장음표시 사용
591쪽
. Sc veritate. Anypocritica est,quae lar simplicitate, quae iuxta praescripsus es opere dc veritate. Dilectionem ις' ' a' uirit ex nobis Apostolus. Vera em - uem ad in odii fides Operans per chari- n vera est, atq; apto epitheto diciturn pocritica, z.Timo. I quo epitheto hic
Charitate fraternitatis inuicem
Sensus eu: fratre S multis estis nomini hes videte,siris,Vt charitatis affectus vobis,diit. Est aus adfectus,qn quis ex aio fratri hine vult,quado fratris comodis vel inco- modis penitus mouetur Sc. Oportet no
h s adsit philadelphia dc philost orgia.
Hoc est,fraternus amor oportet ut nobis
adsit,& is german'.Neq; em sufficit amor fraternitatis philadelphia, si no amor ad germanae fraternitatis,qui dicitur philostorgia. Illa tametsi ex charitale tribuat nota mea tribuit ex di Iectione charitatis.Haec
no sine dulcedinis affectu fratri succurrit. Oportet ergo ut illa huic accedat, atq; Vna fiant ambae. Hoc vero fit, quando sic erga fratrem es affectus, atq; erga teipsum,erga cor tuu . Praeceptu legis est, Dilige fratrem tuu sicut teipsum .d ali dilectione Christus seipsum pro nobis tradidit, Ioari. Is Quando simili amore inter nos amamuS, Iunc
respodemus huic pseripto,dc sumus phisso se orgi. Sed eheu quantii absunt a praescripto Chri S Apostoli, immo etia a pcepto Mosaico nostrates,il rapinis dc depraeda tionibus ola infestant, omnes depopuIantur paludati pdones, nobiles adeo equites,
rursu rati, patricii mercatores, negociatores illi,neminem no in negochs circunue nienteS,vsurarii publicani, principeS exa
ccionibus nouis subin atq; nouis misera plebem plane deglubentes. Vae mundo a scandalis. TolIe tolle e medio sylva scandalon hone Iesu, doctor charitatis, in tuam so Irus gloria, quae tibi cu patre dc spu sancto una est per aeterna secula. Amen.
DOMINICA IIII. POST NATIVITATIS
Olite esse prudentes apud vosmetipsos. Nulli malum pro ma
lo reddentes, prouidentes bona,non tantum coram Deo, sed
etiam coram omnibus hominibus. Si fieri potest,quod ex vo ollamia in bis est,cum Omnibus hominibus pacem habentes. Non vola
metipsos defendentes charissimi, sed date locum mE. Scriptum est enim: Mihi vindictam N ego retribuam, dicit dominus. Sed N si esurierit inimicus tuus ciba illum:si sitit, potu da illi. Hocem faciens carbones ignis cos geres super caput eius. Noli vinci a malo, sed Vince in bono malum. PR AEF ATI O.
On ab re Apostolus praxin nobis tantopere c5 mendar, neqἶloca ea praxios religionis eccle si a identide nobis inculcanda
Πλtumni si credamus S Apostolu Sc e celes 3m Un Dei caruisse. Quod si ta huic qilli spus sanctus defuit nouratibus nouiS euagd ius ipsumpsto esse nemo no videt.Ve Iu si neq; Aplus, neq; eccIesia spus sancti e X
pcroe delirauit,uouos euangelistas toro cπ' id errare,quis no videat vel caecus NOUOSVRὸΠgelistas dis dia pason a veteri nostro ἡῖ Te, longe aliud euangelion eos ab Orco ΦR supera couexa protulit se,no obscuhe est ςuit, noua huc Paulu 8c euangelion,Gymveteri nostro illo S. Paulo S sacrosancLO Ringelio,cdferenti. Euangeliu vetuSno' ζῆ, Id ne a bonis incipit operibus nonne,*stificadi ratione illis defert none pmia ιllis pollicet None hoc caput religionis facit Chrs sermone primu que in monte habuit,ut a bonodio peν comendatione Orsus est, ut statu totu sui euangelii honorum
opeN pdicatione peragit,ut deniq; suu euagelion charitatis claudit pceptor sic SApostolus csi in hac, tu in alijs epistoIis principiu, mediu δc fine,Bonohe ope de comendatione trafigi tridi sic ut undior bonis Cperibus qten'no legis timore, sed spus sancti ductu, filii, atq; adeo fruei' iunt fidei, opus spus sancti, meritu incarnatio is 8c passiois Chri referes vim iustifica di Sc bea di tribsai.Charitati Chpians q Deus ipse est,eam virtute atq; hoc ingenii seu a prietate tu sifica di atq)custodie di nusil denegat. Huc Paulum, hoc euangelion si hodie pdicat, is apud nouos euangeIistas diabolus habet citius Turca g talem doctore Iaturos,inde colliat potest,in catholicos quoscunq; Ω-
592쪽
pera sunt Iras lata a nouiS etia
v v 1 CELII IN EPIST. DOM J NICA L. HOMILii
cerdotes, infidelibus olbus,etiam perfidis Senserunt Paulum hulcus ihse
Iudaeis peius,odio Persequuntur. Pericu Iosa vere Iempora,in sibus quod sanetum est,prophanu:& quod prophania est,sanctum praedicatur. Viderit quisq; quos audiat ecclesiastas. Qui bene cupiunt oc reli Riose vivere,vererem nostru Paulu dc vetus euangelion proculdubio nouo praeserent. Praesens Iectio veteris nostri Pauli, mora- Iis plane est. eam sic partiuntur: Primo di cunt Apostolu hic taxare pharisai sinu,iactantiam puta δέ ostentationem,Vbi dicit, Nolite prudentes esse Sc. Dein altera hypocriuos speciem, qua laborantes,prae se ad spernantur alios omneS,damnat. Tertio ad virtutes nos alias inducit,& a vitiis
Nolite esse prudentes apud vos
Ei a. .Uae qui sapientes estis in ocu Iis
vestris,ct coram vobismetipsis prudeles. Prouer 3. No Iste esse sapientes apud vos
metipsos. Sed quid est qd Chrs ait Matth. lo. Estote prudentes sicut serpetestate qd Salomon, prouer. 8.nOSDp etes esse vult Ite quod Apsus nos vult circii specte ambulare,no ut insipientes,sed ut sapienses,& redimentes occasionem,q, dies mali sini Respondeo iuxta verba Apostoli, Esaiae N Sa Iomonis, nasutos eos salte damnari, qui si hηpsis sapere videtur, de qbus item supra idem Apsus ait cap. i. Qui cu se sapientes arbitrarentur, stulti facti sunt. Consiliu hic dat salutare, i. Cor.3. Si quis videtur sibi sapiens e me inter vos, in hoc seculo stultus fiat,ut reddatur sapiens. Quod in eos dictitest, quos carnalis eorum sapientia remoratur,quo minus spiritualis capaces esse posesnt.Certum est scripturae canonicae testimonio, vitia hominis men em dementare S prorsus excaecarerVnde Zc ethnicorum poetae, homines viiijs deditos in bestias,puta in Iupos vulpeS,leones, dc hoc genus feras,fingunt esse mutatos. Superbia itaq; cuomnlu alioru facinoria caput existat qua rogo no caecitate homini ingenereae h- serua Apostolsi praesumptuosam ea sapientiam,qua arrogati a vocare possumus, qua homo de se neq; parunem modeste sentit, sed meliore, Q ut caereris cedat, putat, supra eadem epistola cap. u. itide damnarerno urates vero nouCs euangesis a S,IOcu eum, ut infinitos alios, perperam transtulisse. Sic proprie reddidit Hieronymus t No Ii altu apere, sed time. ErasmusrNo efferaris aio, sed timeasrquod pene eandem habet cum Hieronum o sententiam . Noui euanae Iistae m G m nicis suis versionibus Ie adtrcteidni c*rpol , hoc est, ne sitis superbi. nempe haeresion omnisi oeo s.' '
Sed nec lac tuaic u Dei eludendo 'pomunt. Insolentes siquide exiit singulares tere volunt videri 'est haereticON omniv.Sic novi P iri in vereri cathol: co Paulo passim d, 'ἡ '
ipsum sapiente putat,stultus est alm neq; Vera Dei sapientia capere postfidi
ritiam sua tansi sapientia admu Lorano facerent noui euangelictae,nultae in ecclesia esset contentio.
Nulli malu pro malo reddentes.
Sic coparatu e sit,ut arrogates,etiam fatiniuriarum impatientes, immo etia in uris immerentes quos cuncP supprimentes.Ois haeresis, teste lacobo est aemulatona.Nullii certius haeresion est argumentu aemulatio. ne. Tantu ahest ut haeretici a priuaro quocunq; aliquid aequo animo ferant omnis ut etia ipsos magnates cu fori tu chori,no dubitent conuiciis lacessere. ironim ipsi correptionem aquanimes perpeti dehebant, eos ipsi ultro lacessunt. Breuiter iuxta plat. 34. Malii pro hono reddunt,nedii malum pro malo no reddunt. Eo perues erum impietatis,ut magna illis habenda sit gratia,si quem ipsi no Isdant. Nemo sacerdos est catholicus, qui cu illi consuetudme habuerunt ullam, quem hic testem no ha heam. Emplastratio sacrosancta qliae arborem sterilem talibus fructibus foecudauit. Viderint catholici,ne N ipsi talis euangilii in ocuIatio fiant, quoslibet iniuriis afficies do,nihil a quo uis sufferendo.Paludatis no Bratibus, quo3i est e raptu viuere, Apia hic nostri psit.plebs imbellis saltem hic admonetur, ne malu pro malo reddat. Mun di ad iustitiam dicunt esse,vim vi repetie re. Large hic regulam eam limitant,taris
dc Iiceat cuiuis magnati atque pol ox' quoscunq; esse violentum Sepulchra
rum, coelam eoru in ae ternum. v eri
lij,imitantur patrem coelestem mi Idia,longanimitate, bonisare c Vi uis
sibi sciunt esse Prouer.ro Ne dacta, malu pro malo:expecta domin i malo, aut conuicium conuici0,iς henedicentes. Mihi Vindici 3 γ .-ib. nus. qui domini sunt, donlinum rem operiuntur. co
593쪽
DOMINICA IIII. POST: Deo,sed etiam coram omnibus
ominibuS. -ostolus hic secundit glossam interi. ne etia licita faciamuS,per quae ab- indalo afficiatur. Oia mihi licent,t n5 cia expeditans. habeda ratio fratris Λῆrmi quaerendia hoc quod est aedificatio' Et hic Apostolus nouos tangit euange: - ,.qiii inflati scientia,charitatis exper 'n hil minus curant, s aedificationem dc face Vult Apsu S ira nos esse modestos,ut
omnes nos probent, nemo Incuset. Hoc,
iit meditemini, hoc satagite. Haec verba, rion solum coram Deo, sed etiam,no sunt: -ud GraecOS: sed tantum, coram omnib' heminibus. Si quis etiam hoc quod Latita habet versio, exponere velit, erit sensus, ut etiam praecipue quaeratur gloria Deir quod non fit,si non habeatur ratio.vitan. di scandali. Latinus itaq; interpres adiectione sua sensum illustrem magis redderet it coetasus. Huc facit psalm. Non nobis domine,no nobis, sed nomini tuo da gloria. Locum hunc idem Apnis etia infert in epistola ad Corinth. t. cap. 8.ProcurareS hostesta non solum coram domino,sed etiam coram hominIhuS.
Si fieri potest qd ex vobis est, cuomnibus hoibus pacem habentes.
Q.d. Ne tibi impia cogitatio subrepat, Infidelis ille est:nihil peccatur, si laedaruri
pacem cui domesticis fidei conseruato. Nosic far,frater,sed linmanitas hominem de cet.Si Iudaeus quis est, non ergo statim hominem esse negaueris. Si infidelis est,in sua perniciem,etiam hosti miserendam, infidelis est.Tu qui fidem Christi profiteris, facae Christi praeceptis obsequaris. Tu filius
Dei es:fac ergo Zc patris aeterni erga Gme Sclementiam imiteris. Dicis indignos esse de quibus bene merearis rhoc humanae ignaulae tritum est verbum. Sed qui hoc peti si inium dicunt, cui bene faciant, dignuindeniunt neminem .Fac esse, indigni sint: dda ergo propter aliorum indignitatem ubi committendit,ut aliquid te, quatenus Christianus es indignsi ipse designes.APPholus dicit Haereticum post admonitione nam atq; altera deuita. Dicis ergo, peccap na no eit si proteles saeui dicis verbis,si g-huicunq; peffundes iniuriis c Audiendus I as, sese ipsum expediens t. Thessq.Si non obedit sermoni nostro,per episto/m hunc indicate, & ne comerciu habea uillo,ut pudore suffundatur: neq; ve inimicii habeatis, sed admonere Ut fra- e. Ecce tibi Minos Sc R hadamanthe cruςM:consuetudine,ait, non habendam cu
contumaci,nem tamen odio habendKm, sed admonendii ut fratrem. Quod dicit, Vt
fratrem,vult ne charitatis viscera exuam',
arq; haereticu pertinacem etia inuisum sic deuitem',ut humanitatis illi officia no denegemuse sed ad confusione, Aue salte illi non dicamus. Sed quid dicimus de Iudaeis re haereticis, qui no possumus hoc perstia
de re potentioribus ut charitatis fraternae
Cfficia domesticis fidei exhibeant Sed ecipsi hoc magis trucem habebunt iudicem, quo inclementius se geriat erga fratreS. PotentcS,ait,potenter tormeta patienter. Hic
vides haereticos tergemin si manere supplicium qui cu ipsi argui atq; corripi de hebant, ipsi alios, quo ν 1ufferre debebant castigationes, omnigenis lacessunt iniuriis. Sic ingenio sunt apostata ut eos sui mers Ceniteat. Mirii ergo non est,e S a quibuS deficiunt, calumniari, ut vel ita sinsi tegant sceIus. Occasione ite quaerit,ut ait Seneca,il vult discedere ab amico. Iudam Christi proditorem huiusmodi referunt homineS, eius supplicia posthac Iaturi. Dicis, ergo magistratus ociose habet gladium, si haereticoru non licet resistere intemperiei si Iu
daeorum non occurrendit inuident ijsAVc,
Moderat hoc plans suu praescriptsi Apsus, dicens: Quantu fieri potest, quod ex vobis est.Primo Iudaei non diti,non reges relicti sunt reliquiae Israesis, sed captiui, serui,vilia i omniu mancipia, vel Iosepho teste. Peccat magistratus, Sceoru parricipat peccatis, ad usuras di hoc genus sacrilegia illis indulgens.Dispeream si non apud euangelici nominis haereticos nouos, Iudaei praeclero cathoIico plus gratiar habeant. Egregii reformatores ecclesiae qui Paulum me moria tenentdc deuoraruito tu. Municipales hi, nomine magistratus, que deii pIane faciunt,subinde hoc ex Ithris Regii succi
nentes:Fac quae cuiu inuenerit manu S tua,
quiadns tecti estrinsolescunt supra modu, adeo ut quiuis consul imperatoria sibi maiestate ve dicet simu I dc porificate. Miserihi de miserabiles, si imperiose,imo etia malitiose, agunt cultero catholico Paru est, neq; hoc nunc praecipue carpo, P ecclesiae hona inuadur,eal contra sacro S canones
suo foro subiiciunt. Intolerabile plane re
execrabile facinus est,. officia ecclesiae etiam sacrosaneta Missam pro sua libidine
de hs resi mutant, antiquant, damnat. QuiSunqua hoc ausus est maximorum non di co, magnorum , imperatorum cConstans
nepos Era cId, Constantinus quintus, Leo quartus M alii eius farinae, pessimi extite runt haeretici: quoru alius aedificia catholi coru demoIiri, alius imagines crucifixi redi uorum in nihilum red1gere, alius coronad D 3 auream
magistratus habet c5pescendi ius. Haeretici euctgelici
594쪽
auream ecclesiae quanda capiti Vesano suo nesi 3re,Vςbes mercium aus hi b. Limo onere ausi fuerunt. Nullus Vnqua tan bes Vi t red spoliare,ut in d tib .i ἰὴ ih. tum facinus commisi in lagitur, t c rem O giam fam/m sibi parare postli Jῆit. trias ecclesiae sibi vel abroganda S,Vel corri Quid hominibus illis S Chii si, gendas putaret:&quiuis hodie mercator, bilii/xi illi δέ religioni Chiihi, in una institor, sutor, a Iutariva dc cerdo, statim ordini illi N ecclesiae Chii huiὐbi imperio in municipales portat, se N im cruci. hic in terra retuliti et rii, peratorem dc pontificem esse arbitratur. θmbQIQn est crux. Ecclesii Chri te Talibus cadauerosis haerericis nisi impera' tam ali/m, praeter Christi cru R-x
ror Augustus,rex Romano*r, caeterit rei- gloriam. , ne et
pub. Christianae principes carbolici ob si ' QMi Christi est, siue is imp fit, t
stant, atq; eoru ausus compescar,pr uari 'ς insim- tum minimus norit sibi ἡcantur.Episcopi item S sacerdotes qui cu mon semetipsum defendas .m- h. qi catholici,haereticos, quatenus homine ςtum Vsi, qui preci O,puta pretiosi siti '. sunt,ferat: sed ubi haeresin dissimulauerin , moe Chri,sum redempti, atq; ad 6 nec pro viribus scribedo,pdicando, dispur si struire debitores Nostra rob tii , tando,N omni diligetia adnuant eradicae audire psel 'arascimini di nolite o in re, suis partibus male responder. Ambrosi ire, quae dicitis in cordibus vestri, Sih us disp ensatore mysterio' Dei fire Πuum bilibu Vestris compungimini. Bath l. egit, qui negIexit patrimoniti suti,dicen et ix , ait Apostolus, quod est, succensendi l. Si patrimoniu petis,raper sed ecclesiae re- cum cedite Deo.Date Deo locum irae siegendae ius,ne in minimo quide apiculo tra interpretantur hunc locii Chrysostom didit, ne imperatori quid dices:Ecclesiae Theophylasi'. Et hoc quod sequitur stilius no trada. Hic S priuatus quasq; huma- sum eum poscere videtur, Mihi vindicta nitati religione cosuetudini carnali amici- Meminerimus qui Chrissi sumus verbolatia,quae nobis cu Deoin,pietati erga proin Christi S apostoloru, immo etia Mosi, ae Nimos, pietate erga Deu S cultu praeferre habet diuinu. Haec omnia vult Apsus,cii dicit: Si fieri potest, ct quantu in vobis est.Similia dicit ad Heb α. Pace sectemini cum omnibus.Itidem submonet 1.Thess. s.
Non vosmetipsos defendentessa arissimi, sed date locum irae. Scriptum est enim mihi Vindictam,&ego retribuam,dscit dominus.
omnium prophetaru, qui Deo omne vinis dictam referunt acceptam,& nos eius pro tristionem sperare volunt. Nos populus eius,ipse protector noster. Dei protetasonem ct auxilium abnegamus,quoties impatientes in persecutionibus,nosipsos vindicamus.Et qui sum' nos quae est nostra virtus Nonne puluis sumus 3c umbra Quin ergo omnipotenti fragiles N imbelles nostram vindictam Deo deferimus Immico plus commodamus quam incommodamus,quoties in poenas imus,supplicia de inimicis nostris sumendo. Exempli causa:Lapide ut Origenes ait) nos petiit,st Libido ulciscendi se,diabo Iicum plane
est tentamentum. Nulla nostrae religionis με MY-
praesentior est pestis, atq; est Nemesis illa, xo nos referimus. Famam nostram lysii, siue Dirae atque in sernales furiae, vindictae conuiciorum in nos plaustra cosgςrςR eius incitatrices.Nemo tam alienus est a dornos genuinum infigendo dentem,qς Christi regno, atm is qui importunorum ulciscitur iniurias. Et quomodo no absint longissime ab ecc Iesia, sese ulciscentes, cum
etiam in omnes Ieges, etiam naturat,pec centet Nonne natura omnibus feris arma sua ingenerat, rostra, ungues, Ungulas,dentium varia genera, virus, ignis etiam Ninne videndo aliae bestiae occidunt homines, No ULMI O A in
aii tangendo enecant Solus homo nasci ha, sed aeternum ignem quo lay 'tur inermis, sed rationalistut meminerit, Ientos puniat, habet Ego xt Why''non Violentia, sed ratione omnia sibi transi Apostolus S adducit scriptur 'ἔφηβ' Viderint equites nostrat.s nobilita . - cndcxς stae siue nobilista strae, cuius sint: Chrisi ne
an diaboli. Dicunt suae esse conditionis, nihil a quovis sufferre omnes vItro Iacessere omnem iniuriam ulcisci. Adeo putant sui Ordinis esse,praedari, regias vias insidqs su-
cinimus, oblatramus, atque remordemus.
Quid vero istac nostra perficimus ira. Nonne sic vel a mulos oblectamus di p' scimus, qui si viderent se a nobis conreomni, protinus ira emorerentur.
Quanto satius igitur esset, nos tui I Risire. domino Deo omnem viris
nos locum deferre, qui non lapid
595쪽
dicta ego retribuam. Dicit suu esse vi Gi ergo nostra temerita rei nobis Dei munia arrogam' puluis ec Prohibuit libidinem vIciscedi Le is sis. i.&εT.Temerita S itaq; praeua inatione legis damnabilior fit, quoties Iactibii iniuriis nos ipOS VIciscimur. Nemo eui violemijs depressus est, dicat: Nescit
Deus quid meculam agatur. audiat Psal. -S. Apsc.6.1'. peccatii Violentiae in coetu
clamitare. Audiat item S Christum, di chntem:Qui VOS Iangit, tagit pupilla oculi mei. Quid nuc porro cupias Potes est, omnia videt Sc audit, nostra iniuria sentit. D nil& fuit solius est, in sontes animad uertere. Deferamus ergo illi, demus ilIi qdsuli est,non inuideamus illi sua maiestate: quod nisi fecerimus, his nos reos costitu mus,&nihil etia irati emciem', nruscis de culicibus magis imporentes.
Sed N si esurierit mimicus tUUS, ciba sitit, potum da illi. Hoc
enim faciens, carbones ignis congeres super caput eiu S.
Longe alia nobis praescribit Christus, qaam legislatores veteres illi philosophi.
Neq; item nostra religio colantit harbar et Turcicae alcoran isticae. Et ut dem nostram legem supra naturam esse, nsiquam lamen dicemus esse citra vel cotra. Dicis:
Quis praestabit grande eam charitatis Iegem Respondeo,Christiani spus dulcedine imbuti.Spus dulcedine non sapis,si bollinaris,si oblatras di mordes. Dicis: Quergo nunquam Iarit,eius ego feram conruin melias: Christum attende in nocerem cruci affixum utiq; ut hoc tu imiteriS exemep . m. Et quae gloria Christiano, si fur Scὸdulter ad suppIicia rapiatur Inuenias coia maces qui ausint dicere: Prius perpetie
Vernam damnationem, quam hoc D-ciam. O horrenda verba. Petrus dicit:Iu- us Vix saluabitur, impius vero ubi mane ii V idetur hoc dixisse in eos qui talia e D. Itant. Iterum dicis Supra nos est, non
i Rinus ta It ac tanto praescripto esse pa
Rei pondeo,Spiritima Dei quem acce S,fortiorem esse spiritu huius muni, - yψΠymuS dicatrin Dei mandatis notis . qqQ i praecipitur, quam is Q prsi 'iς ς aestimandum. Fortis ut mors dinosi lanctus diffusus est in cordas: ' -verabit, quo minus p ipsum
tiei,. QR desinit, tametsi hostis esse inta. Quod si inimico officiosus extite-
τis,nunquid tu primus hoc feceris. nun quid id ultimus feceris An non dc antea hoc ipsum multi fecerunt an non sc polire multi hoc praestabunt Immo quis Vere Christianus hoc non fecitc Quod si ocu Ius tuuS nequam,hic Apostoli verbum sugillat ergo statim halIucinatus credendusHpostolus Sed non hallucinatur, cui veritas ipsa adstipulatur. Vide quid Christus dicat Matthaei quinto, Lucae sexto.
Iteru dicis: Quid de nisi fiet, si hoc ipsum
praestitero Nonne malos praefractos facio Nonne fomentum Sc alimentum malitiae praestitero Sic solet ratio humana omnia Dei iudicia notare. Sed quid P Deum ex verbo Dei mali poterit prouenire, rire obseruato Si oculus humanus est ne quam,non ergo statim nequitiae insim tilandus dominus Deus. Solem suum facit oriri etiam super hostes suos Deus. Nun quid hoc facit ut fiant contumaciores Tahomo Dei parens praescripto, no peccat, quam ipse Deus, qui non solum prscipit, sed di exemplo nobis etia erga reprobos humanitatem commendat: atq; ad hoc facit id, quod hic sequitur:Hoc faciens,prunas capiti hostis tui infuderis. Bifaria hoc intelligunt. Primo, efficies eius damnationem grauiorem. TheophyIa eius hic di citrBenemerere de inimico,& sic De' cui us ome est iudicium, iniuriam q te obruit,
districtius iudicabit. Ambrosi' post Chrysostomum vult, sensum Apostoli praescripti,etia Salomonis parabolae esse, officijs humanitatis erga hostes,nos eo' culpas lacere grauiores. Ambrosii verba sunt: Officia nostra proficient illis ad poenam.
Origenes Sc post illu Hieronymus, S p Ierim alii catholici,in hunc sensum allud ut,
dicenteS, tanto nos poenas hostiu nostro rum aggravare, quanto aequanimiores in
sufferendis eorum iniurias sumus. Securi edo sensus est:Efficies ut ad se redeat, ve Iit nolit,quod in Evangelio sibi vult,CopeIle intrare.Non debet aliquis cogi vioIeria, sed indulgetia. Metaphorica Iocurio, congerere prunas in aIicuius caput. Metaphorae virtus est officium humanitatis. Primus sensus textui magis consentit. Se cudus ex tropo fit magis venust'. Vterq; lanctus, uterque ergo amplectendus. AD ficiamus ergo etiam hoctes nos ros charitatis ossicijs, quae honorem vocant. Aut enim inde compungentur, aut indurabuntur: quorum hoc ad eius qui de hostibus benemeretur, meriti cedet auetur illud ad
eius qui laedit ec in crudelitate Issi offices obstinatior redditur, supplicii cedet degrauationem:UI vera soraismus rhetorsi, hic
in Apostoli verbia locum habeat .Sanctus
Patientiat fi lio mano potest peccare U
nostra culpa tyran noru a P grauatur.
596쪽
Charitas Dei charismaton omnium maxima,
Hieronymus in Prouer. 2s .item ad Hedie sapere dc sibi prospicere non Veli hiam, ubi hunc Iocu cita dOe plicat, dicit: ri tandem culpa damnabitur Ab. ποῦ Malitiam e criinpa honitate superamus, Sc terim humilitas perpetuo encocii : mollimus duritiam.Atq; huc Lialam cap. brabitur, qui nihil citra scriptusiri j s. ubi S propheta quoq; ipse de prunis Voluit, Nec Vnu Ssaltem huc quid tit itignatis agit,citat. Sed nonne pulchru S iu Pturae locus.Vide Prouerb. i.
cundum, Q Aposto Ius quoq; ipse hoc loco Ierono. IO.32.&c. Ianta diligentia scripturam adducit. Facit aure hoc primo,ut persuadeat nobis, prae ceptum hoc parui momenti no esse: secundo,ur praecones S doctores euangelii, ex
bono malum. UInce in I x N . Vidς,δmRIQ,ςst sese statim eYis: ii., emplum inde petant scripturae crebro ad' permittere.Vincere bono malii est ori ducenda .Poterat Apostolus ipse,quaten aequo βnimo ferre. AIteru Apostolu, ἡ υas electionis constitutus,& quatenu. gςR hibet, iterum praescribit.Supra scribieritibus doctior designatus erat, sua alitorix fundamentu iecit.Huc mentis oculi se, te quiduis adfirmare: sed noluit superbiae infigedi.Scriptura siquide sciuum si uis, haereticoru exemplum dare. Obseruar unx ignita iacula hostis repelluntur. Sculo fh plerit, his nostris teporibus haeresiarchan nisi munitus fueris,occidisti. Diaboli ii ri tuenda eo deuenisse vecoroiae,Vr etia scri mancipiu est, qui mundum se statur,t: quipturam canonicam sit adducere dedigna suae gloriae est sititor. Qui suae saluti consultus: quan eius verba oia,tanqua puru Dei tum cupit,mundi iudicio,etia proprio di. verbi si,omnibus sint adoranda. Accedit,* mnato, Apostola Christi audiat.Verbuci S suu euangelion, doctrinam fidei vocare Apostoli tanqui aureum di vitale prouet ausus fuerit.Tradidit hominem Deus in ta hium, semper ob oculos habeat, aureis litelem foedam & execrabilem audaciam,quo ris cordi suo inscribansic enim fiet,ut ma minus Iarderet, quo eius vesania Omnibus tum bono vincat. Hoc ipsum ut praestem', manifestior fieret. Hic si nostra peruersitas faxit Deus. Amen.
natiuitatis Christi,Roma. XIII. Emini quicqua debeatis, nisi ut inuicem diligatis. Qui em di
ligit proximu, legem implebit. Nam,Non adulterabis, Nooccides, Non furaberis,Non falsum testimonium dices, No concupisces rem proximi tui es si quod est aliud mandatui in hoc verbo instauratur:Diliges proximum tuu sicut teipsum. Dile liqpro imi, malum non operatur. Plenitudo ergo legis est dilec io
tis,in eam iustifieaticiis aedificii sum no tuit: Unde fere a fide incipem
claiadit.Fidem veropcipue ad Hed.cap. magno encomto euehit,maiori g
Trendi recharissimi, Aptim scri-o o ha doctum, e thesauro suo no ua depromere simul Sc vetera. Lege docuit esse, quatenuS Imperfecta erat, abrogara: atq; euangeliit,p-fecta qd est lex, succenturiatu. Haeretici plerim ferme to pharisaico cospersione euangelica, supra omne amhrosa suave, amari care psumpserunt, adeo ut fideles in Asia penitus demetaret. Cotra hos Apsus vehe- metissime disputauit in epistola ad Roma. GaIa. fide dicharitate atq; adeo Christiana libertate, asseredo. Fide magni fecit, maximi vero charitate, fine puta legis.Fidei encomion inde colligit, P ea aedificii spua lis ponit fundamentu:Encomtum charita
597쪽
GDeum manentem habeat homo, Aesocharitatis, praeser iust in catio mS lim Vicere hoc haud poterit, reor,
Lishoraeceptum Christi seruare, esse
m credere dicat. Per misericordiam Gobtestor, quicunq; eS lectori vide m ,m nos labyrinthum noui adigat Eua vide nouu euangelion CHNU o esse obliquu magis S magis flexu- n.Vbi minime conuenit,tropis Omia ludunt, nempe ubi scriptura secundu li tam saltem exponeda est:corra ubi scri raschemata requirit, Itera salternis Luntur.Exempli gratia: In verbo Chri es Hoc est corpus meia: bone Deus, quas 'o'nohrases comminiscutur Cotra neq; utlchisedechi oblatione, neq; mana suis Foeris recte aestimant cupa tribuS catho licis. Sic etiam hoc loco ubi str prura est faecipue dilucida ,rroporum sylva lucem evangelica prorsuS Obscurant. Hic sophi fas agunt apertOS:alibi sophi 1lIcen,ubi catholici lisreticorum sophismata simili eludunt ratiocinatione, damnant. Sed vide- tintiadem, in quem Iocu deuenerint Nos hic ad Apostolum redeuntes, dicimus charilatem vὶrtutem ait Dei donum praeci pzum,fructus fidei atq; adeo spus sancti. gis obseruatione Zcc. iustificare, serua re,&beare. Sectio estor Charitate osten e t primo nos e Iege Mosis onere libera re. DIcit enim: Nemini quicquam debea-lis,nisi ut inter vos ametis.Secundo Ostendit,charitatis exercitium,malum deuita. re,& bonum sedulo operari. Tertio concludit, sic legem Dei perfici, atq; homine
ille te tali iustificari finem omis commmationis charitatem statuendo.
TEXTUS. Nemini quicquam debeatis,nisi ut inuicem diligatis. POST ILLA.
Dixerat q magistratui debeamus, nuccio t.bdit,quod proximo teneamur. Potesta ist ii, timorem, honorem dc vectigal debe- Ru : proximo charitatem tenemur. In - terim iterum ad legis onus respicit, Osten dens charitatem esse veram dc persccram zertatem Christianam. Legis Onu S Oim RV fimum, quia fecit nos reo S. AeS alle facit hominem ante diem cania gra knimum onus debitum, quod etiam ho ei quierem aufert, homine prorsus dees myp . Quem vero putamus ita potissi-e -Il2V-r . ncnne eii qui non est sol , i '' ς non praestabat,unde Vel Deo, i eri z-' Q hQmO fariSiaceret. Euange urticit tantas diuitias, quae eItan m
coelum thesauros praemittunt. Lex ergo Olesta, euangelion non item. Fascor Ocin Ecclesia fideles, csse debitores cum Teitum hominum: sed Deus pater est fidelium, Rhomo aut frater aut proximus: si domesticus fidei est,frater est: si haere IIc', si Iudaeus, aut deniq; hostis, proximuS,ne pe homo Nihil si quidem homini proximum aeque est,atq; homo. iii vere fidelis est, non cogitat:Mihi proximus sum:Nihil ad me, si eget aliquis cui nihil debeo. Non, inquam, talia dixerit unquam vere fidelis, qui nouit le debitorem OmnibuS-Non Ieges imperatorum, non Speculum
Saxonicum,uulgo Uer Smen spisset aut aliae leges gelium, fidelem, quia Pr OX:m debeat docent,sed fides. Nec item minis cogit debitu reddere: sed charitate & spi ritus sancti ductu hoc quod debet,sua spore praestat. Deniq; non habet opus, vi fuemat alicside vel foenore. Spiritus em sunt cit abunde unde satisfaciat. Non ergo de ebita ea, ecclesiae onus puta da, quemadmodum neq; molestum est membra corporis mutuam sibi operam praestare. Ita lex fi delibus praestatu est facili ma.
Qui enim diligit proximum,le gem impleuit.
Ve I hinc colliges fideles debitores es an legis praestandae Coficies& hinc, miserae plebi imponere nouos euangelistas,dicentes legem saltem daram ad agni sione peccati.Attedendum etiam hic,translatore Se Os, qui scripturam canonicam Germani ce reddiderunt,malitiose locum eum Roman. 3. ad suam haeresin statuendam, sua adiectione esse adulteratos.Christus sus fragatur Apostolo Matth. s. dicens se noveni se ad legem soluendam, sed perfici endam .Quod Christi verbum,non est ut haeretici nostrates hodie contendunt) de Christo solum, sed de Christianis omni hus intelligendum, quod sic status capitis quinti apud Martharum unice requirit. Qui vere Christi est, sibi quoq; dicit: Non vocatus sum soluere legem, sed implere. Immo etiam legem pluris quam ipsi Ia dei facit: maiori lcura eam studet imp Iere,quam ipsa Les Hebraea. De ethica hieloquimur, non de caeremoniali S iudici ali legis parte Nam S Apostolus hic per iactionem Iegis non in caeremonias Suidicialibus praescriptionibus, sed in chari tatis officiis stram esse docet, secutus do minum Sc magistrum Iesum Christum
apud Matthaeum cap. .Nunc Vero cu Vi
deamus legis perfectione no fidei, sed charitati tribui: quid haereticos audimus,charitatem a iustificandi ratione separantes.'
Debit res legis sunt et g fideles.
Legis adimpletiotio soluar Christo incubuit, scd dc icii hit oibus Christi
598쪽
lis nobis est relicta Legis Vocabulo Aposto
Agape,hoc est, charitas,Vtrunq; testamentum coplectitur. Dilectio si cui data est, se se ad omia sentit decliuem. Haec cui deest, Iegem subin accusat,atq; praestatu difficile esse murmurat.Vnde Apsus fidelibus agapen ipsam, tanqua methodu d scopum to mo Deum ipsum effect 6,' 'tius religionis,tanta comendar bde,S xδΠ atqr euangelista haud ob ista 'ῖς ῖ qua regulam tradit,iuxta hoc qd sequi Vx stolus quom hic noster diei Nam Non adulterabiS,Non Oc sam in corda nostra per spi iiu'' q
stimonium dices Non concupisces nu,sid Deus rem proximi tui, ec si quod est aliud Vςx ςb3ritas inferre mala proesidi.' ω mandatu in hoc verbo instauratur: Vi MRς mererim Diliges proximu tuu ut teipsum- monet. Lex quocis natu: VTh. '
Hie liquidu fit, quidnam Apostolus sibi nobis feri aegre simus Iaturi ne id Hi velit istoc vocabulo Iegis. Quatuor hic Ier m Q faciamus.Nulla unquam' natio isti-gis praescripta recenset secundae paginae, barbῖra, quα non legem eam probati . nempe ad proximii pertinentia. Quo cole adeo Christiana religio est sana Host isti glirius egis partem moralem culus ner- -
uus est charitas nobis esse relicta,reliquas partes abrogatas.Quod si per vocabulii Iegis,umuersam lege nidicialem puta Sc eremoniale)vellet nos intelligere,certe ali quid etiam de utram in mediu protulisset. Sed sic aduersus seipsum, maxime contra hoc quod ad Galatas Ec alibi de Christiana l1bertate scripsit luctaretur. Atqui si et,
am opera charitatis, quae nohis Marth.s.commendantur, vellet antiquata, conrra Iegis opera disputando: Christum vanum constitueret,ianquam nugas meras tradentem. Manifestum itaq; est, Apostolum vocabulo legis varie utir quod quia vesani homines,noui illi apostoli,non satis aduerte runr,eo errorsi ceu emre,vitam Christu si dia es Ueneris impermissae, in lucro sy Aposto Isi, sibi cotraria docentes insimulet. nunt,omnia charitati tribuentes. D in Ab hac execrabili atq; maledieta haeresi et eidem virtuti hoc deputant si plebζη - rutus Me velit,norit magna esse differentia cuius hominis nuptam aut filiam is ςi i legis pceptOBr.Alia nimiru esse caeremoni rint. In eum Iocum ventum est, V φῖ Rha, quae Graece dicere possunius hieraticae mates reipublicae Christianae, impi φρ' alia iudicialia, quae politica, causarsi puta omnes anteeant ethnico . fornalia moralia,que S ethica Graece dixeris.Priora duo abolita dicimus, nouissima
haec renere constantiss me confitentur.Iudaeum,Turcam,& haereticum comestamur esse omne dogmatisten, aut omnes Ieges confundentem,aut tertiam eam fideIibus non praetcriptam eme,dogmatizaΠrernem enim sic libertas spus,sed carnis licentia docetur:quemadmodirm etia no ecc Iesia, sed Iudaismus EcAIcoranismus flatuitur,
Ddieruanda obtrudantur. Quantum ad leta charitatem citant,quZsib Πῆ tRem moralem, obseruandum, Apostolum bona mautem meretricu p . dum ergo dictis,esse in in ecclesia qui lia ethnicis sint magis imph. Sut nostratiennon pauci nec item η ex infimatibus, ei Christum ficu eum pIane autorem.a Aadeo dignu cuiu3 pcepta rideant, ducupi. Horrendisi inquam,dictu,sed veru est. et ipsa argumento est,magn7tes etia nGIra tes supra di adulteria c aritati adscribtri. In conuiuiis Sc comessationibus aulicis hine poti,totas noctes choreis transigunuansdem toris quorumlibet uxoribus ti illa bus concumbut bona ut aiunt fide. Vertris haec mancipia pudica credas Si conterim oscula rapta,& furta cimnia gae
Nobilistarum item huiuisiodi deli K liberi,si qui ad artes Iiberales addistin Iudos S academias aIi quo mitt*T Ouidium, Tibullum,Catullum N Er. . tisi quatuor praeferunt euangelictu Ia praesentior pestis pubis studi htest,s grex iste taliu pditiois fili scholas DIte tales inficere di Q,
quod seqvinuci ' subiti de studeant, dum C Q
599쪽
taltare,aut statua diuo huic vel illi sta trint aut etiam tot anniuersaria, deniq; im viscerasiones Scongiariu aliquod, hon sine tubae clangorem se Ita meto cotenti Quam hoc a charizare Christiana1blit.quas non Videar, qui norit quid sit, proximo malam non inrentare
Plenitudo ergo legis,est dilectio.
Hic catholicae profession Is vallu obser ῆ ei sacerdos catholice, aduersus haeretico tum irruptiones, quantu uis violentas. δε-tis validum. Lurheranae sectar dogmati sis tharitati virtutem iustificandi negant inisse exibilant di damnant omnes hic sibi non accedentes.AudaX hominum genus L plane effrons, uniuersal: omni u beatorucoronae non solum,sed re Christo ipsi sese prsferentes. Hic quoniam Apostolum in terptamur, de Apostolo primo dicamus. plenitudo legis, inquit, est charitas. Idemi.Cor I3. discriminat inter fidem S cha litatem. Uterq; Iocus cIarus. Illic summa religionis,utiq; dc iustificationis, fidei tribuit.Quae em nostra religio, quae Iex pla-
istae libertatis, si non iustificat:N5 possunt fmplicissima Apostoli verba in uertere serpinunum genimen haeretici,ut ilia rum pantur.Narniae sunt, quod dicunt, fide SccharItatem unam esse rem, Apostolo in
ter fidem & charitatem non nihil differen
Iiae tradente. Et ut unam rem esse facia mus, non tamen haeresin Evangelicorum fratrum approbamus:Immo maxime ero
roris arguimus. Explodunt & damnant omnes,charitati iuxta atq; fidei vim iustifcationis tribuentes, atq; ob eam potissimu professione tanta cotrouersia tumul
tuani Hic vivis Smortuis insuliat.Dic sit, cola fides iustificat Stat illa thesisti Ila no-bj permittant sanam oportet: Nulla etia aliam nobis subscribentibus habemusrignis vero infernalis super capita omniuct d 'sistentium 1 Germanice, Passyel
QB ne istaec blasphemia etia ipsum Chrilaedit Mati. Q. In istis duobus man /tis, puta dilecitiois Dei Sc proximi,Vni-ζria lex pedet 8c prophetae. Ioan . I .Qui igit me, sermonem meum seruat: S ad ememus,& mansionem apud eum temus Iterum:Dimittite,& dimittemidabitur Sc. Luc. 6.None haec 1 R cxl iam, quaeso, maledicit nouus ch, Christo,nobis tantopere, ' ςm praedicanti Item adeo obni sui, mςψmmendanti apud Ioannem, ea
tur Euangelista nouus, charitate nGn modo in suo Euangelio adeo praed:canti, sed S sua Epistola priori illam cCmmendan ri,id T omnlum ossiciosissime. Vide per i tam Epistolam nihil nisi charitatem v I Tadeo praedicantem,Ut etiam Deum chari tate deniq; faciat. Altius adscedere Topo 'test. altissimus si quidem,iuxta cantu ecclesiae, est Deus. Sed nunquid istaec commendatio charitatis, fraudi erit apostolo raso
arm Euangelistae: Certe, sit qua Luthcra
nae execrationi vis inest, anathemati da Iu S tantus charitatis prsco.Nocuit, liri si charitatis praeceptoris fuisse discipu- Ium. Sed ad Apostolum nostrum Trucriamur, l.Corinth.33.charitati primas deferentem, Galat. 6. in charitare, qua alter at
IeriuS Onera portat legem Christi adimpleri confiteritem,Coloss. 3. charitati vinculum perfectionis inesse adfirmantem. Deniqῖ l.Timoth.i .finem legis in charitate constituentem. Plura de charitate vi de Levit. I9. Matth. I9. Marc. u. Luc. l . Roma. S. Galat.S. Ephe. 3-. Philip. I. l. Perri I. Ob restatus per omnium iudice Christum,quisiu noui Euagelii solius fidei dogmatistes S hypera spisses, tot scripturae testimonia de sola fide iustificante,conrra
charitate iustificante proferat NOS Ustendimus Deum esse charitatem, charitatem
esse maiore fide, fine dc plenitudinem te gis S hoc genus alia, iustificatione Sc me
ritum non obscure prae se ferentia. Noui Euangelistae hactenus ne unicum Q dentiola protulerunt, quo ostenderet scriptu ram canonicam a iustificationis ratione segregari. Ignavi ersio dc insani, qui tam futilibus fidem adhibuimus autorib'. Ecclesiae patres nunc etiam audiamus, charitatem praedicantes. Chrysostomus in huc Iocum scribens, dicit charitate esse matre omnium bonorum, magi tiram& executricem omnium virtutum.Ambrosius iri
dem in hunc locum ait: Charitas malum non facit quia hona esti&quatenus legis est perfectio,peccati est expers. Er sequi turr Proximum diligere, est iustitia: inimicum vero diligere, est abundans Sc p erfecta iustitia. Iterum:Haec est coelestis iusti tia, quae nos Deo patri similes facit. Ori genes deniq; in hunc Iocum ait, Fieri ne quit ut in Christum peccet, qui Christum ex toto corde diligit. Item Charitas sym holon est,quo omes qui Christi sunt,uni ce discernuntur.Eat nunc sophista Lutheranus,& sesquipedalibus rarae Sc profundae Theologiae verbis tantam lucem ob nobilet, dicens Christi discipulos, fideIi um charitatem neutiquam sed fidem so- Iam iustificare , nec ad iustificationem
600쪽
vv ICELII IN EPIST. DOMINICA L. HOM 1 ci
eam solius fidei,requiri charitatem. Chari P per capita quodammod. ἡ 'tatem esse Dei donum,uidra Roma. s. Ga Iat.s. Quod dico,ne quis dicat,nos etiam gratiam excludere Dei.Obserua miro, di uino nimirum,artificio ApostoIum praedicationem charitatis cIaudere verbo uni co,Dilectionem plenitudinem Iegis colli gendo: PIenitudo, inquit, legis est charitas.Verbum hoc duo prae se fert. AIterum est anacephalaeo sis,hoc est,recapitulatio siue compraehenso. Tropus est S rhetori cuS Ornatus,quo rhetores IOngae orationis seriem atq; summa,perorando,parua qua dam oratiuncula complexam,auditoribus re lectoribus faciunt commendatiorem.
QuintiItan' an acephalsosin dicit dictam, cundum est ergastica. Dicit chi di hil mali operari.PIura hic co
gia continentes, eos palam exhib t a dum haeretici, vestrae nouae his contraria, de sola fide profes , ς 'siae cathoIicae episcopo vero
identidem tot en comia profert Iesu CL isto domino nostro, sit Eloria oraridim
DOMINICA SEPTUAGESIMAEI. Corinth. IX. 8c X.
Escitis , hi qui in stadio currunt,omnes quidem currunt,sed unus accipit braviumrSic currite, ut compraehendatis. Omis enim qui in agone contendit, ab omnibus se abstinet. Et illi quidem ut corruptibilem coronam accipiant,nos autem inicorruptam. Ego igitur sic curro, non quasi in incertum:sic pugno,no qua isi aerem verberans sed castigo corpus meum, H in seruitutem redigo ne forte cum aths praedicauerim pse reprobus eTiciar. Nolo enim vos ignorare statres,quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt,ta omnes mare transierunt, M omnes in Mose baptizati sunt in nube N in mari. Et oes eandem spiritalem escam manducauerunt, M omnes eundem potum spi vitalem biberunt. Bibebant autem de spiritali consequente eos petra Ps tra autem erat Christus.
PRAEFATIO. SLRR p xrientis lectionis, charissi
mi, est exhortatio ad hona opera, fructus fidei Sc spus sancti,per quae iustitia fidei consummatur.Salutaris adeo lectior in qua Hieronymus qst. . ad Hedibiam, exclamat, dicens:O quanta heatitudo,pro paruis magna recipere,aeterna pro brevibus,pro morituris semper Viuentia,N habere dominii debitorem .Erubescat re pudefiat hic euangelista nouus, usq; ad rauin solam fidem succlamitas.Corinthhs proculdubio fidem ApostoIus citverbis coram, tum scriptis absens docuit, nec eam inefficacem, nec umbratiIi Sc fumosae similem rsed veram, vividam,Opero L ei.Non tamen cessat identidem illis hona opera sedulo commedare, iplam opera bona rite praedicare,nempe Draurum accipientia, hoc est, iustificantia erones. acu diceres tangere eos etiam no trates Lucteranos, des laureren uno
iic luceat,ait Christus,lux vestra,vi Vint homines vestra bona oper3,S . . 'ent Deum.Nouis nostris apostoli, α mum censoribus,quid per Deum pi*Ius quid Iutulentius Prsncipi u .
Olet. Exordium nouae sectae si si que ites frigidiusculum,qui' ig': eis, sinus R, spiritui sancto,deputauerit που, tinam falsos tandem prophe Ae inciperemus.Forte temp*' A sola eplenda forte iniquitas haerematon.Quod si id in ii ) inἡios Christi verbo Matre. lonanu rapi posse neminem.V in anumerae, tritico Vetraxissi hora