장음표시 사용
141쪽
1 hic locus eum praecedem assini- E
s addito contingit J ineste ill :e illi,verbi cauti, videtur simpliciter inesse illi. Diuit igitur feodem modo
talem habet. Deinde assisnat locum p ceptum αdicit
cundum quid qui secundum partem, f& timpliciterini Ls animal contingit videre secundum quid, quoniam secundum oculos, f& similiciterJ nullo addito
animal contingitJ udere.Sequitur enim,animal secundum oculos contingit viaere ergo animal eontingit videre. Amplius semitti animal secundum qui scilicet secundum aures contingit audire, istatu ranimal eontingit audire.Praeterea sequitur Socrates secundum quid contingit esse crispum, quia se dum capillos igitur Socrates contingit esse crispus, similiter autem di quando, Jquoniam sequi tu Socrates contingit aegrotare aestate ergo Socrates cotingit aegrotare, α id quoniam sequitur, Plato contingit legere in lacio igitur Plato eo git lepere. Amplius sequitur, corpus contingit in se ro, ergo corpiis contingit esse. Dcinde probat hunc locum per consequentiam econuisti, scilieri ab opposto consequentis, quoniam s non sequitur,animal contingit videre secundum oculos, is tur animal eontingit videre, cum optositum consequentis sit, animal non contingit videre, quod
aequipollet illi animal impossibile est videre. tune sequemr, animas imposistile est videre, it Manimes non eontingit videre secundum oculos, quod est oppositum antecedentis, unde cicit,snam quod simpliciter est impossibile J de hoc est aequipolles opposito consequentis neque si n-.s dum quid . neque secundum ulla, neque secundum quando contingit. J quod est oppositum ante cedentis. Ex iis verbis colligitur Actotelem praesentem locum praeceptum non possiisse in propo stionibus de ineste. quoniam non sequitur Anthiops es albus sicudum 'dentes, igitur in albus. sed bene sequitur, AEthiops contingit esse albus secundum dentes igitur AEthiops contingit esse albus quoniam licet necessario si niger simplicite cocingit AEthiopem intelligi album, veluti ut Porphiarius dicit contingit eomum intelligi aluum,di cygnum nigrum. Igitur locus habet veritatem in ri positionibus de contingenti inesse. Alexand. videtur velle ut sequatur alecundum quid inesse ad simpliciter contingere melle. quoniam sequitur,ansmal secundum oculos videt, igitur animal contingit videre quoniam si non sequitur impossibisse erit animal videre,quare non videbit si dum oculo Te ita vult locum praeceptum esse si aliquid inest alicui secundum qiud ut secundum tuum, ves locum. vel tempus vitidem positi inesse,non autem quod eidem insta verba tamen Aristotelis sunt de eo tingenti: tam in conuetia quam in conuertente . verum de re hac postea disserendum.
Instantia est, quoniam secundum quid quidem sunt natura sti
dicis ut liberales, vel casti. simpliciter autem non sint natura st diosi. Nullus enim natura est prudens. Similiter autem & quando contingit corruptibilium aliquid non corrumpi, simpliciter autem non cotingit non corrumpi. Eodem autem modo & v bi: expedit enim tali victus obseruantia uti, ut in morbosis locis. Simpliciter autem non e
pedit . Adhuc autem ali ubi unum tantum possibile est esse, simpliciter autem non possibile est unum tantum esse. eodem autem modo &
alicubi bonum est quidem patrem sacrificare, ut in tribalis, simplici uter autem non bonum. At hoc quidem non ubi significat, sed quibusdam, nihil enim refert ubicunque sint. Vbique enim erit eis binum in tribalis. Rursum expedit quidem medicari, ut quando aegrotat , simpliciter autem, non. An neque hoc quando significat, sed in eo: quod asscitur aliquo modo. Nihil enim refert quandocunque dummodo sic affectus sit.
Nune Aristoteles instat contra lorum.& ostedit eum non non esse verum ui omnibus.Et pruno
instat contra secundum quid , ct dicit, s Instantia est, quoniam J aliqui homines bene natis iucundum quid fiunt studiosi, J quia D natura J fiunt tales, sui liberales vel casti, simplicitar autem naturano sunt studiosi JAlexander corrigit scripturam,& dicit verbum naturaJ superfluum esse. Nam quinatura sunt casti ves liberales, secundum quid sint talis: & non sequitur jum natura casti, ves labaa-
142쪽
Λ les, igitur simi easti, vel liberales: quoniam licet sint tales natura, possunt flagitiose ut Alexander in
quit educari. Et ita qui sunt casti, vel liberales natura, educatione erunt illiberales, & libidinos .asii gnat causam, quare non sequatur consequentia, videlicet hi sunt natura casti, vel liberales igitur easti vel liberales. & eauia est, quoniam oportet simpliciter studiosum vel liberalem vel castum, prudentem esse,ut quinto ethicorum dicimn nullus enim natura est prudelis,4 sed usii, & educatione in pndis. Ideo nullus natura studiosiis, erit simpliciter studiosus. Et licet Alexander corrigendo ver
,J ut tempore augmenti scontangit corruptibilium aliquid non corrumpi,J tempore enim quo via
uentia crescunt,non corrumpuntur: vel saltem contingit ea non corrumpi simpliciter aute non contingit non corrumpi, O quia omne corruptibile ne uario corrumpetur,& aliquando quide ut Ale-- r-- sit non spirare aliquod animal eoru quae spirativa simi, contingit, non tamen simpliciter, Tertio instat contra ubi, Se dicit, feodem autem modo de ubi hoc est contra ubi contin-xander addit, non st
non intrare. 1 ercio instat contra vos,oc vicit, le
git inuare & hoc exponit & dicit expedit enim tali victus obseritantia uti ut in morbosis locis, sm-Bpliciter aute non expedit item instat cotra idem,& dicit, adhuc autem alicubiJut theatrofvnu tantumJscissicet homine possibile est tae,simpliciter aute non risimile est este unu tantuJhomine quonia de necessitate mas, ct scemina slint: ex quibus perpetua sit generatio.Tertio instat cotra idem, dicit eode aut e modo & alicubi bonu est quide patrem nterficere,&eum diis immolare atq; ficare,ut in Tribalis, simpliciter aute no bonu J tabulantur quida Tribalos populos esse,qui bonitate coplexionis atq; natura: no moriuntur,nisi a filiis interimantur: & ideo in nis erat sacrificium interficere patres,cu peruenissent in decrepita Gate. Sed re vera Triballi populi Thraciae sim qui ad Istruvsclue se diffundunt. in his enim patres sacrificare moris fuit: nec solii apud hos, sed etia apud multas nationes execrabiti ritus fuit ad aras seoru deoru homines immolare,ut Gallis Diti, arurno Scythis, in Taurica regione Dianae. Sed quonia Aristoteles usus est gentibus, ac populis pro loco in hae instantia,corrigendo se inquit, an hoc quidet scilicet verbia in Tribalis, no vlai J hoc est non locum significat, sed quibusdam J hoc est sed gentes apud quas id moris erat sacrifieate patres, significat. Et quod significet gentes, rebat, dicit, nihil enim resers quo ad ustim sacrificandi patres fviacuque
sintJTriballl,quonia siue sint in Thracia, siue sint in Italia subique enimJ terrarum erit ess bonu acrifieare patressin Tribalis: Duia mos erit getes,non loci. Deinde assignat aliam instantia cotra quan-CO, & dicit, Rutium expedit quidem medicari hominem ut quamis aegrotat,simpliciter aute nonJexpcdit sed quoniam hoc exemplum potius respicit personas quam ipsum tempus, ideo corrigedo se dicit, an nec hocJveinu lauando aegrotat, quando lignificat, sed in eo corpore humano, quod afficitur aliquo modoJ morbi,ut sebre, aut vulnere, aut aliquo id genus. & hoc probat, & inquit, nihil enim resertJquantii adactum curandi, quandocunq; fiat talis actus in corporibus humanis: dummodo Jhomo siclicilicet tali morbo sit affectus.JErgo istud exemptu no erit cotra quado, sed cotra persenas. ut sit sensiis,hic homo es morbo assicitur,curatur, itur hic homo curaturbo enim sequit.
84 Simpliciter autem est, quod nullo addito dicis, quoniam sonu est aut cotrarium: ut patrem sacrificare non dicis bonu esse, sed quibusdam bonum esse. Non igitur simpliciter bonum. Sed deos honorare bonum
dicis, nihil addens. Simpliciter enim bonum est. Quare quod nullo addito videtur esse honestum, vel turpe, vel aliquid talium, simplicitero dicetur.
Cum dixisset instamus contra praedicta loca, nune declarat quid est esse smpliciter, ut essenderet praedictas instantias, ut Alexander exponit este recte dictas. Quoniam hic locus non ut verus in omnibus ab Aristotele est assignatus, sed ut probabilis, quoniam ad construendum est huius loci ut Alexander inquit probabilitas: non autem tu omnibus veritas. Declarat igitur quid si simpliciter este,& vult simpl citer illud esse,aut dici, quod sine additione aliqua dictum verum est, ut adorare deum bonum est,ut enim hoc sit verum, & bonum,nulla indiget additione, nec partis, nec loci,nec temporis nec modi, nec petionae. Quod autem indiget additione ut sit verum, hoc non est simpliciter iccirco, aethiops non est simpliciter albus, quoniam sine additione non est verum hoc scilicet aethiops est albus. nam proposito hoc videli cet secundum dentes,verum fit. Vnde dicit, Simpliciter autem est, Matit,b ut bonum aut malum, Huod nullo addito dicis,quoniam est bonum,aut contra
G,Jhoc est malu. Quod enim est sine ata to bonu hoe smpliciter est bonu,' quod per se mouetur
sine additamento hoc simpliciter mouetur:quod aute indiget additione, ut vere dicatur moueri, hoc
non simpliciter mouetur:quod enim vera est per accides moueti mpinibile est de eo praedicari vere
143쪽
moueri sine additione. Aristoteles aute assignat exempla,ct dicit, sui patrem facessem no dies, bo Etium in cilieri simpliciter sed quibusiam Jscilicet tribalis dicis Dbonum esse.non igitur simpliciter bonum. at deos honorare bonum dicist absque addito, nihil addens, simpliciter enim bonum est. JTune concludit quas generatim quid sit esse simpliciter o dicit, square, quod nullo addito videtur esse honestiim, vel turpe vel aliquid talium,J hoc simpliciter dicetur es 4 Vsiis est aute Aristotele,
ut Alexander annotaui loco veri de falsi,malo de bono. si ioniam simpliciter esse, non solum dicitur in propositionibus,sed in rebus. Coincidunt autem simpliciter esse, de secundum quid esse in quibus dam, nam animal videns secundum oculos, dicitur simpliciter videns, de audies secundu aures sim pliciter audiens. Hoc autem ideo, quoniam videre de audire non insunt animalibus, nis propter tales partes. quia vero album inest homini non solum propter dentes, sed propter alias partes: ideo no quitur, thiops est albus secundum dentes Igitur ςthiops est albus. CSed quaeres vim a secundu quid inesse, ad smpliciter inesse, si consequentia necessaria an non, sed probabilis tantum, de non vera in omnibus. Aristota libro elenchorum ponit paralogismos, qui peccant ex eo quia syllogi rat i secundum quid inesse ad simpliciter inesse Hie autem cum assisnasset locum,mox addit instatias,ut ostenderet locum non esse verum ut Alexander inquit sed probabilem. et Circa hanc questionem iuni res varie loquuntur,veru quod ex primis Aristotelis vertas apparet, est,quod in propositionibus con F ingentibus ab ipsis contingere inesse secundum quid, ad contingere ines la simpliciter, locus de consequentia non solum styrobabilis,sed ver de necessaria.& hoc probauit Aristo accipiendo oppositum consequentas, At inferendo oppositum antecedentis,de hoc ampliando ipsim contingere no i
him ad quod non est,& potest este, sed ad quod potest intelligi esse, ut porphyrius ampliauit: qui ac
serat nigrum accidere corvo,quia contingit coruum esse album,quoniam potest intelliat albus. Unde sequitur, ohaops contingit este albus dentes, situr thiops contingit esse albus. nam si necessario est niger,contingit eum intelligere album. Ideo si non cotingit eum esse album impol sibila,erit eum esse
album,& se non poterit intelligi esse albus. Ampliatur enim impossibile, non solum ad id quod non est nec potest esse,sed ad id quod non potest intelligi esse. Secsidum quod apparet ex vobis A lex an dii est quod ab inesse secundum quid, ad cotingere inesse smpliciter, etiam locus, de consequetia est vera de necessar a. nam sequitur, hiops est albus dentes, igitur contingit thiopem esse albu I hanc probauit Alexander eodem modo,ex opposito e sequetis inferendo oppostum antecedentis,etiam amplificando contingere di impossibi bile ut supra.Tertio diei etiam potest vi in propostionibus de inesse,& non in propositoninus de esse ab inesse secundum quid ad inesti simpliciter consequentia est vera de necessaria. Nam sequitur, thiopi inest album secundum dentes, igitur thiopi in in al- G mina m impossibile est aliquid inesse parti quin inst toti. Non tamen sequitur de es quonia non sequitur,ςthiops est albus dentes, vel xthiopi inest album dentes igitur phiops est albus. Q uarto diaco ab inesse,vel esse secundum quid ad esse sinpliciter consequentiam esse necessariam quando pi dicatum mest subiecto nulla alia ratione, nis propicr illud quid aut partis aut loci, aut temporis, aut alicuius id genus moniam sequitur animal est videns secundum oculos itur animal est vides. Sia militer se uitur,animal est audiens secudum aures. itur est audiens Quinto dico ab inesse secutam quid ad est e simpliciter consequentiam esse necessitam,quando ipsum secundum quid contrahit ad partem in modo di ipsi im simplic ter ad totum in modo. quoniam sequitu homo albus est animal. itur homo est animal. etiam sequitur,Socrates fuit interfectus ab Atheniens s. igitur fuit interse cius. Et sequitur,Plato imit in Latio gitur Plato legit Et sequitur Ni hus sitit aegrotus aestate proxima, itur fuit πrotus.Sed ad cognoscendu quado hie locus si sephidicus,&quado dialecticus antimaduersione dignum, quod quando praedicatum aliquod cum determinatione aliqua compositum in si alicui subiecto ratione sui, tunc locus erit dialecticus: quoniam sequitur, Plato est homo philosophus igitur hominis: sequitur, homo est animal capillatum igitur est animal. Q iado vem iniit aut ratione determinationis, veli ratione utriusque,tune locus erit sophisticus. Quia non sequitur,Socra-- lites est homo mortuus igitur Socrates est homo. Nec sequitur,chymera est ens fictilium, igitur chy- mera est ens. Possunt etiam adduci instantia Wiae ab Aristotele sunt inductae in textu. Ex iis patet Aristotele in praesenti textu primo demonstrasse ab inesse sectatam quid, ad inesse simpliciter, in contingentibus prepostionibus locum esse verum,& probabilem. postea per instantias demostrasse ab ineue seeundum quid ad inesse simpliciter in propositionibus de esse locum no esse verum de neces.sanum in omnibus. quod vi Alexander inquit) patefecit exponendo ipsum simpliciter esse. e sed
contra primum adhuc occurres, quoniam est regula prioristica, quando ad antecedens contingens sequitur consequens contingens, ad antecedens esse,sequetur consequens tae: semper enim antecedente posito in actu, sequitur consequens poni in actu. In contrarium est Themistius de eius ratio, ruoniam bene sequitur, si contingit Dionem natare, coni sit Dionem bene natare. Et tamen po- to antecedente inesse, non sequitur poni consequens inesse. Non enim sequitur, sed Dion natat, igitur Dion bene natat. CPropterea dicendum regulam Aristis. non esse illam, quam diximus, sed est haee, quando ad antecedens esse equitur consequens esse,ad antecedens positae sequitur conse-
144쪽
A mens pome sequaear enim,s Dion nata igitur Dion bene natat.quare sequerar,si cotingit D.
nem natare, contingit Dionem bene natare. Econuerso regula fallit, quia non sequitiar si ad anteee dens possibile inuiciu consequens possibile, ut ad antccedens esse sequatur consequens esse propter instantiam,quam attulit Themistius. Verum de re hac quocndum est in libris Ptior v. Quod ν
a particulariter, distinguitiis contradecundum quid, aut partis materialis,aut loci, aut temporis aut id genus.de hoc pacto Aristoteles accepit in hoe loco
qtiagrage lunotecumlo.Hactenus de secundo libro Topicorum.
INCIPIT LIBER TERTIUS TOPICORUM
UTrum autem eligibilius aut melius duom, plurium ve: ex his perspiciendum.
E tertio praesenti libro multae fiunt introductiones a iunioribus quae omnes cui mihi videtur licet potant verbis Aristotelis accommodari, tamen reuera intentione Aristo.non sapiun meo sequendo expositionem Alexandri aphrodisii, qui verus ae fidus D fuit Arist. invitum interpres & expositor, dicamus i cum Aristoteles secundo libro
loca quae sunt ad accidens,exposivit set, quibus poterimus aut costruere aliquid,ut accidens, alicui inesse simpliciter, aut deliniere, ct demonstrare quoniam non accidit, quod acculisse dicitur.Nunc in hoc bis tertio loca exponi quibus tractando de eo maramus poterimus argumentari,ac demonstrare,quoniam aliquid magis inest alio. Vnde omnia is
de quibus in hoc issim agitur,coordinantur ut ipse dixit issim primo ad problemata de acciden-
C te omnia quidem quae secundum comparationem dicuntur. Dicit enim primo libro postauam dixit de accidente, sannectuntur autem accidenti & quM ad inuicem sent comparationes quolibet modo ab accidente Actae ut virum honestum,an quod constri et nybilius, de ureum quae est secundu virtutem an quae secundum voluptatem suavior vira, ct siquid abud similiter his est dictum. In omnibu, enim talibus viri magis praedicatum accida quaestio fit,J h c Aristoteles. per quae patet omnia problemata quae secundum comparationem dicuntur, esse problemata de accidente,vel annexa mblemati s de aecidere,& alibi etiam dicit, manis stum, quoniam comparatio in selis fit accidetibus. JQuoniam solum accidens potest inesse aliquibus magis de minus. Non enim genus potest hiae quidem magis illi vero minus inbiae,quibus semper inest Nec reprium,nec definitio.At accidens cum extra rem sitastantiae si cui accidit,posiabile est aliquibus, quae subsistatia continentur, cui accidit, aliquibus magis,aliquibus minus inesse esseq; aliud alio magis minusve.Quare cum loca out in hoe libro traduntur. dinentur ad problemata comparatiba,m ea terminabuntur etiam problemata de accidente: quo fit ut attineant ad problemata de accidente. Post hoc dicamus quousque ditandatur materia problematum comparativorum. Non enim est manisestum. Alexander itaque dicit matereriam comparativorum p blematum per uniueriam philosophiam inerrare, etenim per moralem, D nam quae quaerit turde eligibiliori, omnia sunt moralia. Et bilium enim copa ratio in opere & actione est de quibus agit moralis philosophus. Ea autem omnia, quae secundum comparationem de naturalibus quibuslam quae tu haec mblemata naturalia sunt: ut cum quaeritur tra est maior lanaan terra,& uter est melior sensus an scientia, & uter monis est simpllcior qui est circularis, an qui rectus Ana plius & in logica comparauua quaedam qu rutur,ut vinim certior inductis,an syllo sinus est,& quis primus syllogismus pridicauiius,an hypotheticus. Insuper etia de secundu alias scietias,&artes inueniuntur quaedam comparativa quaesita: ut in musica, ymblema fieri let, utra Harmonia est acutior,Lydia, an Phrygia, & de caeteris artibus & scientiis dicendum est. In omnibus enim materia comparativorum problematum sere inuenitur. Sed quot sint praedicationes eorum, quae quae--tur secundum comparationem, paret ex his, quae diximus esse nouem secundum genus, nam s lum secundum praedicamentum substantiae non videntur constitui problemata coparativa.Est enim ut diximus comparatio secundum accidens at substantia nulli ccidit.Omne enim id in quo copa- rario fit aut litas est, ut quando lueritur de aliquibus quale eorum albius,aut calidius est. Omnia
145쪽
enim talia quaesta secundum qualitatem sunt. Aut quantitas, ut cum quaeritur, utrum lana est maior Ean terra .Est enim huiusmodi quaesitum secudum quantitatem. Aut ad aliquid, ut cum quaeritur utra magis scietia, geometria an musica:& qui magis sensus auditus an tactus,& se de aliis praedicamen tu:quae eum nouem sint,&praedicationes eorum, quae secundum comparatione quaeruntur, secundum genus nouem erunt. Videbitur autem & secundum substantiam comparatio fier ut cum quae
ritur si prima substantia est magis sues nua secunda si inoria: quod si ita iii erit decem e sit praedicationes eorum,quae secundum comparationem dictitur.verum res haec digna disputatione est. Ulterius quot sint sermae comparativorum problematum exponamus o Alexaderenim dicit in uno accidente comparatione multiformem fieri posse .aut enim fit duorum ad duo, vel plurium ad plura, ut cum queririir virum eligibilius prudentia cum diuitus, an sanis cum modestia.Aut fit unius ad pH-raot cum quaeritur virum eligis: lius sit prudelia an sanitas cum diuitiis. Aut fit plurium ad unum, ut cum quaeritur virum eligibilius sit sanitas cum diuitiis,an prudentia aut unius ad unum,ut cum quς- ritur, utrum virtus eligibilior,an sanitas.In uno situr accitime tot modis comparationes quountur. Amplius, fit unius comparatio secundu duo accidetia,ut cum quaeritur,virum prudentia operabilior, an morabor. Rursem comparatio fit duo si simul si impiorum secundu duo aecidentia, ut cum quae-rinar vuum prudentia cum lapis aua operabilior an speculabilior sit Fiunt etiamulsis aliis modis co-
parationes ut unius secundum tria, Vel quamor accidentia, vel secundum alium numerum. aut duo- Frum secundum tria vel quatuor accidetia, vel secundum alium numerum: aut trium,& sic de caeteris.
Quod materia igitur comparauuorum problematum per totasta plutosophiam & omnes artes ci curat, & quot sint praedicata quibus fiunt coparativa problemata, de quot formae ac modi coparandi sint dictum est. Sed occurres,cum in hoc libro dicat de comparativis civ non obseruauit omnia Ioca comparati : sed dixit aliqua loca comparativa in praecedenti libro . Fuerunt enim comparati-ua,quae a magis,& minus,& quae a simili.& quae ab additione. e Respondet Alexander satis dilucide,allerit enim non esse Aristotelis uitetionem in hoe libro dicere de locis comparativis,sed de comparativis problematibus. Compara tua autem problemata sunt in quibus comparativum est quaesitum Ze demonstrarum. Aristoteles igitur in hoc libro dicit de compara ciuis omnibus problematibus, quomodo ipsa demonstrari construci iue,ac destructiue possint tin libro autem secundo per usiam ω-
parativorum locorum non demonstrabatur aliquid compara um,sed simpliciter inesse,aut non ineste. At non est idem comparasitium demonstrare,de quo agitur in hoc libro, de per comparatuum. Sed adhuc occurres cum problemata comparativa circueant omnes scientias,& omnes artes,cur
tam de comparativis ymblematibus,quae fiunt secundum magis es stule secit doctrinam Alexander assignat causas,& dicit quod de comparativis problematibus & locis secit doctrinam in exemplo Gelligibilis, primo quia traditio facta de aliquo argumetatiori determinato, manisestior est: at et sibilius tum argumetatius est,quoniam plura quaesita fiunt in Philosephia de ipse eligibiliori quam ae maiori,aut de calidiori,aut de aliquo tali.D inde quia per plures arsumerationes est loca de illius dem 5 stratio.Ter ,quoniam cranitio ac iudicium,quod habetur de ipso est biliori est multo utilius atque fructuosi quam quod habetur de maiori, aut calidiori,aut de aliquo tali. Quoniam tad dominam verita is, de ad scientam. sed etiam ad recte deliberandum in agendis, atque operandis,quae pertinent ad bene vivendum. Qui enim repositis duobus aut pluribus agendis iudicare a que cognoscere poterit quid eorum melius eligibiliusve fuerit, hic non solum vivere, sed bene, atque beate vivere potest,itemque & seipsum, de rem familiarem,& ciuilem instituere, atque gubernare facile poterit. Amplius, qui ex locis traditis in hoe libro reposicis duobus aut pluribus agedis in publicis aut priuatis coditionibus, potest iudicare quid eo si est melius de eligibilius, Osdve minus et ibi-I hic in cotionibus atque consiliis de publicis de priuatis, hortari atque dehortari ad deliberandii po teri qua ratione eritnon modo sibiipsi citus, sed ciuitati,& regnis,& omnibus rebus publicis vivendi lux,& si edor.Hie enim poterit sibi & aliis perstadere ad religiose beateque vivendit: me poterit esui bus,regibus tyranis,ac populis perstiadere,ut ab hostibus bene se tueantur, dominare Aq, suas strenuissime defindat.& ut breuibus concludam,quid maius esse potest u in Omnibus agendis quae proponuntur in bello,& pace,recte sapere prudenter monere, atque quid optimum sit,omnibus perci dere. Vnde oratores qui ex arte in senere deliberativo missitur dicere,nili doctrina percalluerin qua Aristoteles hic tradit recte hortari, aut dehortari in cotionibus publicis aut priuatis poteriit quam. Hactenus de utilitate, deq; eausis cur Aristot. doctrina accepit in exemplo eligibilioris, & melisin. Vera Aristo. st locorii traditione,quae sunt de elisibiliori,& melio demsistia, it no solum ad problemata de meliori & eligibiliori utilia esse loca travita sed etia ad omnia, quae coparate M ntur. His praemissis,redeo ad textum Micit igitur Aristoteles, utrum autem Jduobus,aut pluribus et Ni-bus positis,hoc duorum pluriumue elisibilius aut melius sit, ex iisJ locis,quos hoc tertio libro dac mus spe spicietam. 4 Quod vero ad verba attinet,elasibilius & melius,non,ut synonyma audienda fuit ii plus enim melius quam eligibilius est. Nam eligibilaus in totis eligibilibus est,melius autem
146쪽
A bHjMibus de in aliis. Siquiae in theor eis, physici & logicis quaesitum de meliori est. Quin quearit vinim melior Glinatia immobilis,an quae moueturὶ nam se problema quςrit. Logicum vero, qui quaerit .uum melior inductio, an syllogismus,dixit autem duorum pluriumve, uonias ut diximus a aliquando quidem de duobus est qu situm secundu comparationem in uno comparatis ad duo. Allia quando de pluribus ad plura,aut de uno ad plura,vt diximus,aut in uno aut in pluribus accidentibus, unius enim ad unum non fit comparatio, nisi per diuina tempora, ut cum quaerimus, quando albus hoe,nune an prius.Amplius cum quaerimus quado linior Socrates aut te, an hyeme.fit enim in istis unum quodammodo duo de quibus est quae situm additione temporii differentiam habentium demenim se aliud atque aliud temporum disterentia.
L Primum autem determinetur, quoniam considerationem facimus
non de plurimum distantibus,& magnam ad inuicem differentiam ha bentibus nullus enim dubitat, utrum felicitas, an diuitiae eligibiliores sed de iis, quae propinqua sunt. & de quibus dubitamus viro oporteat
B apponere magis, eo quia nullam videmus alterius ad alterum praeemianenti m.
Antequam loca trada primum quomodo se habere oporteant comparata ad inuicem subscrib rvt intentionem propositam exponat, de utilitatem illius intentionis. Dicit autem quod non in multo distantibus ab inuicem, de manifestam ac Diagnam disseretiam habentibus oportet comparationem quaerere Nam omnibus manifesta est disserentia eorum,que sic se habent di non est digna,vi quoatur. Iecirco nullus dubitat virum felicitas an diuitiae eligibiliores snt: non quia ambo no sunt eligibi-ha, sed quoniam manitati de aperta est felicitatis esubditas, cum nemo facultatem habeat demonstrandi eminentiam diuitianam in aliquo ad felicitatem. Vnde dicit, sprimum autemJ quam silaudi exponamus lora terminandi problemata comparati ,J determineturi a nobis pro expositione de utilitate intentionis proposit , quoniam considerationemJhoc est loca ponimus & facimus non de plurimum distantilius, ac magnam ad inuicem differentiamJ supereminentia habentibus,Jquod exemplo demonstrat & dicit gnullus enim dubitat virum felicitas an diuitiae eligibilioresJsint.n5 quod ambo non siit et milia, sed quonia manifesta de aperta est felicitatis supereminetia ad diuitias. Cum c nemo facultatem habeat demonstrandi eminentiam diuitiarum in aliquo ad felicitatem. Cum enim felicitas insigniter superemineat diuitiis,& longo ab eis distet bonitatis interuallo ridiculum esset pro hiema mouere. Deinde exponit in quibus eligibilibus comparatio quaeritur, de dici , sed de iis, quae propinqua sint,l& exponi quae sint ista quae sunt propinqua,quia legendu inf&J pro id est & di est,f& de quibus dubitamus utro oporteat apponere magis,J de iis scilicet debemus comparationem qu ere,& problema mouere,de assignat causam,& dicit, eo quia nullam videnuis manifesta atque apertam praeeminetiam alteriusJ ipsoru sed alterum,4 ut est in sanitate de bona valitudine in videre, de audire,in his enim se prope existentibus comparatio digna quaesita est.
, Manifestum igitur ex his, quoniam ostensa una praee minentia, vel Ex his pluribus, construetur ratiocinatio: qtioniam id eligibilius est, quod e
Iterum antequa Ioca tradat, concludit ex dictis moda terminandi problema de ela laribus, de discuras. dici finessestum igitur ex his quae dicta sunt, vel in his problematibus, quae sunt comparativa non secundum euidentem praeeminentam, quonia ostensa una praereminctia, vel pluribusJ alterius ip D rum sipra alterum: dianoraJhoc est locus argumentandi constimetur,4 siue ratiocinatio per quam conclitillatur, quoniam id eligibilius est quod eorumJ in uno vel pluribus accidentit, s fest prireminens Jad alterum ipserum eli iam verbum NianoeaJ etiam pro distursu intelligitur, quoniam qui
una aut pluribus praee nenis ostendit alterum ipserum sit pereminere alte n evado, atque disci Grendo ut Alexander inquit postea concludit alterum ipserum esse eligibilius altero, ct sic quiescit in illo. Alexander vero in hoc textu declarat primo quorum disserent' qu ntur,ct quora similitudo. de dicit. differentias in his esse quaerendas, quae sunt adinvice proran quo enim diste idcmon de deus,quaeret utique aliquis. Non aute in quo disserunt deus de lapis,& in quo lupus & canis etia qu ret, non autem in quo differunt equus de canis.Similitudo autem queritur in his,quae longe disserunt. Quid enim simile habet homo ad equus quaeret utiq; aliquis sed n5 quid homo, & homo. Secudo loco repetit quς Gparativa problemata qu situm habent, & est ea coparanua problemata habere M situm, in quibus eligibilibus non est manisesta excellentia alterius ipserum super alterum. In his enim cum quis demonurauerit breuem, atque paruam e clientiam alterius allarum super alterum, mox
147쪽
sdem habebit de eligibiliori. Tertio exponit quod faciunt loca & argumentationes, quas ponit a
Aristoteles in hoc tertio, & dicit, quoniam qui quaerit comparativa problemata non Dium ineri stentiam alicuius quaerit, qua aliquid alteri inest, sed etiam excellentiam alterius supra alterum, ideo oportet Ioea re argumentationes, quae in hoc tertio assignabuntur ab Aristotele non solum demonstrare inesse,sed alterius quidem excellentiam,alterius ver defectum. Non enim qui demonstrat ali quid esse bonum iam & eligibilius demonstrauit si non demonstraueri quoniam magis hoc bonum est eo, cui comparatum est.Ex iis igitur quae Alexander dicit patet primo quorum dis retiae & simi litudines siue conuenienti quaeruntur, secundo Patet quorum comparationes, & quae comparativa problemata quaesitum habent.Tertio patet loca & argumentationes de quibus in hoc tertio dicetur non solum utiles esse ad demonstrandum, quoniam accidentia insint, sed quoniam alterii altero ex .eellantius ae melius inest. Per loca enim & argumenta de quibus hic agetur, non solii poterimus demonstrare quoniam diuitiis & felicitauinest ii accidens quod est etaibile,sed etiam quoniam ma tu inest felicitati. Ex iis ve quae Aristoteles dixit, patet insuper quid sit ellobilius na es stibilius illud st, quod duorum vel plurium eligibilium, alterum una aut plurimus praeeminentiis excellit. Adhue tendens aliquando ad veritatem ct scientiam, aliquando ad electionem vel fiagam. Aristotcles igitur cum assignasset loca in secundo libro,quibus terminantur problemata quantu ad veritatem & scientiam,vt pcrficeret intellectum contemplatorium. hic dat loca,quibus terminantur 'blemata, quae
nem vel figam,quaeque perficiunt intellectu practica,omnia sunt de bono & eligibili,& de melio .ct elisibilio deo accepit exempla de meliori & eligibiliori, ut videlicet simul doceret lora termina-di problemate comparativa, & perficeret intellectu practicum .Ex iis etiam patet ordo nam cum per loca secundi libri perficiatur cotemplatorius intellectus, per loca vero huius perficiatur practicus intellectus, & cotemplatorius intellectus prior sit practico, non ab re liber secundus prior est libro te Eo Taruit autem Aristoteles loca deterioru sugibiliorumque .nam quemadmodum loca suit de melioribus & eligibilioribus,analogia oppositi totidem loca deteriori .eli bilioriamque simi possent: sed cum illa expresserit, haec non oportuit, nam oppositorum eadem est disciplina. Haec sunt quae praemittenda sunt in prooemio tertii. o
Primum igitur quod diuturnius aut firmius, eligibilius e si eo quod
Iis praemissis, Aristoteles exequim & exequendo assignat loca p cepta,ram aute aut nunquamas nat loca praeceptiua: quonia ex locis p ceptis facile accipi possunt loca praeceptiua.Amplius in hoc tertio ram aut nucitiam Aristot. assignat loca praecepta destriactiva, sed solum costructiva, quoniam facile e locis costructiuis colligi possunt loca destructiva: est enim oppositorum eadem disciplina. Alexader autem assignat locum praeceptiuum,& vult locum praeceptiuum esse ab eo quod est diuturnius, & firmius. locum v d praeceptum asserit, si alterum altem diuturnius esse demonstrabitur,aut firmius,hoc ipsium esse elisibilius unde dicit, Primum igitur,quod diuturnius aut firmius,eh- sibilius est eo, ouod minus huiusmodi est,J hoe est eo quod neq; diuturnius est, neq; firmius. Quod ad verba attinet, verbum D firmius J graece est citator ον, quod in transationibus antiquis legi- prtur certius, apud alios Egitur stabilius: & qui legunt stabilius,copulative legunt, hoc modo si aliquid est diuturnius di stabilius,hoe est Eligibilius eo quod non est huiusnodi. & noe loco utentes demonstrant eligibiliorem esse bonam gloriam diuitiis. Nam ambabus existentibus eligibilibus, cum bona gloria in vita & post mortem permaneat, diuitiae vem nequaquam post mortem, nullus enim post mortem diues est, bona gloria diuturnior atque stabilior erit, quare & eligibilior Qui autem legunt firmius S certius legut verba ditiumue ,hoc pacto ut in graecis codicibus habetur. quod diuturnius
aut firmius Dosseti sibilius est eo,qa minus huiusinodi est. J & hoc pacto si recte intellexi, legit Alexan.& asti at causam,quoniam aliquibus diuturnius dissentit a firmiori, siue certiori quonia potest aliud alio firmius ac certius esse, minus tame diuturno, ut scientia certior ac firmior est ipse sensu, qui tame est diutumior scietia. Est erum sensius quide diuturnior quia ex prima aetate sentimus, no autem
ex prima aetate scimus, sed postqua erimus periecti. At scietis firmior est ae certior ipse sensu. Qu
148쪽
A s ilinuid est diutum las, alit firmius hoc eli ius est em,quod minus huiusmodi est. altera enim ha nim prae inentiam alicui eligibili posita,facit,ut illud elagibilius sit e cui non ponituri ut quoniam
diuturnitas additur honori, diuitiis autem non deo honor diuitas e ibilior est. CEt occurres hese, quoniam vimis ac felicitas e ibilior est honore, ct tamen honor virtute ac f licitate diuturnior est, Alexader glossando locum, altit diuturnius esse eligibilaas eo,quod non est diutumum: modo illud, quod non est diutumius n5 sit caua eius,quod est diuturnius.& quia virtus vel felicitas causa est honoris ideo honor, licet diuturnior sit virtute, non tamen elisibilior est virtute. e Amplius occurres, quoniam bona habitudo diuturnior est finitate, & tamen sanitas eligibilior est bona habitudine. Iterum Alexander glossando asserit tunc diuturnius esse eligibilius minus diutumo cum non continetur in minus diuturno,& quia bona habitudo, quae nihil aliud est, rusi bona corporis compositio, conti netur in sinitate, quae requirit & bona comaei monem,& bonam c Plexionem, & unitatem: ideo
non oporte ut bona habitudo sit sanitate eligibilior. Sic igitur intelligendo hunc locum, demonstri bimus virtutem eligibiliorem esse bona sertuna, &H,quod est ab arte eo, quod est a sertuna: nam &virtus,& id quod ab arte est, diuturniora sunt semina, am; eo, quod est a sertuna. Eisdem autem oe easionibus demonstrare poterimus iugibilius aliud alio esse. nam mobilium quod magis diutumum, B ta bilius est, ut ingloria paupertate. Est enim ingloria in vita,& post mortem : at paupertas solum invita. Ad hae e & quod certius ac firmius fiagibilius eo,quod est minus tale,ut indigentia prodigalitate, α illiberalitas mollitie: nam indigetes α illiberales cum dissicultate mutantur ad opposita. vltra ha,
instantias,quas induxit Alexader a iunioribus inducuntur aliae. Prima de ferro,quod est cibo diuturanius, non tamen et ibi laus. Insuper morbus annuus diuturnior est morbo diario, qui tamen non est eligibilior. Adhue aram diuturnior est servo,non tamen eligibilior. Midam locum hune esse verum di probabilem arbitrantes, asserunt locum esse verum cum ambo fuerint eligibilia, vel bona, & fiunt patia in omnibus, nisi quia unum alterum exuperat in diuturnitate. Cum enim duobus, vel pluribus eligibilibus stantibus, & in omnibus eminctiis paribus, alterum fiterit altero diuturnius,hoc eliuibilius est. In malis autem & fi talibus cui Alexander inquit, e conuerse, semper diuturnius fugitibus est, ct tune cessant obiecta. Primum quidem,quoniam no si int in omnibus paria praeteritiam in diuturiamitate.Secundum vero quia non fiunt eligibilia, sed iugibilia. Tertium diluitur, ut primum obiectum. Alii asierunt, ut mihi videtur,tutius, quia volunt locum esse probabilem, & non verum in omnibus, nisi cum comparabilia eligibilia tuerint,& omnibus paria, praeterquam in diuturnitate.
s Et quod magis eligit prudens, aut vir bonus, aut recia lex, aut studiosi circa singula delecti, quatenus tales sunt, aut in V noquoque genere periti, aut qua cunque plures, vel omnes ut in medicina, vel aedificatoria, quae plures medicorum, vel omnes) aut qua cunque omnino plures,vel omnes,vel omnia, ut bonum. omnia enim bonum appetunt.
bisus est a melioribus, vi a viris bonis. Simili ratione et ibistis est gloriose mori, quam iniuste salua ri. gloriose enim mori eligibilius est a melioribus,vi a viris bonis. Socrates enim Elegit magis floriose moti quam turpiter siniari Exponit autem Aristoteles qui simi meliores,ex quorum expositione loca praecepta per speciem plura colligi poterunt. unde dicamus meliores esse prudentes quam imprudentes aram priadentes ut sexto ethicorum patet unt qui cum recta agendorum ratione prudentiam
habent, cum nihil aliud prudentia sit, quam recta asendi ratio. Ex hoc colligit primum locum speciatim,& dicit, s Et quod magis eligit prudensJeligabilius eo est,quod eligit imprudens quoniam pludens imprudente melior est ut diuitiae cum virtute eligibiliores sunt diiunis eum sceleribus. Secundo meliores sunt viri boni ci n5 boni nam ut in magnis moralibus Arist inquit,viri boni sunt,qui virtute praediti factis ae dictis honesti cauti asunt quicquid agiit. Ex hoc assignat locu 2.praeceptu Arist. δ: inquit, saut vir pus,4 hoe est eligibilius est quod magis eligit vir bonus,eo,quod eligit vir no bonus ut paupertas eu virtute eligibilior in diuitiis in vita sagitiis allud enim Socrates Hegi hoe aute Sardanapalus.Tertio meliores sunt rectae leges, i no rectς squide leges rectς iubet honesta,& Ahibent contraria,ut patet s .ethicorii dictitur autem leges re :quoniam ut Alexander inquit, non omnes leges si1nt recta sint enim nonnullae laudat ut rectae,ut iiiiii leges Lycumi, de quae Zaleuci de S
lonis. Ex hoc item assignat tertium locum praeceptum, de dicit, auq eligibilius es quod frecta lea,4 h iu
149쪽
eo quod notecta lex eligit,quoniam recta lex nihil iubet agere, nisi iusta & honesta. Sed Meum, Equoniam rectae leses secundum prudentiam institutae fiunt, itur idem est eligibilius 1 legita, recti, 'di 1 prudele viro. Dicendu no esse putandia idem esse quod prudens elisit,& quod recta iri. nam ut Ale,in Bene exponit quod eligitur ii legibus determinatu est, siquide seges de determinatis sunt Sed quod est prudentis,& ad tempora,& ad istunam aptatur,& aliud in aliis est. Amplius quod prude,
eligit iudicium a quiesse potest,quat non ad M,quom scriptum est in legibus,aspicit prudens sed ad intentionem & mentem scribentis, quid ficiebat ille,qui circa urbis muros ambulabat sedi dum rectam rationem cosiderans,non secundum legem scriptam. nam licet secundum scripta legem, qui vibdis muros ambulat mori debet, secundum rectkratione, quam prudens c5siderat, i puta quia' fendenda ciuitatem ab hostibus causa muros ambulatui, non debet mori, quare non est idem quod a
Meti uiro elisitur, α quod a lcgς ct . Est igitur tertius Ioc', eligibilius est quod recta lex e quod non recta lex eligit, ut quae Grici Goclea dicun hoc est couiuia publica ad quae sedaliter ciues concurrunt, eligibiliora sunt coulatis ematis, quoniam rectae lem determinant ipsi fieri debere aliqua-do in ciuitatibus ad amicitiam ciuium conciliandam. Ampinis,eligibilius est, ut dominentur in ciuitatibus,qui vi te excelliit, quam qui diuinis siquidem leges recte hoc determinant. Quiano studi si delecti ae eruditi generatim circa singula,quae in omnibus artibus & scientiis continentur meliores sint,ae fide digniores quam no studiosi circa haec ipsa. nam si artifices particulares circa ea quae fiunt Fseeundam eorum artem,meliores sunt illis,qui non sint artifices, quanto meliores erut qui periti stateirea singula cis,qui non sunt periri. Ex hoc quartum locum assignat quod eligibilius si quod eligitura viris doctis,& studiosis,& dicit, Aut studiosi circa singula eneratimsdelelii,Jac docti, quatenus tales suntJhoe est quatenus docti studiosi .nam quod est eligibilius a doctis, quatenus sentclocti,pos.set Etae non eligibilius quoniam cum doctrina stat malitia: at quod est eligibilius a viris doctis studis sis,quatenus sunt docti studiosi, simpliciter eligibilius est eo, quod eligitur ab imperitis non studiosis.
causa est,quoniam tales stat virtute praediti, & doctrina omnium eximii lac ratione vita secundum
virtutem eligibilior est vita voluptifica, quoniam apud Aristotelem, Socratem, & Platonem, qui mnium sunt perit ollud eligibilius est,hoc aute apud Epicureos,qui non sint omnium perii nec sti dissi. Quinto perire in unoquoque particulari genere scibilium, aut operabilium,meliores . ad id, ad quod genus illud est utile iis,qui in nullo genere talium periti sint ut ad nauagandum nautς meli
res sunt iis qui non Gnt nautae, & ad curandum morbos meliores sint medici iis,qui mededi arte carent Ex hoe collisit quintum locum,& dicit, auq eligibilius est,quod sin unoquoqueJ determinato funere petiud eligunt eo, quod eligunt imperiti in eo genere, ut eli lus est sebres pituitosas curare cum calidis quam cum sta dis ' nam illud petiti in senere medendi eligunt, hoe autem aegroti affecti Gsiti medendi arte imperiti assectant,verum quod eligibilius est a perius in genere artis vel scientiet determinato, potest esse eligibilius secundum magis & secundum minus . nam quaecunque plures elia sunt peritorum in scienua vel arte, haec magis eligibiliora sunt eis,quae et ut pauciores eiusdem artis ut in collegiis medicorum, quae eligunt plures magis eligibiliora sunt iis quae eliguntur a paucioribus. Adhuc autem magis ac magis quae elubiliora time ab omnibus eiu lem artis peritis, ut ab omnibus medicis,& dicit, Aut quaecunq; plures,vel omnes periri eiusde artis,haec magis,ac magis eligibilio ra Gnt iis,quae a paucioribus,& non ab omnibus eliguntur, ut in medicina vel aedificatoria quae plures medicorii vel omnesJessibiliora sent iis,quae non ab omnibus sed a paucioribus eliguntur, nam si ea imbabiliori sunt secundu aliqua scientiani quae omnibus aut pluribus videtur peritis in illa scietia, ea ei sunt secundu artes eligibiliora erut,q ab omnibus vel pluribus illarii artium peritis eliguturaerunt dico eligibiliora illis quae non ab omnibus, sed a paucioribus elagumr perisis eam artisi, & brevi ter,ut id est probabile magis ac magis & maxime quod pluribus aut omnibus videtur siue peritis,sive qu
uis modo se habentibus se et ibilius magis, ac magis, & maxime erit quod ab omnibus vel pluribus quomodolibet se habentibus, est eligibilius.& dicit, D Aut quae que omnino plures J siue periri, siue quomodolibet affect vel oesPolas et utquelom malentia elisut,hoc est eligibilius eo,qd non oes, Hsed pauciores eiusde rationis eligui, ut bonuJest maxime eligibile,Jomni enim bonii appetiitJut dicitur i .Ethico.& O dixit Arist uelle eligibilius,qa et ut qui sint in illivs genere perici, intelli dum
est etia quatenus tales,ut Alexa animaduertitiam de medicinalibus medicorum electione,de musicalibus musicorum sequendu est. Non enim sequi debemus musicorum electionem de geometricis nec geometrarum de iis,quae pertinens ad bellum: nam eligibilius secundu unamquanque artem est, quod omnes illius artis,aut plures et ut,ut illius artis sunt. CSed occurres, quotam sepe unius melioris in arte electio melior est electione omnium aliorum eiusdem artis, ut electio Galeni in medicina melior esset electione omnium medicorum, qui hodie sent. Praeterea hoc loco demonstraretur
ipsem esse eligibilius esse iniam distere & scire, quoniam ipsum esse omnes eligunt, discere autem, α ire non omnes.Inseper Loc eodem loco demonstraretur diuitias esitabiliores esse honore, & gloria, quoniam diuiuae eligibiliores fiunt ab omnibus, honor &gloria non ab omnibus, quin etiam artes ha-
150쪽
it quam non liabere,& tamen non est eligibilius. Alexander resipondendo as fit lo es,non ver igno nobis est,quoniam in talibus ad ambo est argumetatio,& cumirit, in unoctiioq; genere peritiJ intelligit,ut utamur peritis in genere non enim quodlibet genus ad omnia accommodari potest. unde vicitere, ad id ad quod ρο- viedum est medicis adele nes medendi,ςdificatoribus ad ele nes Oiscadi. Insii per nec uno & eodem loco ad eadem problemata utendum:qui enim demonstrat voluptatem est biliorem este virtute, omnium electione
utitur aut multorum. nam voluptas ab omnibus vel pluribus et ibilior est. & qui demonstrat virtu r ' -ate. utetur electione studioibrum. sunt qui iam bonum dicunt este ma-er bonum, quod diuinum bonum rem eί biliorem esse voluptate, xxime e tibile, ex eo quia Aristoteles per bonum intelligit simpliciter est.verunt de exemplis non est cotendendum. χἱ- aute ad verba attinet,iuniores non abs re diat Arist.cum dixitDquod magis eligit prudens,l pi prudens dicitur ille a d vulgares qui recte ici it prudens,l per prudentem intelligere bonum oeconomicum. Δόicit rem domus gubernare. Cum vero diciis vir bo-
B monastica, xconomica,& Palitica,& tres peritos in dis amplius & eligabiliora quae pertinent ad illas tres partes. Sed circa finem textus occurres, quoniam si omnia appetunt bonum,omnia essent horia, quoniam ut dicitur quarto huius, secundu appetitu boni, boni dicimur,& omnes homines essene 'ni. e Pro praesenti doctrina dicas secundum appetitum deliberatauum boni, omnes homines esse bonos bonitate motis': secundum appetitum naturalem, Omnia esse bona, bonitate entis & naturae. loeutus est autem Aristoteles disiunctive, ut innuat loca. qui accipitur ex electione,& iudicio meli rum, tae unum generatim,& plures partia les speciatim.
c Oportet autem ducere ad id, quod fuerit utile, quod dicendum est. Est autem simpliciter quide melius ac eligibilius quod est secundu m liorem disciplina, vi si melior disciplina sit philosophia quim ςdificatoria,& simpliciter eligibiliora erunt,quae secundu philo phiam sunt,eiis quae sunt secundum Uificatoriam. Alicui autem id, quod est secui
Totus hie non est claras,nam uno modo exponi potest,ut velit Aristoteles primo quasi monere & documentum quoddam afferre circa ea loca,quae dixit lainde ut ponat Iocum tertium,& hoc pacto Alexander exponit.quantum ad primum monet Aristoteles ut omnibus his locis, quae posuit non utamur ad omnia problemat quoniam non possumus uti omnibus his ad omnia problemata,
sed oportet dueere quod dicendum estJ hoc est locii dicenda per quem argumetari volumus ad id, quod fuerit utile,J quoniam ut Alexander inquit impossibile est per eadem lata demonstrare voluptatem eligibiliorem esse virtute, & virtutem eligibiliorem esse voluptate. quoniam qui demonstrat voluptatem esse virtute eligibiliorem, utitur omnium electione, aut multorum: qui vero demonstrat virtutem est eligibiliorem voluntate utitur ele ne studiosorum. Amplius,qui vult demostrare etiasibiliora in re familiari,vti debet ese ne prudentum: qui eligibiliora in re monastica, eli ne bonorum virorum: qui in re ciuili, electione legum. Quare recie monte Aristoteles locum qui dicendus est pro argumento alicuius eligibilioris, esse dicendum & accommodandum ad id, quod fuerit utile pro Electione eligibilioris. hoc est documentum secudum Alexandrii. & quia de eligibiliori ser- D monem secit, non est autem omnibus idem ipsum eligibilius deo ut Alexander inquit secundo loco Aristaeistinguit de eligibiliori,& dicit quaeda esse simpliciter eligibiliora,quaeda vero aliquibus.Simpliciter quicum eligibiliora sunt quae secundu meliores distiplinas sun ut si philosophia melior distia plina est quam triticatoris,& simpliciter eligibiliora sunt,quae secundu philosophiam quam quae secundit Mificatoria. Aedificatori vero, eligibiliora erui quae secudum disciplina Gificatoriam, quam quae secundu philo phiam. itaque secundum expositionem Alexandri Arist. n hoc textu duo facit, quia primo monendo ponit documetum, secundo ponit diuisionem eligibilioris, ut tollat qui corionem circa eligibiliora,de quibus dixit He prima parte inquit, Oportet aut i si Draeceptu quod dicendumJ est,hoe est qui in argumetis pro iudicio eligibiliorum est dicendus. ad id es milius Nu- cerebe coaptare fad id quod fuerit utileJ ut si fuerit utile pro He ne eligibiliorum, quae simi stet; dum artes, ad illa ducendusae coapAndus est. verbi causa,ut si fuerit locus utilis pro electione eligibiliorum in arte curativa, sumendus est locus qui accipitur ab eo, quod pluribus in arte medicinali perius videtur, & aecommodandus esu bilioribus in arte curativa, si fitent utilis pro electione eligutabori in facultate gubernandi ciuitates,si edus est locus,qui accipitur ab eo,quod pluribus in k-