장음표시 사용
411쪽
37 figuras oleat, innuatue, aperte cognoscitis. nunc Paullum audiamus , eandem camam narrantem, prima ad Corint. cap. I I. Ego enim accepi a domino, quod γ' tradidi mobti, quoniam dominus I esius, in qua nocte tradebatur, accepit panem, ων gratias agens, fregit, dixit, inccipite , manducate. Hoc es corpus meum, quod pro mobis tradetur. hoc facite in meam commemoratιonem . s militer calicem, postquam carnauit, dicens; hic cadix nouum tori amentum es, in meo sanguine. quaeso te, Oecolampadi, credibilene est, si verba hac essent per figuram intelligenda ; Ma thaeum , vel Marcum, vel Lucam, vel Paullum, vel denique eorum aliquem, qui scripserunt historiam, ne minimum quidem figurat dedisse indicium; sed omnes literae inhaesisse,& uno ore dixisse, Hoc eri corpus meum ' IV hic esi sanguis meus f quid dicis ξ non aequum fuisse eos ab ipsis Christi verbis discedere ; &idcirco, allata simpliciter ab eis eadem verba, quae dixerat Christus, Hoc es corpus meum . primum respondeo , siepenumero ,
quod ab hoc Euangelista dictu in est ι idem ab illo alio modo
fuisse dictum , ut illius rei sensus, quae tractabatur, clarior eu deret: praeterea, Spiritum Sanctum interpretum verba, qua doque mutare, ut magis declaretur sensus. quemadmodum factum est, in libro Graeco, qui habet, Si eum moti manere, & in latinum conuersus habet; Sic eum molo manere , ut intelligeremus, eo loco particulam,si, nullam ambiguitatem, dubitationemve relinquere; sed exploratum id, & certum esse. Uerum ramen ita esto. fac, vera esse, quae dicis; scilicet, in ijs locis, quibus narratur historia, Christi verbis detractum nihil, nihil a Lditum mihil immutatum :&quamuis ea intelligenda essent per figuram; attamen, ut id ad verbum referretur , quod ab ipse dictum fuerat, relata verba fuisse sine sigura: Sed verisimile ne est, ut Paullus, cum hanc materiam alia occasione tractaret,vel de hoc mysterio loqueretur; non ut id proprie referret,quod suo
412쪽
ipsius ore Christus protulerat, sed ut sponte sua diceret, qui sentiebat, saltem semel figuram subesse,non significasset profecto,
auditores, non semper de hoc Sacramento egisset, uti vere de
corpore, & vere de sanguine Christi, si nil aliud, quam figuram
esse cognouisset. Et tamen ad Corinth. pri. cap. x. scribit, C lix benedictionis, cui benedicimus, nonne communicatio sanguinis
Christi s es neque dicit, figura sanguinis Christi. Et eodem l
co addit; Dpanu,quem rangimus, nonne participatio corporis δε- mini eris non autem dicit; figura corporis domini est . Et capite sequenti dicit; 58uicunque manducauerit panem hunc, vel biberit calicem domini indigne, rem erit corporis,Msanguinis domini: non autem dicit, reus figurae corporis, vel figurae sanguinis domini . Et capite eodem dicit, dui manducat, bibit indigne, iudicium sibi manducat, ω bibit, non dijudicans corpus domini: non autem dicit, non dijudicans figuram corporis domini. in hisce locis, auditores, loquitur Paullus de Sacramento hoc,& l quitur semper, ut de Christi vero corpore,& vero sanguine. ce latis ne vos, si illud esset tantummodo figura, vel signum, fieri potuisse, ut Paullus saltem semel verum nobis non aperuisset;& voce hac scilicet gura, velsignum,usus non fuisset Sed Paullum omittentes,quid consultius facere possumus,quam ut Christum nobis iudicem sumamus & eo tempore sumamus, cum ipse de hac controuersia iudicium secitὶ apud Ioannem cap. serito auditores, cum Christus post diuinitatis panem , de Sacramenti huius pane, loqui caepisset, aperteq; diceret, se velle suam carnem in cibum dare, &ipsum suum sanguinem in potum; dieit Euangelista, dubitationem eandem Capharnaitarum an mos pupugisse, quae nunc Oecolampadij animo negotium facessit. cumq; eis nimis arduum videretur, Christum non per figuram, sed vere locutum esse, se carnem suam daturum in cibum, rem in quaestionem vocasse. videamus, igitur, an eo loco
413쪽
37 Christus errorem eis adimat, & an declaret , quae verba dixerat, se in figura dixisse. Panis, quem ego dabo caro mea eri . hoc primum proponitur a Christo: neque diciti figura carnis meae est, sed caro mea est . quomodo poteri hic carnem suam dare ad manducandum' haec est Capharnaitarum quaestio: quasi a Christo quaererent, an eius verba ad literam interpretanda essent,an per figuram . nunc Christum , sua ipfius verba declarantem, audite. amen amen, iuramento addito, quoniam arduum, dissicileq; vobis videbitur nisimanducaveratis carnem filij hominis, non figuram filij hominis: Et nisi biberim eius sanguinem, non figura; non habebitis mi tam in mobis. bone Deus, quamuis prius locutus esset ex sensu ipsius literae, cum nunc videret , inde dubitatione oriri, non ne exiguae charitatis indicium dedisset, nisi quod dubium illis videbatur, hoc loco declarasset. Accedit etiam illud, attendite diligenter,) quod ut illi non vererentur, ne satis clare adhuc non expressisset, se de figura non loqui, sed de suo ipsius corpore, eadem iterat; dui manducat meam carnem , m bibis meum sanguinem, non figuras, habet mitam aeternam. postremo
illud mirum adeo videtur mihi, ut propemodum obstupescam; illum ipsum, ut omnem figurae suspicionem euellar, explicate,& clarissime dicere, haec verba non intelligi per figuram sed mere.
caro mea mere, non per figuram , eri cibus. Is sangu/s meus.
mere notate illud, mere, non per figuramὶ eri potus. & rursus dicit, qui manducat meam carnem, non figuram, bibit meum sanguinem, non figuram . in me manet, oe ego in isto. & paullo post: qui manducat me, non figuram, Et Vsi quiuet propter me. animaduertite, quaeso vos, an differens cu Oecolampadio Christus, possiet in id unum esse intentior vehementius id agere. ut veritatem probaret, & figuram excluderet huius Sacramenti, quam ea disputatione, qua Capharnaitas edocuit. ὀ pertinacia, o animi duritiem eorum, qui veritatem huius rei ne videant,
414쪽
oculos auertunt i si igitur verba semper intelligenda sunt ad literam, ut isti censent ; vicimus: nam litera a me stat . Hoc est 6ompin meum, sin interdum verba accipienda sunt per figuram, cum tamen ex alijs scripturae locis figura colligitur, ut Caluinus vult; hoc etiam modo superiores discedimus . non solum enim in alijs locis, quibus haec materia tractatur, nullum apparet figurae vestigium, sed etiam, cum Paullus semper sentit, veram esse carnem, & verum sanguinem; tum Chrillus seipsum explicat , & verba sua declarat ε, diserteq; docet,hic figuram non esse, sed veram & sui corporis re ipsa praesentiam . Sed sene fallax est ea regula, quam Caluinus affert; confugiendum scilicet esse ad alios scripturae locos, ubi in locum dissicilem, & subobscurum
incidimus . nam possiet secundo item loco,& tertio oriri controuersia,& lites ex litibus sererentur, nullum unquam finem habiturae. Vera quippe regula est, ut Ecclesiam, & Sanctos patres consulamus, quod ego superioribus diebus manifesto probavi , & eo modo interpretemur,quo ipsi tot seculis interpretati sunt. qua in re, quis ignorat Theofi lactiam , cuius liber ab Oecolampadio ipso conuersus est, in sextum cap. Ioannis, dicere pet Ut tende autem, quodpanis, 'M ἀ uotis in mysterise manducatur is non est tantum figuratio quaedam carnis domini , sed ipsa caro domini . Cyrillus autem dieit eodem loco. Sanctum Christi corpus,ad immortalitatem, urtam aeternam nutriens, cibin est. & paullo post; Uerau potus es sanguiου Chrarii. & Chrysolio mus item e dem loco dicit; Hic panis, propter aduenientem ei s ritum, panis ealestis Ulicitur. Et Augustinus Tractatu L 6. in Ioannem de hoc Sacramento loquens, ait l, in hoc mero cibo, m potu, ruens corpore , ω sanguine Domini. Et Cassiodorus in Psalmulicis . loques de Sacerdotio Melchisedech, dicit; Cui enim potest meraciter,meuidenter aptari; nisi domino Saluatora, qui corpus, sanguinem suum in panu, m mini carogatione salutariter consecrauit' Et Ambrosius
415쪽
37 3brosius in Quarto de Sacrament. dicit ; Ubi accessierit consecratio, de pane sit forpus Christi. Et Hilarius lib. octauo de Trinit. post.
quam nonnullos attulit locos ex his, quos ego paullo ante attuli vobis, addit, De meritate, non de figura, carnis, sanguinis non es relictus ambigendi locus. Et Cyprianus in expositione orationis dominicae dicit; qui separatus es ab Eucharestia ,sparatur a Chri ii corpore. Et Origenes Homil. sept. in librii Num. de hoc loquens Sacramento, dicit; caro merbi Deι eri merus ciabus. Et Leo Papa Epistola ad Constantinopolitanos dicit; In Ecclesia Dei omnium ore tam consonum est, ut nec ab infantium linguis meritas corporis, dure sanguinis Chrisi inter communis fidei Sacra menta taceatur. Et Iraeneus lib. quinto aduersus haereses dicit; fit Eucharsia corporis, sanguinis Christi. Et Ignatius Epistola ad Romanos dicit; panem Dei voco panem caris stem,panem misci qui est caro Iesu Chrisi Ity Dei uiui. & totum Concilium Ephe- sinum Epistola ad Nestorium hanc docet veritatem corporis &sanguinis Christi in Eucharestia. Et Concilium Vercellense, Turonense,&Romanum Berengarium compulerunt, ut hunc ipsum Oecolampadii errorem abiuraret. Et Concilium Constanti ense huius Laeresis Vultclessum condemnauit. Et denique Tridentinum Concilium docet; in Elcharesiae Sacramento, post panis Ire uini consecrationem, Dominum nostrum Iesum Christum, verum Deum, atque hominem mere, realiter, , sub tantialiter sub Jecie istarum rerum sensibilium contineri. praeter alio innumerabiles locos & Conciliorum, & patrum, qui possent afferri . sed iam id satis intelligunt haeretici: & paucis exceptis locis, exiguis
sane,& maxime detortis, de quibus, paullo post dicemus,fatentur, patres omnes ,& omnia Concilia nostram caussam tueri . rum omnem operam dant, ut vos , o decepti secu potius, quam cum patribus, & Cocliijs omnibus sentiatis. qua ratione,quoue
consilio, cum liqueat vobis, ipsi viderint. Hactenus litera a me
416쪽
stat: Scriptura omnis, mecum consentit: cuncta Concilia,cunoctiq; patres in hostia veritatem corporis, Ze sanguinis Christi. non figuram agnoscunt. Sed abi j ciamus haec arma;&praesidia haec omnia haereticis largientes, aliam viam ineamus: & cum regulae nonnullae reperiantur, ut Augustinus docet libro de Doctrina Christiana, quibus, an Sacrae Scripturae locutio figurata sit nec ne, facile dignoscimus; iis utamur. Quatuor in praesemtia regulas vobis asserimus, quibus apparet, an in sermone aliis quo figura sit. primo loco, si verborum circunstantiae quas voeant, figuram ostendunt. secundo loco, si tempus, &occasio postulabant, ut figurata verba usurparentur. Tertio, si locum ad litera intelligendo, aliquid inde oriretur, quod esse non posset. postremo, si saltem aliquid oriretur, quod esset absiurdum.& a ratione alienum. Quaeramus nunc, quod ad haec verba attinet ; hoc est corpus meum, an sint in circunstantijs, dictiones aliquae, quae figuram ostendant. an cum ea Christus protulit, tempus postularet, ut per figuras loqueretur. an huius faciendi mysterij potestatem non haberet . an id absilrdu esset: caeterum clara erunt omnia. ac primo, cum intelligendum est, figuram subesse; necessario oportet addi semper aliquid, quod ipsam figuram innuat . quemadmodum clausulae illi, Ecce agnus Dei. continuo additum est, qu; tollit peccata mundi. & clausulae illi, Ego sum uitis, confestim additur, m uos palmites. & ijs verbis, T. es Petrus , quae alia lingua leguntur, Tu es petra, subito additur, super hanc petram, aedificabo Ecclesiam meam, & idem de alijs. Sed hic, cum Christus consecratam hostiam Apostolis porrigit, dicitq; , Hoc est corpus meum,quodnam verbum adest, quo figura significetur, vel quae circunstantia, quae figuram demonstret certe, quod ad circunstantiam attinet, contra potius cntiendum est. videtur enim quodammodo vereri Christus, ne verba figurata esse existimentur: atque, ut ostendat, se loqui
417쪽
de suo vero corpore, & de sanguine re vera suo, addit illa verba, quod pro mobis tradetur: qui pro mobis sundetur. quod vero ad verbum spectat, non solum non dicit,signat, vel figurat, vel id genus alia: sed utitur verbo, eri , maxime proprio, essi caciq; praealijs omnibus, quae reperiri possint, dicitq I, IIM eri corpus meum: Hie est sanguis meus. quare ego nunc cum Oecolam pa-dio non sum dis utaturus, auditores,an interdum in diuinis literis hoc verbum, est, accipiatur pro, Significat. sed illud plane affirmo, quos locos ipse a ieri, ut id probet, eorum utrumque eidem isti aduersari. nam cum Christus dicit, Ego sum uitis me.
ra, sine dubitatione non potest intelligi, sum, idest, significo. Christus enim non significabat mitem, sed potius ,significabatur ἀmite . quo sensu, si acciperetur, hoc est eorpus meum, id intelligeretur, mi pantu iste significaretur 4 Christo: quae quantum inter se consentiant, satis apparet. Et Paullus pri. ad Corinth. cap. IO. cum dicit, Petra autem erat Christus; loquitur de petra spirituali, ων consequente eos equae petra sine dubio non significabat Chrastu, sed erat ipse Christus. quocirca verbum , Erat, eo loco sibi vult, esse, non autem eum explicatum habet, idest , significat. sed uti dixi, de his ego disputare nolo. Demus autem, nonnullis diuinarum literarum locis verbum, est, interpretari, idest significarii
consequensne tamen videretur tibi, o Oecolampadi, ut etiam hic eodem sensu accipiendum esset animaduertere oportet. an id patiatur locus: atque ut recte animaduertere possimus,prima regula circunstantia est,quae a nobis stat; quia continuo additur , quod pro uobis tradetur, de qui pro uobκ inundetur. Accitiamus secundam regula; quaeram usq; ab Oecolampadio, an tum, cum Christus dixit, Hoc eri corpus meum, tempus postularet,Vtis sui corporis figuram institueret, nec ne. Et quidem, auditΟ- res, res mihi videtur in tanta luce posita, ut nullus dubitationi locus relinquatur: quςlo vos diligenter attendite. nonne ante
418쪽
3 3 .-ο aduentum Christi omnia in figura contingebant eis s nonne, cum aduenit Christus, aduenit plenitudo temporis ' &ipse in dies figmras adimplebat, sic, ut iam moriturus exclamare posset,& iure
suo dicere,consumatum eri ' hoc certe tam est apertum,ut omnibus pateat. igitur dum vixit Christus, tempus non postulabat, ut figuras institueret. & quanto propius aberat a morte, tant magis eum oportebat figuras adimplere,& eis finem imponore,non nouas facere . quare prope obstupes , quaeroq; o Oeco- lampadi, quare tu censeas, Christum eadem ipsa nocte, quae mortem ipsius antecessit, corporis sui figuram instituere tum velim mihi respondeas, qua ratione assirment Doctores omnes, postremam agni caenam ab eo fuisse factam ; nisi ut finis fieret figurae mortis; quam agni immolatio praemonstrarat cur igitur in eadem coena, quam ea praecipua de caussa dabat, ut figuras terminaret, censes tu fatue, ab eo figuras institui 3 quod si deamum aliquam corporis sui figuram relinqui Ecclesiae volebat, non ne iam in Ec esia erat, Agnus scilicet 3 & cum unam haberet Ecclesia,quid opus fuit alia 3 a malitia ne discedas,sed ad tuas calliditates redeas ; dicasq; voluisse quidem Christum Ecclesiae corporis sui figuram relinquere, sed ab ea diuersam , quam habuisset Synagma. bene quidem . id ego nunc disputandi caussa concedo. Verum si Ecclesia dignitate, nobilitateq; longe Synagogae antecellit, quod tu ipse fateris, & agnus, quoniam anima praeditus est, nobilior est pane ; cur praestantiori,dignioriq; congregationi signum sui corporis ignobilius reliquisset 3 fuga,
Oecolampadi, moliris, fugam adornas. in summa,caput est, finitas ab eo postrema illa nocte figuras; & exhibita, quae figurata
erant. quocirca finem, imponens legali caenae, qua comedebatur Agnus, initium carpit Euangelica caena,qua datur panistrano
sub tantiatus in corpus eius: Et haec est Hes 6atholica . quare qua-
419쪽
Augustinus ait. de peccat. merit. & remisso. signum couoris Christi, reciperentur etiam ipsi Cathecument; hunc pane,id est,
hostiam consecratam, ne cernere quidem eis licebat. quod si is fuisset tantummodo figura, cur inter utrumque statuenda fuit-set, tam magna differentia Z denique ut figurie statuerentur,tempus illud non postulabat: neque circunstantiae ullo modo figuras indicant. Quare ergo, o Sacramentari j, figuras institutas putatis Ecce tertiam regulam; quoniam si ad literam h c clausula intelligatur, id consequi videmus, quod esse nullo pacto, quod fieti nunquam potest . quomodo enim possit Deus pane illum conuertere in substantiam corporis Christi, vel ficere,ut in hostia illa insit corpus Christi, neque locum tamen obsideat ὀ arrogantiam, o intolentiam, o superbiam , diaboli superbia longe deteriorem l vel ipsi Deo, ὀ ingrati iniuriam, & coni
meliam imponitis ipsi ne etiam Deo omnipotentiam aufer tis ' Et tamen omnia, quacunque moluit fecit. & non est imposn bile apud Deum omnem obum. & omma tιbipo stibilia sunt. Et tamen in diurnis literis omnipotentia Dei nihil clarius est, nihil illustrius, nihil certius. quod attinet ad substantiae conuersionem,
vel Diabolus ipse agnouit, concessitq; fieri poste, cum dixit; Sissi in Dei es ic mi lapides panes liant. quo circa quemadmodum ex his verbis, Si filiuι Dei es, Tertullianus colligit, cum Diab lus eum filium Dei fateatur, in minori hς resi Diabolum esse,
quam Arriuin; sic ego colligo, Diabolum in minori haeres esse, 'uam vos; cum vos conuersionem substantiae negetis,ipse con-- cedat. sed de transeubstantiatione termonem , in crastinum diffs
remus . Caeterum possem i stendere,vel si cum ipsis philosophis dissererem, aliquid corpus esse, neque locum obsidere, inter se non repugnare. nam timne prius, potes sparari a posseriori. in corpore autem, prius est usintia, quam actio. igitur consequens in, prius esse corpus, quam locum obsidere. Praeterea,ὁ docti,
420쪽
38o eum omne assolutum diuelli, atque abstrahi possit ab eo,quod cum alio consertur, potest manere quantitas cum eo situ, qui est affectio ipsius,& significat eius partium ordinem inter te; nulla habita ratione situs, qui est catcgoria collationis ;& quomodo partes affectae sint ad id quod locans est, significat. sed nostri consili j non est, ut in hisce dilceptationibus hoc modo
disseramus. Vos vero simplices,&decepti , non ne creditis, a Deo creata ex nihilo omnia Z Deum sine quantitate locum omnem impleres animam corpori nostro, quamdiu vivimus,alligatam 3 pueros in ardenti fornace igne non exustos 3 in Deo una essentiam in tribus personis λ in Christo duas naturas in uno,e demq; supposito η mortuos ad vitam redituros igne cruciatum iri animasὶ & ignem eiusmodi fore,ut exurat, neque consumat haec quide omnia factu dissicilia sunt, non minus, quam si corpus aliquod locum non obsideat. cum autem Deus ea faciat; quare & hoc non faciet 3 Praeterea, cum hoc ipsum Christi corpus locum non obsideret, e ventre virginis egredies; neque prodiens e sepulchro, neque ad Apostolos ianuis clausis perueniens, neque in coelum penetrans, neque ad iudicium veniens locum obsidebit, neque cum facto iudicio, reuertetur ad coelum; qu
re non potest etiam in illa inesse hostia, neque locum obsiderea quia id Theodorus Besa non probat ' quaerenda sunt vobis alia perfugia . omnipotens est Deus , omnipotens, inquam est,aud tores . quare sub panis illius speciebus posse corpus suum, & se guinem dare, id exploratum, & certissimum est. Neque item
dubitandum est quod ad quartam regula pertiner, cum posset , quin vellet. & non solum non fuit absurdum,verum etiam, maxime decuit, sponis discedentem munus relinquere, tanti preti j, ut thesauris omnibus antecelleret; nempe suum ipsius corpus, & sanguinem . nam re vera, cum vellet hoc sacramenisto & fidem nostram experiri, & spem erigere, & instam mare