Institutiones theologicae auctore fr. Leop. Br. Liebermann ss. theolog. doct. et prof. dioecesis Argentinensis vicario generali. Tomus 1. 5.

101쪽

inquiunt, magis decet divinam majestatem, quam ut paucis verbis plurima eaque diversa comprehendat; nihil Scripturae sacrae altitudinem et auctoriis talem, nihil infinitae sapientiae secundissimam profunditatem ita commendat, quam ut liber divinus tot gentibus, tot ingeniis, in tanta temporum diis stantia locuturus, unicuique, quod ille de rebus divinis assequitur verum, hoc significet. Ad hoe accedit, quod spirituales sensus plures simul iisdem verbis insinuari a Spiritu S. nemo neget. Cur autem rebus plura significare Spiritus S. concedatur, verbis negettiis An sunt res magis ad significandum plura idoneae, quarn verba III. Praeter haec, quae ex ratione desumpta sunt argumenta, exempla ex Scriptura asserunt sensus multiplieis patroni; praecipua sunt, locus illae Isaiae LIII . . . Generationem ejus quis enarrabit p . . . Quem Patres plurimi de aeterna Christi generatione, alii vero non pauci de temporali in utero Virginis intelligunt: utrique apte, nam toti contextui uirum. que optime quadrat. Tum et illa Psalm. II . . . Filius meus es tu, ego hodie genui te . Quae Apostolus ipse de generatione aeterna et temporali ad Hebe. I s. et V. s. , nec non de resurrectione

Christi intelligit Actor. XIII 33. 3, sensu tripliciter litterati. Vid. Gol agen tom. I pag. r6a. Neque ud

defendendam hanc sententiam Patrum testimonia desunt, quae cum recitare omnia non possimus,

unum audiamus Augustinum , qui, ut suit aeri et sublimi ingenio , verbi divini admirabilem prosun-

dilutem , et inexhalas tam uberialem, et sensit et

102쪽

expressu lib. XII Consess. eap. 3o et 3r; ubi

de vera intelligentia illorum verborum Moysis loquens: In princiρis creavit Deus e iam et terram; eaque multiplici sensu intelligi posse ostendens, quaerit, an unum tantum Moyses intenderit, an plures; tum ita prosequitur . . . Cum alius dixerit.

id sensit quod ego, et alius, imo id quod ego e religiositis me arbitror dicere, cur non utrumque P tius, si utrumque Oerum est3. Et siquid tertium , et

siquid quartum, et siquid omnino aliud perum in

, his verbis quisquam videt 8 . . . Ad argumentum superius a nobis expositum respondent, sententiam tune tantum sallacem diei Posse, et ambiguam, quando cum unum tantum verum sensum habeat, diversimode tamen intelligi Potest, quin auctor sensum delerminet, idque vel ex malitia, ut alios decipiat, vel ex ignorantia, quia ipse quid respondendum sit ignorat: at Deus non intendit multiplici sensu decipere, sed instruere; neque falsos sensus habet aut contrarios, sed varios tantum et veros, quos omnes vult agnosci, licet non absque studio et exercitatione. Hanc sententiam latemur magnam habere probabilitatem, quamvis a Protestantibus acerbe notetur, et aliquorum etiam Catholicorum consensionem non

habeat. Mihi videtur, in hac re, sicut in aliis plurimis, multa suisse eum exageratione dicta. Quam Primum enim quaestionis status accurate definitur, nihil in ea repetitur, quod dignum reprehensione esset. Itaque limites ponendi sunt, statuendaequa regul*, quas religiose observare debet sincere M Scripturarum cultor.

103쪽

i a Putida .nium sanius litteratis varii et mul' itiplicis proprie aliud esse non potest, quam. divini intellectus infinita seeunditas. Deuη non tantum textus .nlicujus sensus possibiles cognoscit, sed ab aeterno etiam praevidit, quidquid unquam ex iis humana perspicacia esset eruendum. Cum vero Deus inspirando Scripturas non ad unum tantum populum attenderit, aut ad exiguum aliquod temporis spatium , sed sontem aperuerit aquae vivae, ad salutem omnium credentium; ideo procul dubio praeter voluntatem Dei non agit, quisquis ex illis sensum aliquem, verum et pium eduxerit; haec est enim voluntas Dei sanctificatio nostr .

omnes illos sensus viderit: certe Spiritus S. eam occursuram lectori praevidit, imo etiam, ut oecudireret , providit.

dem Scripturae loco, non est tamen negandum alio quem esse praestantissimum sensum, et speciali

quodam modo litteralem; quem vel solum, vel praecipue intendit ille, qui scripsit. 4.' Rarissime contra Haereticos adhiberi potest sensus alius, quam ille, qui in littera primario continetur. Alios autem sensus ad pietatem nutriendam , potissimum valere; unde sequitur, ejusmodi sensus non ad dogmaticam aut polemicam Scripturae imterpretationem pertinere, sed potius ad homeleticam aut asceticam. In hoc ergo summum discrimen positum .est, inter litterales sensus, , eum nempe, qui

Proxime. in littera continetur, et speciali modo sit

104쪽

Iosteralia dieitur, et caeteros in eodein textu contentos; quod primus dogma probet, alii autem ex dogmate probentur. Nam, si cum doctrina jam eerta

at probala non concordent, manifestum .est, eos divinos esse non Posse.

5.' Ut praeter sensum litteralem primarium et praecipuum, alius quoque tanquam litteratis haberi possit, requiritur, ut eum talem esse constet, vel ex Scriptura ipsa, vel ex Ecclesiae. et Patrum una. nimi eonsensu. Εjusmodi autem textus pauci sunti

Regulos in investigando S ptu: P

Non ignoramus, haec, aliaque non pauca, quae in hoo capite tractantur, ad theologicas institutiones stricte non pertineret quapropter id nobis in culpam imputari posset, ac si praefixos nobis limites transilire, et salcem mittere vellemus in alienam messem. Neque immerito haec objicerentur, si semper, si ubique Scripturae et Hermeneutichae sacrae studium divisam a Dogmagi ea partem haberet; id autem non putamus ubique Iocorum reperiri, prae sertim ubi status clericalis Alumni publicas scholas non frequentant; sed intra muros Seminarii a tumulto et contagio praelectionum. Dcademicarum se clusi, a viris Ecclesiastieis ab Discopo ad id munus institutis erudiuntur, cum minori quidem scientiarum apparatu; at fortasse melius, solidius, religiosius

105쪽

I os His igitur, quidquid a Seripturae studium neeessa.

rium est, brevi saltem compendio exponendum censemus: quo ei.illae regulae pertinent, quae ad intelligentiam Scripturarum quam plurimum conserunt. Sunt inter has aliquae, quae Scripturae interis praelationem . specialim concernunt, et quae non possunt satis omnibus iis commendari, qui huie la-hori se se tradunt; aliae ipse sunt interpretationis regulae generales ad Scripturae sacrae studium ap

plicatae. . TI

Ne Scripturae interpres dum veritatem se in Scripturis quaerere contendit, vana et salsi Domi. nis scientia deceptus a veritate aberret; numquam e manibus dimittat, sed teneat firmiter quasi lueernam lucentem in caliginoso loco, hane auream Con-eilii Trid. regulam Sess. IV decret. de usu SS. librorum. . . . ae Ad co enda petulantia ingenia is decernit 'acros. Srno sy ut nemo suae pruden- . liae innixus, in rebus fidei et morum , ad aedifieationem doctrinae Christianae pertinentium sa-

is eram Scripturam ad suos sensus contorquens. Contra eum sensum, quem tenuit et tenet sanctam mater Eeclesia, cujus est iudicare de vero sensu

- et interpretatione Scripturarum sanctarum, aut m etiam contra unanimem consensum Patrum ipsamis Scripturam interpretari audeat. n. . . Ex hoc δε- crem sequi lar r.' altendendum esse ad Ecclesiae imterpretationem. Seosum, qui traditis ab Ecclesia dogmatibus contrarius est, certo salsum esse: quam-

106쪽

ro 7

quam ex eo, quod huic doctrinae faveat, nondum

verus probetur, cum posset ad hanc rem nullatenus pertinere. 3.' Consensum unanimem SS. Pa. trum, cum de re agitur ad fidem aut mores peris linente, aut cum his necessario connexa, certum esse verae interpretationis argumentum. II. μ

Ad Seripturae intelligentiam imprimis iuvat dili.

gens, attenta et frequens lectio, tum meditatio et collatio Scripturarum, ut sic phrasis ipsa et spiritus familiaris fiat legenti. Ad hane autem lectio.

nem non accedat homo animo curioso, criticu et

superbo, sed docili, humili et religioso. . . Scriρtura, nil auctor Imitationis, lib. I cap. V., eo Spiritu Iegi debet, quo facta est. . . . Studio jungatur ora. tio ex corde puro. . . . Qui indiget sapientia, Postulet a Deo. Iacob. V. . . . In maleseolam animam non introiabit Spiritua svientiae. Sap. l. . . . Quo et ea pertinent, quae in decreto Concilii Trid. jam dilato in sine adjiciuntur contra sacrilegos temeratores et violatores verbi Dei, qui ad pro sana quaeque, ad scurrilia scilicet, sabulosa, vana, adulationes, su- Persistiones impias,' etc. convertunt, et torquent verba et sententias Scripturae saerae 6yRegulae hermeneutieae Scr*turae sacrae πρlicatae.

Quamvis Scripturae cujuslibet hominis arbitrio permitti non possint, atque hoe ipso fidei regula

107쪽

Io8 eerta et insallibilis esse desinerent, si quilibet posset eas ad suam sententiam torquere; hoe tamen ita intelligendum ' non est, ne si rationi humanae tu exponendis Scripturis parum aut nihil tribuendum esset. Nunquam illud a Catholicis interpretia hus exigere voluit Ecclesia. Scimus multos ex Patribus, mullos etiam ex recentioribus commentato-rthus summa cum laude in eo versatos esse, ut regulas hermeneulicae generales Scripturae sacrae

rite applicando, sensum ejus genuinum investiga. rent; etiam aliarum scientiarum subsidio in tam dissicili opere minime negligentes.

Usum loquendi examinet interpres, non communem tantum, sed et specialem, tuni Scriptur , rum in genere, tum unius alteriusve auctoris. Amammuni autem verborum sensu non discedat,

nisi manifestum sit, iis specialem significationem inhaerere. Idem de sensu improprio dicendum; nam ad metaphoras, aliosque tropos, aut sensus' improprios deflectenda non est oratio, nisi ex sensu proprio aliquid absurdi eliceretur. Sie qui usum loquendi Scripturae considerat, mox sciet, Per fratres et sorores propinquos intelligi; nudum dici, qui superiori tunica exutus est, quod in m ri, aut in agris laborantibus commune est; homunem bene polum inebriatum vocari; commune idem esse ne immundum aut profanum; benedicere per

antiphrasin etiam sumi pro maledieere, mnesimari

108쪽

Io' pro pollui; mrnu potentiam significare, caliseum sortem , funiculum , funes haereditatem ; per Masa omnis generis instrumenta indicari, nam Masa belltarma sunt et instrumenta bellica, Masa malmi instrumenta omnia musicae. Multae ejusmodi metapho. rae occurrunt, quae a nostro uso abhorrent, quales sunt, adma vel medulla, pro eo quod est in re quacunque praestantissimum , Me s frumenti , medulia tritici. Pingues pro hominibus , potenti spennae solis pro radiis, sili. arein pm granis si in menti , silii pharetrae Pro fugistis etc.' etc. Legi imprimis merentur in hanc materiam Bonsterii ea-nones ad Scripturae intelligentiam perutiles. mra

II. Contextus. Ad litteralem sensum inveniendum, nulla sere eertior regula, post regulas fidei dari potest, quam haec, ut locus , cujus sensum investigamus , cum antecedentibus et consequentibus conseratur quod contextum , nexum, aut a linhiam vocant). Quo melius haec antecedentia et consequentia alicui sensui adaptantur, eo certius erit, eum sensum esse vere litteralem, et maxime proprium. Exceptiolamen in Psalmis facienda est et Prophetis, in quibus hineinde more Prophetico subitus sit tran-

altus a re una ad aliam, a figura ad figuratum. Porro hic contextus vel angustior est, ac in quibusdam tantum versibus inclusus; vel extenditur ad plura cu.

pita; aut per totum aliquem librum diffunditur; aut

109쪽

etiam ex contextu oritur unius libri eum nito. Nihil ad investigandum textum utilius, quam integri libri, aut alicujus pericopae analysin texere. Quod breviorem contextum attinet, in exemplum sint illa, Ps. XvII . . . Cum sancto Eanctus eris . . . Iob. XXI. . . Ducunt in bonis dies suos . . . Sap. VIII. . . Misi , quomiam alifer non possem esse continens , nisi Deus det. . . Sic et illa verba apud missi. eap. X . . . Non reui soloere lagem sed adin lare . . . ex contextu explicanda sunt. Μajores contextus in Epistolis Apostolorum occurrunt. Prophetia Isai. VII ... Ecce virgo conciρωι etc.... Clarior essicitur et certior ex eontextu, qui a VlI eapite usque ad

XII extenditur. Videatur Sehaser pars II pag.

58. etc.

III. MOPus. Νihil antiquius habeat Interpres, quam ut seopum disquirat diligentissime, non tantum generalem. Scripturae, qui alius non est quam Christusi Letor. III i8. Rom. X 4. , sed specialem cujuslibet libri. Seopus interdi m in ipso libro indi.

eatur, ut Proverb. I, Ioan. XX 3t. Vel ex tam eumstantiis temporis, quo res scripta, aut sacta est. ex libri argumento, aut ex iis, quae seribendi ansam dederunt, cognosci potest. 'Invento autem scopo libri, Deilius erit particularem scopum alterius perleopae detegere. Si personae inducuntur aliquid narrantes aut agentes, ad illarum specialem scopum attendendum est. .

110쪽

Ita plura, quae in. Epistolis S. Pauli dissiet.

lia sunt tutellectu, ex scopo Apostoli explicanda sunt, imprimis de iustificatione habet ei voeatione ad fidem, et quae adi propriam auctoritatem tuendam ad Corinth. scribit epist. II eap. XI et XII. IIue et ea pertinent, quae de ciborum diserimine et idolothytis dicuntur I, Corinth. VIII et X. Item quae II ad Corintb. V i6. Aposti ait. . .

Et si cognorimus secundum carnem Christum; sed nunc jam non norimus . . . etc. IV. Circumatantiae.

Non exiguum textibus Iumen assundunt circumstantiae historicae. Inspiciendum igitur est, quis sit libri auctor, quo tempore , quo loco, quu oeeu sione res scripta, aut peracta fuerit. Praeterea non parum interest scire, quis in libro loquatur, an Deus, an Angelus, an homo; an plures inter se colloquentes inducantur, quod saepe in Psalmis videre est. Item quae personae loquentis, vel ejus ad quam, vel de qua sermo est, suerit indoles, quia affectus etc.. Sio cum ea, quae Iudith ad Holofer-nem dixit, non sacri auctoris verba sint, sed I dimae, potest mendacium admitti, quin libri sacri auctoritas quidquam patiatur. Illud quoque, quod Aetor. VII a 6 dicitur, et contrarium videtur iis . quae Genes. Σ3, 33, et M. - et Iosue M leguntur. ita solvit Melerior Canus sGe. TheoL lib. II P. XVIII. J, ut dicat, illud noti a S. Luca ita dictum suisse, sed a Stephano, qui in longa illa