F. Francisci Panicarolae ... Disceptationes Caluinicae. A Ioanne Tonso Mediolan. patritio in Latinum conuersae

191쪽

i cotigisset , ut trans serretur, ad intuendum ipsum Deum euectus estet . alterum, eo munere donatum filisse, quo duo bella naturalia sedabantur; humorum in corpore,& potentiae multiplicis in anima; sic,ut si in pomi praecepto lapsus non esset, immortalis, & innocens permanere potuisset. sequitur tertium, promissum ipsi a Deo fuisse s modo non peccaret in fore, ut omnes eius fili j naturales eisdem donis praediti nascerentur. itaque, si is peccatum non commisisset, quilibet nostrum,qui secundum naturam ab eo producti sumus, adeo in gratia Dei natus, donoq; iustitiae munitus foret ; ut neque morbis laborare, neque mori, neque ab intimis sensibus ad peccandum impelli, allici.ue permitteretur. sed promissis additae periculi denuntiationes,& minae: si neglexisset, & praecepto non paruisset, gratiam, &- Originalem iustitiam amissurum ; non solum quam accepisset ipse, sed etiam quae posteris eius promissa esset. itaque,quot quot

ab eo secundum naturam orirentur, Vel procrearentur, fore, ut

. nati & concepti essent in ira Dei,& sine iustitiae dono, atque . iccirco hinc morti, & morbis obnoxij: illinc vero stimulis quia busdam intimis, atque vivaci, &. nunquam desinente semite ad peccandum incitati. quibus quidem malis an Deus summo priuilegio Mariam Uirginem exemerit, nec ne; no est hic quaerendi locus. sed in summa hic erat Adami status; priusqua pe caret, erat in gratia Dei :& dono auctus, quod ea sedasset si pissetq. quae rationi repugnatura erant, & ei Deus promiserat ι si non peccasset in eadem amicitia Dei, ct cum eodem dono nascituros filios ipsius,& posteros omnes, quot quot secundunaturam procrearentur. postulare videretur occasio,vi longius

progrederer, ostenderemq; , quem in statum Adamus, postquapeccauit, peruenerit; ut postea docere etiam possem,quo inst tu post ipsius peccatum simus nos, cum nascimur. sed prius ea emplum vobis assero; cui haerere me oportebit sex hisce dia

192쪽

sputationibus; ut in eis non solum omnem de homine doctri ita comprehendatis, sed etiam ut eo exemplo quasi depicta imago quaeda sese vobis osserat,per quam & facilius,quaesiam dicturus

percipiatis,& diutius memoria teneatis. Proponite vobis,igitur, auditores, ob oculos,rapidissimu flumen, quod omni vi sua feratur,& rapiat quaecuque in ipse sunt,ad rupes duas, undiq; praeruptas, di maxime praecipites. statuite praeterea in eo flumine positum a domino fluminis, natum,instructumq; nauigium,& in eo gubernatore;& in imo nauigio plurimos trasitus causa, cum viros tum Aminas, paullatim in superiorem partem asce. dentes. Fingite etiam dominum fluminis, quo tempore nauem deduxit, ne illa aquarum impetu ad rupes impelleretur,f r- missimum aggerem transuersum extruxisse; eumq; flumini naobiecisse, ut aqua illa, quae sua vi ferebatur praNeps, nunc prosepter oppositum aggerem prorsus immobilis sit;&naui, quam sine dubio violentus amnis perdidisset, iam nullum periculum .imminear, sed tuta sine labore nautarum consistat. postremis illud addite, dominum fluminis , cum rectore nauigij pepigisse, pollicitumq; si non peccauerit in se beneuolum adeo,&amicum ei semper fore, ut etiam aggerem illum semper tueatur, &firmum conseruet: neque soli ipsi, haec duo beneficentiae suae dona largiturum, sed etiam omnibus ijs, qui nauigandi caussa

superiorem partem nauigij scandent: in amicorum enim numero singulos habiturum, moleq; , & munitione aggeris semper amnem tranquillum fore. contra vero,si peccarit,continuo

apertas inimicitias indicturum; sublataq; mole fluminis impetum non amplius cohibiturum: neque id solum facturum, sed etiam quot quot transituri nauigarint,pro hostibus habiturum: qui etiam & destructum aggerem, & aquas, ad praecipitia rapientes, inueniant. Et ecce vobis tanquam in tabula depictum,

quod paullo ante dicebam de Adami statu, priusquam pecca

193쪽

ret. fi enim dicetis, sumen esse naturam humanam, & ssuminis dominum Deum esse, & nauclerum Adamum,& qui in ima nauis parte sint, esse filios,& nepotes, & posteros ipsius stacundum naturam; &, cum superiora constendunt,eos nasti; &fluminis rapiditatem esse humorum incitamenta, vel multiplicem humanae naturae vim; & rupes duas esse mortem,& peccatum ;& molem flumini obiectam selici sit mu in esse originalis iustitiae donum; tunc speciem eorum, quae proposui, perspic re statim poteritis. Si dominus nauem sine ullo praesidio flumini commisisset ; eam aquae vis ad rupes impulisset; id est , si

Deus Adamum in meris naturatibus creasset, is duas propensiones habui siet; unam ad peccatum, ad mortem alteram sed molem opposuit, cum in ipsius creatione donum illi originalis iustitiae largitus est. moles amnem natura rapidissimum coercuit,& repressit: originalis iustitia, bella sustulit,quae ab humoribus,& a multiplici naturae vi mouebantur. gubernator nauis euitare rupes facile potuit: & facile Adamus potuit in immortalitate, di innocentia permanere. immo omnes, qui superiorem naui-gij partem standissent, Deum propitium ,& amicum habuissent, & molem in flumine inuenissent, id est filij omnes,nepotesq;& posteri Adami secundu naturam nati fuissent in gratia Dei, & originalis iustitiae dono muniti. Sed . peccante rectore nauis, comminatus erat dominus, se se eius amicitiam dimissurum, molemq; fluminis, non ipsi selum, sed omnibus,qui trasituri essent, adempturum: idest, peccante Adamo, minatus est dominus, se non modo ipsi gratiam, & iustitiam originalem

erepturum,Verum etiam quot ab eo producerentur,tot sibi in iamicos, tot hostes orituros , bellaq; eos lem tam grauia laturos& cupiditatum,& aegritudinum ; ut semper & raperentur ad mortem, & ad pcccandum stimularentur. atque hic erat Adaismi status , quem deseripsi, priusquam in peccatum laberetur.

194쪽

r ε 3 sed infelix peceauit,ut nostis. &eo peccauit grauius, quod nihil habebat interius,quo ad peccandum incitaretur. iustiore enim excusationem habent milites arcis illius, quae capitur, si non solum oppugnantur ab externis hostibus, sed etiam a dometticis produntur; quam ij,qui leui oppugnatione perterriti, continuo se se hostibus dedunt, & vltro portas aperiunt. Ego o Adame, si pecco, in primis re,soris obiecta sensibus, ad peccandu alIicior t& Diabolus,& occasiones, & exempla, & fortasse suasores nonnulli, &sexcenta alia externa strmulos adhibenti praeterea apperitu proprio interius urgeor ,&sensus ipse ad me incitandum conspirat . te vero Diabolus quidem, & mulier, & pomum extrinsecus i nuitarunt; sed interius, cum vis animae muItiplax te non oppugnarer, sedata ,&composita erant omnia: sensus nihil incitabat, nihil mouebat appetitus, & continuo victus es tamen . quamobrem,auditores,quas Deus minatus fuerat poenas, merito pertulit. nam continuo Dei gratiam amisit:& statim ei

iustitiae originalis utilissimum donum ereptum est:& subito factus est certissimus, quos secundum naturam produxisset tacundum naturam dixi, ut Christum eximerem , qui de Spiritu sancto natus est omnes orituros & Deo inimicos, & perenni pugna vexandos quam pugnam ederet cum multiplex animae vis,tum humores ; quae sunt mala tria, bonis tribus opposita, quibus feliciter,dum esset innoceis,fruebatur. itaque, priusquam peccarer, quoniam in gratia Dei erat, si hinc translatus esset, ad clarum Dei conspectum peruenisset : at continuo postquam peccauit, cum e Dei gratia excidi siet, si contigisset, ut in eo statu evita diseederet, neque poenituisser prius; nunquam Deum via dere potuisset . atque, uti prius, manente in eo pace,quae ex gratuito dono iustitiae originalis oriebatur, nunquam vel humorurepugnantiam, vel appetitus vim perpessus esset, ita continuo

post peccatum experiri incipiens impetus humorum,& sensuis

195쪽

certamina,sensit se & morti obnoxium,& ad mala propensum. denique, uti prius sperabat, se visurum ea, quae diximus bona in propriss filijs propagari, ita statim, postquam in culpam lapsus est,ipsemet nonnullos nasci sibi filios vidit, Deo infensos, subiectosq; sensibus: immd nihil dubi j esse cognouit,quin omnes posteri, eisdem conditionibus nascerentur. quid amplius commissa culpa, relictus est gubernator in naui, insisto, atque inimico fluminis domino, sublatoq; aggere,& mole, quibus

repressa aquarum violentia,flumen antea tutum,tranquillumq;

reddebatur . sed de Adamo satis . nunc ad nosipsos sermonem conuertamus,& ea, quae principio nostri consi iij, primiq; propositi fuerunt, tandem exponamus. quaeramus igitur, quo in statu simus nos,cum in hanc lucem edimur. sed, heu, moestam admodum, luctuosamq; materiam habemus: nimisq; triste est memoria repetere,quam status noster ab Adami statu disserat. neque ego minima qu unque huc allaturus sium,ne dot rem vestrum, & meum adaugeam . quod enim ipse initium sumpserit ab innocentia, nos a peccato; quod ipse Dei manu formatus sit, nos ab hominibus, per sordidam voluptarem g niti; quod ipse in amoenissimis hortis locatus, nos in inculto loco,& horrido; ipse in paradiso terrestri, nos in hoc Mundo, maxime immundo; haec, Se multa alia prudens omitto. Sed haec una dissimilitudo me nimis torquet, angitq; , quod ipso absq; culpa, & poena creatus est; nos autem infelices, cum n scimur, in ipso ortu culpam habemus, & poenam . quare,quod ad poenam spectat onos miseros l) morti subiecti sumus;& malae propensioni, cum primum ad aetatem peruenerimus, qua sapere,&intelligere incipiamus. quod vero pertinet ad cuia pam ; quis non videt, hanc esse duram nimis, calamitosam l.

conditionem Z ut peccemus antequam nascamur ξ peccatoressimus prius, quim homines: ante offenderimus Deum,quam a

196쪽

Deo producti simus: callo exulemus, antequam Mundum n rimus: prius amiserimus gratiam , quam acquiramus lucem: antequam intelligamus, quid poena sit, aut culpa, iam culpam commiserimus, iam pena affecti simus Z Duo tamen, quae paullo videntur obscuriora, discutienda sunt. primum est, cum praelia, & pugnae, quae ab humoribus fiunt, & vis multiplex animae, sint naturales conditiones, uti dicebamus, quare a pellantur poena ξ alterum, si peccatum nullum est, nisi voluntarium, qua ratione peccauit, culpamue contraxit infans ille. qui adhuc voluntate uri non potuit Z sed dicimus, multa esse mala,quae poenae dici non possunt, si quid adsit,quod impediat: sublato vero ob delictum aliquod impedimento, continuo poenae naturam suscipere . exempli caussa. aliquis ex egenis parentibus natus est inops: in eo certe paupertas poenae rationem non habcbit, quoniam non propter maleficium suum inopia premitur. sed fingite, eundem, quod grandi aliquo munere d natus sit, ex paupere diuitem factum: deinde, ob facinus perpstratum erepto munere, in paupertatem recidisse: certe haec paupertas eadem est, qua laborabat prius: sed tunc pςna non erat, nunc vero pena est; quoniam prius nihil comiserat, quare egeret; nunc ob crimen suum ad egestatem redit. pari ratione, si Adamus in meris naturabbm creatus fuisset, duo illa praeli ape tulisset, non poenarum nomine,quia non peccarat; sed cum prγlia sublata fuissent iustitiae dono: amillo deinde ob suum delictum dono, rursus praelia redierunt:atque illa,quq Prius fuissent naturae conditiones,nunc in poenas peccati conuersa sunt: neque in i plbiolo, sed etiam in omnibus nobis poenae peccati sunt. Mariam virginem, o docti, semper excipio: si enim liberameam , & ab omni peccato alienam etiam originali statuere volumus; necesse est,dicamus, in ipsa mortem appellari potuisse naturae conditionem, sed non culpae, vel peccati poenam . Et

197쪽

hoc, quod ad penam pertinet. quod vero ad culpam, cum di

hitetur,qua ratione peccare infans potuerit,qui voluntatis vluna non habeat ; paucis affrino, actu peccare eum non potuisse, eiusmodi enim peccatum non est, nisi sit volu atarium; sed originali tamen peccato non carere. Simillima porro ratione, qua rex, si domesticorum aliquis in crimen laesae maiestatis incidat,

eum,& posteros omnes ab omnibus suis finibus exulare iubeat, semperq; a sua gratia alienos fore decernat; quicunque nascuntur, a gratia regis auersi nascuntur, simulq; exiiij poenam serui. quod quidem accidit non peccato proprio,neque quod illi commiserint; sed originali, & alieno. itaque iam perspicuum est, quo in statu nascamur . clarissimum est item, quemlibet nostruin poena nasci: id est morti obnoxium, & concupiscentiae,quae

ad peccatum allicit: omnes': nasci in peccato originali Micci co absq; gratia domini fluminis,& inimicos Deo .an autem nascamur omnes in peccato originali, quid Catilinus sentit, quid assirmant sectatores eius Z in re tam manifesta, atque in tantalluce posita, neque ipse, neque sectatorum aliquis veritati scripturarum sacrarum palam audet aduersari: sed artificium hominis, galliditatemq; cognoscite, quae etiam in scriptis ipsius manifeste deprehenditur . nullas unquam occasiones amittit negandi C

aholicas conclusiones, dum id, quod agit, speret visum iri probabile: sed ubi scelestae nimis impudentiae foret, si eas negaret;

ut saltem aliqua ex parte fidem eis abroget, dicit, nos ad eas probandas inanes rationes, &, qui alio pertineant, locos asserre. Exempli causia. negare Caluinus sanctissimam Trinitatem' non potest: sed vel ba illa Genesis, eam Is , quibus utimur Mos, dicit nihil prorsus ad rem facere . negare non potest filii diuinitatem, sed ijs verbis, quae nos probamus, Teum de Deo, lumen de lumine, ait Battologiam inesse . Sic etiam squod huc pertinet) peccatum originale negare non potest: sed tamen, uxvobis

198쪽

vobis aliquo modo noceat, d aestimonia, quibus nos max me nitimur, alio detorquere, eaq; esse inepta Ostendere con tur : loannis 3.& Paulli ad Roman. apud Ioannem enim Christus dicit Nicodemo: duod natum eri ex carne,caro est. at Calu, nus lib. h. Instituti cap. 3. aliter locum exponit: neque videt,

actum hic cum Nicodemo, quomodo quis per baptis murenascatur: itaque no posse illa verba, Vuod natu est ex carne,caro est, alium sensum habere , nisi ut per ea exprimatur causa originalis peccati: & intelligatur Caro pro peccatore , sicut etiam dici-rur , Caro,Msa uu regnum Dei non sidebunt . doceatq; Chrsellus, quare necessarium sit renasci per innocentiam, quia scilicet nascimur omnes in peccato originali propter peccatum primi parentis, quia deniq; Quod natum est ex carne, caro est. neque

ab hoc sensu dissentit ipsa glossa ordinaria. cum enim exponit, quid sit nasci ex carne; inquit, id est ex primo homine per ca nis seccessionem . sed impudentius etiam insidiatur Caluinus

vel bis perspicuis Epistolae ad Romam In quo omnes peccauerunt. dum interdum exponit, nos omnes in Adamo peccasse, id est Omnes peccando Adamum imitari. Et quidem bono magistio usus est: didicit enim ab Erasmo illo, qui ponens oua, ut solet, in adnotationibus ad Paullum , eo loco dicit, Omnes Peccauer ut in e dum, id est, Omnes peccando nisum imitati sunt. verum gloLia ordinaria non sic exponit, sed dicit: qui non fa propria oluntate peccauerunt,sicut e dam,sed originali tenebanturi Pipu

ν, . neq; ita intelligit Augustinus, sied ait : Non soli m eius exemplo peccauerunt. & paullo post Omnes inus homo ferunt. nec

Ambrosius hoc modo exponit,sed dicit: ZIam tumem omnes in ira dam peccasse,quasi in massa: ipscerum per peccatum corruptus,

cos genuu,omnes nati sunt sub peccato. non item Chrysostomus, qui dicit, In quo omnes peccaueruAt ob cibum ligni. θ etiam lux de ligna non comederunt. neque Anselmus eo mCdo Interpreta

199쪽

Iggtur, sied ait; In quo omnes peccauerunt, quia qMando ipsepeccauit, omnes in eo erant, oe tota humani generis malsa in illo est infecta peccati meneno. Prieterea legitur Regum lib. 3. cap. 8. Non est homo, qui non peccet. 6c Ecclesiast. 4. straue iugum super filios Ada,

a die exitus de mentre matris eorum . de psal. 1 O. Ecce m iniquitatibus conceptus sum, Gr in peccatis concepit me mater mea. denique verba Paulli, Per inobedientiam inius hominis peccatores constituti seunt multi: &alij sexcenti seripturae loci aperti sit me osten

dunt,nos omnes peccatores nasti. & Concilium Tridentinum,

quod est verbum Dei,uti iam probauimus,clarius assirmare nopotest. Sessio. v. cum dicit: Si quis dae praeuaricationem sibi soli, m non eius gropagini a Ferit nocuisse,acceptam a Deo sanctitate, ν iustitiam,quam perdidit sibi soli, ον non nobis etiam eum perdidi st,aut inquinatum istum per inobedientia peccatum, mortem, paenas corporis tantum in omne genus humanum tranfudisse, non autem σν peccatum,quod mors est animae,anathema sit; cum conrem dicat e vostolo dicentieer unum hominem peccatum in hunc mundum intrauit. quare, 5 Caluine, non solum conclusio verisi aest, sed etiam testimonia,quibus eam tuemur, firmissima quamuis earum disputationem inpra simila omittentes, & ad rem redeuntes,satis habeamus affirmare ea rursus, quae tu ipse negare

non audes: id est, ubi ex ima in superiorem nauigij partemastendimus, reperire nos suu ij dominum nobis inimicum sublatum aggerem: & cum vobis, o parentes, infans nastitur,du

bitandum non est,quin iam culpa teneatur;& peccator,& auem

sus a gratia,& denique inimicus Deo nastatur . Sed o summani,con Elationem nostram , & admirabilem Dei misericordiam lnihil etiam vobis contra dubitandum est, quin pateat via , per . quam ijdem,& redire in gratiam Dei,& recipi in eius amicitia possint. quo loco,d decepti me maxime vestri miseret,quod nos molesti vobis, de odiosi simus: nam talia de nobis retulerunt

200쪽

et 6 9 aduersarij nostri , quae si vera putatis ι non magnum est, quod de nobis pessime sentiatis et sed illud potius mirum , quod nos vivere ad hunc usque diem passi sitis. o rem odi iam nimis, & horribilem l affirmarunt, nos, cum infantes nostros a peccato purgamus, spes nostras non in meritis Christi, neque in eius pretiosissimo sanguine collocare. quod si

verum est, non solum iure, & merito vobis odio sumus, sed etiam nos fatemur dignos, quos terra dehiscens absorbeat , mare iratum obruat, pestilens aer inficiat, ignes, flammae. fulgura, emissae caelo, perimant , perdant, absumant. quod enim scelus esse maius , aut grauius potest, quam Omnem

spem in Christi sanguine repositam non habere quae maior impietas dici, aut excogitari potest, quam credere, ut falso nos insimulant, baptistat aquam, non Christi sanguinem, filios nostros abluere Ecce vobis nostra doctrina ex Concilio Tridenti no; Si quis da peccatum, quod origine inum est, ην

propagatione , non imitatione transfusum , omnibuι ines, mnia cuique proprium, mel per humana natura mires, mel pet alaudremedium tollι asperit, quam per meritum mnius mediatoris v. N.

Iesu Christi , qui nos Neo reconciliauit in sanguine s.o ; an thema sit . quia non est aliud nomen sub cati , datum hominibus , in quo oporteat nossalvos fieri. Et dicebant isti, siperare nos filios nostros ab originali peccato liberari aliter posse , quam per sanguinem Christi sed ab instituto suo non recodunt , cum falsis criminibus nos accusant. nostra vero spes est , purgari a peccato filios nostros sanguine quidem Chri. sti , sed per baptismum applicato. quare quod ad primam quaestionem attinet, quo in itatu nascantur niij;constat, in ira Dei,& sine originali iustitia nasci , ut tamen a peccato liberari possint, si Christi sanguis per baptismum applicetur. baptismus autem quid operetur in nobis, & quem statum assequanis: M tur