F. Francisci Panicarolae ... Disceptationes Caluinicae. A Ioanne Tonso Mediolan. patritio in Latinum conuersae

211쪽

x go ipsum assirmat Tridentinum Concilium: inanere autem in baptitatis concupissentiam, mel fomitem, Me sancta Synodus saretur, sentit. Et prius dixerat Augustinus, Iam ne disie=nis, iam ne perspicis, in baptismate fieri omnium remistionem peccatorum , intellige Caluine) in baptιeatis quasi ciuile bellum internum remanere' id est legem illam, quae repugnat legi mentis: certa me

illud, in quo caro concupistit aduersus stiritum: illud bellum , in

quo, qui legitime non certauerit, non coronabiture illam concupiscentiam, quae propter poenam originalis peccati relinquitur in nobis, & quotidie suadet, in uiratq; , ut re, &actione peccemus , sed ipsa peccatum non est,& neminem vi sua compellere cogereue potest ad peccandum . itaque hoc etiam loco mendaxeit Caluinus, cum dicat, concupiscentiam esse peccatum . qua-uis enim Paullus 7. ad Roman. sexies concupiscentiam peccati nomine appellet; attamen Augustinus de nupti js, & concupiis

scentia lib. pri. cap. 23. dicit, concupiscentiam non esse peccatum, nisi eo modo,quo vel bum meum mea lingua dicitur ; &meus character dicitur manus mea; quoniam e lingua,& e manu proueniunt.&alibi dicit,concupiscentiam peccatum esse,

uti mors est pallida; id est, quoniam ad peccatum trahit. Et

Concilium Tridentinum , utramq; expositionem coniungens, dicit. Eatenus concupistentia peccatum es , in quantum ex peccatos,-in peccatum tendit. Quamobrem, auditores,duo tractaui,quae promiseram: primum, infantium, siue adultorum statum, antequam baptismo abluantur. alterum, eorundem statum, postquam baptizati sunt. ante baptismum, in culpa sunt,&parna: id est cum originali peccato ;&tum morti, tum cupistentiae obnoxij. post baptismum aufertur culpa, sed nihilominus remanet poena: Et quamuis amici Dei facti sint; adhuc tamen concupiscentiam illam retinent, qua ad peccandum propensi sunt. ante baptismum, ut ad exemplum redeamus,

quod

212쪽

i 8 i quod principio proposuimus; in flumine constituti sunt ;eo rapiuntur ad rupes ; sublatus est agger,& inimicus eis est fluuij dominus : suscepto baptismo, idem dominus eos abluit ,& in amicitiam recepit; sed non tamen aggerem restituit. 'uo fit, viij fluminis vi rapiantur versus praecipitia, &praecipue versius praecipitium culpae . nunc de ipsa culpa agimus, quaerimusq; , an ferente fluuio concupiscentiae nauem tanto impetu ad p catum fieri possit, ut nauis sua ui consistat,&seipsam sustineat, ne in praecipitium decidat: &haec erit sequentis disceptationis materia. selices abite.

ua ostenditur,adultum, qui continuo post baptismum caussa baptimi, mel alia, sit ingratia Dei, si habet concu'sentiam, quam certe habet habere etiam semper in se libe

rum arbitrium: Deum non prohιbere, quin eo itatur,oe

neminem ad peccandum cogere: solo quidem libero arbitrio absque alio adiumento innocentem permanere non posse: sed, si libero itatur arbitrio, semper gratiam Dei assuta. ram, CDιresi ad perseuerandum daturam: eoncluditur autem , noμαι os nostri esse causam peccati.

Contra omnia, qua Calumus disserit secundo libro, principio ipsius, Gν totusex capit. fluentibus. ER A M demonstratum est, auditores, Adamum primum

Furi parentem n strum, antequam peccaret, amicum fuisse Dei: & humores adeo consentientes, viresq; animae tam sedatas ob iustitiam originalem habuisse, ut neque morti subitast esset, neque ad culpam propensus. clarum est item, si is non peccasset, nos omnes posteros ipsius orituros fuisse in graria

213쪽

rg 1 Dei, & cum eodem munere; cum autem lapsus sit,contra nasci nunc omnes in originali culpa,& in poena mortis, a que concupi scentiae. Exitus autem sermonis nostri fuit, nos omni culpa, betari,si nobis per baptismum Christi sanguinem applicemus:

sed relinqui nihilominus poenam non mortis solum, sed etiam fomitis :& iccirco quemlibet adultum , quamuis in gratia sit, sentire tamen, maxima vise ad peceandum inflecti . nunc statuamus adultum aliquem, qui ingratia Dei sit, sed intus fomite itimuletur, & impellatur ad perpetrandum aliquod peccatur quaeramusq; , an eum concupiscentia cogat ad culpam illam committendam; an liberum habeat arbitrium :& an eo solo satis possit propensioni sitae resistere: an vero ae in peccatum incidat, praeter liberum arbitrium, necessario addi etiam aliquod Dei auxilium oporteat. vel a proposito iam exemplo non recedentes, quo diximus, post baptismum in naui esse nos,&quidem in gratia Dei, sed aggere originalis iustitiae sublato,stumi neq; cocupiscentiae adeo rapido, ut nos omnino ferre ad tu

pe peccati praecipitium conetur quaeramus, an adultus, qui in naui sit, iam Dei amicus,adeo vi fluminis illius feratur, ut neces.se sit, eum ad praecipitia ruere; an remos liberi arbitrij retineat;& an solis ijs remis rapiditati fluminis obniti possinan vero praeter remos, secundo praeterea aliquo vento opus sit, quo aduersus cursum fluminis sante, nimia eius velocitas tardetur, & violentus impetus compii matur . quaestiones praeclarae admodum, auditores, e quibus utilitatis multum, etiam cum summa i

cunditate hauriri posset, nisi nostris disputationibus immisce dus esset Caluinus .is enim cum in ahis tractationibus omnes alios haereticos nefaria impietate superauit, tum in hac materia hodie seipsum ita superat; ut non dubitem , quin scelestissimas illius voces vestris auribus indignas esse censeatis. horrebitis.

mihi credite o rigebunt capilli, sanguis gelidus refugiet: nequo

214쪽

inde fructum alium percipietis, nisi, quod immensam Dei bonitatem δε patientiam satis admirari nequibitis. ὀ lingua, Olimgua meat ergo tam atrocia, tam immania, tam impia tibi profitenda sunt Z Ecce illa; fieri enim aliter non potest. Hac in materia, praeter alia maledicta, haec praeterea dicit. Deum esse mali omnis auctorem: Deu esse omnis peccati caussam: Deum culpis nostris delectari: Deum ad scelera perpetranda nos cogere : frustra a nobis tempus conteri, conari frustra,nos aliquid ni facere: Deum enim prohibere , quibuscunq; grauissimis viiij scumulati simus, ad illa omnia a Deo nos impelli: Deum e coelo in terram descendisse, ut peccandi necessitatem nobis afferret : Euangelium dedisse, ut nos praecipites ageret: denique

Deum tam amantem esse, tam cupidum noxarum, & erratorunostrorum, ut nobis prudens sciens legem dederit, quo peccemus ; quoniam obseruari ullo modo non possit. quid dicitis, Caluinistae haec me confingere,& comministi certe vos ipsos non latet, scripta eum reliquisse pluribus locis . sed praeter haec,

nonne Caluinus negat habere nos liberum arbitrium λ nemo id ignorat . quis autem ambigit, fieri non potuisse, quominus in illas impietates delaberetur miser, quas consequi omnino neceL se est , si libero arbitrio careamus ὶ quare, cum adultus concupiscentia trahitur ad peccandum,an liberum arbitrium habear, vel non habeat; & an nauigantes, cu fluminis vi praecipitia versus rapiuntur, remos habeant necne, prima parte tractabo. disputante me vero contra Caluinum,qui haec negat,urgeri bominem videbitis argumentis meis; cogiq; perinde,ac pharmacum

si ibi j hausisset ad euomendas omnes allas haereses, quas paullo ante recenses . Ac primo, si in homine liberum arbitrium non est, ut tu, Caluine, dicis; ergo frustra. ridiculeo; lex a Deo data est nobis. quis enim nescit, de ijs serendam esse populis legem, quorum in potestate est, ut ea faciant, vel raon faciant Z verat magistratuS,

215쪽

gistratus,aut princeps, ne quis arma deserat . certe in potestate populorum est,utrum ea deserant nec ne: si lege non prohibe. rentur,plures,qui nunc arma non serunt, si ne dubio seirent. lex, igitur,non est superuacanea. si vero idem magistratus, aut princeps piaeciperet, omnes bene valere, vel puerum nullum adolester et senescere nullam mulierem; quis non plane intelligit, has,& huiusmodi leges sere prorsus in anes,superuacuas, & irridendas 3 qua ratione quoniam ut quis bene se habeat,vel male, a voluntate nostra non dependet; neque arbitris nostri est . ut quis crescat, aut senescat, vel secus. itaque, quod verissimum

est,concludo; fatuum fore legislatorem illum, qui de ijs legem

sinciret nobi ad quae obseruanda, neque liberam voluntatem , neque vires haberemus . tum dilemma firmissimum assero, dicoq;: quae praecepit Deus, vel nostrae potestatis est exequi, vel contra. si cadunt sub optionem nostram, igitur, ὀ Caluine, te in inuito, liberum arbitrium in nobis est. si non cadunt, cum

liberi non simus, igitur quod proserre horreo in vanus, & nullius usus legislator fuit Deus. & quidem praesensit Caluinus,huius argumeti vim, auditores : nam lib. 2. Institutio. cap. s. fissus

est. dixitq; , Iam diu carpit esse. &, INonnultam flectem habet. nonnullam speciem,ais at dico ego, urgere prorsus, neque responderi poste, nisi aliqua maior haeresis asseratur. quod vero iam diu caeperit esse; tanto grauius Caluinus peccat, qui stiens argumentum, &vetustissimum,&grauisti morum patrum esse, non solum illud, sed etiam ipsam argumenti conclusionem rei jcit; in nobis stilicet esse liberum arbitrium in cuius causa factum est argumentum. an vero vel pauci sortasse patres, vel leuiores auctoritatis hoc argumento usi sunt λ audite, quaeso. Petrus ipse in primis aduersus Simonem magum, qui di ipse, uti nunc Caluinus, negabat liberum arbitrium , testatur Clemens Romanus, Petri distipulus lib. 3. Recognit.) praeterea eodim usi

216쪽

18s . sint argumento contra haereticos temporum Borum, liberum arbitrium negantes, lustinus martyr Apolog. x. pro Christianis: Tertullianus principio de hortatione ad Callita. & L. cotra Martionem, Clemens Alexandri n. pri. Paedagogiae: Gregorius Na-Σlangenus oratione de Nativit. Christi. Chrysostomus Homit. . cap. pri. Genes. Damascenus. 1. de fid .cap. 2 6. Augustin. cap. o. de agone Christiano, & lib. contra Fortunatum M anlchau,& lib. de Gratia,& libero arbitrio cap. h. plures consulto praetereo.quos afferre possem,nisi mihi persuaderem,ex ijs, quos modo commemoraui, fatis,superq; compertum esse vobis, quam graues auctores pro me sint aduersus Caluinum, &quam arrogans ipse sit,qui se,fatetur,argumentum legisse apud hosce vel stos patres.& non solum eius vi non comouetur, sied etiam aduersatur coclusionis veritati,& liberum arbitrium negat. quamquam, ut illud neget, haeresim adeo horribilem assirmare cogitur, ut inde vobis intelligere liceat,vera esse,quae diceba, Cath ' licorum argumenta pro Stibij pharmaco futura,quibus Caluinus ad nouas haereses euomendas compellatur, & suam opini nem omnino falsam; quam tueri aliter n5 possit, nisi in alia maxima M aperta mendacia seratur praeceps. dicit,igitur, immoverius male dicit,datam nobis a Deo legem, quae obseruari non potest . argumento vero, quo dicebamus,fatuum, vanumq; Ω-turum fuisse principem illum,serentem legem,cuius obseruatiosita non esset in populorum potestate; respondet,id verum esse, cum eo consilio sancitur lex,ut observetur: sed interdum ferri a

principibus nulla alia de causa,nisi ut populi,cotra legem ipsius

Committentes, in propriam perniciem ruant: qua in re potiores

esse leges illas, quae durissimae, & asperrimae sunt: neque satius quicquam fieri ab eo principe, qui vexare,& amisere populos suos velit, quam leses constituere, quae obseruari ulla prorsus ratione non possint. eiusmodi autem fuisse legem a Deo nobis da

217쪽

x ηεtam,concludit . eum enim Deus alia de caussa non det legem, nisi ut ei non parea mus,& ut peccemus; certior iniri ratio nulla potuit, ut contra legem faceremus , quam talem imponere, qualem imposuit,id est,quae omnino seruari no possit. ut enim quandoque materi Lutherus ait filio infanti, tenello adhuc gradiendi neque usum,neque vires habenti, manu significat, vel euappellat voce, ut ad se veniat, quamuis venire non posse certo sciat; sic fecisse Deum,cum ore proprio ea pra ceperit, quae peris fici non posse certi ssimus est. argumentum,igitur,primum , det

quo diximus, verissimum,S: firmissimum ait futurum fuisse,si h c nostra lex obseruari posset: sed cum tantummodo lata sit, ut peccetur,recte legislatorem fecisse,qui praecepta tradiderit, in

quibus optio nostra nullum esset usum habitura. itaque, audi. tores,ut videtis alio conuerti videtur disputatio nostra: id est, ut decernatu silex a Deo data seruari possit, necne. si enim seruari nequit; concedo Caluino,meum argumetum vanum, & leuissimum esse: sin seruari potest; Caluinu fateri oportet,argumentum eum esse firmissimum, neque posse dissolui: & in nobis sine dubio liberu arbitrium esse. Sed adeste animis vos, & diligenter attendite,quot non solum patribus, sed et quot diuinarum lite. rarum locis, nullo eorum sensu detorto,manifesto probetur, &posse, & facile posse nostram legem obseruati. atque in primis

ex ore Dei ipsius audite. Deuterono m. Mandatis hoc loquitur de lege populis data) Mandatum hoc igitur, quod ego praecipio

tibi hodie,non supra te est,neque proculpositum,neque in caelo situ, mipsis dicere,quis norirum et aleat ad caelum ascendere,ut defrat istud

ad nos, t audiamin, atque opere compleam in ' neque trans mareρο- situm,m t causeru,Gr dicas, quis nostrum poterit trans retare mare,usi red ad nos isque deferat, i psimus audire, ε' sacere, quod prae. ceptum est 'sed iuxta te est sermo matri in ore tuo,m in corde tuo,ut facias illam. certe si ex meo ingenio sor mandus fuisset locus, qui

218쪽

remq; potuissem,&qui urgeret magis. vires illius ipse Caluinus sentit. quare sectio. I x. eluctatur quantum potest, ut euadar. vise se eripiat. Et cu rationes tuas leuiores esse intelligat, ponderi diffsus, spem in numero ponit,& plures assert, quo vim horum verborueuitet: sed oleum,& opera perdit . nam si dicit,ad Euangelium referri, non ad legem; id a me facit: quoniam, si Euange- Iium,quod restrictius esHege,facile est; certe faciliorem esse lege oportet. sin assirmat, eo loco de praeceptis non agi, sed de doctrina legis; Se more siro,si adimens voluntati, & intelligentiae tribuens, interpretatur,facilitatem illam non esse legis perficiendae,sed ad discendae, percipiendaeq;; clarissime costar,ibi de praeceptis agi eo praesertim verbo, hoc mandatum. Deum autem eo

loco ostendere, facile esse,non solum intelligere legem,sed etiam obseruare,nescio qua fronte negare Caluinus audeat. non enim semel tantum, sed ter,ijs paucis versibus,quasi consulto, ut fatua hanc Caluini responsione excludasiiterat Deus haec verba: Obsim

uare, et operari. primum enim, mi audiamus,atque opere complea.

quare aduersus huc Deuteronomi j locum, nihil prodest conari, vel recalcitrare: nimis enim aperte probatur, legem non solum non adeo esse duram,ut obseruari non possit; sed etiam facilem esse, neque tantummodo ut intelligatur, sed etiam,vi seruetur, &perficiatur. probatur item duobus alijs,& utroq; eorum clarissimo: altero Ioannis,epist. pri. cap. s. Mandata eius custodiamus, de Mandata eius grauia non sunt. Christi altero apud Matth. I i. Iugum meum suaue es, m onus meum leue . quibus quid respondere Caluinus potest Z quos sacrarum literarum locos reperire, qui vel nostris repugnent,vel ipsius opinionem tueantur Z sortaLse quatuor illos asserer,de quibus sectio s. mentionem facit;cum docer,nulla de caussa data nobis a Deo legem, nisi ut peccemus.

N , sed

219쪽

I 88

sed quis unquam tam deprauatos sensus,&tam falsas expositi nes audiuit i Lex propter transgressones posita est, dicit Paullus:&Caluinus exponi si propter transgrsiones saciendas . sed i ancti patres uniuersi ab hac interpretatione abhorrent, & tribus modis exponunt. vel propter transgressones euitandas I vel propter tramursiones cognostendad; Vel propter transgressones puniendas. quibus singulis expositionibus alij sacrae scripturae loci consentiunt,& mirifice respondent. nam epist. pri. ad Corinth cap. 6. Vnus qui ue uxorem habeat propter fornicationem ue id est euitandam. pertinet ad primum . Et ad Romanos cap. 7. peccatum no cun febam, nisiper legem, secundum respicit,ut posita sit propter trabursiones cognscendas. Et ad Galatas 3. Lexpaedagogin suis,con. firmat tertium: id est, lex posita est propter transgressones puniem λου. sed unus Caluinus exponit, lex posita est propter transgressiones faciendas. quod absonum est prorsus, & ineptisiimum. citat item Paullum ad Romanos 3. per legem cognitio peccati . sed quis non animaduertit dictum fuisse, per legem cognitio peccati, non autem per legem operatio peccati ' paullo magis urgere videtur tertius locus ad Romanos. s. ubi dicitur,lex subintrauit,ut abum daret delictum . sed primum respondemus, vocem mi, non ad caussam referri,sed ad effectum, qui secutus est: id est intelligi conisecutιue, non causaliter. & exponi, lex est posita: mi, id est ea re factum est,ut plura patefacta sint peccata: deinde dicimus, Paullum ipsam eadem Epistola cap. 7. probe seipsum explic re . nam ubi dixit, . Mandatum, sanctum, oe iurium, ω bonum evi dubitatione tollat,doceatq; , negadum,quod assirmat Caluunus,quaerit hoc modo, quod ergo bonum eri, mihi Iactὼ est moras Et tantum abest, ut illud sentiat, sicuti Caluinus,ut statim coniatra penitus dicat, eAbsit: sed mi appareat peccatum. postremo Caluinus ait, Paullum ad Romanos dicere , lex peccatum δε-cit . quae verba tam clara sunt, ut nihil sit, quod sibi repugnet, nullo

220쪽

i 8 snullo coniectore sit opus. sed inde vobis, ὀ decepti, di scere m res istius licebit. nam si in Paullo sunt ea verba quin adimatur mihi vita non recuso . immo eodem loco,quem affert ipse, contra omnino Paullus dicit: sic enim het, uidergo dicimis ' lex peccatum est ' absit. Φ si paullo post, aliquid dicit, quod facere

ad Caluini sensum videatur, veluti illud, Cum venisset mandatum, peccatum reuixit ; iam respondimus, intelligi de peccato noscendo, non de committendo: quocitca etiam dixit, peccatum non cognoui, nisi ster legem. sed interim,quod ipse testatur in Paullo legi, falsum est. nusquam enim in eius scriptis reperitur.quod si Caluinus ad caeteras egregias virtutes, hanc etiam adiecit, ut Paullum mortuum iampridem suis nunc Epistolis demere, vel addere verba compellat; mihi cum illo susceptam esse disputationem nolo. profecto constat,a Caluino nullum locum inuentum adhuc,quo dicatur, datam nobis a Deo legem, ut eam non observemus. quid si,o Caluine, quod fieri non potuit in inueni Lses is tuae sententiae tamen aduersaretur . nam omne tuum studium nonne huc adhibes, atque hoc unum conaris, ut probes Deum legem nobis imposui se, quae seruari nequeat Z omnino:& iccirco sic argumentaris: quoniam volebat peccare nos Deus ideo legem dedit,quam obseruare nullus potest . at ego contra: immo si volebat Deus peccare nos,oportuit imponi legem,quae seruari posset. non enim peccat, qui mandatum illud non perficit,quod perfici non potest : quoniam ad ea facienda, qua feri

non possunt; nemo comestitur. quare ne hoc quidem tuam iuuaret caussam . neque illud in uniuersa scriptura sacra reperitur . neque tu,quid responderes,habuisti ad eos scripturae loeos, quibus Sole clarius ostendi, non adeo duram esse legem,ut obseruari non possit,quin potius id facile fieri . Nunc quid superesset amplius,nisi ut vobis testimonia plurimorum patrum afferrem qui idem senserunt demonstraremq; nullum auctorem, nullu