장음표시 사용
121쪽
pro nullo si ponitur. Secudo, non se uitur de particulari negativa, quaedam chimera no est homo, Einitur quidam non homo non e st no chimera. Antecedes enam versi est, cosequens aute filiitiis quia eius eo tradictorium videlicet illud,omnis no homo est non elii mera, est versi.Tertio per tale couersione no couertitur uniuersalis negatiua: haec enim vera est,nullus lapis est animal. haec aute silia nul tu non aiat est non lapis, in contradictoriu huius sit veru videlicet asciuod non sal est non apis, ill enum enim no animal lapis ese. Simili ratione paret,quoniam particularis affrma a no couertinuper cotrapositionemo enim sequitur, quida homo est ens, ergo quoddam no res est n5 homo, ante cedens enim versi est consequens vero falsum,cum sal dectu cosequentis pro nullo supponatur.Alex. dixit in comentariis huius loci, me couersionem per cvirapositione esse cu necessitate cosequentiae, cum aut fuerit hypothetica, in qua arsumentamur ab opposio cosequentis ad oppostsi antecedetis: aut fuerit categorica quae reducitur ad tale hypothetica .Haee enim homo est animal,ergo no animal
est no homo reducitur ad illa,si homo est animal est igitur si no est animal no in homo. δ: quia hievi labeo omnis homo est ens,nsi reducitur ad lupothetica,quonia si reduceretur,maxime reduceretur ad hae si omnis homo est itur omne ens est, quae n5 est necessaria per se :ideo illa omnis homo est en non potes couerti per cotrapositionem Simili ratione de secuta, di de tertia noenim possunt reduci ad hypoclamca,cuius cosequens sit superius ad antecedens, ta utraque si negama, ubi praedi- Featum no in uniuersutus subiecto. De quarta uod dicend5 quod illa est bona couerso. quonia anteeedens di essequens sunt vera. nec est versi quod subiectsi cosequentis supponatur pro nullo, nam ille terminus no ens,quod est Libiectu cosequentis, si eponitur pro aliquo ut pro ligno, quod est nonens leo, vel non ens bos, de se de aliis. Simili ratione Uttam inci posset de illa,omnis homo est ens. igitur omne noem in no homo, nam non ens sapponitur m omnibus no entibus talibus,versi debae alibi.WAdhuc occurres quia non sequitur, homo est animal, itur nullsi alal est nullus homo,de
tamen argumetum est secunta regulam, quia πα--- α α . a. - --
dictoria.' od vero no sequatur,paret,quonianullum animal est nullus homo, iupollet huic, C inolphus,& Hiberus.&ahi iuniores asserunt propositionem hane, nullsi animal est nullus h mo, qui pollere huic omne animal est aliquis homo. veluti lice,nihil est nihil, quipollet huic quodlibet est atri ita, vel omne ens est aliquod ens propterea dixerunt terminos bifariam cotraponi poco aut secundum praedicationem aut secunda con quentiam. stoteles ergo docet terminare pet blema per inspectionem ad consequentiam, de non per inspectione ad praecucat nem. intedit enim Gquod si ad a sequitur,h,ad non,bMquatur,non,a: de non s de,a praedicetur b quia de non b,praedi cetur non a Quare ad consequentiam,ix non ad praedicatione inspexit AristotelesSed hoc est con tra Alexandrum qui asserit Aristotelem intelligere per consequentiam econuerse secundum contra dictoria eonuersionem per contrapostionem,quae fieri potest tam in suppostilia,quam in pr dicativa propositione. Dixit etiam tune couersonem per contra sitionem esse cum necessitate consequentis cum aut fuerit hypothetica, in qua argumentamur ala opposito consequentis ad oppost nantecedentis: aut fuerit categorica,quae reducitur ad talem hypotheticam. igitur Aristoteles loquitur utroque modo de secundum consequentiam,& secundum praedicationem. Propterea dicedum Avi telem intelligere per coinquentiam econuerse lactam secundum opposta e tradictoria, eo uersionem per contra positionem,in qua termini contraponuntur contradictorie infinitiae non autem in qira contraponuntur contradictorie neganter de quia in illa,nullum animal est nullus homo, termini contradictorie ponuntur neganter, ideo non est conuertens illius, homo est animal,sed conuertens illius est, non animal est non homo, alioquin non solum termini mutarentur, sed quantitas. Vtrum vera haesi nullum animal est nullus homo aequipolleat illi omne animal est aliquis homo, de quando negatio tenetur c tradictorie neganter, de quando conreadactone infinitanter in Ludicris dilucidauimus: nune vera satis si dictu Aristo loqui de consequentia econuerse, in qua termini mu- tantur secundum qualitatem de ordinem, non autem in qua repostio mutat quantitatem, vel qua-htatem scutellet in casu. nam proposito illa homo est animal est indefinita, Daec vero nullum ania mal est nullus homo est uniuerialis, ni aequipolleat illi omne animal est aliquis homo, quae est unia uersalis quare conuertens erit, non animal est non homo,quae est assima uua, de indefinita, sicut sua
conuersa. Locus v I EI IN VsIEPTIN vs.
sc In contrariis autem, considerandum, si contrarium contra tum sequatur, an in ipsis consequentia sit,an econuersi,& interimenti.& comstruenti. Sumere autem & talia est ex inductione, & quantum quidem
utilis sit in ipso consequentia, ut in sortitudine & timiditate: nam illam
122쪽
TOPICORVM. GA quidem sequitur virtus, hanc autem, vitium: & illam quidem sequitur
eligendii, hanc autem fugiendum. In ipsis igitur & sic consequentia est. Contrarium enim eligendum fugiendo est, similiter autem & in aliis.
Cum expositisset laeum vigesimumsextum in contradictoriis, nune docet locum vigesimum iaptimum in contrariis, de locus praeceptiuus est, respicere ad consequentiam in ipss secundum eonistrarietatem .locus vero praeceptus est,si contrarium se uitur vel praedicatur de contrario contrarium illius praeditati sequitur vel praeda catur de contrario illius subiecti. verbi causi,Si de sertitudine prae dicatur virtus se timiditate praedicabitur vinum. Quare locus praeceptus est s aliquod praedicatum habens contrarium sequitur ad aliquod subiectum, vel praedicatur de aliquo subiecto habente contrarium contrarium illius praedicati praedicabitur de contra id GHem.& s praedicabitur, problema est e struendum: Gautem non praedicabitur, problema ent interimendum. verbi cauti,tit proble ma, virum timiditas si vitium, an non, construetur problema, quoniam sertitudo est virtus, igitur timiditas est vitium. Si autem problema sit, utrum caecitas sit ignorantiaon noti, destruetur proble-B ma quoniam visus non est scientia, igitur caecitas non es ignorantia i Aristoteles ergo primo proponit quod intendit,& diei In contrariis autem considerandum, s contrariumJ scilicet praedicatum habens contrariumssequatur c5trarium J scilicet iubiectum habens contrarium,utrum subaudi contrarium praedicati sequatur ad contrarium subiecti. de s subaudi sequatur, san in ipsis consequentias an reon tibJst consiquentia, de s subaudi sequatur secundum consequentiam in ipsis virum se quatur sc5struenti S interime Jan altero modo tania. CQuod vero ad verba attine consequentia in ipsis vel in ipse quae praeee dicitur -τὰ a ἀνωλ est quando ad oppositum antecedentis sequitur Oppositu c5sequentis, seruato eo ordine terminorum, quo consequens sequebatur ad antecedense vel sub aliis verbis consequentia in ipsis est,quando aliquod praedicatum habens contra rium praedicatur de aliquo subiecto habente contrarium, de contrarium praedicati de contrario su tecti seruato eodem terminorum ordine: ut si sertitudo est virtus timiditas est vitium, de potest intelligi in supposticis propositionibus, At praedieaticis, vi saperius Alexander dixit. Nam valet etiam, s rtitudo est, virtus est, igitur si timiditas est, vitium est. Seruatur autem idem ordo quoniam subiectum in prima ,est sertitudo,& praedicatum virtus.In secunda autem subiectu est tinuditas,quq e - traria est sertitudini, de praedicatum vitium, quod est virtuti contrarium. Vnde Aristoteles per antecedens intelligit sibiectum,vel quod potest este subiectum,& per consequens intelligit praedicatum, aut quod potest reduci ad pridicatum .de per sequi praedicari intelligit,aut quod potest reduci ad ρος-
dicari.quippe cum locus isse cui Alexander dixit: in suppostiuis, de praedicatiuis verus sit. Quo vero modo edicatum pro consequenti. de subiectum pro antecedenti accipiatur, libro Priorum satis dilucidam est. Deinde assignat ratione, per quam locus praeceptus demonstrari potest, de dicit, Sumere aute de taliaJ stilicet talia loca praecepta sest ex inductione, J quemadmodu de in iis quae fuerunt secundum contradactionem. Dupliciter enim ut diximus, regulae diale meae demonstrari solet, aut syllogisno contradictionis aut inductione, topicus quidem inductione suas regulas demonstrat, analyticus vero syllogismo contradictionis. Sumere 'etiam est per inductionem, quantum qui
dem utilis si in ipse consequentia 4 Deinde exponit inductionem, de dicit sui in Artitudine de timiditate cum illam quidem sequitur virtus.JEst enim sertitudo virtus fluanc autem vitium, J est enim timiditas vitium. Ide illam ouidem sequitur eligendum,J est enim sertitudo eluenda. Hane autem, fustendum,J est enim timinis Q enda. tune eligit regulam in exemplis assignatis, de dicit, fIn ipsis igitur de se consequentia estJ videlicet si problema es, utrum timiditas si vitium, an non, construia problema, hoc pacto sertitudo est virtus, situr timiditas est vitium. vel f problema sit, utrum GD mulatass fugienda,an non ,conseruitur problema,hac ratione sertitudo in eligenda, itur timiditas est fugienda. Cuius rationem assignat ex loco praecepto de dicit, sContrarium enim e ligendum fugiendo est modo lacus praeee ut erat si contrarium contrariti sequitur, de contrarium contrarium sequetur: quare si eligendum sequitur tritudinem fugiendum quod est contrarium eligendo, uetur timiditatem quae est edtraria sertitudini.& reddens inductionem v niuersitem, de persectam, addit. similiter autem de in aliis.J hoe est, de se de sntulis est, scilicet virtutibus de vitiis, sicut enim in sertitudine de timiditate ita es in iustitia, de in iniustitia de in omnibus virtutibus, di cotrariis ipsitum vitiis consequentia in ipsis valet. Hoe pacto Alexander intellexit o vero intelliso, sSimiliter autem de in aliisJ omnibus contrariis, non silum virtutibus de vitiis, sia in omnibus aliis . In omnibus enim aliis,s contrarium contrarium sequitur di contrarium contrarium sequetur: vi s esset pro blema, utrum album si disgregativum visus an non, terminatur per contrarium, nam s nigrum est congregamum visis, album erit di regativum ritus. aut s problema esset, utrum calidum raresici vir non,terminatur etiam per contrarium. nam si frigidum condenti calidum rareficit, dein caete-
123쪽
,i, simili ratione. Si enim ut Alexander inquit per similiter in aliis, selum intelligeret,similiter in a Eliis virtutibus & vitiis, inductis non fuasset uifficiens in omnibus. Simili ratione locus utilis est ad de struendum ut Alexander exponit, nam si problema esset utrum nigrum sit malum, an non, problema interimitur per regulam eandem aram album non est bonum, igitur nigrum no est malum. aut si esset problema virum calidum sit eligendum, an no, interimitur per eandem maximam, fiuidu non est segiendum, igitur calidum non est eligendum. Quare locus ad destruendum, & construendum utilis est e Sed occurres,quia non seqiutu prodigalitas est vitium, igitur auaritia est virtus: c sequitur,omnem hominem currere est nisum, itur nullum hominem currere est verum: de tamen arsumenta haec int secundum regulam. nam virtus & vitium contraria fiant, de prodigalitas & auaritia etiam contraria. Similiter omnem hominem currere,& nullum hominem currere esse contraria patet ,&tasium & verum similiter. Inseper album & nigrum fiant contraria, canum etiam & aegrum Lini contraria, d)tamen non sequitur, album est sanum, isit nigrum est aegrum. Uuniores non male respondent,dicunt enim ad hoc, ut cosequentia in ipsis sit utilis, requiritur primo ut fiat in e trariis,quae opponuntur eodem oppontionis modo.& sic prima instata cessat, nam virtus d: vitium opponuntur veluti medium Ac extremum, prodigalitas autem dc auaritia veluti extrema, utrunque enim excessus est, ideo cessit instantia. Secundo, requiritur ut utraque ex parte contraria stimantur Fincomplexe. modo non sic sumuntur in secunda instantia, quoniam antecedentia sue subiecta, sunt contraria complexa. omnem hominem enim currere, de nullum hominem currere, contraria dicimus complexa: veram autem de falsim incomplexa. Tertio requiritur,ut consequens siue praedicatum sequatur, vel praedicetur de subiecto per se: modo unum de albo, dc aegrum de nigro non per se Praedicantur. Alexander autenr,ut ex verbis eius patet, asscrit regulam veram esse,quando cdsequens sue praedicatum sequitur ad antecedens, siue ad subiectum proprie,hoc est ita ad illud, quod non ad illius contrarium: di sic tolluntur omnes instantiaemam vitium non sequitur prod alitatem,quin sequatur auaritiam: tasum etiam non sequitur omnem hominem currere, quin etiam aliquando staqui possit nullum hominem currere . Sanum quoque non sequitur album, quin sequi positi nigrum. Quare instantie non sunt secundum regulam aest enim regula,s unum contrarium sequitur ad contrarium propria consequutio est, & illius contrarium sequetur ad contrarium etiam propria conse quutione: ita ut si sequanir, problema construitur,si autem non sequatur,problema interimitur.
G 7 E conuerso autem, consequentia: ut bonam quidem habitudinem sinitas sequitur, malam autem habitudinem, aegritudo nequaquam, sed aegritudinem, mala habitudo. Manifestum igitur, quantam eco autem uerso consequenti i in his fit. Raro igitur econuerse accidit in con-
i y trariis, sed in pluribus in ipsis consequentia. Si ergo neque in ipsis
contrarium sequitur contrarium, neque econuersi. manifestum quoniam neque corum, quae dicta sunt, alterum sequitur alterum. Si autem in contrariis , & in iis quae dicta sunt, necesse est alteium sequi
alterum. οCum ostendisset quomodo in contrariis fit in ipso consequentia,nune ostendit quomodo in e trariis, & in quibus contrariis fit econuerse consequentia,& dicit, DE conuino aurem consequenti sibaudi aliquando fit in contrariis.& exponit in quibus per exemplum, & dicit, fui bonam quidem .habitudinem sanitas sequitur, quoniam hona habitudo sinitas est. smalam autem habitudinem,Jquae est contrarium subiecti, faegritudo,J quae est contrarium praedicat nequaquamJ icquitur. sed aegritudinem mala habitudoJ sequitur. est enam aegritudo mala habituati, & ideo non sequitur constractive per locum a conscii nriaeconuerse in contrariis hoc pacto, bona habitudo est ianiatas igitur aemtudo est mala habitudo per quae patet in contrariis fieri consequentiam ec5ue M,P fies sicut ad subiectum sequitur praedicamin, ita ad contrarium praedicati sequitur subiecti contrarium. Vnde quia ianitas quae est praedicatum, sequitur ad bonam habitudinem, quae est subiectum. est enim bona habitudo sinitas, di mala habitudo,quae est contrarium subiecti, scilicet bonae habitudinis, scquitur ad aegritudinem, quae est contrarium praedicati, quia aegritudo est mala habitudo, ideo
124쪽
Α in his contrariis fit eonsequentia re uerio. Tunc concludit, in quibus contra, ἴς, consequentiaeeonuetio fit, α dicit, ξ Manisestum i mr, quoniam econuerso consequentia in hisJ contrariis fit J quae sie se habent, ut sanitas ad bonam habitudinem, di mala habitudo ad aegritudinem .nam sanitas ad bonam habitudinem se habet,ut quid communius & consequens. Aegritudo vero ad malam habitudinem se habet, ut antecedens & in serius. Quoties i mr contraria ita se habent, in talibus ecomierse consequentia fit. de quia virtus ad selicitatem se habet, ut ianitas ad bonam habitu dinem, quoniam virtus sequitur fisicitatem. Est enim sella studiosiis, Ze selicitas virtus. de vitium ad infelicitatem,ut inritudo ad malam habitudinem, quoniam vitium est laselicitas, de vinosiis in- filix. ideo in talibus sequitur, filix est studiosus, igitur vitiosis est insella: per locum a consequentia econuerio. Tune concludit, qualis sit consequentia e numb: quae si in contrariis, de dicit, LRaro igitur econuino acciditJ consequentia Din contrariisJ quoniam non per se, sed per accidens, quoties contraria ita se hasent, ut sanitas & aegritudo, &bona habitiido δd mala habitudo. SedJ in contrariis sconmitentia in ipsisJ accidit sin pluribus.J Tunc epilogat potestatem loci,& dicit, Si igitur neque in ipsisJ hoc est neque per consequentiam in ipsis scinti arium sequimr 'contrariumJ hoe est contrarium praedicare sequitur ad contrarium subiecti, neque econuerio hoc est ne- que per eonsequentiam econuino, scilicet contrarium sitiem sequitur ad contrarium praedicati. Manlisum, quoniam neque eorum problematum squae dicta siurat, alterumJ scilicet praedicatum, sequimr alterum.J id est ad subiectum in talibus problematibus. Si autem in contrariisJ stilicet per consequentiam in ipsis saltem, contrarium praedicati sequirur ad contrarium sibiecti, necesse est in talibusJ problematibus salterum sequialterum,J hoc est praedicatum sequi ad subiectum, de non modo per consequentiam in ipsis, ut in pluribus, verum etiam per consequentiam econuetio aliquando, ac raro ut quando contraria se habuerint,vi dictum est. Propter quam autemeausam mala habitudo sequi rur aegritudinem, de non aegrinido sequitur malam habimdinem. &propter quam causam sanitas sequitur bonam habitudinem,& non econtimo bona habitudo sanitatem, Alexander non expotat. iuniores, qui ΑΒ ini sequunmr, ut Adamolphus, ct Anonymus lasinus interpres, quos etiam externi sequuntur, asserunt verbum graecum εIi et, significare bonam dispositionem corporis inrus, de extra, de ideo nisi humanum corpus dicitur intus& extra bene assectum, non dicitur bene habituatum. Sanitas autem, quae Graece est υγι Eoi, dicitur bonae cli stio intus.Et quia pars integralis sequitar ad locu ,α non econuersio: quia sequitur est domus, igitur paries,& non econverso, iam sanitas sequitur bonam habitudinem: quae est bona dispositio intus & extra. sequi rur enim, in corporis bona disposito intus ct extra, igitur ianitas, non autem econuino, quia non sequitur est bona disposuo iurus, uir est bona dispositio inrus & extra Ee ita non sequituraest cinitas gitur est bona babitudo. Ἀχἱία uod est maia dispositio intus vel extra, rivio autem,quae graece dicitur ust, est mala dispositio intus & extra, ideo mala habitudo sequitur aegriminem,quoniam sequitur est mala dispositio intus & extra gitur mala dispositio intus vel extra. Quare ea contraria quae ita se habent, ut unitas ad bonam habinidinem,& mala ha bitudo ad aegrinidinem, e vertuntur secundum consequentiam econuino. Habet autem se sua i-tas ad bonam habirudinem, ut pars integralis ad totum. Mala etiam habitudo ad aegrirudinem eo dem modo, e pars ad totum, quare quae se habent hoc pacto, secundum consequentiam econuerso conuertuntur,lioe pacto se habet virtus ad selicitatem,& in selicitas ad vitium adeo sequirur, si felicitas est virius ergo virium est in selicitas.Et licet hςc non sapiant medicinalem facultatem,tamen possunt este veritati consona, quoniam licet ad sanitatem requiratur utraque bona dispositio, scilicet ionis & extra,veluti ad selicitatem requiruntur tria bona, tamen illud quod de finitate & aegritudine dictum eu.sit pro exemplo dictum,cuius non veritas,sed mani statio requiritur: nam Alexander, adinvenit verum exemplum. Felicitas enim requirit tria bona,animi,corporis, & se nae: υ&ideo filicitas est vulus. Inselicitas vero, requis solum mala anima: ideo vitium in inselicitas. quare mutato exempla,quae se habent,ut virtus ad filicitatem,& laselicitas ad vitium, conuertuntur secundunt cosequentiam eco tio. Et ruintelligas de contrariis, quae accipiuntur aut in abstracto, aut in concreto Nam sequirur, bene habituatum est sanum, ergo aegrum est male habituatum.
Amplius sequitar,selix est studiosus, itur vitiosis est inselix.Hactenus de disputative.
18 Similiter autem contrariis, & in priuationibus & habitibus rospiciendum. Venantamen non est in priuationibus econuerso, sed in ipsis consequentiam necessarium est semper fieri. veluti visum quiadem, sequi sensum caecitatem aute, sensibilitatem. Opponitur enim
125쪽
sensus insensibiliati, ut habitus priuationi. Nam eorum, illud quidem rhabitus,hoc autem priuatio est.
Nunc declarat eundem locum praeceptum in priuatae oppositis,asseres quidd si as, netur hi bitus aliquvis sequi alium habitum, considerandum sit, si muratio illius sequatur priuationem: nam si sequitur,problema erit eos struendumi exemplum, ut ii assigneis visum esse sensum, considerandiim est, utrum caecitas sit insensibilitas: de quoniam caecitas est insensialitas, ideo visus est
sensis. quare problema est construendum.Si vero non sequitur, problema erit interimedum.exemplum, vi si assignetur viventem esse scientem, considerandum est, utrum mortuum sit ignorans, d quoniam mortuum non est ignorans, ideo vivens non est sciens. infod autem mortuum non sit ignorans patet, quoniam etiam vivens est ignorans. Vnde dicit, fSimiliter autem contrariis, de in
priuatitatibus, Achabitibus respiciendi im,J quasi dicat, quia scut in contrariis locus praeceptus est secundum consequentiam in ipsis, ita de in priuatiue oppositis. in nat tamen disserentiam, de dicit, IVeruntamen non est in priuasionibusJ consequentia seconuers J quia non sequitur,visis insensus, igitur insensbilitas est caecitas. sedi priuauue onpositorum fui ipsis consequentiam ne-Fcessarium est fieri sempera & nunquam econuerso, veluti visum quidem J necessarium est f qui sensium, caecitarem autem insensibilitatem,J hoc est, quia caecitas est insensbilitas, ideo visis
est sensus .non autem sequitur per conIequentiam econuetio. Non enim insensibilitas est caecitas.
Exponit autem qua oppositione opponantur visus de caecitas, de sensus de insensibilitas, do dicit, Opponitur enim sensius insensibilitatiJ de stibaudi visis caecitati, fui habitus priuationi. nam e tum, illud quidem habitus.J videlicet visus,de sensus, hoc autem priuatio est) videlicet caecitas,
ct insensibilitas.Causa autem quare in priuauiae oppositis non valet aliuuando consequentia econuerse,est, quoniam non reperiuntur habims ad habitum, de priuatio aspriuauonem, ut totum ad partem,vel ut pars ad totum, ut perspicuum est discurrenti per Omnia. Ied occurres nam videns est vivens, Se tamen non sequitur,ergo mortuum est caecum:nec sequitur,dormiens est vivens, igitur vigilas est momium.Nec vallar,rationale est corporeum situr irrationale est incorporeum. 1nsuper.nec sequitur,idem Socrati est idem homini, igitur aliud a Socrate est aliud ab homine. At xander dic t une in priuatiue oppositis alterum alterum sequi, Mando neutrum oppositorum non ambo priuatiue opposita, quae subiiciuntur, sequitur. Et quia vita sequitur caecitarem, de visum, de a mnum, de vigiliam, de corporeum sequitur ad rationale de ad irrationale, de quia idem Socrati, Se aliud a Socrate sub eo quod est esse idem homo continentur. deo cessant obiectiones. Est enim caecum de videns, vivens, dormiens de vigilans vivens rat male de irrationale corporeum, idem Socrati, de Plato alius a Socrate idem homini, ideo videntur obiectiones nullae. nam ut Alexander inquit nine alterum alterum in huiusmodi sequitur, quando alterum sol uni alterum sequitur,
non autem quando ambo mulin.Non enim potest quod habitus sequitur, hoc de priuatio sequi.
3s Similiter autem habituἱ & priuationi, & in iis, quae fiunt ad aliquid, utendum. In ipsis enim & horum consequentia est. Vt si tri.
plum multiplum,& subtriplum submultiplum dicitur. Triplum enim dicitur quidem ad subtriplum, & multiplum ad submultiplum. Ru sus, si scientia opinio, & scibile opinabile, & si visus sensus : & visibile sensibile. '
Eundem locum praeceptum, qualis est in contrariis 3: priuatiue oppostis, exponit in oppositis Matiue,de primo exponit locum in construendo per exemplasecunda ibi institiaJassignat instantiam. tertia ibi, Iusuper aurem ad contrarium,J exponit locum in destruendo. de prima parte inquit Similiter autem habitui Se priuationi de in iis quae sunt ad aliquid urendumJ est loco praecopto,nam ut in priuatiue oppostis loco utimur secundum eonsequentiam in ipso, de non secundum consequentiam econuerso, ita in relative oppostis, At hoc inquit, fIn ipsis enim Ae horum consequentia est,J ct non consequentia econuetio, δ: quia in relative oppositis solum in m ipsis consequentiaodeo dixit, fSimiliter aute habitui Ae priuasioni, de non dixit,Similiter aure contrariis, quoniam m contrariis aliquando est consequentia econtieris, at in priuatae opposfis, Ac in relativis,
nunquam. deinde aitat exempla, ct dicit, fui si triplum est multiplum, de subtriplum submul plum dicitu . Triplum enim dicitur quidem ad subtriplumJ rela ei de multa sum ad submuli
126쪽
A plum. incitur aurem novenarius triplus ad trinarium, trinarius subtriplus. Senarius vero mul plus ad trinatium, quia duplus. Trinarius veru submul replus, quia subduplus. RutilisJ aliud ex- exemplum est, si scientia est opinio, & scibileJ erit sopinabile.J Tertium exemplum est, ct ii visu, est sensis, & visibile sensibile est.J Quare in relati oppositus erit veluti in priuasiue oppositis.
Sed occurres, quoniam pater & filius relataue opponuntur, di simile .s: dissi nudi eodem modo ct tamen non sequitii pater est alicui sinulas igitur silius est eidem dissimilis.no enim oportet. Divicendum locum teneri, quoniam quae relate opponuntur, fundentur supra res eiusdem praedicamenti. Amphus Ac non per comparationem ad aliquid ex rinsecum. Modo paternitas fundatur in praedicamento actionis, vel potenuat activae,filiatio in re praedicamenti passionis. At actio & passio diuersa praedicamenta sunt.Ampli sequitur absolute, pater est simili ginir filius est dissimilis: sed non eum additione ad aliquid. At duplum & subduplum,triplum & subtriplum, de id genus in re quantitatis fundantur. Simile & dissimile in re qualitatis, & dato quod pater & illius fundentur in re eiusdem praedicamenti, quia supra potentia activa, tamen simile de diis imite Endantur in re imperare & Obedire. 4 Adhuc occurres,quia non sequitur, verum est completiim, igitur falsium est incomplexum i iam dictum est, ideo non sequi, quoniam verum de fessum continentur ambo sub Eomplexo,& sic non sequitur,ut Alexander dicebat.
Co Instantia, quoniam non necesse est iis, quae sunt ad aliquid, coms quentiam fieri quemadmodum dictium est: nam sensibile scibile est,
sensis autem non est scientia. Non tamen vera instantia videtur esse.
Multi enim dicunt sensibilium esse scientiam.
Haec est secunda pars n qua assignat instantiam,& dicit, InstantiaJ subaudi est contra ea,quae de relatruas dicta sunt. souoniam non necesse est in iis, quae sint ad aliquid consequentiam fieri, quemadmodii dictum est,nam sensibile stibile e enses aute non est ficientia,J di tame sensius sen- , sibi bisscienta scauli opponitur relative. Deinde soluit,& dicit, Non tamen vera instantia videtur est e,4 cuius causam alsigna de nquit. Multi enim non dicunt sensibilium esse scienciam,Jnam ut Alexander exponit) indiuiduorum sensibilium animalium sensius quidem e cientia vero,non. siquidem scientia est uniueri lium. Quare si eorum,quae sensibilia stant non est scientia,nee sensibilia scibilia erunt. Et tu haec ciuae Aristoteles, ct Alexander dicunt,intelligas, scientiam non esse sensibilium per se,sed per accidens,quatenus per abstractionem sensibilia reducuntur ad intelligibilia.
si Insuper autem ad contrarium, non minus utile quod dictum est, ut quoniam sensibile non est scibile, neque etiam sensus sciem
Nunc exponit locum assignatum esse utilem non minus ad destruendum quam ad construendum, de dicat, s Insuper autem ad contrarium,J scilicet ad destruendum' non minus utile est quod dictum est.J Hoe est lacus assignatus non minus viais est ad deseruendum quam ad construenum quod per exemplum exponit,& dicas Vt quoniam sensibile non est scibile vi nune simponiamus ex .hatione instantiae, fneque etiam sensus scientia erit J Alexander autem se intelligit In-D ruper autem ad contrariumJ scilicet ad destruendum, snon minus utileJ est,exemplum, squod dictum est, ut quoniam sensibile non est scibile, neque etiam sensus scientia in J & cum Aristote-
Rursus in coniugatis & casibus & interimenti,& costruenti. DNomtur autem coiugata quidem huiusinodi ut iusta, & iustus iustitiae,& sortia, & sortis fortitudini. Similiter autem & effectiva, & conse uatiua, coniugata illi,cuius sunt effectiva, & conseruatim, ut sanatiua,
127쪽
sanitatis: habitativa, habitudinis .eodem autem modo & in aliis. Conta Eiugata igitur talia solent dici.
Aristoteles hic asgreditur locum vi simi nonum, ubi sic procedit, quia primo ponit locum pricent ilium,& vul talem, & dicit, si ursisJ respiciendum est tri coniugatis & casibus & interi menti,& construenti,J Hoc est tam ab eo,qui problema construere voluerit, quam ab eo qui problema tiro praecelli
da sunt, exponit, quaeque graecem sei latine etiam csa rdinata dicuntur. α vult coniugata esse, quaecunque se denominatiua sunt, ut iustum, de iussus a iustitia. Haec enim coniugata sunt adinuicem de cum ipsa iustitia , a qua denominative dicunmr. Iustum enim de iustus dicuntur coni gata, tum adinvicem, tum etiam cum ipsa iustitia, a qua denominative dicuntur. Qii autem tu
stum &iustus sint coniugata iustitiae, patet, quoniam iustum dicitur facinus, quod ex iustitia est iactum. ut gressatorem decapitare. Iustus vero dicitur, qui ex habitu virtutis iustitiam habet. Quarere iustum α iustus coniugata sunt iustitiae. Illud quidem, qiua ex iustitia proficiscitur: hoc velo, Fruia iustitiam habet, ex qua proficiscitur. Ruare quaecunque eadem forma participant, de ab illaicuntur denominatiue, siue eodem, siue alio modo haec dicuntur coniugata & adinvicem,&illi sermae,qua participant,& a qua denominantur.vnde dicit, fDicuntur autem coniugata quidem huiusmodi,ut iustaJ scilicet facinora quae fiunt i iustitia, vel a iusto qui iustitiam habet, & iusti Jqui videlicet iustitiam habet.haec enim ut Alexander inquit dicuntur coniugata ad inuicem,quia partici ant eadem fornia, licet alia ratione, de denominantur ab eadem fornix, de etiam ipsi fiustitiae, J qua participant,& a qua denominantur. ζ& sertiaJscilicet facinora ct fortisJetiam dicun
tur coniugata & adinvicem, Z rc -- - - - -
ritudine,Drtis vero qtmidine. Similiter at tem dicunm coniugataJ inuicem,quia omnia denominantur sana,& filiiJ scilicet sanitati, finiussi inteffectiva,& conseruatiuad I subaudi & significatiua,ct receptiva. Omnia enim haec dicunt uti na licet non eodem modo:quoniam effectiva de conceruatiua dicuntur fana, ut causae: signa vero dicuntur sana,ut significatiua: corpora autem sana,vi receptiua sanitatis. Adhue,efictilia & con se serua inia dicunnir sana non eodem modo, quoniam effectilia dicuntur sana, fui sanati a J hoc est, ut causae effectivae fianitatis habituatiuaJ dicuntur sana, ut coni assii a s habitudinis,J quae est sa-
mi uatitia quae a Iumorinus concreta circunturtata illud,a quo denominative dicsitur. cuntur coniugata inter te, & cum nomine abstracto.& quoniam idem primo significat, licet non eodem modo & quia appellatione conueniunt,licet discrepet in fine vocum . e Ex quibus ulteriustequitur, ludit licet album & dulce idem significent quod pomum, nec inuicem, nec pomo coni gata dicuntur,non enim significant idem quod pomum imo, nec eadem appellatione vocantur. Amplius se tu rur, hominem & animal non esse coniugata, nec inuicem,nec humanitati, iket idem innaticent quoniam non denominative dicuntur de aliquo subiecto, cui inhςret immanitas qua homo dicitur,sed dicuntur praedicata per se,& ita nec denominatiua,nec coniugata.Tuc epiloga α inquit Coniugata igitur talia selent dici,J subaudi,quaecunque de ab eadem Hrma, vel propter eandem formam qua participant, denominative de aliquo iubiecto dicuntur, & appellatione conueniunt saltem aliquo modo. De istis abunde diximus in ludicris, ubi expolitamus quis sit terminus Frabsolutus, qui dicitur principale & abstractum, quisue connotativus,lu dicitur concretum, α denominativus. Nunc vero hactenus .satis enim nobis sit exposuisse,quae coniugata dicuntur.
Casus autem, ut iuste, & sortiter, & sanatiue, & habituatiue, de
quaecunque eodem modo dicuntur. Videntur autem, & quae sunt setacundum cases, coniugata esse, ut iuste iustitiae, & sortiter sortitudini. Coniugata autem dicuntur secundum eandem coiugationem omnia, ut iustitia, iustus iustum, iuste.
J Iunc exponit castis, non quidem cassis inflexionis, cunissimodi fiunt genitiin , dativus, ct id penus, qui cadunt a nominatiuo de quibus agit granimaticus c casus derivationis qui c dunt a ponunt bus, siue ab adiectivis,ut sunt adverbia,de quibus licet agat grammaticus, quatenus faciat ad a-
128쪽
Α tum orationis,& quatenus iunt partes orationis, men etiam logicus, quatenus sciunt ad veritatem propositionibus agit unde dicit. Casus aute, iuste,& sertiter & natiue,& habiniatiue,& quaecunque ecule modo dicuntur. Haec enim casus sunt,iuste quide rustes ter vero sertis: sinatiue, natiuir habituatiue, habit inii. Vnde sicut denon una trua derivantur a principalibus, ira ut Alexander in quit, casus derivantur a denominatiuis.Disserunt autem casus ut Alaxander exponit, a denomin tiuis,& principalibus, quoniam denominatiua & principalia rerum sunt significa a. Casus autem non rerum sudiectarum, sed modi actionis , vel passionis, aut cli suo A alicuius talia autem sint musice, sanatiue, iuste, & id genus. Dcinde comparat casus ad coniugata , α vult ea, quae casus dicuntur, coniugata Alesius principalibus, non autem omnia coniugata esse casus,& dicitisVidentur autem ,&vae fiunt secundum casias, coniugata esse J suis principalibus quo ad significationem, quoniam principalia res significant: casus vero, modos illarum rerum . svi iusteJ coniugatum est quo ad significationem, iustiuae, & sertiter, seritudini, Jnam iustitia & sertitudo res sististicant uste autem & sertiter modos illarum renam. Quare omnes cassis coniugata esse videntur tuis principalibus. Coniugata autem dicuntur secundum eandem coniugationem OmniaJhoc est fetu dum eandem rem sisnificatam, vel modum rei omnia,& ideo dicuntur coniugata . quoniam sub
V eodem significationis iugo coniugata, aut quo ad rem, aut quo ad modum .s Vt iustitia, iustum, iustus, iuste, J nam iustitia significat habitum viritius . iustum vero, iacinus, quod proficiscitur ab habitu virtutis: iustus autem, qui habet habitum virtutis:iuste denique sisni Mat ficinus, secundum
serinam ct modum iustitiae Actum. Quare omnia stat coniugata iustitiae, licet non eodem modo. Qua ratione fit, quae casus serit,ut sint coniugata, non autem omnia coniugata, casus sunt nam iustum & iustus coniugata sunt,quae non sunt casus.
6 Manifestum igitur, quoniam uno quovis ostenso eorum, quae secundum eandem coniugationem dicantur, ut bono, vel laudabili,& r
liqua omnia ollensa sunt. Vt si iustitia est laudabilium, & iuste, iustus, iustum laudabilium. Dicetur autem iuste & laudabiliter secundum
cundem casum . nam a laudabili, quemadmodum iuste a iustitia.
C Nune ponit locum praeceptum . nam s quaeratur ab aliquo, s laesi alicui coniugatorim aliquod accidentis, ut eligibile aut laudabile, aut bonum, aut si ibile, aut aliquid tale hortatur ut re spiciamus ad coniugata illius . nam demonstrato alicui eorum inesse, demonstabitur omnibus inester de demonstrato alleui non inesse, demonstrabitur nulli inestet vi s quaeratur, umina iustitiae insit laudabile , an non. Si aliquis demonstrauerit uni comisatorum ipsus iustitiae lauda-hile inesse . demonstrabitur omnia elle laudabilia, de propostum erit laudabile. Nam s demonstrabitur aliquid ineste uni coniugatorum demonstrabitur omnibus inesse . e Sed dubitatur,x,nia non videtur de iusto, de iustitia dies ipsum aequalite quod tamen dicitur de ipso iuste. de ru- enim dicitur aequale vel aequalis . nam iustum est aequale, iustus vero aequalis, de iustitia autem. dicitur aequalitas: est enim ius ilia aequalitas. ergo ipsum aequalite dicitur de uno coniugatorum, octamen non dicitur de omnibus. Respondet Aristoteles hoc este intelligendum consermiter conni gatum de coniugatosbi correspondenti de casum de casti. unde dicit. Dicetur autem iusseJ subaudi fictum, sα laudabiliter, 'scilicet iactum, secundum eundem casum . nam a laudabiliJ dicitur laudabiliter, squemadmodum iuste i iustitiaJ dicitur sue a iusso. Quare dicetur casus de casia de coniugatum de coniugato di principale de principali. Nam si casis dicitur de casa, de principali
dicetur principale. de de coniugato coniugatum, de econii b, s de coniugato colligatum,& vnu- quodque de unoquo ii dicetur: vi s iustum est aequale, de iustitia aequalitas: de iustus aequalis, de M iuste aequaliter dicitur. Et si sertiter aut iuste est magis de minus sertitudo, de iustatia utique est magis , minus .Et conuertinulaeus, quoniam s illa non, nec ista erunt magis de minus. stet aliacuis demonstrare sipientem in dicunt non esse dAntem quoniam s sapiens est diues, sapientia erit diuitiae: at sapientia non est diuitiae rigitur nec sapiens erit diues.Amplius, si sapiens est diues, sepienter diuiter ent: at sepienter se habere non est diuiter se habere: atur sapiens non est dies.& Alexan. hic dat regul amot semper demonstratio incipiat ab eo coniugatorum de quo ficilius potest quaesitum demonstrari et Solent seri hie dubitationes prima quia per hunc locum demonstraretur, hominem non esse animal,quoniam humanitas non est anima litas, quare nee homo erit animal. Amplius, humaniter se habere non est animaliter se habere, igitur homo non esi animal solutio patuit supra, diximus enim animal,& hominem non coniugata esse ali cui quoniam non denominative dicuntur de aliquo propter aliquam sermam, qua participent secunda, quoniam per hunc locum demonstaretur quod album non sit dulce quoniam albedo non est dulcedo, nee alia se habere est dul
129쪽
ester se habere. CAlexander innuit colutionem in si albedo non sit dulcedo. Omr album non esse Edulce inquantu albu de si albe se habere ino sit dulciter se habere,nec albu erit dulce inquantu albu de hoe pacto intelligit locum Alexan. ait enim, si capientia non sit diuitiae, sapiens non erit diues, ut sipiens alia enim ratione sapiens potest esse diues. sic etiam si albedo non sit dulcedo, nee album erit dulce, vi albu: licet alia ratione album sit dulce, ut ratione subiecti. Etiam dici potest locum praee pium este verum in illis coniugatis, quae ratione formae sunt coniugata: modo album de talee non Lint coniugata uni mae,quoniam nec albedini, nec dulcedini sed uni fissilecto. Et per hane expostationem soluuntur argumenta eorum,qui demonstrant album non posse esse nigrum, quia albedo nopotest esse nigredo. α eorum, qui demonstrant caecum non esse insensibile, quia caecitas non est insensibilitas. dc eorum ,qui demonstrant logicum non esse iustum, quoniam logica non est iustitia. ad eorii qui demonstrant iustum non esse liberale, quonia quod iuste fit,non liberaliter fit. omnia enim hae e delentur ex eo,quia non sunt haec coniugata, ratione sermae. quibus argumenta tantiled ratione sitie oti,cui insunt.
cs Considerandum autem non solum in eo,quod dictum est,sed etia
in contrario contrarium, ut quoniam bonum no ex necessitate est suave, nec malum quoque est triste. Aut si hoc,& illud. Et si iustitia est scietia, & iniustitia erit ignorantia, & si quod iuste est, scienter, & experienter est quod iniuste est, ignoranter,& inexperienter est. Si autem haec non, nec illa, ut in eo quod nunc dictum est.
Locus tr es mus praeceptiuus est respicere ad consequentiam in ipsis inconrugatis. Locus vem praereptus eli, s aliquod praedicatum habens contrarium inest alicui coniugatorum, necesse est, vecontrarium illius insit omnibus coniugatis correspondenter secundum suum modum, ut coniugatum coniugato, de principale principali,& casus casei,di locus conuertitur. quoniam si contratium non insit alicui coniugatorum iecundum situm modum consimiter, nee praedicatum inerit coniugato amo nulli conugatorum in erit.vnde darit . fConsderandum autem non solum in eo, quodJ Gnune sdictum est, Jscilicet in coniugaris,& casbus, in principalibus , sed etiam J consderandum
estJcontrarium in contra , shoe insed etiam eo derandum consequentiam in ipsis, quae se in contrariis illorum . per quae innuit locum praeceptiuum,qui est, ut in conrugatis respiciamus ad coi sequentiam in ipsis,quae fit in contrariis coniugatorum. Locum vero praeceptum innuit per exempla quae subserit ut & dicis,ut quoniam suave non ex neeessitate est bonum, nec triste quoque x necessitate est malum, J Quod ad verba attinet, per bonu de malum contraria intelligit, per bonum quidem,praedicatum,quod non ex necessitate inest suavi per malum vero praedicatum,quod non ex. necessitate inest tristi. Sunt autem bonum de malum contraria coniugata, bonum bonitati, malum vero malitiae.Simili ratione bonus de bene coniugata sunt bonitati,de malus de male malitiae. --plius, suaue suauis,& suauiter iugata sunt strauitati triste tristis de tristanter coniugata sunt tristitio Quare si claue non ex necessitate est honum,nec triste malum ex necessitate est nec tristitia ea necessitate malatia. nec tristanter se habere ex necessitate erit male se habere.& econuerio, si suave est bonum triste erit malum: de tristitia malitia: de tristanter se habere erit male se habere.& propterea subseribit, aut si hoe Js licet suave est bonum, di illiHJ erit, scilicet triste malum: ct tristis, malus: de tristanter,male: di tristitia, malitia . nuertatur enim locus. Quare locus praeceptus est, s contusatum habens contrarium dicitur de coniugato habente contrarium, de contrarium de contrario dicetur: de conuertitur,quoniam si non dicetur propostum de pro sto. Sunt qui lepunt suave de triste prosubiectis, de bonum de malum pro proicatis,ut nos lenimus. Alexan. autem legit suave de triste pro praedicatis, num autem de malum pro subiectis,quo s& Albinus facit,sed hoc non refert ad ex plum. Est tamen annotatione dignum,ese aliqua mala suauia di aliqua bona tristitia, ut Aleia quit ideo non ex necessitate mala sunt tristitia,nee bona suauia. Vti enim venere malum est, sed --.Et patitylum quasi
iniustitia erit amoranti di ii quoa nil te est,scienter & ex peracter et quod uauit te en, norater vi a
expetienter est si autem haee nonJfuerint, nee illaJ erunt. Nam dico locum conuerti in his, sui ieo,quod nune dictum est. JIn bono & suaui,& meso de tristi.
Magis enim utique apparebit quod iniuste est, experiente quam
130쪽
Impositate est, ut particulam enim, reddat cauam eius, quod proxime dixit sed potius reddit caulam euiua am taciti contra Socratem.Dixit enim Socrates iniuste factum esse ignoranter iactum,& inexperienter, lula putauit virtutes esse scienuas, & iustitiam esse scietiam, & experientiam. Propterea sequitur secundum eum,ut iniuste factum,sit ignoranter factum,& inexperienter Aristoti innuit hoe esse fessum:& qudd si falsu reddit causam, per particulam enim,& dicit, magis enim viique apparebit quod iniuste est,experient 4 & ici te quὲm inexperienterJ & ignoranter fesse leuius contrarium existimauit Socrates.Et quod ita si Alexander exponi quoniam quod iniuste fit, sponte, & ex consilio per deliberationem fi Sed quae fiunt hoc pacto, veniunt ab experientia,& λscientia igitur quod fit iniuste, potius scienter & experienter fit, quam ignoranter & inexperienter. Sed occurres,quoniam conuertam problema, si quod fit iniuste,scienter,& experienter sit: quod fit iuste,fiet ignoranter,& experieter. Dicendum,locum huiusmodi esse verum,quando alterum coitium inest alteri selum At experienter & scienter fieri inest tam iniuste,quam iuste facto. Vtri que enim fit scienter,& expetienter.
2 όν Hic autem locus dictus est prius in contrariorum consequentit . Nihil enim aliud nunc ostendimus quam contrarium sequi com
trarium. Nunc vero comparat huc locum trigesimum loco vigesmo septimo,& dicit, ΓΠie autem heu,qsetheet trigesimus dictus est prius in contrariorum consequentiis,nui fuit laeus vige usseptimus, nam hie loeus est respicere ad consequentiam in ipss,quia licit nunc consideretur contranors consequentia in coniugatis di casibus, superius autem absolute in contrariis,tamen smpliciter idem l cus est cum illo.Cuius causam assignat,& dicit, nihil enim aliud nunc ostendimus 4 in coniugatis de castas, de principalibus, s quam contrarium scqui contrariumJ secundum conmuentiam in ipss, ut v elimoseptim loco absolute fuit ostensum et Quare hie locus secundum rem coincidit cum loco vigesimoseptimo: nolo tamen te latere illud, quod Aristoteles dixit ad Alis Socratem, non Aleomnino elam. Aserit enim quod iniuste fit, fieri experienter & scienter magis quam ignoranter, de inexperienter quod non caret quaestione.Si enim ut in Ethicis scribit ipse, omnis malus est ignoras,c fit ut iniustus, qui malus est,st ignorans,quare iniuste uni ignoranter est factum,& inexperienter.Adhaec malum si propter desectum earum conditionum,quae requitiatur ad hoc ut fiat bonum, Constat autem tres esse conditiones quae requiruntur ad hoc ut fiat bonum,ut scire,velle, de impermutabiliter operati. Quare ad hoc,ut fiat bonum requiritur scire,' velletquod s ita hierit,ad hoc,o malum sat requiretur ignorantia. lsatur quod si male noranter fiet: sed quod iniuste fit, male fit, ergo quod iniuste fit,ignoranter st. Nec valet dicere, ut iuniores asserunt o innem malum ignoratem secundum cognitionem sensitivam tantumscientem vero secundum cognitionem intellectiva. Quoniam se omnis bonus esset sciens secundum cognitionem senstiuam tantum, de ignorans se- eundum scientiam intellecti m. quia si contrarium de contrario, de contrarium de contrario dicetur Sed quoniam haec quaesto moralis est, quam Aristoteles sexto libro Ethicorum disputat contra Socratem,ibi quaeratur.
c8 Amplius in generationibus & corruptionibus,& effectivis,& corruptiuis:& interimenti,& construenti. Nam quorum generationes bonae sunt,& ipsa bona sunt,& si ipsa bona simi, de generationes bonae. Si
autem generationes malae,& ipsa mala. In corruptionibus autem eco trarta: li enim corruptiones bonae ipsa mala.Si naute corrruptiones malae. ipsa sunt bona. Eadem ratio in effecti uis,& corruptiuis, quoru enim essectiva bona, & ipsa bona. Quorum vero corruptiua bona, ipsa mala.
Cum dixisset laea destructiva de constructiva quae accipiuntur a consequentiis in contra visa solute, & in coniugatis, nune assinat alia loca argumentandi quae sunt stimilia iis locis, quae sumuntur a con quentia in contrariis utilia ad destruendum de eonstruendum. Et licet iste loeus, quem assignat. st unus, tamen potest diuidi in quatuor: quoniam unus est a generationibus, alius a corruῖtionibus, tertius ab effectivis causis, quartus a comiptiuis , siue destractivis i per quae
patent loca praeceptiua: viae dicit, L Amplius, de interimenti de construenti, J sue ab eo,