia illa quae ad salutem scitu, creditu&sactu necessaria filii: Omnis illa amplitudo, varietas dc obscuritas, quae in Scripturis est, non potest impedire tuam ad salutem lapientiam , si modo Scris turam scruteris eo modo, dc iis cum adminicu-is,dc ea cum eura luam Scriptura requirit. Nam qui eam sic legunt & scrutantur, iis promissus est Spiritus Sancti qui eos ducat in omnem veritatem, eosque doceat quantum ad salutem sussicit, Ioli.
Quid igitur requiritur ad Scripturam recte scrutandam,&qua in re illa scrutatio consistit λId docet hoc exemplum, quod hoc capite proponitur. Cum enim Apostoli Paulus de Barnabas, ex primo sito itinere reversi essent Antiochiam, unde gressi erant, ibique ad tempus bene magnum versarentur, accidit ut Quaestio moveretur; An nece si rium esset ad salutem ut Christiani etiam circumciderenter, Si totam legem Morsis servarenti Hac quaestione mota magna contentione de ea dis butatum est, & denique missim Hiero lymam, ibique convocati Apostoli de seniores Ecclesiae, eorumque consilium 8: decisio super hac qu ibone explorata,
572쪽
At enim quid hoc ad nos Nos non possumus convocare Apostolos, aut talem Synodum, quae possit dicere sicut haec: Visum eis Spiritui Sancto Uno iv, cujus decisio sit sine periculo erroris, it in qua tuto acquiescere possimus. Et si consilia, S interpretationes ordinariorum Doctorum non habent illum immediatum dc extrao narium spiritus Sancti ductum, ut nulla in re falli possint; ta- naen cum in consiliis Ic decisionibus suis Scripturam habent pro r la,&sententias suas ex Scriptura probant tum tantum claritatis & illuminationis a Spiritu Sancto est in eorum ministerio , ut oves Christi, Spiritus Doetorum conscientiose probantes, discernere possint quando errant, aut quando veritatem loquuntur. Cum Doctores in synodis suis, vel 'ulpitis seponiint Scripturam, & sibi credi volunt sine Scriptura, & cum auditores s mnunt conscientiosam probationem spirituum, & omni Spiritui credunt sine inquisitione humili doctrinae, quae proponitur, tum mirum non est errari circa media salutis ; sed cum Doctores in interpretatione Scrieturae seponunt auctoritatem hominum, dccon icientiose seruntur Scripturam , ic ex Scriptura dogmata confirmant, cumque auditores humili& contrito corde, cum fame &sti salutis, cumque invocatione divini nominis dogmata Pastorum suorum diligenter audiunta ad Scripturam examinant, tum neque pro doctis neque pro indoctis tale periculum erroris est, a quo salus pendeat. Est itaque Ochodie verum medium obtinendis gitentiam ad salutem, si in quaestionibus dubiis utamur manu ductione piorum Ecclesiae Doctorum, in sensu Spiritus Sancti perscripturam inquirendo. Hi enim nobis dati sunt in intelligendi.Scripturis,Actor. 8 . 3 i. rc si horum manuductione in legenda Scris tura diligenter utimini. invenietis claritatem, cui contradicere non potestis,ic si quid est obscuritatis, quod penetrare non potestis, principia & fundamenta salutis, ad quorum agnitionem pervenistis, vos sustentabunt, animumque vestruum reddent docilem ec veritatis cupidum cum tales secti estis, Deus suo tempore quod necessarium est, revelabit, ne quicquam Diuti vestrae obesse possit. Docili discipulo non deerit boni Magistri institutio. Psal. is. 8. . Ioli. 7. 17. Diligenter igitur hanc Apostolicam Synodum intueamur, ut inde discamus verum modum in quaeitionibus dubiis circa religionem perveniendi ad agnitionem veritatis.
Tria sunt de hac synodo considerandi
r. Discretatio Synodi super hac quaestione pasticularia sumagia Petri. Pauli & Iacodi, cum argumentis, quibus fustra a sua confirmant. 3. Synodalis sententia dc decisio, una cum m do eam ad Ecclesias deserendi, nec non esse s &eventus Synodi. Quantum ad quaestionem, textus indicat r. a quibus mota. a. Quaenam quaestio fuerit. a. Partici-ris diligentia Pauli de Barnabae,Antiochiae adhibita, ad quaestionem hanc stirprimendam. Quomodoon m ad Synodum delata. Quaestionem moverunt quidam ex ludaea d scendentes Antiochiam, qui vers. s. dicuntur se isse ex secta Pharisaeorum qui crediderunt, id est , qui Christianam religionem professi erant. Hactenus Aristoli disputaverant contra Iudaeos& Gentes, qui non erant Christiani. Nunc inter ipsa Ecclesiae membra, immo inter ipsos Ecclesiae Doctores oriuntur lites & controversiae, & fit in Ecclesia divisio, schisma, bellum civile ac iii testi num. Ipso enim tempore Apostolorum triplices jam tum erant haeretici in Ecclesia Primo erant hς- retici Anteuangeliei, qui ita Euangelium recipi bant, ut in observatione legis, praecipue ceremoni iis, justitiam quaerendam ede docerent. Tales erant illi, de quibus hoc loco, & contra quos Paulus scripsit in Epistola ad Romanos, Galatas, Philippenses, uorum primi videntur fuisse Hymencus&Alexarier, de quibus nominatim queritur 1. Tim. cap. r.
Secundo erant haeret i Anti mi, qui ita Euangelio credebant, ut Legi nullam deberi obedientiam docerent. Tales fuerunt Nicolaitae, qui urgebant quod liceret scortari, nec opus esset scandali causa undum doctrinam Pauli ab Idolothytis abstinere, Ap c. a. 6, i , i s. Item illi qui docebant Ii
minem justificari per talem fidem, q sit sela
sine operibus, contra quos Iacobus sitam Epitiolam scripsit. Tertio loco erant haeretici fanatici, qui scripturae autoritatem rc magisterium in rebus fidei rejicientes, & contemnentes, vel revelationem de miracula crepabant, & sua autoritate homines niti volebant ut Simon 1sagus, Act.8. vel rationem& Philosophiam magistram religionis agnos tantCol. 2. Aa 'ue omnis generis absum & stulta dogmata sominabant. Talis fuit Ecclesiae status iam tum tempore Apostolorum. Non tantum habuit
externos nostes Iudaeos et philosephos gentili sed praecipue domesticos salsos aues, neue lostolos
573쪽
di Pseudoprophetas, qui vestibus ovinis venientes erant intus lupi rapaces Matth. 3. &sub nomine Christianorum veri Antichristi i. Iohan. a. Talis perpetuo fuit&etiamnum estilatus Ecclesiae Christianae. Habet extus hostes apertos, Iudaeos, Turcas,gentes infideles. Habet intus salsos fratres , haeroicos, schismaticos, qui fidem & mores Eccle sedis dorinis corrumpunt. Et sic repraedictum
Ex his patet, quam absurdi sint Pontificii, dum nῬnt ecclesiam posse errare. Cum dicimus, priscis alia uot Gulis falsos Doctores irae valuisse in G-clesia, ut Ecclesiam corruperint talsis & impiis dogmatibus. ut ecclesia Reformatione opus habuerit, clamant, fieri non posse , ut ecclesia erret. Quod manibus palpari potest,&oculis videri, imprudentes homines negant factum esse, aut fieri posse. Quod temporibus Apostolorum jam tum fictum est, an non magis fieri potuit postea, praesertim cum praedictum sit ita fore t Patet hinc etiam, neminem
iure offendi posse, si in ecclesia videat hyp ritas, chisinata, falsos Doctoros et fratres. Sic enim sitit
inde ab Apostolis,&sic oportet esse I. r. II. 9. Matth. i8. 7. Haereses non inveniuntur extra ecclesiam, sed in ea. Non igitur propter haereses Ecclesia deserenda, si modo sine communione mali licet in ea manere. Praesertim propter has disputationes non debemus ita ostendi, ut omnem religionis & fidei doctrinam dubiam esse putemus ,& nihil certia tudinis habere, adeoque omnem curam reli ionis abjiciamus. Conducunt potius h et disputationes ad clariorem agnitionem veritatis. Modo suscipite studium indagandi & tandem firmabimini in
Qucstio ipsa est an qui ex Ethnicis Christiani fiebant,tenerentur circumcidi, ic totam legem Mosis observare3 In V. Test. multi Ethnici veniebant ad Ecclesiam,& fiebant proselyti,sed nemo eorum adis mittebat r,nisi prius circum citus, Sc ceremoniis Iudaicis consormis. Hoc volebant hi homines etiam Observati in N.Test. inter gentes ad Christum conversos, immo non tantum hoc'umebatur,an Ethnici conversi deberent circumcidi & legem observare, sed praecipueon in observatione legis justificatio esset quaerenda, an vero fila dei in Chri tam ustificaret 8 Haec quaestio, quae hac Synodo dispu- abatur, quos non solum patet ex Epistolis Pauli, i dem quaestionem contra eosdem Pseudaposto lacisputantis,sed etiam ex hoc ipse capite vos ii. Quod si hoc est dogma hae synodo condemna'
trum, Sc postea ab Apostolo Paulo tam vehemcnter in Epistolis oppilanatum,mirum est, Pharisaeos Romanenses hodie idem dogma resedere, & eadem impudentia urgere. Hoc enim primatium, ' dinter nos & illos hodie disputatur, an homo aia justificationem suam coram Deo opus habeat obser: vatione legis, an vero salvetur perso fidem ingratiam Domini nostri Iesu Christi λο ea. Pontificii non urgent nos teneri circum
cidi. 'f'. r. At urgent quod ad justificationem
obtinendam teneamur observare legem Mosis, quod non minus in hac Synodo condemnatum, ut 'tet v. s. a. Etsi non requirunt circumcisionem, tamen requirunt alias ceremonias ad justificationem peccatoris, circumcisione longe pejores qui pe nullam institutionem divinam habentes, sed merae traditiones hominum existentes, quales sunt sacrificium Missae, Pontificia jejunia, aqua lustralis, opera satisfactionis ic meritorum , flagellationes, peregrinationes, ignis purgatorius, ecc. quae omnia dicunt nos gentes debere fuere dc pati, ut a peccatis justificemur, & nequaquam posse justilicari per stam fidem in gratiam Domini nostri Iesu
Christi. Est igitur quaestio. Quam pudendum, hos homines antiquorum haeresium essed senseres tam acres: Et quantopere nos hoc potest confirmare in fide de religione nostri, quod vide mus jam olim ab ipsis Apostolis unanimi consensu condemnata dc rejecta esse quae nunc a nobis reji
Diligent a Pauli ae Barnabae contra hoc dogma sic exprimitur. Paulo & Barnabae fiebat contentio S liti*atio non exigua contra illos, i. e. Paulus Scbar .as non t irum vehementer contra illos contendebant Sc disputabant. Hoc multi non bene factum judicabunt, quod Apostoli tam vehementi oppugnatione erroris tumultum de quasi seditionem in ecclesia concharunt. Ministri, inquium, debent populum longanimiter inst tuere & ni I amplius. vehementes dic oppugnationes errorum lc peccatorum non nisi tumultus excitant. Quod Apostoli fecerunt in suo Oiscio.vos nos potestis reprehendere , ec nos tenemur imitari. At vehemens errorum dc precatorum oppugnatio non tantum
hie ab Apostolis fit, sed ec alidi mandatur a. Tim ,
vere i. a.Tit. 3. 9. ad i . iudae 3. Potest vehementia ministrorum in oppugnando duobus modis mala esse. I. Si calis quam vehementer oppugnant, do
574쪽
& non mala est. Qui pro humanis traditionibus pu-
ant vehemeinter, ta contra doctrinas Euangelicas
pugnant illi male agunt, quantumvis putent se remotatam sacere Deo Hi sunt adu tiqui promta cassi litigant. Sed qui contra salias hominum doctrinas pro fide Sanctis semel tradita vehementer contendunt, illi sunt fideles servi Domini, fideles vigiles in civitate Dei, boni Pastores super gregem Domini Vide Gai. i7, 18
a. Si causa, quam vehementer oppugnant, ut parva & non in agni momenti, nec magni damni. Sant quaedam actiones, quae non sunt licitae nec docentes.&y oinde mer .lo prohibentur ac reprehenduntur, Dd quii non sunt adeo noxiae aedisicationi Eccla siet, sutricit reprehendamus & refutemus.& si ibis se opponat contenti Ose, non utendum intem pestivo telo, sed dicendum licet Paulus concludit reprehensionem levitatis, quae in crini us ornandis
committa tur l. Cor. ii. v. i6. Sed in rebus magni
momenti, cum vel ipsi peccata magni, ec fidei aehonestati contraria sunt. vel si parva in se videntur, magnorum tamen pecci: orum matres ec scholae sunt ac nutrices non enim sunt majora peccata,
quam scholae peccatorum ubi fit quod est, Ti . i.
v io. si se tali us non vehementer opponunt canes
iunt qui non latrant, vigillas qui dormiunt,sal quod
situum salitam cst. Hic autem agebatur de causa
gravi & magni momenti. Agebatur enim de justitia, qua peccator stare potest coram Deo, & pacem cum illo habere. Si doctrina de hac justitia sartatecta non conservatur, frustra est pacificum & longanimem esse erga homines. Talis igitur vehementia servorum Dei in oppugnandis erroribus ac peccatis non est ridenda sed metuenda.Est enim gladius Dei. quo expugnare vult&ad dedit onem cicere duras N inundanas animas. Ha enim non sustibus rc cori oralibus a mis Deus.vult adoriri sed solo
hoc spiri uili gladio, ὀ qui per hunc adiit non
poteti ut O Ch uto dedat . nunquam Domino lucri set , sed pumetur hoc iudicis, Ut c um noluerit credere iis sui veritatem &justitiani magno zelo magnaque contentionς d funderunt,ceda: ac subjiciaturit is, qui ina: impudent a mendacium e errores urgent , et Thes a io. in Dicunt leonem a deo generosum t sie, ut serret; vincul s nolit coe
ce .i,sed illicos angat, ed & vicissim ita enerosum, ut vi cs suas nolu klbibere ligneis vinculis frangen. di scd o tius patiatur se iis regi & contii eri. Generose ee iis, quod L miliis serrea vincula disti istae Pontificiis,& non sitis sicut cli,qui etiamnum abi
luta & coeca obedientia sunt veri servi riparum &sacrificii lorum. Veram & hic generositate vestra ostendite, ne leviter transiliatis aut rumpatis limites Euangeliindoctrinae, ordinis Zc vitae, qui in Reso malis Ecclesiis ex veria Dei feliciter constituti sunt unanimi consensu piorum doctoriam. Hos enim rumpere, non generositati, sed seritatis est. His v ro levibus disciplime Euangelice vinculis libenter contineri in sana doctrina,bono ordine, de modesta ac sancta vita, est generositas vere heroica, a vir
Sancto per regenerationem accensi. Si hanc disci- illinam Euangelicam, salsedinem a conscientiosam contentionem in nistrorum verbi contra peccata contemnentes non vultis emendari, nisi plagia dc judiciis Dei corporalibus, sive publicis, repti v tis,non imitamini generositatem leonis. sed irrationalitatem mulorum & equorum. Psil. 32. v.'. sequitur quomodo haec quaestio, cum non ponset privata diligentia Pauli ac Parnabae supprimi, tandem delata iit ad publicum D dum Hieros
limitanam. Hic sequentia habet textus: . A quibus ic quorum nomine haec delatio quaestionis facta : ordinarunt ut Paulus & Barnabas a seenderent, scilicet Antiochiensis Ecclesia v. 2.2. Ad quos delata&quo fine Dei tacti ad congregationem Apostolorum lc seniorum, qui erant Hierosolrmae, ut dispicerent de hoc negocio, v et, 3. P r quoa dc quomodo
Disceptantibus inter se de hac quaestisne G
ii ius Ecclesiae Antiochensis, Ecclesia j . tu bata &nonnihil divisa, in hoc uno consentit, ut consilium ec sententii Hieros clymitanorum super
hac quaesti me exquireretur. Atqui G) 1.i.
Ubi hoc ipsum iter videtur notari. dicitur quod adscen rit Paulus per revolitionem Hic autem quod
ni istus ab Ecclesia. Resp. Millus ab Ecclesia per ipsum , past acceptam revelationem, admota Ipse per revelatrinem edoctus, consilium mitte - est, ec tum Ecclesia misit. Ecclesia ipsa inquisiti nem veritatis in se recipit, nec voluit stare mera tantida aucti ni are sitorum Doctorum in nrgociis ii dei. In Papatu non conceditur Ecclesis tu uisitio
veritatis sed codica obedientia, injungitin , qua D cioribus
575쪽
ctoribus credant sine in tu sitione & examine. A liud
docemur hoc exemplo , & Berdens una,Act. 17. I t.& admonitione Iohann.s, i. Iohania . v. i. & Pauli,
Ohedi. i. Non omnes tantum follent judicio& intellectu, ut possint hanc probation in suscipere. 'sp. Falsum hoc est. Exaggerant sephistae infirmitatem id ictarum, ut sibi totis opinionem sapientiae conci lent. Et ii judicio sunt in lirmi, tamen non sint bestiae sed homines rationales, qui, si lunt vitae honestioris, plerumque plus judicii habent quam ebriosi & perversi sectificuli & monaehL Si in civilibus tantum habent judicii, cur caverent in Ecclesiasticis r Articuli fidei sunt adeo clari de indubitati , ut, quid cum illis conveolat, vel hugnet
nem Nn ponit judicare, nisi ebriosus caci inculus. Scimus neminem posse intelligere sacram doctrinam salutariter, nisi sit illuminatus, Spiritu Sancto; scimus etiam idiotas non posse adeo penetrare totam scripturam,rc conciliare omnes ejus dii scultates, atque illi qui habent adminiculum bonarum literarum. sed fundamentales veritates sacrae D
ctrinae a quibus situs ab lute dependet, non pollunaturali certitudine comprehendia quovis naturali
homine, ut annos discretionis attigit & dii gentiam adhibet, insem est dogma, quod per e perient Minsatis convellitur.
Object.r . Multi idiotet hanc probationem ec stru-tasonem si scipientes incidunt in errores, ill uibus admodum sibi psis placent, ic quos contra ipsos suos
Doctores animose defendunt,ut schisinata excitent, . scut ziciunde patet per expetientiam in vestris Ecclesiis. . i. Quid igitur fit vestris, quae non inquirunt ii ii coeci sunt, & coeci manent,& in cincitate sita pereunt. r. Ubi illa probatio doctrinae viget in popula, multi saltem veniunt ad agnitionem voritatis & silvantii r. i. Si cce eri per hane probati nem in exitiales incidunt errores, hoc non ideo fit,
quia inquisitio veritatis in se periculosa est et illicita sed quia ipsi sunt homines perversi cordis, & carnal iter sit perbi, qui bono medio abutuntur ad malum finem. Schisinata & disputationes, quae in nostris Ecclesiis unquam suere, semiter fuerunt foecunda ad multiplicandam scientiam in populo, etsi si perbi se hisinatum auctores te fautores per ea sibi
accerserunt exitium, dc semper apud nos comprcb
tum illud Christ i Matth. 17J. schismata noxia au- o bus, utilia Ecclesiae. Sunt enim cotes judicia iamnum ad veritatem acuentea, possumus in inquisitione vcritatis sine schismate vcrsarirc turtii
lentia. i aurem turbulenter & pertinaciter agunt, tibi nocent &ali sprosunt. Inquisitio veritatis humilis, modesta, proficiscens ex desiderio noscendae veritatis, cor uincta cum usu precum & consiliorum, nunquam cit noxia.
Ad quos autem dc lata qii aestio &quo fine. Misssa
est ad Apolici, ses Piesb,tcros in Hierosolim tana Ecclesia. Non omnes Apolli li erant Hi roscii inae, quia Iacobus Zebedaei am tum erat occisus, Aet. 12. Caeteridis 'si. Solus autem Petrus de Iacobus ScIohannes videntur adfuisse,ut patet ex hoc capite &ad G al. a.9. Cur autem non ad solos Apostolos, sed etiam ad ordinarios Ecclesiae Hieios blimitanae Presbyteros λ 'sp. Quia agebatur de cor. scnse. Quae ili' enim erat, an Paulus & Barnabas Antiochiae privatas opiniones docerent, quae non haberent consenium totius Ecclisiae. Dc sertur igitur ruaestio ad totam Ecclesiam Hieros blI mitanam, ut e consensu ejus constet. Atenim cur non ad si tum Petrum,qui erat Apostolorum Princeps, Episcopus incumen cus, vicat ius Christi in terris , si ius controversiarum judex Z Respondeant ad hoc Iesu itae. Nobis inde certum, Petrum nihil habuissejuiis &auctoritatis in caeteros Apostolos, sed suille caeterorum collegam. Erat Apostolorum primus &senio sed non caput aut Princcps,cui plus iuris fuerit in rebus fidei quam caeteris Apostolis. Atenim cur haec quaestio cetcrtur ad Apostolos qui erant Hieroselymae 3 Utique Paulus & parnabas ipsi erant Apostoli, Act. i . . Et Paulos de se significanter asserit, quod caeteris Apostolis minor non suerit, Gal.
a. v.9.7. i. Ecclesia Antiochena maxima ex
parte constabat ex Ethnicis, qui Euangelium acceperant ex Iudaea & a ludetis. Mi: tunt igitur ad Iudaeos , ut constet se idem habere Euangelium, de eandem doctrinam quam Iudaei. r. Paulus erat quidem A nostillus, sed non ex illis duodecim,qui ab ipso Christo in terris versante erant vocati, di cum illo conversati. Nec erat visibiliter infatie Ecclesiet vocatus per sortem sicut Matthias , Actor. i. Hinc Pseud apostoli autoritatem Mus vocabant in dubium, calumniabamur quod divisum quid docereta caeteris Apostolis, & in speciem sorte allegabant quod Apostoli Hierosolimitani adhuc communionem colerent cum templo& ejus c emoniis, Act. 3.
Ad hanc sit spicionem de calumniam, quae iminum laboris Paulini impedire poterat, tollendamini est haec quaestio Hierosolymam ad Apostolos. Vide Gai. a. a. Non vocabatur Pauli torno in Gu-
576쪽
bium,nec illi negabatur fides ab ecclesia, sed fit hoc
totum ad obili urandum os calumniatoribus. Sic quum hodie Pontificii calumniantur , quod habeamus novam doctrinam, ascendamus cum illis ad Apostolos,rc eorum scripta,& exquiramus consensum. Sed illi hoc tribunal declinant , dc vel ad Patres,vel ad miracula. vel ad splendmem & prosperitatem ecclesiae suae. vel ad successionem provocant. Auctoritates ec testimonium Scripturae Apostolicae est tribunal veritatis.
Per quos autem delata hcc quaestio, ic quona' dot Delata per Paulum, Barnabam & alios. Est hic
exemplum magnae modestiae ,& mansuetudinis in Paulo ec Barnaba. Poterant illi ecclesiam suae a ctoritati adit tingere, nec pati ut Apostolatus suus in dubium vocaretur, & aliorum judicio subjiceretur. Erant enim revera veri Apostoli, quorum auctori ras ec testimonium ecclesiet in rebus fidei debebat sussicere. Attamen aedificationis & tollendi scandali causa malunt ascendere Hierosolymam, Scitiam
doctrinam Apostolorum judicio submittere.Quam alienus ab hac praxi Pauli est Papa Romanust submitium Reformationis Euangelicae petierunt liberam Synodum, soli Scripturae uarie iam, cui Pontifex se suamque doctrinam cium ueret. Ille vero
nullo pacto huc pctuit adigi, sed praetendit se lanimum controversarum Iudicem, qui a nemine ponsit judicari, nec aliam velle Synodum,quam quae abi uus judicio dependeret. Paulus etiam erat Ap stolus controversiarum judex, & tamen aedificationis ergo se submisit. Sic omnes ministri discant hoc exemplo proprio honori non minis velificari. Vide Phil. Licet 8c decet defendere suam simam. honorem. ius. Sed si haec defensio fieri non potest sine gravibus scandalis, aedificationem ecclesiis impedientibus , praestat cedere non nihil de suo jure, quam nimis acriter jus & honorem suum defendere. aedificatio enim ecclesiae debet pio ministro νlus esse cordi quam proprius honor. idem omnes
privati debent curare r. r. 6, 7. Operae pretium autem est considerare, quom
do hi legati sua legatione functi sint. De hoc deicii
vitur porro. i. Exitus ex Antiochia. a. Transitus per Phoeniciam rc Samariam. 3. Introitus in Ierusalem.
De exitu dicitur. quod ab ecclesia suerint educti. lNon uecti sed educti securitatis & honoris causa,& lia testandum quam cara sibi sint haec capita. Simi. l.& cxemitum est Actor. io. 23. stabat enim ecclesia
is Apostolorum partibus, nec doctrinam et aue
ritatem eorum in dubium vocabat, sed tantum ad confundendos adversarios Hierosolymam eos miti. tebant, ad asi .rendum testimonium consensus cum
caeteris Apostolis. Discant Auditores quid debeant
sitis ministris. qui pro veritate certant contra adve sarios, scilicet ut non deserant eos , tanquam situm opus agentes, quod ad eos nihil pertineat, nec extra teli jactum si bis staEt, cum celtamen pro ligione periculum habet. Transitus per Phoeniciam &Samarum non fuit otiosus, sed narrando conversionem gentium exhilararunt omnes fratres, qui jam tum in istis ot sad Christianismum conversi erant. Profectus Euangelii maxima priolum laetitia, quamli nicti in t& libenter audiunt i Iohan- 3. . Vide inculcati nem hujus doctrinae in Actor I ui De introitu in urbem tria di untur:
i. ab Apostolis & Senioribus de tota ecclesia Hierosolymitana fuerint recepti, scilicet, norifice & cum congratulatione. Hoc ipse fiebat non tantum quia erant Apostoli & fidi Ministri Euangelii, sed quia Antiochensis ecclesiae tiari, thoc, quod diverse ecclesiae patriculares tat invicem
debent omnem amicitiam ec correspondentiam. Sunt enim ejusdem ecclesic membra habentes unum caput, unum sponsum. a. Quod narraverint quam magna Deus cum ipsis secisset. Explicata haec phrasscap. 1 27. Romagnas vocat non tam miracula quet fecerant, quam ipsim conversonem gentium in tot locis, quae erat omni miraculo maior Ioh. i . it.
3. Quod materiam suae t bonis expostierint, narranter, quoslam surrexisse scilicet Antiochiae. Sunt enim verba non Lucae, sed Apostolorum,Hierosolrmae narrantium quid Antiochiae contigerit. Est autem in his verbis idem quod versi primo, nec opus habent alia explicatione. Actor. I s. v. 6, 7, 8.
CONCIO CLXXI. V Idimus hactenus, quae aestio A quo modo
huic Synodo fuerit ad decidendum propos snuitur nunc synodi ipsius congregatio, et
stionis ipsius ventilatio ante pronunciatam senterlatiam synodalem. Ad hanc periodum, usque ad versum ar sese extendentem, inuentia pertinenti. Synodi congregatio, vere 6. 2. Generalis mod
577쪽
agendiorum usurpamni antequam statent am di- 6. 7,s. nec non experientia ic exemplis tum qu et xerunt: dispexerunt de hac re magnis contentioni- l M iptura suppeditat; tum quae prostant in aliis hibus v. s. ec . a. Particularis sententia εἰ nsilium itoriis veterum de recentiorum temporum. Hete
Petri ad v. 1a. Interloquutio Pauli ac Barnabaeissent illa tria sana principia, ex quibus de hae quς- sententiam Petri confirmans v. la s. Particularis i stione judicandum est. Quod ad particularem apsententia. consilium & judicium Iacobi, inde ad l plicationem horum principiorii in ad prcsentem
I. De congregatione Synodi quςritur, quom
do potuerint legitime convenire , oriri a nemine fuerint convocati Z Penes quos est pote: las convocandi synodos 3 Si penes Magistratum,ille hic non convocavit, sed potius eiusmodi congressus prohibuit de condemnavit. Si penes eccleriam, quomindo igitur ecclesia est suo potestate Magistratus3Rso. Breviter decisionem nujus quaestionis tribus
i. Magii iratus Politicus ecclesiae orthodoxae orthodoxae, inquam, Nam heterodox schismaticae, hereticae & idololatricae ecclesiet Masistratus nihil debet quam res aenationem, qua schismata & V, quod ante Actionem sententiae magnis contensatad ara coerceantur & compescantur,ne ser-l tionibus & particularibus judiciis quaestio proposipant, Orthodoxam ecclesiam vastent ex ossicio i ta fuit Uuntilata. Veritas in profundo latet , dc per
statum ecclesiae orthodoxet in hac Patria, non puto valde neces larium esse Lite illi inlistere. Sed tantum ex una parte ecclesiam horror, ut quar, tam
post Deum gratitudinem & honorem ae s ubjectionem debeat nostris Magistratibus, & quoru cura &beneficio hactenus hae liberiate fritimur; ex alti raparte rogo,ut nostri Magistratus hoc curent, ne Patriam suam curam & libertatem, quam soli Orthodoxae ecclesiae debent, ita indulgeant idololatris, haereti is de schismaticis, ut nomen Dei impune bl. aDphemetur, & necessaria libertas & securitas ecclesiet Orthodoxae per hoc ipsum minuatur. II. Modus agendi in hac Synodo usurpatus , fuit tenetur concedere & procurare hanc libertatem, ut . re possit suos conventus, sine metu hostium suoriam, utque in iis conventibus agere possit, quae ad seipsam qdiscandam agere debet: immo tenetur etiam prospicere & curam,ut in iis conventibus omnia fiant legitime & secundum verbum Dei. Ei . enim custos utriusque tabulet ,& nutritius ecclesiet, Esa. 49. Et habet mandatum, ut Chrillo aperiat
suas portas, ut possit intrare, & ibi suum opus per gere in qdificanda sua Eccletia Psal l . 1. Qiaod si Magistratus, a religione di pietate alienus , officium hac in parte non facit , nec ut ficiat contentiones & ventilationes eruenda est, sicut ignis ter concussionem ignitabuli excitatur. Scriptura scrutando inveaigari debet Ioh. s. sicut aurum in Adinis. Et circumstantiae saepe tales sunt, ut multis scpe contentionibus opus tit, ad statum controversiae ita sermandum , ut judicium de ea recte fieri possit. Erant etiam multa argumenta valde speciosa in contrarium. Nam . i. Circumcisio non erat traditio humana sed institutum divinum. At legem Dei solvere dissicile. i. In Iudaea circumcidebantur infantes eorum , qui ex Ethnicis adi Christianismum convertebantur. Sed an rectum precibus ullis adduci potest, ecclesia orthodoxa 'est&jussum, Theologos tam acriter inter se con- ideo non debet carere sua ςdificatione, sed vel in-ltendere. Theologi male audiunt apud Politicos vito Magistratu debet convenire, & saceresque adi b acres suas contentiones. An igitur recte so ςdificationem & conservationem sitam absolute ciunt 3
necessaria sunt. Hoc proliat exemplum Apostolo-l 'sp. Ellam , iis Fritionis quaedam sana prin-rum, Ach. . 18,i9,2o. Christus debet praeditat, ec' i cipia dabo, sine applicatione,idque breviter, etiani siclesia debet qdificari vel invitis omnibus. 3. Quod si Masti stratus ecclesiς conventus non
solum prohibeat sed de per vim impediat Z I eo.
Tum Magistratus fit persecutor & oppretar, & ec-
clesia tenetur vel sega sibi consulere,vel persecuti nem 3t oppressionem patienter krre, nec Deus excitet legitimam aliquam potestatem, per quam ecclesiaOrthodoxali retur & defendatur.Nam quem
itum hete oppressio tandem habitura sit, potest ecclesias ne expromissione quam habet aahea . ii sit materia quae non solum Theologos concernit,l sed omnes fideles,quibus injunctum est contendere
s. Cum Theologi pro si e contendunt, ut i quitur Iudas, debent nabere purum & justiim stinrum, ut non contendant nisi pro gloria Dei, & pro
veritate ad aedificationem ecclesiae necessaria ac utili sine velificatione proprii honoris & emolumenti,
578쪽
Iς irate ad aedificationem Eeelesiae necessaria ae utili nihil deben t tribuere consuetudini . antiquitati,
riditionibus, philosophiae, sed solum dictamen
script urae iplis debet ei se regula, ut & analogia si Upi, ut polliti t glori iri, quod prophetaverint iri in
Q im istem dc teli imonium, A secundum analogram ridet, Esi.8. Rom. Q. Sic viles etiam hanc Synodum omnia lui decreta in Scliptitiis tundare. 3. Cointentio debet hal reaiiectus moderatos. Contendendum enim inon rigide sed vehementer, ne quid Ad veriariis cedamus. Gal. r. s. Et tamena. Timoth. 2.2 . Cum tam ni lenitudine,
ne limus pertinaces re acerbi. Dissicile media incedere via; nee mirum ii saepe dcclinetur ultra medio-ciitatem ad dextram vel linistram. Qui secundum has regulas pro religione contendunt Theologi, non sunt culpandi. Nam sine contentionibus ec disputationibus in lice mundo non retinetur veritas. Sicut palea non potest jacere quieta, quamdiu flat ventus: ita quamdiu veritas fugatur & pellitura tot ventis oppositionum, non potest et ineri nisi per contentiones & disputationes. Unde etiam inter optima ministrorum doni recenseri debet, quod sunt apti ad os obturandum contradictoribus, Tit. i. 6. Ossicium nostrum eit, ut simus advocati veritatis.
III. In n liis disputationibus Petrus surgite csententiam dicit. Iesu itae cum nuspiam possint in Scriptura autoritatem Papae invenire, huc confusiunt, & sic argumentantur: Porus fuit praeses pri-n Diiodi, innua Apostoli fuerunt praetentes. Ergo suit Apostoloriam caput. ENo fuit Epi opus
incumenicus. Ergo summus judex controve rum in tota Ecclesia. Ergo Papa Romanus idem. Nugae sunt quibus non immorabor. Nec enim antecedens certum, nec ulla ex consequentiis legiti
IV. Sententi i autem & judicium Peni in eo, quod i sat gentibus ad fidem conversis servationem legis Mociscae estu imponendam, ut Ceam justificentur. Argumenta, quibus hoc pro- t, duo sunt: Primum argumentum est hoc: Si Deus gentibus incircumcisis, & Mosticam te emnon obser antibus. cita e injunxit ut Euangelium audiant & in Christum credant, et si illis aeque dedit spiritum Salictum & purificationem cordis per fidem,ac circuincisis Iudaeis legem Mosaicam observa litibus,tum flustra ab iis requii itur circumcilio dc bservatio legis Mosaicae. Atqui verum prius. Ergo
Consequentia valet. Si enim iunt jam tum per Spi
titum Sanitiana regeniti rc per fidem justificali, non
opus habent per ceremonias legis austificari. Ait rum argumentum eii hoc: Si nec nos Iudaei, Me
Patres nostri per legem Molis potuimus justificari, sed sem'r credidimus salvari yr solam gratiam Ibsu Chri lii, tum est mera tentatio Dei, si Distipular: Ethnicis conversis vclumus imponetu hoeju-guiri,ut ex os servat ione legis Mosaicae quaerant ju-itu iam & si lutem. Ad argumenta haec recte interuligenda, verba eorum κα- πόδα scctabiuriar. In pi imo argumento.
r. Petrias dicit. Deum ab antiquis diebus in Apostolis elegisle,ut per os Petri Ethnici audirent angeliuiti & crederent. Nota a. Ab antiquis di. i. e. praeteritis diebus, vel primis diebus, quibus Etlangelium ad incircumcises Ethnicos pervenit. Revccat enim Petrus collegis tuis in memoriam ulqus contigerat circa Cornelium centiarionem
Aci. Io q. d. scitis, viri fratres, nunc non prima vice
super hac quaeilione disputati . sed recordamini
quod ego iam olim, cum expresso Dei mandato, ad incircumcisum Cornelaim angressus cim, eumque docui& baptizavi, E vobis super ea re in judicium vocatus vobis respondi, quod non potuerim aquam negare quibus Deus Spiritum dedisset aeque ac nobis,Act. t I. Idem argumentum vobis denuo in mentem revoco. a. Deus elegit in nobis, ut gentes pomeum os audirent, i. e. placuit Deo ut inter nos
mnes ego primus essem, per ciuiis os gentes Euangeli urn audirent. Deus dicitur et cre, cum aliquid
tibi linit plicere, Sit, ys. s. hoc jejunium quod eligo p sic ad placitum Dei reseri Petrus
evecta siti ministerii, non ad suamdignitatem, sia que vires, sicut & Paulus facit Gal. L i s. i8 sit hoc exemplo omnibus Dei instrumentis, per quorum
nonus Deus maena operatur, ut in humilitate diascant dicere quod Paulus dicit, i. Corinth. t s. to. Gentes per cs Petri non tantum Euangelium audiunt, sed etiam erednnt. Evectus mini aerii nostri non tantum est, quod conciones habemus & homines facimita Euangelium audire, etiam, quod per conciones nostras lacimus homines credere. Sic Ron . io. Per auditum des. i Corinth. 3. Serdis ui per quos credidistis. r. Corinth. s. Nos m vemus homines ad fidem. sumus quidem tantum instrum et ii, quae laudem operis non sibi debent tribuere, sed ad Deum. referre ; interim tamen vo
bis sciendum, quid utilitatis ex Ministerio nostro hercipere possitis, si ea utamini, & quid contemna tis si hoc contemnatis. Per nostrum os creditu i
579쪽
ideoque videmur plane pares & aequales cse: & ta nobis nostriam os ob huratis, vobis vestram fidem&vitam intercluditis Vide quanta sit neci Tita; SS. Ministerii O M. Postum credere per lectionem
Scripturae nec Opus habeo die mirustiorum ' p. Deiri vivam vocem a scriptii liteia non vult separ tam sed hanc per illam inculcatam. Ergo quae Deus conjunxit tu ne separes, si cupa Dei belle a tionem. t. Secundum membrum primi argumenti c sthoc: Et Deus scrutator cordium testimonium ipsis perhibuit, dans ipsis Spir tum S. sicut nobis. Nora: a. Cur hoc loco Dei mentionem iacit cum hoe epitheto , quod sit scrutator cordium 3 Deus vocariit G:ὸιεγνύς ηε ob duas causis: I. Quia novit cogitationes A motus in corde laten es. nuc tilio verbo vel alio indicio expressos & patefictos, immo in ipso o rde nondum conceptos , sed adhuc concipiendos.Pinna. IJ9. a, 3, . Hic nobis occasio soret agendi de omniscientia Dei,qua etiam intima & abditissima humani cordis penetrat, quae sane domina est, Quae magna cum aedificatione ad multos usus potest applicati. Sed quia is non est scopus textus, de alias de har materia in mus, non militemus. Vide Commentarium metim in Rom. 8 v. 17. r. Hoc loco vocantur, quia cordis integittite di puritatem agnoscii di probat. Iudaizantes Christiani ideo Christi mos ex gentibus conversos volebant circumcidi,quia incircumcisi erant impuri iudaeis, quibuscum non lirebat convertari , ut audivimus Act icii , is. Ad hunc scrupulum eximendum Petrus dicit: Deus, qui cordis integritatem &ruritatem respicit & acceptam habet, testatus cst, Ethnicorum corda per fidem ic Spiritum Sinctum ςsse purificata. Ergo nos convcrsos ex Ethnici; fratres non contemnamus, non pronunciemus impuros etiam ii non habeant ccremoni item illam externam puritatem. Haec igitur doctrina, quam scopus
textus supped rat, quod Deus in illis. qui ipsum colunt, cor respic t&reo uitit, non autem externasceren oniis. Misericorgiam volo Uno aer cui in Hos 6 6 Matth s 13 L i r i Sam .i6. 7. I Chron. 28. 9- sensus non est, quod externa opera, & cere-mbnix diuinitus mandatae, non sunt necessariae Obs arvatii, sed quod non sunt Deo pratae, si fiunt sine corde, sine intentione & delectatione cordis. Si uinptim verum est ; Duo eumfaciunt idem . saepe non si idem, certe hic verum i st. Sedemus jam hic mnes, omnes audimus verbum, fundimus preces, uti tur Sa, amentis, damus elec mosinas, profit emur dem in Christum, consi mur peccata, pol i-cemia obedientiam legis, ec emendationem , vitae, linen coram Dei, adeo impari s & ei siti niles sumus, ut quidam no imm p acdant Deo& suit tutu i i beati, caeteri Deo displi eant &sint petituit Ido fit,qula Deus respi it cor, di i i t os invenit dissimiles. Sidam enim cum precantur, troamur ex cor. de, cum intimo deiidccio gratiae divinar ; cum audiunt veri una, audiunt ex corde, cum delectatione an vcsto, & intentione seria xicendi secutidum id quod ex verbo discituri sunt; dant cleemosynas ex vera misericordia ec amore proximi; utuntur Sacra miti cum timore & tremore,& cum seria renova tione foederis sui cum Deo, confitentur peccata
cum pudore & dolore ae poenitentia; laborant ita credere, ut contra dubitationes in angustii, luctentur magno labore; ita promittunt emendationem vitet mi eam quoque proponant, seria lucta conatu Que urio suscipiam,& coiissanter prosequantur Hoc illud cor quod Deus respicit. Cae teri. qui nobiseum sunt in externo cultu. labiis & auribus accedunt, cor autem procul est, manetque in dclectatione de proposito peccandi. Hinc is cut Abelis sacrificium meliusquam Caini; ita& hic. Hi ac tot hortationes
in Scriptura, ut cor nostri im si reditam coram Deo, ut toto corde credamus,Act. s. ut D uni sancti scemus in corde, i Petr Deo cantemus in corde, Col. 3 v. iis . dc quicquid fuimus, faciamus excorde, tanquam Domino & non hominibus. ibid. v. 23.b Deus iis testatus est,dans Spuritum Sanctum sicut rc nobis. Quid testatus est 3 Quod rentes credentes Duo sint acceptae, & populus Mus iactus. Loquitur proprie de donis Spiritus S. externis, scilicet doni prophetiae dc miraculorum. Erat enim revera eximium testimonium gentes placere Deo, quod Deus inter Ethnicos balbaros tam brevi spatio tot eximios excitabat Doctores, qui apti erant magnalia Dei lovi. & EcclesiamChri si docere ac regere cum aediticatione, A c 39. io. Sed tamen etiam loquitur de Spiritu resenerationis. Nam hoc demum verum est testimonium,quod qui Deo hi 'ceat, si Spiritum te erat onis habeat. Spiritu, Sanctus non est causa proptet quam quis Deo pla crat, haec sunt meri a Christi, ) ea tamen causirer quam sc m. s, est testis, quod Deo placeamus Rona 8 i5. i Ioh. . di Ideo vocatur arrhabor c pignus nost salutis, et Cor. i. r et & i. s. rpb i ' v. 13. Non iusticit tu .s cse Christi, sed sciendum ςtiam quod simus Christi Hoc enim pari: sc Lit umin viti ct morteo At hoc non scimus i i5 ynspira- xum banctum, pr cipue per spiritum fauo cario-
580쪽
COMMENTARI Us PRACTI Usnis. Rogemus igitur, ut Deus hoc testimonium t Opera prcceptis Dei contratia non diutius sunt pe nobis do ,rc cum habemus, curemus ne petulanti-icata quam praecepta illa durant. Nam cum lex cesbus peccatis contristemus spiritum Sanctum, per quem sumus obsignati Ephci 3 Actor. Is . CONCi ov. y, Io, II.
sat, cessat etiam pecca um. At lex ceremonialis ncessat, &non amplius praecipitur a Deo. Ergo tiam opera imi ceremoniali contraria, non ampliua sunt peccata. Est cum lege ceremoniali, sicut cum
legisti nostris Politicis. Qui ante pacem factam inditiones Hispanicas navigabat sine vectigali, peccabat in Rempublicam & punicbatur. Qui nunc sinet C Ertium membrum primi AFumenti: Et vectigali eo navigat. nec peccat nec punitur: sic qui L nihil diserevit inter nos ec illia . cordibus i ante pacem faciam cum Deo,& ante peractum opus eorum per fidem purgatis. In V.Teium in mul-l reconciliationis . de ante sacrificium hilasticum tum discrevit inter Iudaeos S gentes, in tantum utiChrilli ceremonias per Mosen praeceptas,non usa parietem intergerinum interposuerit, & per illum i parit,peccabat & erat impurus. Sed qui postea non
lites ἱ Iudaeis separaverit,Ephes a. v. I ille t usurpat. nec peccat, nec impurus est. Nam ante fi paries 3 Ceremoniae Leviticae, circumcisio, Pascha, i ctam pacem volebat Deus, ut hederati sui restitim- sacrificia, lotiones corporales, templum cum sacer- l tur suam spem & fidem suturς vero reconciliatio- dotibus & ornatu suo. Harum ceremoniarum ran inis per placamenta umbratilia. Lex enim ceremo tum erat privilegium in Vet. Test. ut Iudaei usu ca- nialia habet umbras reconciliationis, & reconcili
rum quasi sanctificarentur fierentque populus san- l tionem aliquam umbratilem Hebr. io. v. i. Et quictus, dc Deo confoederatus, dc qui his ceremoniis i his umbris non eras indutus, erat impurus, non inhiati & dedicati s lapit non erant, declara- l quod usus vel desectus harum umbrarum homines rabantur impuri, idque non tantum Iudaeorum se faceret puriores vel inmutiores, sed quia inde con-
perstitione, sed ipsius legis divinae instituto. IuMil stabat . quis fidem ac spem futurae per Christum re-
quidem degeneres, ceremonias has plus aequo aesti- conciliationis & purificationis habet et va non his mantes, adeo superstitiosi erant in commercio cum t beret. Hinc dicuntur institutae istae umbrae usque gentibus fugiendo, ut in excessu peccarent,ut dixi- l ad tempus emendationis, Hebr.' Io. i. e. donec vemus in Actor. io. 18. Vide Iohan. 18. 28. Attamen i in reconciliatio & purgatio per Christiam implere- per ipsam Dei legem impuri erant decimii, quicun itur. Qua autem veram habet, umbris amplius opusque ceremoniis Iudaicis non erant initiati; Immo i non habet, sed potius per usim umbrie testitur, seipsi Iudaei circumcisi, in usit harum ceremoniarum i non credere quod Christus venerit &veram pux- alicubi deficientes, erant ad tempus impuri Sic in gationem perfecerit.
circumcisi vocantur pura Esa. a. v. i. Et terra i Ob ect. Atqui ceremoni erant iniunctae, ut es gentium vocatur impura terra Amos. 7. v. 17. Et si i sent Instituta rara, Exod. i 2. I . &quis moto Iudaeus tetigisset aliquid mortuum, veli usque ad finem veteris Testamenti,cum Messias eGcomedisset ex animalibus interdictis,statum ad tem-l set venturus, dc ceremonias impleturus. Non lice-pus erat impurus, Levit. s. a.&α 18. passim . sedibat ceremonias omittere, donec essent impletae. siepostquam gentes crediderunt in Christum, etiam silGen. 13. is . Psal .i31, 13, i .Observent hoc Pontiaceremoniarum nullam observarent, tamen non e- l ficii, qui externis pompis A ceremoniis etiananum rant impurae. Immo Iudaei. qui per omnes ceremo i hodie tantum tribuunt, ut putent non esse veramnias erant cinctificati seu consecrati, & in Christum ecclesiam, non in has coemonias mundo
non credebant, erant coram Deo impuri, sicut e-l separata sit. Nam. I. Papisticae pompae & cerem
tiamnum sintq)ostquam ex olea decerpti in infide- l niae non omnes ex V. Test. petitae sunt, sed multae litate perseverant, Rom. ii. aeritur hic qui fierii ab Ethnici & ex proprio Monachorum cerebror. potuerit, ut qui in V. st. erant impuri, in N. st Quet ex V. Test. petitae sunt, non amplius possiunt non si iit impuri. Si pectata contra legem ceremo' l discernere & sanctificare, quia non amplius prccbnialem Iudaeos aeque ac gento secerunt impuros in i piuntur a Deo. Immo jam impuros reddunt qui iis V.Test. qui sit quod eadem incara eosdem non ita utuntur. Sicut enim olim Gentiles ideo erant im-ciunt impuros in N. Test. λ Utique pet ata contralpuli, ouod umbras futurae per Christum p. sati
Iegeo Des homines semper ficiunt impuros' 'sp.inis ne 'igenus tetabantur, se fidem di spem in futurum