장음표시 사용
161쪽
334 Liber II. MeteoroIogicorum Aristotelis.
Vel dicendum cum Tito Liuio lib.8.
Deca. 3. Euripum fretum non pties, statutis temporibus aestum reciprocare , ut dicitur, verum moueri violenter huc, atque illuc ventorum impaesu perlatum , aded ut inde videatur toties fluere, atque refluere, ut fama testatuin apud nonnullos
reliquit, licet salso. Vtrum Mare debeat esses.ssum ' V AESTIO IV. Acbias maris esse salsedine affectas,
non est quod reuocetur in dubium, cum experietia ita comprobatum existat, ut nemo si non fuerit sensibus destitutus, hoc negare praesumat: Caeterum investigare,qua de causa, lal ledo sibi conueniat, priuatiue quoad alias aquas, & cuius gratia Mare debeat esse saltum, ac amarum, dc non dulce , prudentis erit consilit , ut inde percipere valeamus eiusdem nat ram , & essentiam ab intrinseco, sim latque Maris qualitates ab intrinseco comvenientes : Uncte pro horum omnium n uita ac totius difficultatis resolutione in , quaedam adnotanda sunt, di nonnulla supponcnda. Primo igitur notandum, ac suppone dum ex dictis in textu , salsedinem generari ex commixtione sicut terrestris cum humido, quod experientiis comprobari potest : nam lixivium est salsum propter commistionem cineris ad aquam rvrinapariter est salsa ob commixtionem supernui nutrimenti , cum sicco terrestri remanente post digestionem. Sudor pariter est salsus ex commixtionc humidit iis cum partibus terrestribus ablutis a carne, quas sudor deffert distillando per carnem; ideo Aristoteles in textu dicit, sudorem esse ablutionem carius : Similiter exemplificatur de quodam fluuio in Palestina in quo corpus nequit descend re ad profundum , ob nimiam illius quae salsedinem, proilenientem ex c-mistione terrestreitatis sibi admixtae. Denique comprobatur huiusmodi descri-etio ex ponderositate . dc grossitis aquae saliae prae dulci, siquidem cum illa habeat admixtam terreistratem, qua istac arct, est ponderouor dulat, sti mpta eriem in aequali quantitate ; vera est igitur e scriptiq salsedinis , quod proueniat ex conin istione sicci terrestris cum humido
Secundi, Notandum, ac supponendum ex eodem loco, ad generationem salsed, nis, non sumcere quamlibet siccitatem oterrestrem, venis requiri, ut sit adusta, ut pote remanens ex actione caloris euaporantis dulce, & Subtile adiacentis; quod quibusdam signis demonstrari liquet: tum
quia videmus corpora assata magis te aere ad salsedinem , propter adustionem remanentis , & evaporationem Subtilioris : tum etiam quia lixissium nunquam fier ita acre, ac mordax, nisi ex cine ribus adustis : tum etiam , quia nutrimentum , quo diutius e applicatur calori remanet sic in . & efficitur sal
sius ; tum denique , quia per actisnem
caloris resoluentis humiditatem, quae est causa putrefactionis . remanri siccum , ex quo fit salsedo praeseruans a corru ptione.
Tertio Notandum ex Aristotele lib. de sensit,& sensato cap. .quod ad salsedinem non sufficiunt sicci terrestris cum humido commixtio, & actio caloris resoluentis , nisi materia fuerit proximὰ disposita ad salsedinem, ut patet de cinefibus adustis: Quandoquidem Sol nequit generare sta tim salsedinem in luto, quamuis sit com mistio sicci terrestris ciun humido, qui illa materia camosa non est semper dispo sita ad salsuginem recipiendam ; unde in seri Philosophus , quod siccum simplex, vel etiam humidum non poterit esse subiectum saporis, vel odoris , nisi adsint dispositiones ad utriusque receptionem.
Ex his inseri potest, quid sit, & quomodo
generetur dulcedo salsedini opposita : siquidem firei debet ex commistione hummidi digesti ciim sicco terrestri modera to, & calore pariter moderato coadiu uante e quandoquidem si calor fuerit
immoderatus , di immoderata siccitas , neque conueniens digestio , verum adu
stio,non dulcedo, sed potius salsedo ibi generabitur.
Ex his sit prima Conclusio. In Mari Ddest siccum terreitre.Est Scoti in boc 2. lib. Meteor.q. 3. n. I Piobatur tuiti quia multae partes terrestres deserruntur ad mare per
162쪽
et fluvios, q non cadunt ad fundum, sed propter fluxum, & refluxum commiscentur aquis maris: tum quia Sol eleuate mari ex lationes calidas , & ficcastum quia aqua maris est crassior, & ponderouor aqua dulce fontium, quod no esset , nisi haneret terrestreitatem admixta: tum etiam , quia si per diem naturalem
ponarur in mari vas cereum bene obturarum , replebitur aqua dulci, non autem
salsa, ergo signum est , quod siccum terrestre non potuit ob eius grossitiem penetrare poros illius vasis , ac proinde ex his liquet in mari adesse siccum terrestre. Secunda Conclusio . In Mari est acriocaloris res luentis subtilius, & quodammodo adurentis partes grossiores, & te restres. Est eiusdem Scoti ibidem. Probaturquia mare, secundum superiorem sin Perriciem , exponitor Soli, qui natus est resoluere partes subtiliores ; tum motus eiusdem maris excitat calorem in aquis, sicut & motus ventorum, ergo ex omni-hus his eaten clari in mari actionem cal ris reiIuretis partes subtiliores , &ad
Tertia Conclusio. Ex lili sequitur Mare debere esse salsum . Est eiusdem ibidem . Probatur qma in mari reperitur salsedo ergo debet Mare esse sal l um. Consequentia parci , quia salsum est effectus salsedinis . Antecedens probatur , quia salsedo fit ex corrunistione sicci terrestris cum humido aqueo , & a calore resol-Mcnte partes subtiles, & relinquente grosselas , & terrestres , ut prohatum est in
primo, & Secundo Nor. Sed haec sunt in
mari, sicut prohatum fuit in pro dentihus conclusionibus, ergo sequitur, mare debere esse salium. Quam Conclusio . Aquae sontium , vi fluuiorum non debent esse salsi. Eiusidem ibidem . Probatur , quia ad hoc , Ut per actionem Solis aliquid emciatur falsum , exigitur diuturna permanentia eiusdem super ipsum . ut patCt de Mari , atqui aquae sentium , ut plurimum sunt coopertae , & aquae fluui rum in t in continuo fluxu vcrsias ma- e , adcb ut actio Solis nequeat supcriptis multum durare , ergo non poterunt Hel altae.
Quinta Conclusio . Natura ordinauit salsedinem Maris ad conseruationem piscium ibidem genitorum ac degentium. Est eiusdem ibidem num. 7 Probatur a simili , nam sicut se habet aer salubris
ad conseruationem animantium respirantium, ita salsedo ad conseruationem Corum, quae non respirant, sed animalia respirantia nequeunt diu vivere sinc aere , salubri ergo nectu e Animalia non respirantia absque salsedine . Maior patet, nam sicut aer est simpliciter necessarius ad vitam animalis , & aer salubris ad conseruationem eiusdem , ita aqua est simpliciter necessaria ad vitam piscium siquidem extra undam cito moriuntur, ' aqua salsa est necessaria ad coim
seruationem diuturnam eorundem
istium, ergo qualiter se habet aer saluris ad conseruationem animantium r
seirantium , taliter se habere debet aqua salsa ad conseruationem diuturnam piscium inibi degentium . Minor est nota per expericiatiam , nam homines ,& caetera animalia , quae habitant in locis coenosis, in quibus aer est veneficus , ciro moriuntur , ut ostendimus de longitudine,&breuitate vitae, Ergo,&c. Obiicitur primo contra Iertiam con-
conclusionem nam si mare deberet esse salsum , sequeretur , locum , quem ad praesens occupat; non lore sibi naturalem, sed consequens est contra Arist
telem in hoc lacundo, cap. Σ. Crgo , & Sequela maioris probatur, quia ci emtum debet esse purius, ac simplicius ii suo loco naturali , quam alibi; igitur si
mare in loco, quem occupat deberet esse falsum, & non purum, sequitur, talem locum non esse, aut fore sibi naturalem
Respondetur Negando Sequelam in toris ; ad probationem dico maiorem esse salsam, siquide terra, & aer sunt in suis locis naturalibus , & tamcn non sunt et menta pura, & simplicia, verum aliquat Ier mixta, licet impersccte . igitur idem dicendum est de clemento aquae , residente in loco maris cum sint valuin,& Idcm corpus ut probatum est iu ora quest. Prima
Obiic tur Secundo quia Marc est prἰncipium aliarum aquarum, ergo non dz rei se saltum,Conte lucinia icia et,quia Prin
163쪽
ras Liber II. Meteorologicorum Aristotelis
eipatum & priueipium debent conuenire , atqui aliae aquae non sunt salsae, ergo nec mare lebet esse salsum. Respondetur Antecedens era verum
de principio passivo , δc receptiuo quia
in s aquae tendunt ad Mare , non autem de principio efficiente, &generativo, siquidem isntes, & nauis non sunt imm diate senili a mari, sed ab aere, de vaporibus in aquam conuersis, ut superius d monstratum Hii, igitiir non est necesse, Vt aquae maris sint dulces , sicut fluui rum. & tantium . Obiicitur Tertio. Si aqua maris debe- Iet osse salsa, hoc ideo esset, quia debet fi ri commixtio exhalationum terrestrium cum illa, ut dicit Aristoteles in hoc Secumdo Meteor ra. 3 sed huiusmodi ratio com mistionis nil conferret ad salsedinem Λ , quia, propter abundantiam aquarum , dc humiditatum, cito consumeretur huius modi siccitas terrestris, ergo,&c. Respondetur Negando minorem , ad cuius erobationem dico falsum assumi , nempe, quod Der humiditatem consumeretur siccitas, liquidoni humiditas tantum accidentaliter consert ad sal seditiem, siccitas autem per se ', modo causa acciden thlis nequit destruere causam essentialem,&per se. Mare igitur selum debet esse affectum salsedine, ex causis iam allatis, adeo quod si inueniaritur aliqui Mntes, vel se
uti a liqua salse ne referti, sateri debemus
illa,eis derivata, vel a mari per rimas terrisubterraneas, vel per exhalationes salsugine commistas, vi Solis de mari in altum sublatas , ac in iniuiam conuersas . Et sic finis huius quaestionis , ac DispuI
tionis. De 'morum natura, ac proprio latibus .
IN hac secunda Summa Aristoteles d
terminat se velle agere de natura , essentia , ac proprietatibus Ventorum , seu Flatuum , quae diuiditur in tria capitula. In primo tradit Ventorum esset tiain, & generationem . In secundo de eortuis ceu tione. in tertio, de illorum nu
Quoad primum rapitulum duo facit:
primi, enim agit de Ventis secundum propriam opinionem: secundo excludit, in quam conrisam, de salsam aliorum sententiam. In primo supponie, quod alias probauit, nempe cluas esse exhalationes scilicet vaporosam , dc fumosam. Prior,
cum sit frigida , & humida est aquarum
materia. Posterior, cum sit calida, de sicca, constituitur materia ventorum. D
inde supponit Solent esse causim emele
tem , tum aquarum, sum Ventorum, non
tantum, qui i suavi eleuat ab his inseri ribus utranque exhalationem, sed etiam, quia sicut vapores sublati usque ad me-cliam regionem aeris, 3c ab ipso derelicti, descendunt in aquam pluuiam , vel niuem, sic exhalationes calidae , & siccae in sublime elatae. Sc a Sole destitutae, pr pelluntur , a frigido oblistente , in
Ex his habetur, quod Ventus sit muli,
tudo quaedain siccae ex terra exhalati nis, mota circa terram . Coalescit crimventus exhalatione calida, ἐκ sicca , --
modum tenui, Solis, & Astrorum vi, in sublime euocata , quae a mediae r sionis frigiditate deorsum traditur , dc Cum ob naturalem leuitatem nitatur ascendere , lateraliter, oblique , & per transuetrsum, antiperistasis , dc repercussionis causa mouetur . Ex trac interi huiusae motus principium quidem desuper esse , materiae autem , dc generationis destiliter , nempe commotionis, δc agitationis Ventorum causam a Caeso , & coelestibus influenths , atque materiam a terra esse
In Secundd ponit quorundam Philos
phorum opinionem, dicentium, Ventum esse Aerem motuira , dc consequentCT , Ventum, & Aeretri esse unum, & idem substantialiter, illamque arguit, Ostendendo ventum , dc aerem esse diuersos iubstantialiter: nam ventus est exhalatio chlida , ic sicca , aer vero est calidus , dc humidus , ergo ventus , & aEP non sunt idem substantialiter.Praeterea si ventus in aer motus , ostendatur a quom Matur , non potest aliud assignari , nisi a Vento , ergo ventus est alius subitati-rialiter ab aere , siquidem omne , quod mo tur ab alio nioueri debet, ut docetide n
164쪽
Idem mIlosephus septimo misicorum
Deinde edisserit namram ventorum per comparationem ad fluuios dicens r Venti, cum primum flare incipiunt, sunt imbeeilles . quia tunc modiea extat exhalatio, sed validiores pos inodum fiunt, ob nouas ex-Hlationes in aere vagas , quae illis successue aggregantur , quemadmodum &suuii, in suae originis sede ex uisunt, at inde procedentes , aquarum ex undantia, irriguit ampliores evadunt . Accidit. Perram aliquando cist Solis aestuantis seria re nimis denicatam et interdum ingenti imbre metriefactam , aut gelu obructura, Vt exhalationem ad ventos procreandos idoneum parere nequeat ; idcirco es hei esse benὰ disposita , nec nimio scilicet calore , nec nimio si figore vex
Tandem Stauit dubitationem, cur Ven ri plures veniam a Septentrione , dc Austio , quam ab Oriente , dc occasu, dicens , idcirco accidere , quia in Se rentrione fiunt frequentes pluuiae, dc consequenter escuantur plures exalationes, clim repellantur a frigiditate mediς regi nis deorsum , dc 1 calore propellan- mr sursum , sed frustra , coguntur veritatem liter , 8c sic evadunt flatus , dc venti . Similiter , cum in Meridie Sol nimis calore seruescat , fiunt inultae exhalationes calidae , & siccae , quae postea elatae in sublime, dc a stigiditate omediae regionis impeditae, ne altius scandere possimi , inferius traduntur , 8c
Quoad secundum capitulum , in quo nititur ostendere , quibus de causis, venti cessare cogantur , & quibus temporibus , ac locis nonnulli eorum flent , duo facit . Primo enim dicit , Solem esse a
causam cessationis ventorum trairaqraia suo calore consumit exhalationes tenues,
ac debiles , ex quibus solent generari
venta : tum quia indurat , de exsiccat terram , impediendo nu fiant exhalati nes. qtaae sunt mareria flatuum . sec-dosubditiventos fieri potissimum temporibus Ueris , dc autumni , siquidem calor Solis illis temporibu is modoratus, ut sufficiat qui in eleuare exhalationes terrestres , dc sic eleuatas conteruare P,
t ac in sublime attollere , ut inde possint
gigni venti r Contrarium vero cogimur experiri , hyeme , vel aestate e nam priori tempore calor est debilis ad erue das exhalationes e terra ; posteriori v rd tempore est nimis araens , qIade causa , vel impedit eleuationes exhalationum fieri , vel eleuatas destruit, ac
Vel um augentur In excessum venti B
reales dum Sol est sub Orione , siquidem
tam ortus , quam occalus eius est molestus , cum aeriate , tum hyeme, de propter magnitudinem Astii , pluribus di
bus perdurant huiusmodi flatus e transmutationes autem fiunt turbulentae , ac molestae propter indeterininationem temporis . Insuper recedente Sole a Stella C nis in Autumno , venti spiratu in die γ, quia tunc Sol, suo moderato calore, et uat exhalationes, quae sunt materia Ventorum, nocte autem creant, cum exhalationes eo temporis ob frigiditatem n ctis congelantur, modo res congelata non exhalat.
Quoad tertium in quo disputat de snumero , dc contrarietate ventorum ,
supponit , ex sphaera , orizontem csese cireulum rotundum , dc sphaericum, cuius media pars videtur a nobis , dc altera a subterraneis . Deinde aliqua esse contraria , secundum formas secundum speciem , ut album , fic nigrum alia verb secundum locum , dc utraque dicuntur talia , quia maxime a se- inuicem distant , vel secundum λrmas, vel secundum loca . Illa distant secum dum loca , quorum locus unius Opp nitur loco alterius ex diametro , ut oriens aequinoctialis est contrarius Occidenti aequinoctiali , similiter Septe
trio , dc Meridies opponuntur contra
cie , quia ex diametro se respiciunt . Ex his inbertur , quod cum a quavis Mun di p)rte spirent flatus , dc uciari , illia qui stant ab Orienae in Occidentem , dc u conuerso crunt contrarij ; dc similiter illi , qui sipirant a Seppe trione , dc Meridic , cum huiusmodi
par cs opponantur o diametro localiter, dicentur contraris , dc dit antes localiter. Pariter , quia huiusmodi ventorum krniae accidentales opponuntur contrarie
165쪽
i38 Liber II. Meteorologicorum Aristotessfiquidem aliqui sunt calidi, aliqui seisidi
alis huinidi, & alii sicci . propterea etiam secun su n speciem venti aliqui apponan-zur contrarii.
His suppositis enumerantur species V torum, de a quibus M indi partibus oria tur. Quandoquidem subsolanus . qui 3cleuans appellatur, spirat ab oriente aequinocti ili : Fauonius ab Occasu equinoti si, qui, Se Zephyrus, dc ponens dicitur: a meridie oritur Auster , dc a Polo Arctio,
Borreas , qui &Tramontana nominatur Praedires communiter alii quatuor adiiciuntu ,nempe Grae .us inter Leuantem, &Damoni inam: M agister, inter Traim tanam. Sc P mentem: li,ccius, siue Gir-binus inter Ponentem, de Austrum, de Si-roccus inter Leu ntem , & Austrum .
Quituor pri iniri Uenti . secundum primarum quilitatum conspirationem a pu ct x principitibus H γrizontis spirant, ut dictum est , de ad inuicem opponunciar, nedum localiter, sed etiam is aliter, naSubsolanus ex Oriente aequinotiali stans, est calidus, Ac siccus, colericis conueniens: Fauonius, ab Occidente adicies tiali deri-uans, est stigidus, Zc humicius, phlegmaticis accommodatus : Auster , a Meridie, trahens originem, est calidus,& humidus,
sanguineis consentaneus. Borreas, a Septentrione oriundus, est stigidus, de siccus, melancolicis idoneus.
De Ventorum collateralium idest primariis adiacenti uiri, dissident Philosophi.
na n Andronicus Cyrrestes , reserente Vitruvio lib. a. de Architet. cap. 6. Sensit, effetantu nosta ventos . Aristoteles undecim enumerauit: alij, iuxta Zodiaci partes duodecim. Nautae vero secundum A rizontis puncta , notabiliter distantia , duos, dc triginta enumeranr.
P R Gens Disputatio de Vetorum natu
ra , necet Iarib continuari debuit cum praecedentibus de sentium, fluuiorum, de Mari lineilentia, ut ei set locus ordini doctrinae r quandoquidem cum cepitat conlatare opinionem Antiquorum , assc entium, unum, & eundem aerem esse mat riam ventorum, Sc Aquarum ε, illorum, quidem, ut motum, ac fluentem: harum velo tanquam consistentiam habentem, demonstraueritque satis efficaciter , aerem esse diuersae naturae ab aquis fluui rum , ac Marcium , εc necessarium fuit, ne res incoata dormiret, hoc idem ostendere de eodem aere , etiam in ordine adventos . Hoc autem luculenter praestitit in hoc secudo lib.Sum.1. cap. I. demonstra do, Ventum, non seccus, ac Aquam, pinseserre diuersam naturam, & edentiam ab Aere, siue moto, siue consistenti. Get rum quoniam, praeter illa, quae tetigit Aristoteles in textu, sunt nonnullae dissicultates tollendae , ut elarius innotescat nobis Aristotelica Doctrina, denuo eandem materiam Disputationi subiψere tentabiamus, ex x tando, 8c resoluendo quaesti nes iuxta mentem Doctoris. Subtilis Sc
ti . intcitur igitur primo. Virum Ventur sit Exhalatio calida , σsicca , distincta specie ab Aeremoto
C Irca naturam, dc essentiam Venti ex-
plicandam, non conueniunt Phil sophi , Ut videre est apud Recentiores. Nam aliqui putant, ventum nil aliud esse,
quam ael em agitatione commotum. II in
Philosophi. quos sine nomine citat Arist
teles lib. I. Meteoro. Sum a. p. I. dc lib. . Sumim 2. cap. I. quos postea sequuti sunt multi, non solum ex modernis , verum etiam ex antiquis, ut Seneca lib. I. Naturai. quaest. eap. I. dc lib. I. cap. 6. cum stas
Stoicis r Hippocrates lib. de flatibus, Vitruvius lib. I. Architet. cap. 6. Cardanus
Lect. . supcr Hippocr. citatum. Aresius lib. 2. de Vener. quaest. Io. Sect a. dc alij relati 1 Recentioribus. Alii vero sustinent, materiam venti esse
vaporem aqueum , eiusdem rationis cum illo ex quo generantur pluuiae . Ac niues.
Si e Tele. ι iis cum suis lib. de his quae fiunt
Alii docent. ventum esse exhalationem terrestrem caudam. dc siccam .distinctam substatui aliter aere , 8c Vaporeaque Ita Aristoteles in praela itatis locis, qiacm γ
166쪽
communiter sequuntur diripatetici, qua-uis nonnulli velint, huiusmodi exhalati diem debere esse stigidam, δc siccam, non autem calidam, cum te ipse ventus sit sti-gidus , non vero calidus Ita Alber. Mam. lib. et tracst. I. cap. 6.& T. & conciliatur in Problem. Aristotelis probi. 36. partic. s. Ald admittentes exhalationem calidam,& siccam tamquam materiam ventorum, sentiunt, ventum esse spiritum, seu flatum ex ea genitUm, non vero ipsam exhalati
nem. sic Clemens Timplerus, & alij, quos
sine nomine recenset liv. q. de Mixtis cap. 6.Proble. I.
Alii denique, quasi conciliare volentes
supradictas opiniones, asserunt materiam venti esse , & acrem commotum , 5c va porem aqueum , ac exhalationem terr strem, siue calidam, siue uigidam, ac proinde sustinent ventum esse quoddam misetum ex omnibus istis , neque ab ullo illorum specifice distinctam . Ita Con imbricenses de Meteoris tract. 6. Cap. 2. Auersa quaest. a. sin . Ioannes a S. Thoma trac. F. P. I. de Angestus, lib. a. pas. 8a quos refert, ac sequitur noster Mastrius de Cilo
id autem dicendum nobis sit cum . Doctore Subtili, quibus luxi de more adnotatis , fiet mani tectum in sequentibus conclusionibus. Vnde. Primo Notandum est ex Aristotele lib.
I. Meteor. Sum. 2. cap. I.& lib. 2. Sum. Σ. p. I .ac ex alias dictis in hoc opere, exhalationem diuidi in duas species scilicet in Vapinosam , & Fumosam. Prior est stigida , de humida, gigniturque per eleuati
nem a Sole ex corporibus humidis, ac st, dis , constituituique materia omnium a1mpressionum aqueariim . Est autem du-
ilex, scilicet Frossa, ac spissa, de tenuis acubtilis: Ex priori generantur pluuis niue
ει grandines: Ex posteriori vero forman- Lur rores, Sc pruinae . Posterior autem est calida , & sicca, eleuaturque vi Solis, &Αstrorum ex terra, vel ex corporibus etianqueis , teri elucitatem sapientibus , ut sunt Maria ratione salsedinis;& ista dignoscitur ab Aristotele tanquam materia Im-Dressioncm ignitarum, ac Ventorum, cum Dac tamen obsinuatione , quod si exhalario sit pinguis , ventosa ac tenax Erit pri Ium meteororum materia ,sin veIo tenuis, subtilis, ac sicca, erit materia Ventorum, ac consimilium meteoro. OZIcorum. Secundo Notandum ex Sciato hic quςst. q. quod ventus , cum sit quodd nn totum imperfecte mixtum, pi aeter catas arr materialem, habet etiam causam formalem, ese ficientem , & sormalem. Causa sormalis, dans esse Vento, est eius motus, non qui- curque , sed lateralis ad diuersas dicti entias positionis, siquidem exhalatio dicitur ventus a motu eius sicut corpus dicitur album ab alta dine, non e quocunque qua
doquidem directe surtan dicitur sumus: si directe deo stim vocatur Genephias: si circulariter ce sina appellatur iusto; si vero ad latus, & interdum ad diuersas positionis differcntias, tunc proprie appul la
tur Ventus: ex quo insertur, nomen Venti esse connotativum ε, supponit enim pro exhalatione calida, de sicca, &connotat eius moueri lateraliter . Causa efficiens venti assignatur diuersa: nam Astrologi illam reserunt in corpora, & constellati nes caelestes : Neomantici in Demones, seu Intelligentias motrices horum inseri ru Philosophi autem naturales illam asesisnant ex parte materiae , dicuntquc essesti siditatem , vel mediae regionis, vel alicuius vapori stigidi propellentem deorsum exlulationem , ex qua gignuntur venti: nain cum talis materia sit leuis,& per consequens inclinata sursum, peruenta ad media regionem vel in via ostendens aliquem vaporem frigidum , ratione contrarietatis propellitur deorsum ; & quia non est grauis , ut possit continuare motum deorsum igitur latcraliter cieri usque ad illam distantiam, quousque materia sic dispersa remaneat consumpta a caloris ni,5: sic gignitur Ventus . Causa autem finalis generationis venti est,uel cogregare nubes, vel illas deserre in diuersas partes , ut possint
irrigare terram conseruatio arborum, que-
admodu enim homines,& caetera animalia consciuantur melius in sanitatem si in Meantur huc, atque illuc, ita consimiliter motus arborum per ventum coactus, confert illis ad conseruationem. Tertio Notauum in cat eodem ibidem,'uod quamuis ad i notum exhalationis calidae , dc siccae , ex qua gignitur Ventus, moueatur una simul etiam aer, non pro terca dicendum est, aerem sic motum esse
167쪽
r o Liber II. Meteorologicorum Aristotelis
ventum , ut dicunt Auctores relati pro sa , Ut dicitur in textu , quod non poterit
prima opinione , quandoquidem ventus generari ex vapore aqueo , tanquam ex est meteorum quoddam, seu mixtum im- materia, alioquin idem Ventus estet unus, persectum, genitum ex halitu sumoso, aer & diuersus a se specie , quod Oinninbr vero, secundum se consideratus, est et spugnat. mentum, non clementatum: & quatenus, Ex his sit prima conclusio. Ventus non motioni subest, nil super addit. nisi motu, i est aer motus Brinaliter, sed tantum con qui est accidens, ac proinde consequenter, I notative . Est Scoti in lecundo Meteor. ventum non eme substantiam, verum dii n- , quaest. q. & Parisiensum quaest. I. laterali. taxat accidens, quod quam sit alienu a ve- Probatur prima pars, quia Ventus, cum sitritate, iudicent illi, qui dicunt, ventum, corpus imperis e mixtum , est quoddam
non esse aliud, quam aerem agitatione in met rum, sed aer no est corpus mixtum, commotum. Praeterea cum aer sit natura- nec meteorum , Ergo Vcntus non est aer.
liter humidus,& ventus naturaliter siccus, Maior conceditur ab omnibus . Minor inferri debet necessario diuersias specifica probatur. quia aer est clemcntum, ut d inter illos, sicut humidum , & siccum di- cet Aristotclcs lib. I Meteor. p. a. & cor- uersificantur essentialiter : accidentia o pus simplex, ex eodem lib I .ue Caelo Sum. namque diuersa specie naturaliter assicere 6. & nos ostendimus supra in primo libro,
nequeunt unam , & eandem substatariam Ergo aer non est corpus mixtum, nec me- specie. Ex his potest describi ventus, quod reorum . Nec Valet dicoc, aerem ut in 1it corpus imperfecte mixtum , super te tum , resuplicatiue , esse corpus mixtumram spirans. genitum ex halitu calido & impersccte, & per conscquens , ventum, sicco, peracrem agitato, ordinatum a n, l cum moueatur Oblique, & lateraliter, situra ad purgationem elementorum ne pu- , cui Ventus; nam aer, Ut motus reduplic trescant,& ad conseritationem corsUruin, liue non super addit, nisi accidens, ergo sitam animatorum , qui in inanimatorum, aer, Ut motus, est ventus, sequitur ven-nc propter intemperiem cito corrumpan- i tum, non Esse substantiam , sed accidens, tur . quod est omninb falsum. Deinde si aer, ut
Quarto Notandum ex Aristotele in hoc mouetur, esset ventus, quaero, an moue scrudo lib Sum. 2.cap. I. prope finem Ven- tur naturaliter, an Viniciater, neutrum est tum describi per hoc quod sit multitudo dicendum , ergo, dcc. Minor probatur, siccς ex torra exhalationis, mota circa te non naturali aer, quia sic semper mouer ram quae descriptio , cum sit data tantum tur, & nunquam ccssaret, quod est contrae per causa n materialem ipsius venti , non experientiam, nec Violentur, quia no debet ossicere et , quam nuper tradidimus Viiactur , quod nam esset tale principium, per omnes causas , siquidem Aristoteles Violentans aerem magis ita Vnam , quam consueuit dimni re omnia meteora tantum in aliam partem , ergo cum a r non m per materiam , non quia materia Sola sit,iueatur primo lateraliter, sicut ventus, se- vel pertincat ad essentiam uniuscuiusque quitur aerem, agitatione commotum, non ipsorum , verum quoniam per materiam l esse ventum, vel materiam eius . t unda
innotescunt nobis, & apparent distincta, i pars probatur, quia hoc nomen , Ventus, siquidem ignorantur eorum differentiae est connotatiuuin , quod unum lupponit, serinales , dc concludimus eorundem di- & aliud connotat, atqui supponit pro mastinet timem specificam ex diuersitate m steria, ex qua gignitur, n nam pro eoaalateriae, ac ex diu crsitate generationis, que-jtionc sicca, mota Circa Icrram, cino non admodum ex idem ita te iubstantiali, osten- conuocat aliud, nisi motum, ieci citam aerdimus superius viaitatem specificatri mat imouetur ad motum Exhalatini iis , ergorialem intcr nonnulla meteora. Ex hoc in- supponit etiam acrem, connotando ipluinscrtur, quod cum Vapor aqueus, & exha- moueri.
latio sumosia sint materiae specifici distin- Sccunda Conclusio ventus non cst v ctae, quippe derivantur a principiis distin- por aqucus in obliquo, hoc est, non gigni-ctis specie, cuiusmodi sunt icrra, SI aqua,itur ex vaporc aqueo , tamquam Ex n ute- dc vcntus gignatur cx exhalatione fumo-jria, Verum duntaxat cx halitu tu moto, liue
168쪽
exhalatione calida, & sicca. Est Scoti, &Parisiensium ibidem contra ultimam opinionem ; laquendo de vapore aqueo. Pr batur prima pars,quia vapor aqueus est humidus & stigidus; mira quia hoc docet Aristoteses lib. I. Suavi. 2 cap. I .lc lib. 2. Sum. 2. c.' p. I. tum etiam, Rhaia aqua, ex qua eleuatur in sublime,&pluuia, in quam conuertitur, .ad experientiaia I sunt trigidae, & hi midae, sed ventus non est frigidus, & liu-midus , ergo uciatus non gignitur Ox vapore aqueo. Minor Probatur , tum quia magni ventus faciunt cessare magnas pluuias , ut dicit Aristotcles in tex. cap. 2.
quod non esset, si essent frigidi, de humidi, immo sic augentur pluuiae per conuersionem eorum in illas : tum etiam, qua magni venti fiunt tempore , quo apparent inccnsae flamma: Stellae corna' tae , corruscationes, echuiusmodi, vidi, ctum est saperius, quod non esset, si vemti forent frigidi , de luimidi , de non ex consimili materia cum illis , modo illarum materia est cxhalatio calida , de sicca , non vero Ia umida , & frigda , erio concludendum est , ventum non esse rigidum , &humidum , ac proinde neque ex Co vapore aqua.' cuda pars probatur ab Aristotele multis signis , quibus aposter ori arguere debemus , materiam ventorum esse exhalationem calidam , de siccam siquidem uti vigent multae exhalationes, ibi apparent cliam multi venti; Ulterius matutino Sole cxoriente saepe commouentur venti, quia tunc temporis Ueuantur e terra multi halitus sumosi. Deinde, non ob aliam causam subcus cinior in aere ventos pretiauciat,nisi quia is indicat in aere adesse magnam quantitatem exhalationis sumosae , calidae , dc siccae.
Ceterum his, de aliis indiciis dimissis, pr
batur secunda pars a sussicienti maleti rum enumeratione tali pacto a Doctore
Subtili, quia venti materia, aut cst aer in rus , aut vapor aqueus, aut exhalatio cal, da , & sicca, sed nec aer motus, nec vaporaqueus possitiat esse V ntorum materia o,
ergo crit exhalatio calida, & sicca. Maior patet, quia silum liaec tria assignantur,
tanquam materia VCnti, ut patet ex Opinionibus adductis in principio . Minorcst nota ex prima , dc secunda conclusione.
Tertia Conclusio . Ventus , in recto, est sipii itus, siue flatus tenuis, ac subtilis, ex halitu fumoso seu calido,& sicco, genitus, qui aerem lateraliter , 8c oblique omoueat . Est Timpleri in praecitato loco
Probatur quia omne meteorum, siue corpus imperfecte mixtum , genitum ex halitu sumoso , tenui, ac subtili cst spiritus,
siue flanis spirans super terram , sed VCntus est quoddam meteorum, ex halitu fumoso genitum, non quocunque, Verum ex tenui , ac subtili exhalatione calida o, dc sicca, ut probariam est in secunda parte praecedentis conclusionis , ergo Ventus
est spiritus , seu flatus tenuis, ac subtili ex halitu calido , & sicco genitus . Maior patri , quia omnia corpora meteorologica , quae gignuntur ex halitu fumoso , vel generantur ex halitu sorti tenaci , dc virtuoso , dc sic sunt omnes impressiones ignitae, cuiusmodi sunt flaminae incensae , caprae saltantes , Cornetae de huiusmodi ; vel gignuntur cx hal tu tenui , subtili , arido , dc sicco , 5chi sunt spiritus, seu flati, flantes, &ipirantes azirum super reum , qui comm niter dicuntur Venti.
Quarta Conclusio . Causa effectiva amotus lateralis,dc obliqui venitorii est sci-giditas propellens exhalationes , ex qINbus gignuntur, deorsum ; vel influentia, aut constellatio caelestis . nobis incognita . Est Scoti ibidem art. tertio nurner. 6.
de septimo Probatur prima pars secundum Philosophos naturales : nam talis m tus non prouenit ab intrinseco , nempe afrauitate, vel leuitate, aut intellisentia mouente, igitur.ab extrinseco ipsum violentante, sed tale nequit esse aliud, quain frigiditas , vel mediae regionis , aut nobis, vel vaporis frigidi sibi occcurtentis, ergo, Jcc. Primus discursus tenet, quia omnis motus, aut cit naturalis, de hieptouenit ab intrinseco mobilis , aut violentus , dc hic procedit ab trinseco, ut docet Aristo:cles lib. I. de Caelo r. 7. Ases impriim probatur I cr hunc discursum, quandoqui tam exhalatio calida , 5c siccae leuatur sursiim a calore Solis usq; ad mediam rcgionem acris,quae est stigkia, ita, ratione contrarictatis , propellitur deorsum. Sc quia materia leuis est, dc inclinatas stura , ninu:t ecorsum recta cieri .crgo
169쪽
Liber II. Meteorologicorum Aristotelis.
ergo cogitur moueri lateraliter . Conse- 1 da , & sicin percutitur nube frigida , cem quentia probatur, quia mobile, quod ino- l tum est ibi excitari ventum circa terram, ueri solet motu recto, si impediatur, prius- l ergo motus laterales conueniunt, tam aquain deficiat eius virtus,m3uetur in obli- l aeri quam ventosae exhalationi aeque pri- quo, dc l iteraliter; ut patet de radio recto, mo. malo deorsum , qui . si offendent aliquid Respondetur Negando minorem , ad opacum, reflectitur si vero seratur in den- cuius probationem, negatur maior de aesuin diaphanum, frangitur, de lateraliter re, siquidem aer non mouetur laterali-dulanditur, ergo cum exhalatio calida, de ter primo , sed tantum secundarib ad in sicca a frigiditate propulsa deorsum offen- tum alterius . Et clim probatur exemplo dat partim aeris ressistentiam, quae a cor- flatus flabelli, & sollium, negatur huius-pore leui nequit, secundum profunditatem modi flatum , genitum ex motione aeris, findi, ac diuelli; partim occursum aliorum esse ventum proprie dictum, siquidem de- halituum, continud sursum a sicendentium, ficit ei materia propria nempe halitus c & non possit moueri recta deorsum a fri- lidus, & siccus: Et insuper negatur, aerem giditate circumobsistente cogitur moueri tunc esse primo motum lateraliter perse; lateraliter, de oblique quousque perdurat, nam in talibus casibus mouetur tantum& stigiditatis virtus,& exhalationis, sic di- per accidens ad motuin alterius nempe fi spersaei materia determinate . secuda pars belli , & Hllium : Caeterum non sic po- probatur, quia vetus cietur determinate se- test dici de halitu calido , dc sicco later cudum omne positionis differetia laterali- liter moto, causa frigiditatis obuiae, siquite NobliquEvt experientia,omnium reruidem talis prisb lateraliter cietur , frigidi magistra testatur , sed nequit sic determi- tate remanente immota localiter. natὸ moueri a frigiditate sibi obvia; siqui- obiicitur secundo contra secundam coindem haec non magis unam , quam aliam clusionem quia in Mari generantur venti, differentiam possitionis affectat ergo assi sed tales non sunt geniti, nisi ex vaporibus gnari debet alia causa determinans ven aqueis,siquidem ibi non possunt esse exha- tum moueri ad hanc, & non ad illam par- lationes terrestres, cum terra multum dite : Atqui nulla alia defignari potest,quain stet a medio mari, ergo dicendum est ven- influentia caelestis, nobis incognita, ergo, tum gigni etiam ex vaporibus aqueis, tan&c. Assumptum suadetur a simili de flux u, quam ex materia.dcrefluxu maris , qui fit a vi incognita Respondetur Negando minorem , im- Lunae, ergo sicut mare trahitur huc , at- mo gignuntur ex halitibus, siue exhalati
que illuc vi illius bderis , ita & exhalatio nibus terrestribus , quas ibidem adesse, &ventosa poterit huc atque illuc dii curre- eleuari posse etiam ex imo mari, testaturre , Per virtutem occultam alicui Stel- salsedo maris, quae haberi nequit, nisi ex lae . materia terrestri sicca , de adusta, ut pro-Οbijcitur primo contra primam con- bauimus in praecedenti Disputatione huius clusionem nam quςcunque conueniunt in libri secundi. Et licet posset concedi, huiu- eadem passione specie, non sunt distincta smodi exhalationes cleuari admixtas cum specie, sed ventus, & aer motus sunt hu- vaporibus, non eropterea inferendum estiusmodi, ergo,&c. Maior patet, quia is ventos gigni ex illis. sic admixtis exhal passio specifica pullulat ab eisdem princi- tionibus; quandoquidem exhalationes illaephs intrinsicis speciei , sed quae habent ea- non erunt idoneae ad gignitionem vento
dem principia intrinseca non distinguun- rum . quin prius exuant illam crassitiem,tur, ergo nec illa, quae conueniunt in ea- &humiditatem aqueam, contractam ex dem passione specifiea, erunt sic distincta. commixtione halitus vaeorosi. Minor probatur , quia ambo aeque primo obiicitur tertio quia iecus flumina st mouentur lateraliter. & oblique , ut patet quentissime isti rant venti , sed hoc non de vento genito ex compressione Milium, notest cub nisi quia gignuntur ex vapori& ex motu flabelli circa. faciem , at certii bus ae ueis , ergo , dcc Minor suadetur,. est aerem in talibus casibus esse prim , mo- quia ti gignerentur ex puris inhalationita lateraliter: DAnte cura exhalatio cali- bus, non esset maior ratio, cur potius iecull
170쪽
flamma , quam alibi spirarent. Respondetur Ad mi ita maiori, negando minorem , ad probationem , dico ventos Hed frequentius spirare secus flumina potius , quam aIibi, quia vapores frigidi, ex aqua commodius et Cuati , Quam alibi, premunt exhalationes inibi diffusas , quae in ventum coactis, mouentur laveralitur ἄ-ra flumina melius, quam in locis distantibus, in quibus non viget frigiditas , vel nonnisi remissa. Obi Ritur quarto contra secundam partem eiusdem conclusionis si exhalatio calida , & sicca esset maloia venti, sequeretur , quod tempore ventolo , esset maior caliditas, ratione caloris exhalationis, scilhoc est contra experientiam, saltem ut in pluribus, siquidem exponimus res calidas
Vento, ut infrigidentur, ergo, dcc. Respondetur Concelerico sequelam maioris perse, Degando vero illam per a cideris ε hoc est dictu, ventus, ratione caloris exhalationis calidae, & siccae, a se rei semper maiorem caliditatem in ambi te, nisi impediretur a succedente aerer c te, vel rusi transiret super nives, & glacies, unde infrigidarctur. Obiscitur quinto etenim sequeretur , quod existe te serenitate fierent plures vcti . quam aliis temporibus. sed consequens est contra experientiam. quia inaestate δ, quando viget maior aerenitas , apparent pauciorcs VCnti, qu im vere, & autumno, ergo dicendum est , ventum non gigni ex calida, de sicca exhalatione. Respondetur Sequelam maioris fore in veram, nisi impediret consumptio exhalationis, a calore Solis, tunc temporis nimis vigente. O jcitur sexto contra quarta coelusionem nam rigiditas mediae regionis , vel
non habet vim propellendi deorsum cxhalation calidam, & siccam, vel si hoc admitteretur, non poteli reddi quietatiua ratio , cur magis in hanc , quam in illam
cietur partem ; connaturaliter cnim, d
bet huc, atque illuc indifferenter distundi, ut accidit de sumo, cum soras e camino non exit, sed a ventis deorsum truditur, de sic contingeret lare nunquam spirare
Unum ventum, verum plurcs semper, quod est contra experientiam, erxo, ut vitentur
liuiusmodi inconuenientia,fateri debemus frigiditatem non esse causam effecti m
Respondetur Negando consequentiam siquidem frigiditas , vol mediae regionis, vel alicuius vaporis obuiantis exhalationi calidae, & siccae stiritum ascendenti, est inficiens causa illam deorsum propcllendi,&leuitas cius suificit, ut eandem sursum di rigat , ex quibus postea nascitur motus lateralis venti , & hoc satis est in confirmationem nostrae conclusionis, ac generationis venti, ut sic . An aulcm stigiditas sola sit Duificiens causa, quare ventus potius in hanc, quam in oppositam pariem seratur, respondet Doctor Subtilis in hoc lib. a. q. I.
art. I. in fine negative, sed ulterius exigitur lateralis exitus exhalationis de monte διριquiuem hic, inquit Doctor, acqδειν ιι quo
dammodo impetum ad laterariter mouen
dum , ct postea frigiditas propellit, ne aι- recte post escendere sursἡm,ct sic possunt
esse uuae causae huiusmoαι motu s lateralis; sc dicet exitus lateralis de monte , ορι-giditas propellens . Vel dicendum cum Astrologis , huthismodi determinationem motus lateralis magis in hanc, quam in sillam partem, refundendam esse in occultas influentias aliquorum syderum, scutest dictiim superius de fluxu , & rcfluxu Maris, ex incognita vi Planetae Lunara: nam eodem pacto philosophandum est, quia , ut inqiut Aristoteles in textu, ventus incipit , 3c crescit ad modum fluuij, diffunditurque per aere , sicut aqua super
Vtrum Sol sit eati a commotionis, O cessationis tentorum'
Solem esse causam commotionis, ac cessationis ventorum , communiter defenditur a Philosophis Peripateticis, siquidem si ii tantur Magismum,nempe Arinotelem in hoc secundo lib. cap. a. ita concludentem : cctCrum, quia non omnes comveniunt in expedienda mente Philos phi, propterca laborandum nobis est, cum Doctore Subtili , in citi sidem consecuti ne, quod ut iove prςllabimus in seque tibus Notabilibus, & conclusionibus instaponendis.