장음표시 사용
81쪽
Patres magnis laudibus extulerunt, ab aliis tamen pro Latam non fuisse , . . . quia, ut Hieronymus ait Cales.
de Scriptorib. Eccles. in Iuda j libro Henoch iamre hias est, assumit testimoniam . sed addit idem S. Docior . . . Tamen auctoritatem intusta te iam et πια meruit, ut inser Scrimuras sacras computetur ... Neque
auctoritati hujus Epistolas obesse possunt , quae ab ejus oppugnatoribus objiciuntur. Nam 1.' S. Iudas propheliam Henoch ex traditione habere potuit , quemadmodum et ea, quae de altercatione Michaelis cum Dia-holo narrat. u.ς Nihil vetat, ut partes illas ex libris apocryphis excitasse credatur; non omnia quae ita libro
apocripho continentur , salsa sunt; ei auctores sacri, cum vera reserunt, salsa non approbant. OBIicITuR contra Ocalypsin Sancti Ioannis. I.ψΤesia Eusebio lib. III cap. XXVIII, Caius scriptor
antiquissimus negat Apocalypsin esse Iibrum divinum; et S. Hieronymus in Epistola ad Dardanum testatur, eam . a Graecis non recipi. 2.ς Graeci codices inscriptionem praeserunt: Αποκαλυ ιις Ιωαννου του θεολογου. Ergo Donest Iounnis Apostoli opus. S.' Nemo hunc librum intelligit, ita ut potius seu occultatio v ari γdoberet, quam εποκαλυιις, quae est revelatio. 4.' stylus hujus libri omnino differt ab illo S. Ioannis Apostoli. RESP. AD I .m Unus aut alter scriptor, cui plures Graeci tempore D. Hieronymi adhaesisse videntur, nihil
Probat contra communiorem Patrum sententiam, ac demum Ecclesiae universalis consensum. Neque enim tredendum est, eam fuisse a Graecis omnibus reprobatam . . .
Nonnulli. ait Eusebius lib. III eap. XXV, eam repr bant, alii pero eretis et indubitatis Scri turis adjudicans. . . Ita Eusebius ipse eensuit, ita Dionysius Alexand. et Tm ilias Alexand. apud Euseb. lib. IV et VII. Ita doetis5imus inier Graecos Patres Origenes; ita postmoduru
82쪽
aliique. AD 2.m Nomen Theologi S. Ioanni optime convenit, eique passim a veteribus tribuitur. AD S. v quamvis multa sint in Apocalypsi obscura , et nonnisi conjecturis attingenda, quod etiam in aliis libris propheticis contingit: nihilominus plena sunt omnia praeceptis saluberrimis; ubique occurrunt magni- sicae Dei imagines , regni Christi descriptiones splendidissimas , terrifiea divinae justitiae exempla, at Suavissima divinae benignitatis, et specialis providentiae infideles testimonia et c. Ergo revera Apocalypsis voeari potest, seu revelalio suturorum, siue arcano aliquo modo per imagines et symbola Proposita. AD Quid mirum, si stylus dissimilis reperiretur, ubi tanta est in argumento dissimilitudo. Slylus propheticus mullum dissert ab historico vel dogmatico. Nihilominus etiam hoc novo exemplo videri poteSt, quam
vana communiter Sint eiusmodi argumenta ex styli dissimilitudine petita. Ubi aIiqui , qui sibi emunctioris
naris esse videntur, tu hac styli disserenita vim maximam colloeant, ibi alii non minoris eruditionis viri stylum omnino similem vident, idquo de Apocalypsi cum aliis S. Ioannis scriptis comparata probarunt Missus et Impus. ScAOLION. Et haee quidem dixisse satis sit in hae compendiaria institutione. Ratio enim postulat , ut hujus controversiae faciamus sinem. Caeterum, ut jam
saepius observatum est, in hac causa cum magna eruditionis et ingenii laude versati sunt viri quam plurimi, qui Scripturarum studium aggredientibus operam praestare poterunt bonam et tutam. Hos adire possunt candidati , atque ab iis Petere quae nostrae huic tractationi desunt i53. Quod Seripluris attinet, quae in Canone non sunt, da quibus autem OIim dubitatum fuit, an essent in
83쪽
Dumero Scripturarum divinarum habendae, ad ea remitti iamus quae jam in Demonstratione Christiana hrevitatis causa brevissime diximus, aut potius ad eos auctores , quos ibi indicavimus, quibus addi possunt Beliamin. de verbo Dei lib. I cap. ultimo. Natal. Aleaecanc hist. Eccl. saeculo Ieap. XII ari. I, ile rticuli II q. VI tum art. III et seq.
I. Duplex distinguendus est Scripturarum au. etor, homo scribens, et Deus inspirans; sensus igitur .Scripturae compositus est; Dei enim sensum continet et auctoris. Sensus scribentis non potest sensui divino contradicere; potest tamen Sensus Dei inspirantis illi, quem auctor habuit, longe esse secundior, sicque in sacris litteris contineri sensus, quem scriptor sacer non cognovit, nec exprimere
utenditi In exemplum addueitur illud Exodi XII
46. . . . Nec os illius confringetis . . . comparatum
cum Ioan. XIX 36. II. DuploK Scripturae sensus passim assignari solei; litteratis, qui alio nomine historicus appellatur; et mysticus , quem etiam spiritualem vocant. Sensus litteratis ille est, quem verba menti proxime subjiciunt, sive propria illa sint, sive translata. Hinc sensus litteratis iterum dividitur in proPriurn, quem voces proprie et naturaliter significant, et in myrium , νο-
84쪽
pieum, aut meu horicum, cum verba ex propria significatione in aliam mutantur. Hoc modo dicendi in omni sermone frequenter utimur, tum propter necessitatem , tum propter Ornatum et virtutem orationis. In Scriptura sacra infiniis prope sunt ejusmodi figuratae et metaphoricae dictiones; ut cum Deo
manus, pedes, oculi tribuuntur. Ut et ista . . . cu leo de tribu Iuda . . . Ego sum vitis, Mos Palmites . . . Et sexcenta alia. Quibus autem signis
propria locutio ab impropria vel tropica secerni possit, pluribus explicat Augusti lib. III de Doeteina Christiana. Sumina huc redit; illud esse improprie accipiendum, quod, si proprie ut verba sonant intelligeretur, aut sensum nullum essiceret. aut absurdum; quemadmodum et illud omne, quod cum morum honestate, aut sdei veritatibus pugnaret. Sic eum Matth. III de Christo dicitur . . .
Cujus ventilabrum in manu sua, et permun bu aream Suam etc. . . Item Matth. XIX. . . . Sunt Eunuchi, qui se φsos castraverunt, Pr Pter regnum coelorum . . . et alibi . . . Attendite a semento Pharisaeorum . . . Clarum est sensum horum locorum
litteralem esse eum , quem verba metaphorice et tropice sumpta significant. III. Sensus mysticus ille est, qui non verbis ipsis, sed rebus per verba signiscatis indicatur. Exemplum habetur in Epistola ad Galal. cap. IV 22. Hic sensus etiam i Picus vocatur, quia res sensu litterati expressa illius quae per sensum mysticum indieatur fraus, figura, seu imago est. Unde illa γρυς, haec aruit us voeatur. Differt hic sensus a litterati,
85쪽
quod non statim per verba intelligi possit, sed
supposito sensu litterati, ex eo et rebus per eum significatis tanquam inclusus eruatur: hinc mysticus, seu reconditus et spiritualis appellatur. Pulchre illud explicant Hieronoem. Ad II Ezechiel. 2 , et Gregor. n. bHomul. IX in Ezech. L Scriptura, ajunt,
est liber scriptus inlus et foris, idemque, ut in Apocalypsi dicitur NU. V. signatus. Est autem ut ait Gregor. , intus scriptus per allegoriam, foris Per historiam, intus per spiritualem intellectum, seris autem per sensum litterae simplicem. IV. Triplex iterum sensus mysticus distingui solet, allegoricus, tr Ologicus, sive moralis, et anagogicus. Allegoricus est, cum res veteris Testamenti ad Christum aut ad Ecclesiam reseruntur. Multa ejusmodi in veteri Testamento habentur, ubi Omnia, ut ait Apostolus sL Cor. X, D. , in Muris contingebant. Exemplum habet ad Galat. IV. - Sensus limρOlogicus ad mores spectat, ita dicitur a τροπος, lmodus, mores. Vide Deuteron. XXV 4. collatum cum I ad Corinth. IX s. Anagogicus, ab αναγειν sursum ducere, ea quae in hac vita geruntur, aut dicunuar, nd aeternam resert et futuram. Sic Apostolus, quae Propheta dixit de terra promissa Ps. 94. II. ad caelestem patriam transtulit ad Hebraeos ΙV. Omnes isti sensus una cum litterati hoc qualicunque versiculo comprehendi solent.
Littera gesta docet, quid credas allegoria, Moralis quid agas, quo tendas anagogia.
Notandum tamen, Patres non semper tam accurate
86쪽
hos sensus distinguere, sed subin sub allegoria
nomine omnem sensum mysticum comprehen-'derea
V. Pavea nunc de sensu illo dicenda sunt, quem Parabolicum dicunt. Magnus est in Scripturis para-holarum usus, sed nullibi magis quam in Evangeliis. Valet autem hic docendi modus non tantum ad tegendam aliquo modo veritatem, quam directe et dilucide prolatam homines prave dispositi ferre non possent; sed etiam , et multo frequentius ad rem illustrandam, ad acuendum discendi studiom, et ut ea, quae fictionum involucris teguntur, cum explicantur, altius in animo infixa maneant. Quaerunt interpretes an parabolae ad sensum mysticum Pertineant, an ad litteralem; et si ad litteralem referuntur, an ad proprium, an ad improprium, seu metaphoricum Τ Quaestio haec neque magni momenti est, nec solvendo adeo dissicilis. Parabola nihil aliud est, quam oratio a simili deducta. Metaphora autem, cum in similitudinem reso tur, tropus esse cessal; unde sequitur parabolam ad tropicum sensum non pertinere, sed ad litteralem proprium. VI. Sensus quem accommodaluium vocant, proprie Scripturae sensus non est, quia in contextu litterae non continetur, neque mysticam significationem exprimit, a Spiritu S.' intentam; sed .humani tantum ingenii scelus est, et in eo consistit, quod verba, aut facta Scripturae propter quandam similitudinem ad aliquid aliud accomodentur, quod Pro Prie non significant, neque significare debent. In ossietis de Sanctis multa occurrunt hujusmodi ac
87쪽
commodationis exempla, Dequenter etiam ea utuntur SS. Patres , et oratores sacri. Quae in hac quaestione examinanda veniunt, quinque O .' complectemur. I. Erit de sensu mystim et accommodatitio. Inquiret, an plures libterales sensus in eodem Scripturae loco dentur. 3.' Regulas tradet in investigando Scripturae sensu observandas. 4. Quaedam adjicet de studii hermeneutici subsidiis. 5. δ Novum accommodationis ηystema examinabit a recentioribus quibusdam Propositum.
f. I. De sensu 'Stim et accommodatitis.
I. Divisionem in sensum litteralem et mysticum, aut spiritualem explodunt omnes sere novarum Haeresum sectatores, neque alium esse Scripturae seu- sum praeter litteralem pertendunt. Ad hos propius, quam par esset, quidam ex Catholici accedunt, Prosani rerum sacrarum tractatores, quos crederes nihil vehementius rasormidare, quam nequid habere videantur, illius ecelestis et divinae sapientiae, quam omnes sacrae Scripturae paginae spirant. Litterae, cortici, quid dicami carnali suae scientiae, unice inhae-
88쪽
rentes, doctissimos viros, ipsosque Ss. Patres vili- pendunt ignobili iactantia, neque intelligentes, nequo intelligere valentes, quanto' ab ipsorum sicut sanis etitate, ita et doctrina intervallo distenti II. Cum autem illam quorundam sententiam arguimus nec veram nee piam, quae nihil putat in Scripturis contineri et significari, praeter id, quod
verba ipsa exprimunt: absit, ut in contrarium e rorem incurramus, et nimium indulgeamus allegoriis ac mysticis interpretationibus, relicto, aut saltem
neglecto litterati sensu; quo fit, ut cum ubique
abscondita mysteria quaerimus; non veritatem ex Scripturis eruamus, sed errores nostros mentisque
excessus in eam inseramus. Non dissitemur, plures Scripturae interpretes, in hunc errorem lapsos esse, idque adeo aliquibus ex antiquissimis Patribus vitio verti, quod nimii fuerint in sectandis allegoriis. Verum de his plura dicendi occasio occurret, cum ad argumenta adversariorum rospondebimus. Quod Theologos attinet posteriorum temporum, qui Patrum exemplum male imitati omnem in hac parte modum egressi sunt, et ad explicationem etiam et probationem dogmatum non raro interpretationes ejusmodi adhibuerunt ex ingenio confictas; nolummus nos eorum patrocinium suscipere. Erat is temporum illorum gustus. Homines disputationibus et subtilitatibus innutriti, quae simplicia et naturalia erant, fastidiebant; et cum nullam haberent linguarum originalium nolitiam, aliisque subsidiis curerent, quam fid eruendum sensum litteralem requi,
runtur , maluerunt eam interpretationis methodum
89쪽
experiri, quae plus acuminis habet et subtilitalis:
quam litterarum et doctrinae. III. Attamen non est cur hoc Patrum quorumdam, aut interpretum Catholicorum in aucupandis misteriis studium tantopere criminentur Protesta tes; ac si hac interpretandi ratione corris a suisset antiqua fides, et humani ingenii tigmentis adulterata. Nam ne quid ex fidei deposito depereat, aut corrumpatur, in Ecclesia Catholica cautum est. Non ita apud eos, qui in explicandis Scripturis proprio tantum sensu ducuntur, et impudenter genio. suo indulgent. Haec praevie attigi se sussiciat. IV. Pavea nune de illo interpretandi genere dicenda sunt, quod apud Iudaeos invaluit, pleno, ut plurimum superstitionis, vanitatis, et nugarum. Vocatur autem Cabala, quae vox a radice desumpta est, et idem significat aerremtio. Huic ut correlativum respondet traditio, quam Hebraei masera nominant. Cabala in genere definiri potest: Arcanonum et reconditorum S. Scri turae 'steriorum per manus readita, recePtaque notitia. Hujus vero Cabalae species numerantur tres RGalatino, Stato Senensi, Bonfrenio ete. Prima, quam probam vocat Bonsterius s Praesoquia in SS φ. ωρ. XXI. , Judaeis ante Christum propriam
suisse dicunti Continet vero mysticam et secretam Scripturae expositionem, non seriptam, sed ore
traditam. Hano volunt Moysen primum a Deo in monte Sinai auiaepisse, ea lege, ut eam scriptis
90쪽
9 is non consignaret, neque rudi populo aperiret, sed senioribus tantum, et sapientioribus, qui ea, quae ore acceperunt aliis iterum idoneis viris viva voce traderent; et sic deinceps perpetua serie. Patet ergo hanc Cabalam magnam habere cum mystica nostra Scripturae expositione assinitatem: quamvis modus tradendi sensus mysticos in Cabala multum disserat ab eo , quem Scriptores N. T. et Patres Ecclesiae orthodoxi servarunt. Hi sensus mysticos tradunt verbis apertis, et planis, ut siquis non intelligat, tota obscuritas ex objecti et materiae sublimitate nascatur, non ex tradendi modo. At Cahalistica disciplina tota symbolica est, et aenigmatica, non multum ab ea methodo distans, quam Pythagoraei secuti sunt, aut chemici Doctores, qui artis
suae arcana verborum involucris involvere consueverunt. In exemplum sit haec unica Propositio, quam Picus Mirandulae Comes Romae publicae defensioni subjecit: . . . Cum siet lux vectili non ἰα- centis sistit meculi lucentis, erit nox sicut dies, ut
V. Alin species Cabalae recentiorum Iudaeorum est, Plena nugis et superstitionibus. Haee Cabala in litteris, punctis et accentibus, et Scriptura ver- his ludit; et vel resolvendo litteras, vel transponendo, vel unam cum alia commutando, vel figuram, aut vim illarum arithmeticam, aliudve simile attendendo diversos sensus, et areanas intelligentias extundit. In multis sero similis est Anagram malum
et Logogryphorum artificio. Si quaeritur, quid sentiendum sit de hac arte interpretandi, non pos-