장음표시 사용
131쪽
qui & interimere, & construere voluerit, respiciendum in f in generationibus,J deerit primus locus Epraeceptiuus, & corruptionibus,J& erit secundus locus praeceptiuus, &J res iciendu est in assecti uisJsetheet causis,& principiis,& erit tertius locus. Est autem me locus ut Alexander inquit γ aliqua
ratione ex coniugatis,quatenus fieri & corrumpi coniugata vidcntur formae,quae si, vel corrumpitur ut sanari sinitati mon autem proprie coniugatis, quae sunt,veluti unum,ianus,sane,quae coniugata sunt sanitati. Tunc Aristoteles assisnat loca praecepta,& primo locum. qui accipitur a generatio
nibus,& dicit nam quorum generauones bonae fiunt,& i PMJgenerata bona sunt, &J econuerio fit ipsa generata ona sunt,& generationes bonae, si autem S crationes malae Jsunt f& ips J generatas mala Jerunt,& econuerse si generata sunt mala, nerationes erunt cum nralae. Et per generati nem,ut Alexander exponit,intelligere possiimus, aut administrationem omnium eorum, ex quibus res ipsa generatur,verbi causi,ut dista,quq est generatio sanitatis,quatenus per eam sanitas ipsi sene natur. Eu aut ς dicta debita administratio cibi di pinus,& c terarum rerum,quibus generatur sanitas. Et fie. si dicta fuerit bonum ianitas, ius generatio est dictam iacere,erit bonunt:& econuino,si ipsas nitas bonum,debitam dieram facere erit bonum. Amplius,& quoniam virtus est bonum, & virtutis generatio erit bonum. Est autem virtutis generatio filiorum educatio per mores ad virtutem se rentes: & quoniam educati,quae est virtutis generatis,est bonum,&virtus, quae fi erit bonum. Aut sper senerationem intelligere possumus,non ipsim rem administrationem, qua res ipsa fit, sed ipsium fieri. Nam si bonum est ipsum fieri sanitatem,& ianitas honum erit:& si ianitas bonum,& fieri iani tatem bonum. Eadem autem ratio est de virtute.& ut de bono ita de malo est dicendum. Hic est pii mus locus praeceptus. Deinde tangit secundum locum praeceptum,& dicit, D in corruptionibus auteecontra Jest sentiedum,& exponit,quomodo econtrario,& dici si enim com times bonae, ea JErum sunt corruptiones bona sunt, Jsi autem corruptones malae, si iJ quoru sunt corruptiones,t bona,J& econuerib,si ipsi sint bona,corruptiones sunt malae di si iniis mala, comptiones statae .Exempla haec sunt, si morbi corruptio fuerit bona morbus est mala. Est enim corruptio morbi aut debita dicta,quae bonum est:& si malum est ianitatis corruptio, num est ianitas.quia indebita dicta quae est mala,corruptiua est ianitasis aut per corruptionem intelligit ipsum corrumpi, & vide seneratione locus praecepnis patet, ita de corruptione Deinde tangit tertium locum praeceptum,
α dicit, feadem ratio est in essectivis & eorruptiuis causis,& principiis, squorum enim essectii J&subaudi conseruatiua Obona,& ipsa bona quorum sunt effectrua, & conseruatim. Et econuerib, cum ipsa bona sunt,effectiva bona erunt.hic est tertius locus praece s. Deinde tangit quartum,& dicit, a squorum vero corruptura bona ipsa,Jquorum fiunt corrupinia, mala sunt. Jhic est quartus locus praeceptus. Horum duorum locorum exempla eadem sunt, ut quoniam sanitatis essectiva sunt bona, &s nitas est bonum,& econuerib,quoniam sanitas bonam,& ianitatis essectiva bona. Et quonia morbi cor ptiuum bonum est, ideo malum est morbus. Et sanitatis corruptiuum est malum, quoniam bonum est sinitas. CSed occurres, quoniam diuitiae fiunt per lenocinium, & per usuras, quae sunt mala,& tamen diuitiae sunt bomet. Vno modo dici potest hunc locum esse probabilem & non vetum, quoniam aliquod bonum ex malo fieri potest,ut sanitas,quae bonum est . aliquando fit percobustio nem,& sectionem,quae mala sunt.& haec est una Alexand. solutio. Aut aliter, nam clim Aristoteles dicit, eadem autem ratio in effectivis,& cor putas,J no intelligendii est simpliciter, sed ut ex nit,cu scribit, quorum enim essectiva bona,& ipia bona, uoru vero comitrua Nina:& ipsi mala,Jnon autem addit,& econii bscilicet quorum facta bona,horum essectiva bona. Nec aduit quorum effectiva mala,& i cta ab illis mala cluemadmodum enim ex veris semper verum, non tamen semper verum ex veris Nam ex fessis quandoq; verum sic ex bonis effictitas,n5 nisi bonum. Ex malis vero quandoq; bonu . Dii re autem generatio ab essecticis quonia generatio sinitatis ipsi sinitas est. & ii propterea in his conuertinar locus.At essectam causae sunt generationis,ctaei generatae, quae differuea re generata,ideo ex essectivis bonis,non nis bonum .ex e sectivis vero malis quandoq; bonum Siamsi ratione ex corruptiuis malis non nisi bonum ex bonis autem corruptiuis quandoque bonum, ut ex iis quae corrumpunt in ulceribus carnem malam & superfluam, quandoque bonum scilicet sinia per generationem & corruptionem intelligit omnes motus liue mutationes quae ivel quae inducunt ad non esse, siue substantiale, siue accidentale hinc accipitur causi praecepti: cum enim generatio, ct res genita idem sint, id' si genera bona est, ct res genita bona eri econuerso. Amplius,quoniam comptio unius est generatio alterius, ideo si comptio est bonum, cum sit generatio rei malae,& perditio rei bonae, im res, quae ex corruptione fit, erit malum .eSed curres adhuc, quoniam generatio furis eri bona, & generatio lupi, I rerum nocentium est bona, cum sit naturalis, & tamen fur,& lupus ,&res nocentes sunt malae. Dicendum, gener i
132쪽
A tiones naturales esse bonas,& res naturales,quae fiunt ex eis,esse bonas. Modo generario hominis est per se hominis, per accidens est generatio iuris. Similiter generatio lupi per se est generatio animalis: per accidens autem est generatio nocentis. Quare locus intelligentas est degeneratione respectu rei genitae, quae per se ex illa fit,non re e tu res,quae per accidens fit ex generatione .HAdhuc occurres quoniam non quicquid competit generationi secundum suum modum conformem competit rei genitae secundum finim modum conformem,nam senerationi terrae inest motus. Est enim generatio terrae, motus, de tamen terrae genitae non inest ipsum mobile,quoniam non sequitur,etenerario terrae est motus, uinar terra mouetur, vel est mobilis. et Arbitror huiusmodi loca non esse intelligenda nisi quantum ad pratalicata, quae competunt generat m,& generalitas, corruptioni & corruptiuis tecundum exigentiam de ordinem ad finem. vi sunt, bonum, malum,iucundum, triste, honestum,turpe,laudabis, vituperabile,de caetera id genus, de ideo cessat instantia. Adhuc occurres, quoniam videtur ex bonis quandoque malum, nam ex deo, de natura,quae bona sun fit QRS: animal nocens,quae mala Lint: igitur non semper ex bonis bonum, ut semper ex veris verum. CSolusio paret,quoniam ex deo & natura fit per se animal siue per se homo, per accidens autem fur 5: animal nocens secundum Aristotelem,quae sunt mala, vel dicendum deum dc naturam bona esse, animaliau etiam nocentia bona bonitate naturae, mala ante malitia moris. Modo non est absurdum ex bonis fieri bonum bonitate naturali per se, per accidens autem malum malitia moris.
c, Rursum in similibus, s similiter se habent: ut si scientia vera plurium , & opinio. Et si visum habere est videre, & austi tum habere est audire: similiter autem, & in aliis & in iis, quae sunt: & in iis, quae
Cirea locum triges mum secundum se Aristoteles procedit, quia inmo ponit locum praeceptiuum,deinde tangit locum praeceptum de prima parte aicit, Rursum respiciendum est tin similiabus hie est locus praeceptiuus, ut scilicet respiciamus ad smilia. Deinde tangit locum praeceptum,c cum illius exemplis, ct dieiis si similiter se habentJhis verbis dat intelligere duo, & in quibus smilibus locus iste intelligitur di dat intelligere locum praeceptum. Vult Uinu esse respiciendum ad simialia, s similiterJhoc est,s secutam proportionem fs militer se habent.J Est enim duplex similitudo,
altera, simpliciter,& haec est eorum quorum est una qualitas . est enim, ut Aristoteles ct Boetius dixerunt, num in qualitate simile,veluti ea quorum substatia est una,sunt eadem,& ea, quorum quantitas ead opinabilia deo sequitur si scientia in una plurium opinio erit una plurium, quitur, si in obnione se se habet,& in zentia idem erit. Vnde dicit quoniam subaudi similiter se habet scientia ad scibilia,& opinio ad opinabilia, ideo sequitur, s s scientia est una plurium, & opinioqetiana erit una plurium. Deinde tangit secundum exemplum, ut quoniam similiter se habet visus ad videndum I auditus ad audiendi im, ideo sequitur, s& si visum habere est videte, di auatnm habere est audire.J Et potest exemplum dupliciter exponi,vno modo intellisendo per visum visone ipsim
qua actu videmus colorata & per auditi auctitionem qua actu audimus sonos.Et tune exessum est
clarum .s enim similiter se habet visis ad videndum, de auditus ad audiendum, ideo fit, ut si visum hoc est visionem habere de re visa, si videre etiam auditum habere de sonis, si audire. Alio modo ab per vitium de auditum intelligere possiimus potentias videndi, de audiendi, de tunc exemplum est intelligendum per oppostum consequentis, hoc pacto, ut quoniam ita se habet vises hoc est potentia vitiua ad videndum,& auditus hoe est potentia auditiua ad audiendum: sequetutis visum hoc visuam potentiam habere si videre, sui auditum habere si audire.)Tune subaudi, sed audivim hoe est potentiam auditiuam habere,non in audire actu igitur nec visum hoc est potentiam visuam ha here est actu videre. I hoc modo Alexander expossit.Deinde ampliseans locum praeceptum ad O mnia, dicit, similiter autem de in aliis J est dicendum tam sin iis, Jquae reuera 'suntJ si malia quam
opianabilia: siquide scientia no incredibilis est estea cibilia, opinio asit incredibilis circa opinabilia Amplius vitiis ad viden is x tactus ad tagendu smilia sunt sed non vere,na visus per mediu aliquod diliae in lumin ad vidiau se habet:at tactus ad tuenda sine medio est Ampli sunt no vere similia,
133쪽
qiue ferundum figuram dictionis sunt similia, ut videre ad clamare, & laborare ad facere: at si ali Equis putaret quoniam clamare facere est.& videre facere aec,& quoniam laborare est pati,& iacere esse pati, hic apparenter syllogizaret ex similibus, non autem vere. Non enim propositorum similitudo rei est,sed solum dictionis. Hinc ut Alexander inqui locus, qui est ex iis quae videntur similia. sophisticus est: dialecticus autem ille,qui est ex vere similibus. Causa autem, quoniam ex vere similibus,quod demonstratur,erit verum,ex apparenter autem similibus,apparenter.
So Vtilis autem est hic locus ad utrunque, nam si in aliquo similiu in sic se habet,& in aliis similibus. Si autem in aliquo non, nec in aliis si
Hie assignat utilitatem loci di dicit, Vtilis autem est hic locus ad utrimq;J scilicet ad construen dum S destruendum nam s in aliquo similium se se habet, 4 ut puta in visu ad videndum, s ct in aliis similibus.)Sic se habebit in auditu & oliam ,& aliis, s autem in aliquo nonJ se se habebit, nee
iii ,1 e similibus Jita se habebit. Locus icitur est utilis ad utrunq;. Sed oecurres prinid quia ita se habet oculus ad corpus,ut intellectus aci animam: & tamen non sequitur, sed oculus est membrum Fcorporis igitur intellectus es membrum a mae. Amplius, ut color ad visum, ita sonus ad auditum sed color non videtur nis in lumine, igitur lonus non auditur ns in lumine.quod falsim est: quoniaetiam in tenebris auditur. Adhuc, ut particularis proposito aismativa ad paracularem propositi ne negaturam, ita uniue salis affirmativa ad uniuersalem negatiuam. Sed particularis ais atria potest este simul vera cum partieulari nefatiua gitur uniuetialis assirmativa cum vniue sali negativa. Licet iuniores variis modis respondeant,nam alii asserant locum a s mili esse probabilem, noui te semper verum,alii dicunt esse semper verum: Nos dicimus, si locus a s h si semper verus tune esse semper verum sum argumentamur a simili ex ea parte, qua sunt similia, non autem ex ea parte, qua sint iussiniis a Modo oculus,& intellectus smili ratione se habet oculus ad corpus, ct intellectus ad anima quo ad ratione perfectionis: & ideo sequitur, si oculus est petiectio corporis, ut intellectu, si periectio animae. Amplius sonus ad auditum ita se habet,ut color ad visam, quatum ad mouendum, ideo sequitur,s color mouet visum, ut obiectum At sonus moueat auditu,ut o lectum. Insuper propostiones particulares & uniuersales smiles sunt ex parte qualitatis, dissimiles vero ex pane quantitatis. Climam occines,quoniam omne argumentum es ex notiori,sed alterum similium non est alia Grem smilium notius, igitur locus a smili non est sedes argumenta dialectici. Dicendum quo vi terminorum unum simile non est notius altero vi tamen cuiusdam maximae propositionis potest alia terum smile esse notius altero vivi illius de similibus simile iudicium est. Potest autem alterum stale notius esse altero lion quidem per se,quo est simile vied per accidens quatenus est ter accidens ahquado alterum simile altero notius, ut OA acciperetur a re nobis notiori, veluti oculus est notior in tellectu quia aecipitur a corpore, quod est notius anima, a qua accipitur intellectus. Per se autem,ut
similia sun neutrum neutro notius est.
8i Considerandum autem & si in uno, & si in pluribus, smiliter se
habeant. Aliquoties enim dissonant: ut si scire est cogitare,& multa ses- .re est multa cogitare. Hoc autem non est Verum. Contingit enim plu- rira scire,cogitare autem non: si igitur non est hoc, neque est illud, quod est in uno, vi scire sit cogitare.
Iste locus trigesimustemus ut Alexader inquit est respicere in similibus secundum substantiam ad consequetiam ab uno ad multa.Nam locus praeceptus est,s in uno similium secundum sebstantiam est aliquid unum & in multis talibus erit illud. Et hoc constructive: destructive vero, si non
fuerit in multis illud,nec in uno: ut si docere unum est iuuare unum,& multos docere erit multos iuuare:aut si non hoc, nec primum .Et si unus homo rationalis,& multi rationales. Et si non hoc, nee
illud unde dicit Considerandum autem Jad consequentiam subaudi in similibus secundum sit stantiam, f& si in uno, & si in pluribus similiter se habeant, J & assignat causam, & dicit, saliquoties enim dis ant, J & aliquoties non: & quod dissonent, demonstrat per exemplum,& Scit, sut si scire est cogitare J ita ut affirmatio problematis sit, quoniam scire est cogitare, ad videndum virum hoc sit verum, respiciendum est virum, ut hoc est m vns, ita se in multis,& sequetur,
134쪽
, sut si seire in eo tare, ad multaJ si baudi simul sicire est multaJ simul scogitare hoe autem non est
verum: tingit enim multaJ simul stare,cogitare autem noJ multa simul sit igitur non est hoeJscilicet vi multa cogitemus simul, problema erit destruendum , f& ita neq; est illud quod est in uno VH videlieet, scire sit cogitare.J Si seire si cogitare multa scire smus erit multa smul cogitare quoniam autem no est multa smul cogitare, itur scire no es cogitare. Quo aute ad differentiam huius loci trigesmitertii a loco trigesin ecudO,annotatione dignum,hue locum priceptii esse,ut respiciantu, ad cosequentiam in similibus secundum substatiam s est in uno di in plum s.Sunt enim s- milia in substalia,quorum fissistatia est una:quaeq; dicuntur eadem. Vehit milia in qualitate, quoruqualitas est una,quaeq; proprie dictitur similia. Et similia in quatitate.quorum quantitas est una: u proprie diculur aequalia. Si igitur problema merit de similibus in substantia, vi virum scire si intelli gere respiciedum est, s ut est de uno,ita sit in multis, de se problema est conservidum. Si autem noest ita de multis ut est de uno problema destruendu est. Et quoniam eo tingit multa scire, de no multa inteli ere,vel cogitare deo scire non est cogitare, vel intelligere, de ita non erunt smilia secundia identitate in substantia. At locus praeeedes erit respicere ad consequetiam in similibus secutam qualitatem di quidem ex ea parie qua erant similia. Quare locus praeceptus in his est alius a loco praeceae pio in illis est enim Heus praeceptus in his ut scuti est de uno ira st de multis: locus vero praeceptus ut illis est,ut serui est de uno simili ta sit in alio simili cum de similibus idem si iudicium. Amplius, quo ad verba attine cogitare graece est latine tum scim nati,tum discurrere,& sie patet posse nos multa scire simul. it enim philosophus omnis multa, at istaeiovitati hoc est discurrere, vel
sermocinari multa simul nullus phillosophus potest. Vt enim nullus philosophus multa smul dicere
potest se nee discurrere nee sermocinati multa simul poterit Et hoe pacto exponendo, Alexand.xt mihi videtur,non displicet. Alii vero per oti intelligere interpretatur,ct se asserimi nos posise simul multa stare sed non multa intelligere,eu enim intellisere ut Alexand inquit)sit actio de exitus animae,no poterit anima simul plurius actionibus ae exitibus simul vli: scire autem potest murui uin seientia si habitus qui continetit esse multorum. Vno enim habitu pene ut ira daeam innumera sitimus: at eum intelligere ut Alexadcinquit actionem functione, ac exitum animae ad mlelligibilia nominet:& id habet nostra imbecilitas,ut ad duo simul mentem applicare nequeamus pro nus enam, et expetiyia cemitur,cύ ad unum metem applicamus, alterum, quod prius cogitabamus. e relim luimus ideo fit ut scire multa si possibile, telligere veta,no.Vt enim csi corpus sirium fertur, omnem aliam lationem extrudit: se cum anima ad seu intelligibile diligenter ac attente se applicat, omnem aliam intentionem ad aliud quodvis intelligibile extrudit. Sed haec exposito habet dubitationem quoniam quod scitur intellisitur,ct: quae sciunmr,intelligutur, ut dicitur primo Posteriorum. Igitur si eontingit multa scire, contingit multa intelligere: adhaee, s contingit scire multa, contingiescire unum igitur contingit scire unum de multa.At intelligere non possumus nisi unum, igitur scire erit uniuersalius quam intelligere,quod est contra philosophum primo Posteriorum Multa dicut iuniores pro defensione expostionis huius nos autem tutius,per c stare,exponimus discurrere, vel sermocinar de non exponimus intelligere: nam perspicuum est discurrere, de sermocinari seri no potas nisi de una aut conclusione,aut problemate: scire autem esse posse multarum aut coclusonum, aut problematum. stimus enim habitu uno fere infinita aut problemata, aut conclusiones: discurrimus autem, de sermocinamur de uno duntaxat.
set Amplius, ex magis,& minus: sunt autem eius, quod est magis i nci quatuor. Vnus quidem, si magis sequitur magis: ut si voluptas bonii,& magis voluptas, magis bonum: & si iniuriam facere malum, & m
gis iniuriam facere, magis malum.
Nunc tradit loca,quae sit muntur ex masis de minus,& etiam ex similiter se habentibus,& constractiva de destructi .Sunt aute ut Alexandanquit loca haec utilia in c&resis, siue in cominaruris, ut postea disputabimus.quia in talibus est magis S minus,& similiter se habes. Dicit aute quatuor esse, quae sunt ex magis de minus, quatuor etia ρος sent ex magis Ae minus in similibus: qui ola sent utilia
ad construedum do destruendum. Quare autem loca,quae sit munir ex magis de minus, sint quatuor, Alexad. demostra qm locus est aut unius accipientis copa ratione de uno iecundu magis & rninius.
aut unius de duo out duoru de uno,aut duoru de dii obus. Arist. itaq; primo meminit primi qui est visu de uno, talis, si qu atur de aliquibus,si alterii alteri inest,ambob' siuscipientibus magis & minus,
. oportet insit respicere si maius maiori inest ut si id O est magis inest ei quod est magis: na iac siim
135쪽
loca aecepta,& loca pric uua in speciali & dicit, Sunt autem eius,quod est magis, loci quatuor,
unus. & primus, si magis sequitur magis,Jna subaudi tuc simplex inerit simplici. E t hie est primus
lacus praeceptus,qui accipitur ex locorraeceptiuo,cui est respicere ad magis. de covertitur, quoniam si magis non sequitur magis, nee simplex sequetur simplex.Est autem iste locus unius coparationem accituentis de uno secudum magis,ut si problema quod quaeritur sit, utrum bonu insit voluptati, an non quonia ambo scilicet voluptas & bonum,magis & minus habent, oportet respicere si maiori voluptati maius bonum insit.nam si maior voluptas,maius bonum,& voluptas bonu utiq; esset Si autem n esset maior voluptas,maius bonum:nec voluptas bonu utiq; esset. Vnde dicit, ut si voluptas bonum,& magis voluptas,magis bonu.ὶ Quare cos problema, ut quonia magis voluptas est magis bonum, ideo sequitur ut voluptas sit bonii. Amplius si quaeritur umini iniuriam facere si malu in non. Ostrui irnroblema, quonia magis iniuriam faceret,in magis malum gitur iniuria facere est malum. & dicit, Et si iniuriam facere malu & magis iniuriam facere,magis malum,J quare construitur problema, quoniam si magis iniuriam facere, hi magis mala, igitur iniuriam facere est malia. F& pe magisJ Aristoteles potest intelligere maxime quoniam sequitur, si maximam iniuriam iacerest maximum malum gitur iniuriam facere,in malum. .
s3 Vtilis autem ad utrunque hic locus. nam si sequatur ad subiecti
incrementum accidentis incrementum, quemadmodu dictum est, manifestum quoniam acccidit: si autem non sequatur, non accidit. Hoc autem inductione sumendum,
Nunc assignat utilitatem loci, &dicit. Vtilis autem est ad vomque hic locus Jccilicet ad construendum & destruendum.& declarat hoc quomodo ,& dicit. L Nam si sequatur ad subsecti incre mentum,J ut ad voluptatis incrementum L accidenti quod in natur illi si ibiecto inesse,scilicet voluptatis verbi causa,ipsius boni incremetum, manifestum quoniam accidit, J hoc est mani fistum
quonia bonu quod ais natur inesse voluptati,accidit voluptati.Sequitur enim,si maior voluptas,ma aius bonum est,ut voluptas si bonum. Si autem non sequat J maius bonum ad voluptatem maiore non accidii scilicet ipsum bonum voluptati.Quare locus utilis est ad destruedum,& construenta. Deinde subscribit qua ratione locus demonstretur,& dicit. Hoc autemJ L. ut sit utilis ad utrunques inductione sumendum Jest enim inductio argumentum proprium topico. Aristoteles enim induxit in duobus exemplis,dans intelligere ita esse in caeteris. Quare loci probabilitas inductione d monstratur,ut quoniam voluptas quae circa venerea, vehementior est, u quae circa cibos di potus. si haec magis bona est, voluptas bonum erit : sed quoniam haec non est magis bonum, cum nee eius desiderium bonum si nec voluptas bonum erit. Est tamen disserentia inter magis & minus ali qua ratione quoniam si demonstramus non inesse simplex & minus,maius dest tur. si vero de urauerimus vi Alexandanquit maius & simplex inesse, minus construitur, verum de horum dili
renua postea disseredum. 4 SM-Blent plurimae instantiae. md, quia no sequitur,si homo qui est ens,potest mori,deus ciui est magis ens magis potest mori Secsio, quia non sequitur, alta est anes
mal gitur magis album est magis animal. Tertio ron sequitur,exercitium est bonum,quoniam c seruat,& sanitatem efficit & tamen maius exercitium non est maius bonum,quoniam maius exerci-tium facit infirmitatem.Qitutd,siuperabudantia diuitiarum no est magis bonu:& tame diuitae sunt bonae.Quinto,bibere est bonum,& tamen magis bibere no est maris honum. mo est malum sanitat . simili ratione & de comestione. Sexto,quia non sequitur homo est animal, igitur magis homo,est nimis antas. e Alexand respondedo asterit praesentem locum esse magis probabilem si verum, α ideo no oportet ut sit verus in omnibus,sed quia est probabilis,satis sit ut sit verus in plumbus. post mus etiam defendere huc locum,& dicere q, sit verus & probabilis.seruatis condationibus:prima, ut locus sit in cocretis,& anotatiuis,ideo no valet, homo ea animal gitur masis hom magis animal. non enim sunt termini conmatiui.Secuda,ut sit in utrisq; conotativis,& suscipientibus magis & --nus adeo non sequitur,album est animal, itur magis album est magis animal. Tertia,ut magis ac spiatur ea ratioe qua esse potest magis & minus,& respectu illius espectu cuius potest esse magis, deminus.ut quia diuitiae sunt bonum quatenus fiant instrumentum virtutum ideo tequitur, ut maiores diuitis,quae sunt magis virtutum instrumentum ,sint magis bonum.Amplius, quoniam exercitiu est bonum,quatenus conseruat sanitatem deo maius exercitium, quod magis sanitatemseruat, maius
bonum est,& hoe Pacto Alexand. defendit hunc locum.
136쪽
s Alius uno de duobus dicto, si cui magis videtur inesse non inest, nec cui minus:& si cui minus videtur inesse, inest,& cui magis.
Locus praeceptiuus mystimis luimus,est respicere ad unum accides suscipiens coparatione secἄ- dum magis deminus quoties assignatur ineste duobus. Locus autem praeceivus est, si cui magis vitidetur in se, non inest, nec cui minus :& si cui minus videtur inesse inest, de cui magis videtii rui esse, inerit. unde primo ponit lo in praeceptiuum ocum inquit. Alius uno de duobus J subiectis dicto.J Est igitur locus praeceptiuus respicere ad unum accidens suscipiens c5parationem secudum magis de minus, quoties assignatur subiectis inesse duo . Deinde ponit laesi pro eptum, de dicit. Si ijsiubiecto D magis videt Jaccides f inesse,no inest nec cuiJ si iecto minus Jvideriir inesse,inerit. s& si cui subiecto minus Jaccidens videtur inesse inest,& cuhsublact magis videtur inesse inerit, ut si de aliquo uno accidente quaeratur, quod pluribus videtur inesse vinam insit alicui missi, an non. oportet quaerere si cui magis ex ipsis videtur inesse n5 insit. na si cui magis videtur inesse no inest nee propositio inerit.Si aut e cui minus inesse videtur demostrabitur inesse, no utiq; inerit proposito. ut si B donum videtur inesse sanitati de diuitiis,& magis sanitati, & quaeratur vita insit diuitiis demonstrabimus quonia non inest diuitiis.na bona videtur inesse magis sanitati I tamen no inest: primo, quia potest alicui ad malu sanitas inesse deinde quia non bene facit,qui ipsam habet. igitur nec diuitiis in- erit. Ampiuisis exercitio quod videtur diuitiis minus bonum,demonstrabitur bonum inesse qhionia est sanitatis effictilium, erit demostratum bonsi inesse diuitiis est aute in istis unum bonsi,hoe est una praedicitum de duobus subiectis dicturr quonia de unitate & diuitiis,aut de exercitio & diuitiis.
8s Rursum duobus de uno dictis, si quod magis videtur inesse, non inest, nec quod minus. aut si quod minus videtur inesse, inest, & quod
inesse utile Liuaue,& no inest: neq; utiq; siaue ips laetit: aut si hoc,& illud.de la audax magis seriis esse videtur u prudens,de audax non est rtis, igitur nee prudens erit.
sc Amplius duobus de duobus dictis, siquid alteri magis videtur inesse, non inest, nec reliquum reliquo. Aut si quod minus videtur alteri iness inest, & reliquum reliquo.
Locus praeceptiuus. 3 .est respicere ad duo praedicata,qui insunt duobus subiectis se dum maris de minus.locus autem praeceptus ex hoc pr-eptiuo loco sumptus est si aliqua duo praedicata in-knt aliqua hiis duobus subiectis, di unum illam magis videtur laeue altera q alterii alteri si illud quod videtur magis inesse alteri,no inest, Me illud quod minus videtur inesse alteri,inest reliquo. Si autem couetio a minus ad magis fit affirmati IEst igitur locus praeceptus s duo fuerint in existetia, de duo quibus insunt,quorum quidem altersi alteri magis videtur inesse,& altera alteri minustiae si quid magis videtur ineste alteri,demonstretur non inesse es,nec utiq; quod minus videtur inesse alteri, illi in- erit. Si aut quod minus videtur inesse peculiari subiecto inesse dem5stretur di quod magis videtur in- euliari subiecto nent utiq; ipsi: ut si minus voluptas botisi si labor illam est autem bonu na volup as,igitur labor malus.& si minus qui aequus est ustus est,quam qui iniquus est iniustus est,est autenis iustus igitur iniquus est iniustus. Amplius, si sanitas magis bonum est quam paupertas mal non est sanitas bonum, itur nec paupertas malum.
87 Amplius,ex eo quod similiter inest, vel videtur inesse, tripliciter:
137쪽
quemadmodum in eo quod magis, ut in posterioribus tribus dictis lo- n
cis dicebatur: silue enim unum quidda duobus similiter inest, aut videtur inesse, si alteri non insit, nec alteri. Si autem alteri inest, & reliquo. siue duo eidem similiter si alterum non insit,nec reliquum: si autem alterum, & reliquum .eodem autem modo & si duobus duo similiter in sunt. nam si alterum alteri non inest, nec rei quum reliquo: si autem inest alterum alteri, & reliquum reliquo. ex eo igitur quod est magis &minus,& quod est similiter, tot modis contingit argumentari.
Addit nune qhiatuor locis quae sunt ex maiore de minore tria loe quae sunt ex smili. nam ad ipsa sunt in habentibus comparationem dicit autem haec loca esse tria,quae proportionem habent cu timhus praedictis, quae lunt ex minore, de maiore: dempto primo loco,eorum quae a maiore,& minore i cauia est,ut Alexandisquit, quia eius extenso no est
quo iness: unum quoddam uni demostrabatur.
mile demols ineristes smiliter illi incit. 'ua subiecto secundum magis de minus non inest ei similiter, vi u disciplina inest phi)osephis secundum magis de minus qui philosephi subeunt eadem rationem subiecti,non inerit eis similiter: de propter ea loea a famili sunt tria non quatuor quia primus locus qui reperitur in eo quod massi de minus, noreperitur in eo quod est simile de hoe xt Aristoti Amplius,ex eo quod similiter ines, vel videtur in esse tripliciteri locus dicitur, quemadmodu in eo,quod magis, vi in posterioribus dictis tribus locis dicebatis scilicet Mepto primo loco est igitur locus praeceptus respicere ad iaparationem,qui fit si- , cundum limiliter se habens: deinde ponit primum locum praecept de dicit, ssue enim boni, quiddam duobus similiter inest, aut videtur inesse 'sequitur,fs alterid eorum filo insit recJ x alterib st Is autem alteri inest ide reliquo Jverbi causa ti smiliter honores de diuitiis bona sint, aut videntur esse,sequitur si honor no si bonum,ut nee diuitiae sint bonum de si honor est bonu ut diuitii sinthonum. Amphias,s fuerit similiter obediendum legi Ae patri,si oportet obedire lagi de patri di s non est obediedum legi nee patri. Deinde dat secudum locum price umido dicit, sue duo ridem insint
similiter si alterum no is nee reliquu:s autem alterum,di reliquum.Jverbi causa s similiter iustitit inest bonum de utile: s iustitit non inest utile nee bonu is inerit. Et s alte AE ct alterv. Adhte si utili inest audere qua oportet,& timere quando oportet, si autem no inest ips utili timere qua operte nec audere quado op rtet,inerit ipsi aut f hoe,& illud nerit.Deinde dat tertia laesi praereptum: de dies feodem aut modo de s duobus duo similiter insint: na s alterum alteri no inest nee reliquo. s autem inest alterum alteri,di reliquum reliquo ineti J ut si similiter videtur forti audacia inesse, de udo ensos audacia no inest forti nee timido inerit defensio aut si timido inst de so de serti audacia inerit. Adhuc & si fortis similiter se habet circa audacia de timorem, de cotinens circa volartatem de dolore.nam de destruendo de c5struendo eodem modo in his dicitur. Sed Me res, silis cudum Epicureos virtuti de voluptati videtur bonum similiter inesse uecudum peripateticos vide tur virtuti magis bonum inesse u volii ati,i vir locus a simili vel a maiori ita erit stabilis eum apud alios sit uno modo smile de apud alios alio modo . et Dicedum D locus est firmus: na apud omnes, quado idem inest smiliter aliquibus,si uni illorum inest, de alteri ineri de si non insit alte nee alteri. de sic quantum ad locum apud sapientes nulla disierentia est. Est tamen differentia circa particulare ullaedicatum virum inst similiter,uel secundum magis de minus: verum locus no destruitur, propterne disserentiam rei particularis.
88 Amplius autem ex appositione si alterum ad alterum appositum faciat bonum vel album . in non fuerit prius . lbum aut banum, quod
. v I mi alterium ad aliud silum constructiva.quorum primus est,si aliquid additur alicui, uod non est qualerde iacit fissilectum, cui additur quale ipsum appostum erit multo prius quale.vnae dicit, s Amplius apimsitioneJsubaudi trigesinumnonsi s si praece um accipiadum, que exponi de dicit ui ad altatu appostum facia quale,vi bonum vel album, cum n5 fuerit prius album, aut b
138쪽
bonnm Jid, quodJsubiecto huiusimoda appositum est erit album, aut bonum, quale quidem, J& to-A tumJlii biectum cui additur. facit.JAmplius, si aliquid apponeretur alicui quod prius non erat dulce de dulce illud sec nullo prius quod appositum est,dulce est insuper si aliqua figura alicui apponeretur,quod pinis no erat triangulus,& triangulum illud iacit psum appositu triangulus est. Q Hvero ad verba attinet, Aristo. addit, scum non fiterit prius album aut bonum,J nam positate est, ut aliquod subiectum sit prius dulce notabili dulcedine:& addatur ei aliquis sapor parum dulcis,hie sapor facit iubiectum illud dulce in se tamen sapor non est dulcis,cu non sit notabiliter talis . aut Hrtasse addit haec verba non ad necesiitatem,sed ad expositionem si biecti, est enim subiectum cui addi
tur qualitas, nec album, nec bonum. Cum enim subiectu fuerit carens albedine,vel bonitate additur ei album vel bonum,& per talem additionem redditur album aut bonu,erit qnod additur bonii, vel alba.CSed occurres,quia motus accidens corpori, efficit ipsum calidii,& tamen motus non est calidus.Amplius,uinum accidens homin eum efficit ebriu,& tamen vinum no est ebrium .Rursus virtus caelestis accidens maletae putridae procreat animal, & tamen ipsa non est animal. Insiuper rebus se habentibus ,ut nunc, haec est vera, homo est albus, adueniente veta hoc signo omnis, fit propositio falla,qualis prius non erat,& tamen tale signum sic adueniens no est falsum .Praeterea albedo ae-B cidens parieti,facit parietem album,& tamen albedo non est alba. Rursum binarius accidens senario senarium Mest octonariti,& tamen binarius non est octonarius. CAnonymus latinus interpres aia serit ' sentem locu habere veritate,quando id quod aduenit,fuerit tota causa affectiva essectus, quo denominatur subie tim modo nec motus est tota cauc quare animal sit calidii nec vinii tota ebri ratis causa nec binarius tota cauia ut senarius dicatur octonarius: postea asterit pr sentem locum veritatem habere in appositione tamat modo motus non apponitur,ut forma animali,nec vinum homini, nec binarius senario, sed ut appostio materialis. Sed hae solutiones sibi inuicem repugnant, quoniam quod additur alicui ut forma non additur ei ut efficiens.Adhaee per prima solutionem non
delentur omnes obiectiones, quia non tertia .nam virtus cςlestis adueniens materiς putri Jς, aduenit,
ut tota causa eisectiva ct tamen non est animal Per secundam solutionem adhuc stat quam instantia,quoniam illud signum omnis apponitur appositione sermali, cum reddat propositione tarmali ter uniuersalem:& tamen ipsam non est falsium. Nec cesssat quinta instantia quoniam albedo apy sitione serinali apponitur parieti & tamen ipsa non est alba. Adinolias asserit praesentem locu habere veritatem in agentibus uni cis scilicet in quibus habetur species rei genitae:& in aduenientissi', c quae dicunt rem & no selum modum: ut dicit illud signum omne,quod propositioni aduenit ut m dus,non ut res .Et cum dicitur albedinem facere parietem album,dicit hoc esse talium, quoniam albedo non est agens faciens parietem album,sed serma: asens enim est calx, quae facit parietem album. CSed si haee Blutio esset vera,hic locus non es t utilis ad terminandum problema accidentis constructiue,quoniam nullum agens viiii cum est accidens eius subiecti. in quo producit essective aliquid siuae Deci ei& sie frustra poneretur hic locus,cii per itfium no terminaretur problema. C Plurimae aliae defensiones post uni fingi,nos tamen sequentes Alex. iii perius, diceremus locum hune esse probabilem no autem verum in omnibus. lialectici enim loci non omnes sum necessarii,& veri in omnibus.sed satis est ut sint probabiles,& veri,ut in pluribus: cum demonstrationes topicae non sint ex veris & necessariis, sed ex probabilibus.
89 Amplius autem si id, ad quod est appositum aliquid facit m
gis tale, quale erat & ipsum erit eiusmodi, similiter autem & in aliis.
Alexander legit hunc locum praeceptum quadragesimum, cum loco praecepto trigesim nono quoniam ex iis vult fieri selum unum locum. Ego autem legerem distinctE, & dicerem hune locum D esse quadragesimum .veru potest praesens locus dupliciter intelligi uno modo referendo illud pron men ipsum ad subiectum,cui fit appositio, & tunc locus praeceptus est, si aliquid apponitur alicui, reddit illud,cui apponitur magis tale: di ipsum, videlicet, cui apponitur, erat prius tale.verbi causa,si additur alicui aliquid bonum,di subiectum cui additur redditur magis bonum tale subiectu , ctu ad ditur prius erat bonum,& iuxta hanc expositionem inquit, Amplius autem s id J scilicet subiectu,
ad quod est appostum aliquid facit magis tale, quale erat, di ipsum J scilicet subiectum cui additur, erit4 scilicet dieendum thuiusnodi: nuale post additionem dicitur.Alio modo exponi potest reserendo illud pronomen piu ad id quod additur & tunc lege se: s Amplius autem ii id, ad quod est
appositum aliquid,J scilicet album vel bonum, fiacit magis tal quale erat J scilicet album magis vel magis bonum f& ipsum quod apponitur,erit huiusmodii ii ieet albii vel bonum smpliciter: & D pacto, si recte intellexi exponit Noan.& Aristoti ita intelligit,ut postea annotabimus.' quouis modo exponitur locus est probabilis, non tamen vetus in omnibus . nam s scuto secundum dimidium albo adatur album secundum alterum dimidium redditur magis album, & tamen no erat prius albu
139쪽
Addit autem Aristotelesssimiliter autem Mn aliis,Jquoniam,vi Alexandisquis ion solum in quali Eest locus ille probabilissede tiam in quam . si enim appostum maius ipsiam facit, & ipsim erit in gnum si plus ct iplum erit multum aut potest aliter intellisi,ut non ad alia pridicamenta velit se cum extendere,sed ad alia eiusdem,ut sit sensis,ut no si tum de albo & bono verus praesens locus, sed ssimiliter de in aliisJ scilicet qualibus,& si locus est probabilis no verus ntellige non omnibus,sed similiter & in aliis pro maiori parte.Si locus est verus, intellige sed similiter & in aliis omnibus. placet autem mihi ut intelligatur similiter in aliis qualibus,& non in aliis praedicamentis a quali, nam Aristoteles postea loca haec duo vult esse intelligenda in iis,quae suscipiunt magis & minus, quae no possint reperi usi in qualibus, verum utroque modo Alexxander exposuit.
so Vtilis autem non in omnibus hic locus, sed in quibus ipsius in
gis incrementum accidit fieri. Non tamen locus iste conuertitur ad destniendum .nam si non facit,quod appositum est, bonum: nondum manifestum si ipsum est non bonum.Bonum enim malo appositum, non
ex necessitate bonum totum facit nec album nigro, nec dulce amaro. E.
Nunc exponit utilitatem horum locorum,& primo exponit in quibus praesentes loci veritate, aut probabilitatem habent:& dicit, utilis autem non in omnius,Jtali cet praedicamentit hic locus, sed in quibus ipsius magis incrementu accidit fieri. Jut in qualibus,in quibus accidit incrementum ipsius masis Et sic patet recte exposirum esse superius similiter & in aliis,hoc est in aliis qualibus,quoniam in solis quabbus eii incrementum ipsius magis. deinde ostendit ad quid locus iste valet.& dicit, non tamen locus iste conuertitur ad desiniendum quod exponit, & inquit, Ona si non facit quod appositum est bonu,Jhoc est,si id,quod apponitur alicui subiecto non facit illud bonum, nodum manct-stum ii si ipsumJscilicet quod apponitur, est bonum,Jecce quod per pronomen f ipsumJ Aristoti
intellisit ipsum appostrum,non aute ipsum subieetrum:& sic rapositio Alex. sit perius assignata esto ptima:& statim exponit,quod dixerat & dicit, bonum enim mala appositum,nora necessitate
num totuJi abiectum iacit,J& tamen ipsem, quod aptonitur est bonii. nec albumJ appositum m-gro,Jiacit ipsum subiectum nigrum esse album,& tame ipsium quod apponitur, est alta, nec desceJappostum amamJex necessitate facit subsectum amarum esse dulce, re tamen ipsum quod apponiti atur,est dulce.Igitur no sequitur,destructiue, bonum additur ipsist, subiecto,& no facit.b, nu. t tu a,non est bonum. c sequitur,a, alba additur,b nigro,& no tacit,b, album, itur,a,non est alba. Quare patet locum praesentem non ciniem ad destructam.vnde Alexanae expones haee loca dicit. sunt autem praetacta loca istum ad costruendum utilia,quia no ad destruendum. non enim sapp natur aliquid alicui ct non facit illud album,aut dulce,aut albius, aut dulcius, illud quod apponitur,no erit album aut dulce.pini enim mellis abjnthio permixtum, no facit absynthiu dulce:no tamen propterea mel non erit dulce.Sed neq; s dulce vinum mistu i ierit cum melle: & no facit totum taliarius iccirco no est totum vinum dulce. quibus vero locus praesens vulis sit, etia Alexanci exponit, de dicit praesentem locum non in omnibus esse utilem,sed in his,quibus contingit fieri accrementu maioris: quoniam no omnia magis & minus recipiunt. nam lilabitantia substantiae addita no est masi vel minus iecirco no in utilis locus in substantiis.Nihil enim appostum substantiae, facit ipsam substantiam magis Et quoniam accrementu ipsius magis in iis fit,quae iam sint tali ut dulcia, quae diesciora erant,calada calidiora,lice autem sivit qualia,qualia enim recipiunt accremennim ipsus magis:
ideo loca utilia sunt solum ad ea quae sunt secutam qualitatem. Quod vero ad verba amnet, Ari. ii dicit, bonum enim malo appositu non ex necessitate bonum totu iacit: ixit enim sic, quonia potest quod aliquado est magian bonum,appositum paruo bono,facere totu eligibile ut visus paupertati apposita .Eligibilis enim virius est,quanuis fuerit cum paupertate.Non tamen omne bonum malo appositum bonum totum efficit. Diuisiς enim morbo appositae non faciunt totu eligibile. Vnde locus potest intellsi, si alterum alteri apponeretur non existentimo bono aut albo:& facit album vel
bonum, sum appositum est album aut num.verum de his satis.
si Rursum si quid magis & minus dicitur,& simpliciter inest. Quod
enim bonum,aut album non est, neq; magis,neque minus bonum,uel album dicetur. Nam malum de nullo magis,vel minus bonum,sed magis malum, vel minus dicetur.
Secundum Alexand hic locus est quadragesimus, quonia de duobus prioribus iacit unum tantu
140쪽
s siquid magis& minus diciturJaltero ut magis album, aut niagis dulce, & simpliciter est, icilicet album vel dulce. Probat hunc lacu, & dicitdquod enim bonum aut album non est, neque magis,neque minus bonii. vel album dicetur. Nil enim no participans de aliquo,dicinu de ipso magis ,aut minus haberer ut lino participat de albo,neq; magis aut minus aliquo album:& hoc subdit, fila malum de nullo magis aut minus bona dicitur,sed magis malit, vel minus dicetur.J Quare si quod no participat de aliquo, nullo secundum hoc est magis aut minus, sequitur per locum ab apposito,quod est magis vel minus aliquo, ut smpliciter illo participet. Quando igitur quaerimus,s inest alicui aliquid eorum,quae recipiunt magis,& minus oportet considerare si propositum sit aliquo secundum hoc, quod quaerimus, magis autem minus. Si enim aliquid talium inesse ipsi demostrabitur,ent demonstratum, quonia &si simpliciter ipsi inest ut si quaeritur vim sanitas sit magis eligibilis vimit sequitur statim ut virtus sit eligibilis. Et si quaeritur utru pallium sit minus album nive, equitur statim ut pallia sit album . e Sed videtur habete instantiam hic locus,na terra leuior terra dicitur,& paupertas eligibilior morbo, quae v tamen non dicitur eligibilis. Dicedum ut Alexandi uit nec terram Proprie dici leuiore terra sed minus grauem, nec paupertatem magis eligibilem morbo,sed minus ineligibilem.Quoniam minus
9Σ Non conuertitur autem hic locus ad destritendum. Multa enim eorum,quae no dicuntur magis simpliciter sunt' homo enim non diciatur magis,aut minus,sed non propter hoc non est homo.
Nunc in nat utilitatem huius loci di dicit, Non conuertitur aute hie locus ad destruedum, J cuius causam assigilat,di dicit, multa enim eornm,quae no dictatur magis sunt simpliciter. homo enim non dicitur magis aut minus sed no propter hoc non est homo.J& cii dicit homo enimJpro Socrate intelligit aut pro Platone na Plato nodicitiar magis aut minus homo, & tame dicitur homo.Quare si aliquid non recipit magis & minus,no sequitur,ut non sit simpliciter . nec sequitur, si aliquid lim pliciter est hoc esse di magis & minus aliquo. Nam si statia no recipit magis & minus, nee aliquod c quantorum ut patet in praedicamentis,& tamen aliquis homo est simpliciter homo,& aliqua quantitas smpliciter quantitas. CEt occurres, quoniam Aristoteles tibiae caelo dicit,non sequi si aliquid est grauius vel leuius Ut sit smpliciter graue aut leue. Et dicedum Arist ibi loqui de graui ct leui nAperiecto ted in fieri Ideo non est sibi contrarius. Et si adhue dices ψArist. in praedicamentis ait, si
quis contristatus sat iracundior non dicitur iracundus re se videtur sibi contrarius. Dicendum Aristotelem per iucundiorem intelligere, minus mansuetum.Modo verum est,si aliquis fit minus mansuetus, quod hic non ita sit iracundus:nis improprie.
93 Eodem autem modo considerandum est,& in iis, quae secundum
quid,& quando,& ubi sunt. Nam si secundum quid contingit, & simpliciter contingit. Similiter autem & quando & ubi. Nam quod simpliciter est impossibile, neque secundum quid, neque secudum ubi, neque
Locus praeceptiuus quadragesim secundus, est respicere ad secundu quid partis, & temporis, &Ioci,& caeterarum proprietatum,quibus aliquid confingit inesti alicui: & hue quadragesimusecundum praeceptiuum locu proponit Arist.& dicit, Eodem aut e modo cosderandum est, ct in iis quae sunt secundum quid Jstilicet alicuius partis, &Jin Iss proprietatibus quae sunt secundu quandonoc est secundu determinatu tempus, &yn iis proprietatibus,quae siunt secudum Dubi J hoc est secti dum
determinatu locu .Sunt & aliae proprietates,ut secundu sentes,quas oes Arist. vult intelligere, hic est locus prςceptiuus qradragesimusse lidus ut puta respiciendii ad proprietates, quibus aliquid determinatur parie,aut tempore,aut loco, aut personis. Quod ad verba attinet,dixit, eodem autem modo consiactandu,Jquia cum dixisset locum constructiuisqui est a maiori & minori.vt s aliquid est aliquo magis aut minus,hoc est simpliciter est,nune sicuti similitudinem habens aliqudim cum praedi- o loco ponit iuxta eum praesentem locum qui est, ut respiciamus ad id quod est secundam quid, &ad id, quod est secundum quando & ad id quod est secundu via.Nam scuti quod magis alicui inest, ct simpliciter illi inest, sic di quod sectaum quid alicuitnest, aut secundu quando,aut secundum Vbi,