F. Francisci Panicarolae ... Disceptationes Caluinicae. A Ioanne Tonso Mediolan. patritio in Latinum conuersae

121쪽

indicuntur, quis cliseuit sine dubio Apostoli. quis scripsit3Apt

stoli ne Θ nequaquam. hoc enim non habetur in eorum epist lis,neque in alijs quibusvis eoru scriptis; sed innumerabiles prope vetusti Patres,vti ab Apostolis accepta, scripsero. haec igitur est Apostolica traditio. quoniam, qui docuit,no scripsit: Et, qui scripsit, non docuit uti primus auctor; sed detulit,ut ab Apost lis accepta. Simili ratione Ecclesiasticae consuetudines,quae iam .vim legis obtinuer ut, cum scriptae non sunt,Ecclesiasticae tradualones appellantur; quia,qui docuerunt, non scripserunt . quare traditiones christi lunt, quas docuit Christus,neque scriptit i in se, Euangelistaeue ipsius. Apostolicae, quas Apostoli docuerunt, sed no scripserunt. Ecclesiasticae, quas usu non scripto Ecelesia

induxit. atque oes hae non minorem auctoritatem habet,quam

si essent scriptae: neque enim lex,& doctrina a scripto, sed ab au.ctore vim,&auctoritate accipit. itaque non minori auctoritate

pollet Christi traditio,quam Euangelium; & Apostolorum traditiones, quam eorumdem Epistolae: & traditiones Ecclesiasti cae,quam leges Ecclesiasticae scriptae. Sed & scriptura Chiisti in aeuangelijs,& Apostolorum in Epistolis, & Ecclesiae in uniue

.salibus concilijs, decretisque omnes auctoritatem diuinam h bent certissimam, minimeque dubiam. Exploratissima igitur , minimeque dubiam auctoritate pariter habent,quae his respondent traditiones. atque ulla ratione non minus pro verbis diu, illa accipienda sunt verba non scripta, quam scit pia . quod , ut verissimum esse constet,quaeram ex vobis, auditores, putatis ne fieri posse,ut quisquam exrra vel bum Dei saluus fiat nequaqua. omnes ij, quia prima mundi origine salui sunt facti, nonne in vel bo Dei salui facti sunt maxime. Nemo nouit patrem,nisi flim, cui moluerit ius reuelare. Adam, Enoch, Abraham, Momnes Patriarchae ante Moysem, salui ne facti sunt Θ etiam. verbo Dei certe. ijs temporibus extabat ne scriptum aliquod e

122쪽

minime. igitur tunc etiam reperiebatur verbum Dei non scriaptum, in quo salui fierent homines: Et necessiario vel hoc veru mest, vel omnes Patriarchae salui non sunt. Circumcisionis prae ceptum ab Abraham usq; ad Moysem, quomodo obseruatum. est,uti seriptum,an vero uti traditum per manis ' sine dubio hoc posteriori modo. Et eadem ratione multas Dei ordinationes, sanctionesq; , quae tamen scriptae non sent, sancta conseruat Ecclesia. quid ad haecquid dicet Caluinus Z fugiet, seipsum impliacabit,pede reserer, tor,tamq; turpes receptus excogitabit, ut vos

ipsi satis intelligere possiti tuti nihil habere, quo se conuertat. Atque in primis verum est ait ille) perceptum olim fuisse verbum Dei per traditiones,antequam seriberetur lex: sed postquam ea seripta est, non iam amplius per traditiones, sed per ipsa seripta praecipit Deus, ut verbum suum addistamus. Post quam Dein merbum suum 'ipto mandari, consignari moluit, nihil extraneum docendum erit illi, quod in lege scriptum eH. ita ne Verum si omnia post legem in ijs scriptis patefacta fuissent, nihilq; aliud Occultatum fuisset,& tantummodo ver manvi ditum;quo pacto verum esset,id quod apud Esdra dicit Deus; Enarraui . Moysi mirabilia multa, , praecepi ei, dicens ; hae in palam facies Huadam sapientibus absconsi trades ' Auditores,non ego vobis affero Caluinos, & Lutheros, sed affero vetustos p tres, Graecos, & Latinos: inter quos eminent Origenes,& Hylarius: ille Homil. s. in Numeros . hic in Psal. h. qui uno ore dicunt, Moysi in monte non solum datam a Deo legem, sed praeterea etiam arcanam ipsius expositionem, hac adiecta distinctione,ut populis legem in scriptis traderet, sed intimam ipsius expositionem ore ipso, Iosue significaret: Iosue vero successbri & sic per manus. Itaq; iam vobis ipsis apertissime licet intelh-gere, an post legem extinctae fuerint traditiones Omnes; an vero flagitiose, foedissimeq; mentiatur Caluinus, &sibi ipse ad-

123쪽

uersetur, patribusq; antiquis,& scripturis ipsis. nam, ut libere

dicantur,quae vera sunt, nonne David traditionum mentionem fecit, cum dixit, Deus auribus nostras audiuimus, patres nos riania nuntiauerunt nobis ' nonne traditiones significauit, scribens,

quanta madauit patribus nostris nota ea faceres ijs suis Z Et Moyses ipse, qui fuit legislator , num traditiones ipsas lilentio inuoliauit Θ Interroga patrem tuum, σν annuntiabit maiores tuos ,-di

cent tibi. Praeterea non ne verum est, ipse legis tempore usque ad Christi aduentum nonnullos etiam extra Iudaeam gentem vera religione, & vera fide viva salute animae consecutos fuisse non dubium esse Augustinus ait lib. 2. cap. 24. de peccato originali. & lib. pri. cap. q. de praedest. sanctoru,& lib. I 8. cap. 47. de Civit. Dei quales fuerut iob,& amici eius. Sed Iob,& eius amici,& alij, praeter ludatos,habebant ne lege scriptaὶ minime quidem:& tamen salui facti sunt. igitur per traditionem,& verbum non' scriptu . bone Deus,non concedebat Caluinus, verbum Dei reperiri nisi scriptu: nos vero docuimus,per traditiones inuentum ab ipsis usq; Patriarcharu temporibus. Elapsus est e manibus,di ces, saltem post lege cestasse traditiones,& tamen et cum lege eas reperimus. nunc quid facietὶ fugam quaerer,fugam parabit. Salintem,ait ipse,necesse est, ut post aduentum Christi desierint. falso quidem . nam pedetentim,gradatimq; progrediamur;& videbiatis, hunc infelice se ex illo in illu angulum recipere,quoad ab omnibus exclusus, vel in casses decidat, vel e rupe decidat praeceps. Diuido ego,Caluine,tempus omne,postquam aduenit Christus; in partes tres. in prima, statuo lepus illud ,quo Christus moratus est in terris. in secunda, illud quo, postquam is in caesum astediti Apostoli non stribendo,sed loquendo docuerunt. in tertia,Omne id, quod elapsum est,postquam Apostoli seripserunt,& labetur usque ad consumationem seculi. tum redeo ad primu, dum

Christus nobiscu vixit; quaeroq; , an quisqua, nisi insipiens,& i

124쪽

93 sinus, assirmet, non oportuisse tune a verbo stripto recederet toto enim eo tempore Christi verbum nunquam scriptum est. reperietis, auditores, Christum de doctrina sua ne verbum quidem seripsisse: sed praecepisse, mi Ore traderetur, cum dixit, Euntes non scribite) ted praedicate Euangelium omni creatura: & hae

fuerunt membranae illis, quas tot ante annos praedixit Hyerem ias, dicens, Nabo legem meam in miserιbin eorum, coriadibus eorum scribam eam: Et quod innuit Apostolus ad Corinthios seribens, Epistola ectis Christi, adminisirata a nobis, non atramento, sed stiritu vel rimui, non in tabulis lapideis, sed in tantis eorta carnalibus. quamobrem, Caluine, te in alium angulum concedere, Sc noua fuga salutem quaerere oportet. nam sine dubio quantumlibet inquiras, & inuestiges j nuquam quoad Christus vixit, verbum eius seriptum fuisse reperies. capiamus igitur secundum tempus, postquam Christus finem secerat tradendi ore proprio docuinam suam: & tunc Caluinus

affirmat, amplius opus non fuisse noua traditione, quoniam Itapleno ore nobis edUFruit. τι post se nihil docendum reliquerit. Vana quidem omnia . nam duo vobis,auditores,a me dem D stranda sunt, alterum, quamuis Christus ore suo nos Omnia d

cuisset, traditione tamen opus ipsa fuisse. alterum, Christu pro secto non omnia explicate docuisse, sed multa reliquisse, quae postea indies a Spiritu sancto tinctae suae Ecclesiae, uti res, & t pus postularet, aperirentur. Et primum quidem illud affimo ,

quod etiam vos,o decepti, interrogo,Verum ne censeatis,an non,

post Christi astensionem Apostolos diu voce ipsa, Oreq; tantum verbum Dei docuisse, antequam illud perstilberentὶ quod si non respondeatis, satis erit asseuerari illud ab Iraeneo 3. lib. aduersus Valentinum: ab Eusebio lib. 3. historiae cap. 24. a Crysostomo Homyl. pri. in Matth. a Theos iacto principio comentarij sui in Matth. :a Hieronymo in Cathalogo striptorum

125쪽

Ecclesiasticoru in Matth. & Ioannem :& a pIuribus alijs. prata terea, testatur idem expresie Lucas Euangelij sui principio, cum

dicit, Quoniam multi conati sunt ordinare narratιones , qua in missu completa sunt erum: sicut tradiderunt nobo, qui ab initio ipsi ui. derunt. Et paullo inferius, Visum es mihi scribere, it cogno

scas eorum et 'erborum,de quιbus eruditus es, meritatem. docuerunt

igitur Apostoli aliquandiu voce,& sermone: nonne verum est 3 inficiari non potestis. sed eo tempore,& ea doctrina saluine facti sunt ij, qui crediderunt quis dubitet Et tamen non erat scripta doctrina haec. igitur saIui facti sunt etiam post Christuin verbo non scripto. &, quod plane ad rem facit, quamuis Christus omnia docuisset, omnino tamen opus erat hac Apostolica traditione , qua res a Christo acceptas alios edocerent. sed certe quis esset praeter Caluinum, tam impudens, qui dicere auderet, Christum, dum uiuerer, omnia ita docuisse Apostolos, ut amplius nouis monitis non opus esset Z cum ipsemet Apost lis dicat, Multa habeo mobu dicere, qua non poteriis portare modα quare promittit, sie missurum Spiritum sanctum, dui sueret, ν docebit omnem meritatem. Caluinus ipse tam aperta, firmaq ratione conuictus, & confusus, paucis verbis suo more sibi ipsi apertissime repugnat. nam lib. 4. cap. 8. sectio. 7. dicit, Chrianis ita pleno ore edisseruit i nihil docendum reliquerit: & paullo post cap. eod. sectio. a tractans de ijs verbis, . Multa hales mobis dicere, quae non potestis portare modo , dicit; Rudes adhuc Iateor,mprope indociles erant Discipuli, cum illud ἀ Domino au- . diernnt: sed postea a Spiritu meritatis ducti in omnem meritatem sua scripta ediderunt. itaq; , si Caluinum audiamus, Christus ore proprio docuerat omnia. & ruritas, si audiamus eundem ,

post mortem Christi multa a Spiritu sancito didicerunt Ap stqli, quae prius eos latuerant. huiusmodi decus,& laudem sibi pariunt, qui falsa defendunt. sed, cum ipse propriam existim

126쪽

tionem negligat, neq; nos curemus. illud nobis exploratum,&certum sit, quamuis Christus omnia docuisset, cum tamen ea neq; scripsisset ipse, neq; aliquandiu Apostoli; necesse fuisse, eo tempore Ore traderentur haec omnia; hominetq; salui in verbo noscripto fierent . praeterea,ex ijs verbis, Multa habeo mobis dicere. deprehenditur, maximum esse, &apertissimum mendacium, si quis dicat. Christum, dum viveret, explicate omnia docuisse: quoniam plura reliqui siquae postea domesticis suis a Spiritu sancto patefierent. Itaque iam pro comperto habemus, Patria charum temporibus scripturam non fuisse necessariam;legis v ro tempore in usu fuisse traditiones: scimus item, Christum,

quoad vixit, non scripsit , sed tradidisse: Apostolos vero post

Christum plurima, quae prius ignorabant, a Spiritu sancto didicisse: demumq; multo tempore non scripsisse illos, sed ex e rum traditionibus, quicumq; salvi fiebant, doctrinam recepi L se. Quando igitur, o Caluine,originem habuit haec necessitas, Ut a verbo scripto non recedamus quando necessarium fuit perniciem,& interitum afferre traditionibus, easq; prorsius de medio tollere iam, auditores, iam ad extremum angulum peruentum est: hoc ultimum est perfugium. Saltem dicit Calvianus in posteaquam scripta sunt ab Apostolis sacra Euangelia, S: Epistolae, credendum est, in ijs scriptum esse quicquid docuit

Christus: atq; iccirco, cum ad salutem nostram , quae Christus docuit, siusficiant; pro eadem salute nihil amplius credendum est, nisi quod in ijs scripturis continetur. attendite diligenter, auditores: omnis haec disceptatio duo complectitur: alterum, docuisse Christum quicquid nos scire necessarium est: alterum, omnia,quae Christus docuerit, scripta in Evangelijs esse. Et ego dico, haec utraq; principia esse falsissima,& ea ratione nihil mi tum esse, si falsissima conclusio a Caluino colligatur. atq; in primis si quaeratur, an Christus omnia, quae necessaria essent,

127쪽

antea probatum sit,non docuisse omnia: dixit enim Christus. Multa habeo mobis dicere, qua non pote tu portare modo. item

quoniam dixit de Spiritu sancto, Suggeret omnia, oe docebit omnem meritatem. & quia, licet in quibusdam uniuersalibus prin- . cipijs a Armari fortasse posset, omnia docuisse, attamen doctri4nae suae veritates explanatas reliquit, ut Spiritus sanctiis sequenti tempore doceret Ecclesiam , cum opus esset, & necessitas ipsius postularet. denique,quia Caluinus ipse, veritate compulsus, Accoactus, id fassus est, cum dixit, Rudes adhue erant disipuli; uti paullo ante dicebamus. itaq; iam principium hoc falsum est, Dominum, dum in terris effer,omnia docuisse. Sed,quamuis id verissimum foret, tamen falsissimum esset alterum, neminpe quicquid ore docuit Christus, id omne in sacris Euangeliis' scriptum esse nam,si omnia,quae Christus fecit, scripta no sunt, quare absq; alia probatione credere me oportet, omnia fuisse scripta, quae dixit Z nemini dubium est, a multis doctoribus affirmari, merito nobis credendum esse, multo plures mortuos ad vitam a Christo reuocatos fuisse tribus illis, de quibus a sanctis Euangelistis fit mentio. omnes etiam clausulae illae uniuersales, Curabat omnes, sanabat omnes ,& similes innumerabilia opera, & infinitas actiones ipsius praecipuas ostendunt, quae nosunt in Evangelijs expressae. sed quid nobis laborandum est, ut probationes alias quaeramus, cum verba Ioannis ipsius habeamus, Solis luce clariora Multa, σν alia signa fecit Iesin, quae non sunt fripta in libro hoc,quavriberentur per singula,nec ipsum, arbitror, capere posse mundum eos , quiscribendi sunt,ubros . quare omnia Christi opera non fui se scripta, certissimum est: idemq; arguere liceret de verbis,& doctrinis eius: sed aliunde id probari apertissime potest: veluti ex Luca a. . ubi scribitur, dum Christus iret in Emmauntem Incipiens ἀ Mo e,m omnibus Proph

128쪽

s eis interpretantur in in omnibus scripturis, qua de ipso erant. I ter

illud non admodum breue fuisse scimus, sermonem vero admi. rabilem: nempe de interpretatione scripturae omnis . at ubinam scripti teperiuntur sermones hi Z quis Euangesistat u eam Christi doctrin .im descripsit λ pariter cap. eod. Vbi praesentibus Ap stolis,cum piscem,& favum mellis edi siet, eseruit illusensum, mi intelligerent scripturas : Item xbi quadraginta ipsos dies habetur in Actis in e parebat eu .loquens de regno Dei. Sermones hi de Dei regno, lenius hi scripturarum ubi liint quis descripsit 3 profecto nemo :ssed hi qui praesentes assuerunt, sequentibus temporibus Ecclesiae sanctae postea patefecerunt. Iraq; Caluinus in scriptur literam ut aiunt in amplectitur, qua occidit: &ego in traditione sensui ad hae leo, duι vivificat . qua ratione i telligere vobis licet , auditores, quantum excellant argumenta

Caluini, in duobus fit sis principijs constituta. cum enim diacat, Christum omnia docuisse ,&quaecumq; docuit, in Eua geliis e sie scripta, igitur illa sufficere; dico ego,neque verum esse, Christum omnia explicite docuisse:& illud esse falsissimum,

quicquid Christus docuit fuisse scriptum. quin etiam contra a gumentor; Christus omnia non docuit,ergo nobis opus est nouis monitis Ecclesiae. atq; eorum, quae docuit, pars tantum m do est scripta: ergo pars altera ex Apostolicis traditionibus colligenda est. sed disputationes omittamus, auditores, & sine contentione loquamur: quibus tandem magis credendum cem

sebitis ρ Caluino ne,an vetustioribus omnibus Ecclesiae Dei patribus. Apostolis ipsist Caluinus affirmar, Apostolos omnem suam doctrinam in scripta redegisse: at antiqui patres ,qui eisdem temporibus floruerunt,alierunt, A postolos doctrinam sua partim scripsisti, partim vero ore, sermoneq; docuisse. audite Dionysium Areopagitam, qui fuit Paulli discipulus, ut habetur Apoliol. Act. cap. t . qui fuit Galliarum Apostolus: qui vixit,

129쪽

ys scripsitq; annis abhine mille, & quingentis,& amplius,an exprimere clarius id potuerit ad Timotheum scribens; Summi illi nostri Duces , id est e soli , necessario summa,.supersubstanti alia partim scriptis, partim non scriptis institutionibus tradiderunt.& Papias, antiquissimus auctor, ut refert Eusebius, dicebat, Si quando aduenissit aliquis ex ijs, qui secuti sunt e 'o totis, ab ipsis sedulo expisabar, quid EAndreas, quid CPetris dixissent. si mi lia scribit Origenes, Homil. s. in Numer. eadem prope tradit Clemens Alexandrinus, in Strommati eiusdem generis sunt, quae scribit Ignatius, Tertullianus, Hieronymus, Augustinus,& alij omnes. Praeterea fatendum est, dolore ardeo, & imis I etu quodam feror ) quibusnam credere volumus,an Apost i per traditiones docuerint magis, quam ipsis Apostolis3 Paulatum vobis cito ad Thessalonicenses L. cap. 2. State , tenete traditiones, quas accepi iis . Deper Epistolam, siue persermonem. eundem ad Corinthios, Laudo mos , quodsicuti tradidi mobis, praecepta mea tenetis. Item ad eosdem, Ego enim accepi a Domino, quod-tradidi mobis. praeterea, Caetera, cum Denero, disponam. alio etiam loco, formam habe sanctorum merborum, qua a me aussisti, bonum depositum custodi. Eundem insuper, qua amdi ii d me, hae commenda silibus hominibus, qui ιaonei erunt, alios docere. apud Ioannem vero nonne habetur ipsius epistola, Plura habens mobis scribere, nolui per chartam, oe atramentum ;Spero enim me futurum apud mos, Gν ore ad os loqui. At de Petro existimandumne est, nihil aliud eum docuissemisi, quod in suis canonicis reperitur 3 Andream velo, & Barptolemaeum, &reliquos Apostolos,qui nihil scripserunt,putabimus, nihil pro sus docuisse ah,dilectae animae, redite tandem ad vos,tandem resipiscite. Et, quoniam satis constar, Apostolos ipsos, & eos, qui Apostolorum temporibus vixerunt, traditionum ipsarum certim mum dare testimonium nolite ςas flocificere: sine quia: hus,

130쪽

bus, omnia absq; dubio indistincta forent, & confusa. fallacesisti, & insidiosi assirmant, ubi scriptura adest, non opus esse traditione : &ego triplicem responsionem affero. prima est, in i ge scripta, uti paullo ante probaui, fuisse simul & scripturam ,

di traditionem. altera, multarum rerum haberi traditionem , quae scriptae non sunt. postrema,quὁ scripturas ipsas recte in teuhgamus, oportere, verum earum sensum per traditiones inuestia gari; hoc enim uno maxima differentia inter ethnicum, & c tholicum, & haereticum constituitur . nam ethnicus script ras aspernatur: haereticus illas admittit, sed ex suo ingenio, ne dicam libidine interpretatur: catholicus vero & amplectitur,& in ijs exponendis antiquis utitur traditionibus. itaq; , uti me scriptura ala ethnico distinguit, ita traditiones ab haeretico s

cernunt . qua vero ratione omnes omnium temporum haeretici tantopere sempera traditionibus abhorruerunt, atq, in ijs reij ciendis adeo pertinaces fuerunt, nisi quoniam scripturis noadmodum urgentur Z quorum verbis vim plerumq; faciunt. easq; pro arbitrio perperam interpretantur: sed traditiones,quae verum scripturarum sensum afferunt, haereticum fioenant, haereticum sistunt. Intel ire t scribit Vincentius Lyrinensis non

modo aduorsus haereticos plus habere traditrones , quam scripturas mirium :sed etiam omnem fere cum haeretico disputatiorum ad traditiones , d maioribus accestiis, esse referendam. & Tertullianus dicit, e durem haereticos magis traditionibin, quam scripturis disserendum esse. 6c ignatius docet, Ea ratione haereticorum emtara coiatagia, si diligentiuι, ac tenacius e vostolorum traditionibus inha- reatur. Pauca addo, auditores, deinde finem dicendi facior nam meus amor in vos in re tanti ponderis, me paullo longi

rem facit: sed attendite. Vobis persuasum est ab isti nihil esse credendum, quod in scripturis non habeatur. nunc, quaeso Vos, credit istae, patrem, & filium, & Spiritum sanctum esse consuta