장음표시 사용
161쪽
A praeei nentiam aliqua cos cere neq; Japtiora neq; ab atri tali, alterius ad alteru, videnta' proeligibilioru electione ex iis, quae sequuntur, Jtune assignat eausim,& locu praeceptu,& inquit, nam id, cui consequens estJ magis vel maius botiti, hoe esset lilius.J verbi causa s quaeritur utrum discere Hobilius sit quam exercetion non,& virum elisibilius si quod indiget an quod no indiget,accipiemus coiequentia haec. sequitur enim ad ipsum discere scietia, ad ipsum vero exerceri, itas, ideo maius bonum dicemus discere,quim exerceri,quanto scientia sanitate melior est.Similiter quod non in- . diset,elagibius est eo quod indiget, nam ad non in ere sequitur simile esse diis ad indigere aute, si ' minibus. Similiter si quaeratur utra es bilius est benefacere aut bene pati, dicemus eligibiluis este benefacere quoniam ad benefacere sequitur smile esse diis.ad bene pati simile esse hominibus mortaliabus. Et si occurres,quoniam ad fodere agrum sequitur inuentio thesauri,ad philosephari aute,male sentitur de diis,& tamen non est fodere agrum eligibilius ipse Oilosophari. Dicendum,Aristota quutum esse in iis,quae in omnibus sunt similia,& quae solum di nerunt ex parte consequentium,quasi vero sunt haec, ae obiecimus.
Sinautem sint consequentia mala: id cui cosequens minus malum .est, hoc eligibilius est. Vtraque enim coem sint eligenda, nihil prohibet molestu quid sequi. Dupliciter autem ab eo, quod sequitur coli deratio est. Na & prius & posterius sequitur, ut addiscetem ignorare prius, scire aute, posterius: melius aut e, ut plurimit, quod posterius sequitur. Su mendii igitur eorum,quae sequuntur quodcunque suerit utile.
Hic locus praeceptiuus Σ3. Aficit a 22. ut Alexanci innuits xa. sit a maiore, hic vem a minore. ideo inquit, in auteJ similiti in omnibus, sint cosequentia mala,J & quaeratur quod eoru similia se eligibilius respodet & dicit, fidJ eligibilius erit duoru similium, scin cosequens minus malu est,J ergo
locus iste praeceptiuus 23.m a minore,quonia ab eo c5sequente,quod minus malu est.Si enim ρος- reretur utru eligabilius sit curari,an nauigare,quonia ad ipum nauigare sequitur nauseare,ad ipum vero curari,coburi aut secari,cu sit minus mala nauseare ci combur .dicemus ipsum nauigare eligibilius elle T curari. Et in iis excplis, ut Alex inquit 2 r. locus patet, qui est ex cosequentibus a maiore. Nam C csi ad ipsum curari sequatur s. nitas, ad ipsum vero nauigare sequatur lucru, aut historia eo ii, quae ex /nauig itione videtur,& horii maius bona est sanitas, secundu hoe curari elisibilius est q nauigare.non enim est absurdu ad opposita syllogizare,quado non in demonstrativis,sed in topicis, atq; rhetoricis versana .habet enim hae artes ero utraq; Parte loca.Per hunc eunde locu 23.possiimus demostram vita contemplativam eligibilare esse quam activam: nam ad cotemplativa vita sequimr se despicere, es negligere ac parui dere bona fortunip ad vita activa vero sequitur inuidia prosequi ct insidiis molestari,quae fuit maiora mala. Amplius ex eodem loco possumus demonstrare alteru altero esse H bilius,ut quonia ad iniustitia facere sequitur odio habemad iniustitiam pati, misereris. & est maius malum odio haberi quam misere deo minus fugibile est iniustitia pati quam iniustitiam ficere. e Sed occurres,nam cum antecedentia sint similia quantum ad rationem electionis, non videtur ad x num eorum poste sequi aliquid mali,vel boni, quod non sequatur ad alterii, di sie locus a consequentibus, frustra assignatur. Huic Arist respondere videtur & dicit, futuaque enim4scilicet antecedentia scum
snt eluendaq& similia in omnibus, nihil prohibet molestum quid si ii ad alter quod non sequitatur ad altera, non enim similia sunt eade,& sic locus 1 cdsequentibus non est frustra. et Amplius oecurres cum cosequens sit duplex alterii quod prius tepore est accidete, alterii quod posterius tepore, D quod horii utile est pro loco a cosmuctibus. Vnde primo ponit disserentiacosequentia,quae est causi
Fitur,ut addi cete sequitur ignorare Titius tepore,qui enim discit prius tepore ignorabat. ΓScire aute posteriusJ . empore iam qui discit, postea hiet. Qui enim didicit,scit.& curari quide sequitur prius morbus: si enim aliquis curatur, aegrotata posterius vero tepore sequitur sanari. Si quis enim curatur anat .versi ut Alexa Linquit corruptione, & iugibilibus secus est. Morbu enim ut prius tepore sequitur tautas.qui enim aegrotat,prius erat sinus, vi vero Posterius sequitur mors. Quare alia
qua simi in quibus prius est melius,aliqua vero n quibus prius est peius,vem pleramque ultima consequentium meliora sint primis unde dicit tmelius autem,ut plurimumJ est eorum consequentium, quod posterius sequitur,4 dixit ut plurimum, quia nonunquam quod sequitur ut prius,melius estasic soluit,& dicit sumedum uitur eorum quae sequuntur,quod que fuerit utile, in generauone quidem ct prosequi ibus d quod tepore posterius est. in corruptione vero, id Quod est prius. verbi cauia. exeon tequentibus secundu posterius demonstratur, addiscere eligibilius ese quam curari, quonia illud
162쪽
quidem scienti hoc vero sanitas sequitur,maius autem bonii est ientia quam sinitas I scitisanari: ipsum enim scire sequitur bona animi dispositio:sanari aut bona dispositio corporis,quae minor est.& si sequi rur bonum & malum utrunque considerandum .demonstrabimus enim priliantes mori eligilius esse,quam fisere. nam eos,qui in bello moriuntur, sequitur bonu quid ,honor, de loria: malum vero, sereri. Eos autem, qui fugiunt,bonu quide vivere sequitur, malum vero seruire. i lorur vita maius bonum est quam honor,& gloria,& misereri minus malum quam seruir secundum utrunque eligibilius esset in bellis mori quam fligere. Secudum prius vero de bonum dc malum, . demonstrabitur utique curari eligibilius esse quam daicere, curari enim praecedit confulere psum vero istere ab ignoratia remoueri: eligibilius aute est costillare quam ab ignorantia remoueri. Amplius disciplinam ignorantia, nitatem morbus praecedit: est autem morbus minus malum ignoratia, quare secundu hoc elisibilius videtur sinitas quam disti ina. Possumus etia demonstrare scientiam eligibiliorem esse voluptate, accipientes a strentia quide primu ipsim sequens,ut ipsum distere, i voluptate vero ultimum,ut ipsum sui,quoniam eligibilius est discere quam fiui, quare de metia voluptate eligibilior erit. CSed occurres,quonia quod prius est, non videtur sequens.Omne enim sequens est pinei,
rue secundum esse prius est quini discere, posternis vero secundum illationem. Amplius occurres, quonia non videriir ad antecedes bonum sequi consequens malum. veluti non sequitur ad antecedes veru cosequens falsum. Potest dici ad antecedes bonii sequi cosequens malu secundu diuetiam inh rendi rationem : quoniam ad ipsum distere quod est bon non sequitur ignorare, sed ipsum ignorasse: qui enim discit gnorauit.
Σ6 Amplius, plura bona paucioribus vel simpliciter,uel quando altera alteris insunt, pauciora in pluribus.
Locus 2 .praeceptiuus est a numera maiore, cuius locus praeceptiuus est secundu unam recta
vim expositione,plura bona eligibiliora sunt paucioribus bonis siue illa pauciora sint simplicite hoe est seorsum in se,uue sint altera in alteris vi partes vel ut Alexa ter exponit, plura bona paucioribus eligibiliora sunt aut simpliciter, quoniam videlicet sumuntis vidisserentia abin uicena,vellati,stinitas, de nobilitas de diuitiae, de memoria eligabiliora sunt honore,& sertitudine: quonia licerauciora sm- Gplieiter assumpta sunt, de differtit ab illas pluribus quatenus nullii emi; est in altero eoru , nee illa pa clara sunt de numero illorum plurium In aggregato enim illo ex sanitate nobilitate,diuitiis,& memoriis,nec continetur honor nec ibrtitudo: aut non simpliciter, ut ta qua do altera in alteris essent a- tento,paucior videlicet in pluribus & hoe verius est In simpliciter enim de penitus alteris no est verum, sunt enim pauciora secundu numera pluribus eligibiliora esse, immo potis vnsi esse e lubilius pluribus, modo illud unu no cotineatur in numem illam pluriu: unde si pauciora fuerint maiora, de plura fuerint minora, pauciora erat pluribus eligibiliora. verbi caiisa, iustitia est prudelia et hali est critate,dirutus sertitudine pulchritudine simul acceptis: aute hoe esset, si pauciora in 'ulus continerentur. Sanitas enim de diuitiae ct honor, de nobilitas simul si impia eligibiliora sunt ianitate, ct diuutas simul sumpti quonia lice pauciora cotinetur in numero illam plur u unde dici amplius
plura bona eligibiliora sunt paucio M', velJhoe est siue pauciora fuerint simplicite subaussi no ei tria inter illa plura sed ostio cliuersa ab eis, veh hoc est siue qua altera .s pauciora insunt in alteri Lin plurib'Jhoe est clarata inter illa plura,ct hoc ut Alexa. inqint est verius de B maiore parte.
1 Instantia, si alicubi alterum alterius gratia. Non enim eligibiliora HVtraque quam unum. ut sanu fieri & sanitas, quam sanitas. eo quod sonum fieri sanitatis gratia eligimus.
Cum assignasset locum vigesimumquamim, declarat huiusmodi lacu non uniuersiliter valere inras elisibiliora stant sanitate sida .causa est,quia sinu fieri est gratia sanitatis alec deus & mudus eligibiliora iunt deo.causa, quia mutas est gratia dei.vnde dicit, D Instati ubaudi adest cotra locu asi natii ut puta si alicubi J.i. si is aliquibus ita se habet, ut alterii alterius gratia sit,Jquado enim acci uti duo bona finis & illud qd est gratia illius finis in lus plura no sitiit eligibiliora u unu & hoc si1bstribit
sn5 eni eligibiliora uni in his utraq; et unii ut sanit fieri,& sanitas, no sint es ibiliores fu sanitasJisu, eo ui ranu fieri sanitatis gratia eligim'.ΓSimiliter inetia & distisina no sunt eligibiliores taetia,
163쪽
A quoniam disciplinam scientiae causam eligimus.quare, ut Alexander inquit,locus praesens veritatem habet, in quibus plura bona continent pauciora bona, de in quibus altem non est propter altersi. Exus patet tunc Aristolaion soluere insta uana,quoties instantia se habet loco exceptionis, ut in casti.
18 Et non bona ibonus nihil prohibet eligibiliora esse, ut selicitatem, & aliud aliquid. quod non est bonum iustitia,& sortitudine.
Iuniores asi nant hic locum vigesimum quintum,&erran non enim ipsa non bona esse possunt eligibiliora pluritius bonis,propterea, ut Alexader exponere videtur, Aristoteles hie ponit seetidam instantiam. Prima enim instantia erat contra pluralitatem bonorum .demostrauit enim per primam instantiam non semper plura bona eligibiliora esse pauci bus bonis Secunda vero instantia est con
bonum erit bonis plurinus eligini laus, O quiae rata e Ii cu ne magni Dona,cu quo agigamr. ut mollities capillorum quae est paritu malit,cum modestia aggregata,el abilim in quam Luit B tas, de vi,de diuitiis. Na si Bla modestia pluribus bonis eligibilior es muta sinuatqui,& diuisiis etiam cum paruo malo eligibilior erit, ut cum mollitie capilli. unde dicit Γλ non bona bonis nihil prohibet niam eam vult esse habendam,ut exceptionem. Cum igitur dixit plura bona paucioribus est, eligibili ora,intelligendum est tribus stiuatis,& ut alterum non sit maxime bonu,quonia cum eo etiam non bonum erit pluribus bonis eligibilius,& ut altera non sit gratia alterius, quoniam se possunt esse plura bona, & non eligibiliora altero eoru selo,&vtina pauciora sui de num plum,quonia fieri potest ut pauciora sint . biliora pluribus cum illa pauciora noluerint de numero plurium.
Et eadem cum voluptate magis, quam sine voluptate.
Locus iste vigesimusquintus, ut Alexander inquit, non facit comparationem aliorum ad alia, sed rudem ad seipia. nam eadem bona cum voluptate eligibiliorasunt quam sine voluptate,ut sertitu-
n r- c. te Potest de hie locus referri ad teporis circinan in tempore,quo non - cum volui' fiammam ea
iptate eligibilior est,quam sine voluptate.Potest de hie locus retari: dem bona tempore,quo voluptuosiora sunt,eligibiliora fiunt,quam sunt voluptiiosa. Veluti filii deliis elirabilius est tepore iuuentri,quam tempore senectQm quo no viget voluptas. Alexander autem dici nunc visesimum laintum locum habere ratione ex loco vigesimoquarto, dicta est enim plura bona eligibiliora esse paucioribns bonis, de repterea sertitudo cum voluptate eligibilior est quoniam voluptas sua natura bonum est, & ita semiudo cum voluptate plura sunt bona,istur eliybiliora simi Bruntdine sine voluptate.
3o Et eadem cum indolentia quam cum tristitia.
Rursum hie vigesimvssextus locus no ficit comparationem aliorum ad alia,sed ut dixit Alexander eorundem ad seipsa.Nam bona cum indolentia eliu ra sunt eisdem bonis, cum tristitia de potest hie locus referri ad temporis circunstantiam, eadem enim bona tempora indolentiae eligibiliora sunt seipsis cum fuerint tempore tristitiae, vel doloris,per quae innuit Aristoteles aliquid aliud esse indolentiam a voluptate,ut Alexander annotauit.Est enim indoletia priuatio doloris ac tristitiae voluptas vero v ltra priuationem addit mutione. Multi enim non dolent,nec tristantur qui tamen nosmeD in voluptate.Est en m indolentia quasi medium inter voluptatem de dolorem Sum qui inter haec lo ea ponant differentia, quo voluptas in concupiscar illa trivitia vero in irascibili virtute sint. Tum ve-m nune lacu intelligas, sue tristitia pro solicitudine atq; angustia sumatur, ρος in nobis fit priuatione rei amatae, vel sera rei quaesitae. Sive sit matur pro pernimauone, quae peruenit corram e cordis ficta fit ditate naturali, qualis in senibus est. Semper enim eadem bona cum indolentia eligibilior assent setosis cum instina quavis. et Sed occurres,quonia non videtur veru bonu cum voluptate ellia
bilius esse, cu voluptas sit fugiendorsi s Ethi m. Praeterea poenitere cii tristitia eligibilius est, quam itere est ii idolina.Potest dici voluptate corporis esse iustendorii,sed voluptas animae, de qua hieitur,non est ii tendoru.est enim voluptas arum g appetitus rationis qui est idem,quod voluptas: as vero corporis appetitus inseques sensium Simili ratione tristitia quς est in parte vimicis intellectivae est cum poenitensia colliganda quae vcro est in parte sensiciua,cum nullo potest esse bona.
3i Et vialiquodque in quo tempore magis habet, in hoc & elisibilius.
164쪽
ut carentia tristitiae in senectute, magis quam in iuuentute. Magis enim 'in senectute valet. Secundum haec autem & prudentia in sene9ute eligibilior. Nemo enim iuuenes eligit duces. eo quod no constat eos prudentes esse. Fortitudo autem econtrario, in iuuetute enim magis necessiria secudum sortitudinem operatio. Similiter autem & in temperantia Magis enim iuuenes quam senes concupiscentiis molestantur
Deus viges mussertimus est quod eligibilium unumquodq; elimbilius sit in illo tempore, in quo plus valet unde dicit, Et unumquodque in quo tempore magis valet in hoe di eli ius 4 di ponit
Aristoteles exempla,quorum primum asser & dicit, ut caretia tristitiae in senectute magis quam in iuuentute. Magis enim in senectute valet,J& Alexander exponit valere unumquodque plus quando maxima est illitis indsentia. de quia senes sint tristiores iuuenibus iuuentus enim iucunditatem habet innatam) ideo in senectute indolentia squae Graece dicitur αλυ- est eluenda magis, quia est senibus magis necessaria. Sed haec expositio non placet,quoniam Aristoteles ait prudentia esse ma Feis eluendam in senectute,non quia sit senibus magis neces laria sed quia senes sunt privietiores .Prucientia enim inest magis senibus,quam iuuenibus,re ideo in senibus et enda magis est.Propterea videtur mihi Aristine loquumna esse de indolentia,quae est seques motum rationis, quae nihil aliud est, quam carentia selicitudinis, quae consequitur priuatione rei amatae vel fugam rei quaestae. haec enim indolentia magis in sene est quam in iuuenesecus de indolentia senstiua, quae est carentia perturbationis cordi, haee vix in sene est Sunt enim senes hae tristitia instiores iuuenibus. Quare per plus v Iere, intelligit plus visere, viget enim indolentia rationis plus in sene quam in iuuene, ideo in sene eli gibilior est. Aisignat secundum exemplum propter eandem causam,& dicit, Secundum haec autem ct prudentia in senectute eligibili ,4 secundum haec quidem, quoniam prudentia magis reperitur in senibus, quemadmodum indolentia rationis, & hoe ostedit ab usu hominum,& dicit, Nemo enim iuuenes eligit duco,eo qu3d non constat eos prudeles esse. J In sub assis enim rebus publicis magis pruderi principis necessaria est,quam alia qitipvs virtus, ut Aristoteles ait, Deinde ponit tertium exemplum,& dicit, Fortitudo autem econtrariod eligibilior est in iuuene. sin iuuentute enim magis necessaria,Jdi plus valet se dum sortitudinem operatio. dcinde ponit quartum exemplum, didi-Gcit, Suruli ter autem & in terrantia dest enim in sene eligi hors niagis enim iuuenes quam senes concupiscentiis molestantur J quare teperantia in sine eligibilior est, de plassique reperti niagis,quam in
iuuene. Ex iis sequitur,qu stiones quas mouent iuniores contra primu exemplum esse vanas quς- runt enim virum tristitia sit magis eligenda in senectute si ponentes verba textus dicere. tristitiam esse magis eligendam in senectute, quod fessum est. verba enim textus sunt ut αλυτα, in senectute.
modo a lypia, graece latine indolentiam,vel earentiam tristitiae sonat. Quare frustra quaerunt,utrum in senecta magis sit eligenda tristitia. Verum res ita se habet in diximus) qudd senes tristiores sint, tristitia insequente naturam. sunt enim senes natura melancholici, qui sunt tristes, tristitia vero insiquente consilium atque deliberationem rationis, sunt minus tristes, cum snt consilio & deliberatione stabiliores CQuaerunt virum prudentia si magis in senecta quam in iuuenta eligibilior Et videtur quὀd in inuenta, tum quia eo tepore homines nimis prudentia indigent, tum etiam quia eo tempore magis laudatur, cum eo tempore si dissicillimum. Et dicendum prudentiam in utroque tem-ῖ re valere, in inuenta quidem valet magis valore utilitatis, cum iuuenes sint ad mala propensores, quibus prcseruatur cum prudentes sint in senecta vero,valet magis valore clamitatis quia sinibus magis congruit atque idonea est prudentia δε hoc pacto Aristoteles loquitur Simili ratione de Arti tudine Teredum est. Eligenda enim magis in iuuene sortitudo es,valore eongruitatis, ut ita loquar, quia iuuenibus magis propria fortitudo est,& hoc pacto Aristoteles intelligiti in sine vero magis,valore utilitatis quia senes imbecilliores sunt, plurimum de sortitudine appetentes di indigentes, eadem ratione de temperantia disserendum est. In sine enim eligibilior est temperantia valore, tua loquar, congruitatis,quia sinibus magis propria temrrantia est,propter hebetudinem sensitivam virtutum, valore vero utilitatis in iuuenibus eligibilior et , & masis lauciabilis, quia propensores sint ad voluptates,& Aristoteles loquitur primo modoJx iis possunt concordari Aristoteles di Alexander.
3α Et quod in omni tempore, vel in pluribus, utilius, ut iustitia & t
perantia, sortitudine. Nam illae semper, haec autem aliquando utili .
cus praecep us 33 .est a tepore,unde locu praeceptu assignat,& dicit,s Et quod in omni ter
165쪽
Α Vtilius sit baudi est hoc esset ibi istis.tutius vero secit dictu ut Alexander inquit addens vel in pluribus,sasi irat tute exemplum,& dicit, fui iustitia &temperat Jeligibili sunt sertitudinem
illaeJscilicet iustitia de temperantiasscmpe utiles sunt tam tempore belli,quam tempore meis Η autemJscillaei sertitudo aliquado utari est,Jut tempore belli. Locus autem iste ut filaiades inquit)intelligitur,duobus, vel pluribus eris ieribus apparenter aequaliteret Bilibus. nam aliquibus existentibus appareter aequaliter eligibilibus,temper eligibilius est, quod in omni tepore vel in pluribus temporibus utilius est. CQuod ad exemptu attinet, Aristoteles ut Alexander exponit comparauit iustitiam & temperantia fortitudini no simul sed separatim quorum de iustitia eligibilior est sertitudi ne quia omni tempore eligibilior est: dc temperaritia etiam eligibilior est sertitudine, quia omni testi pore visior. Simili ratione demonstratur prudentiam eligibiliorem esse omnibus vi tibus quoniam unaqueque virtus est circa determinata aliqua Prudelis vero circa omnia. de licet inspexisset ad tem pus, non tamen inspexit ad locum . quoniam eadem ratione est inspectio de loco, de de tepore. Meue
enim illud est eligibilius. quod omni,vel pluribus temporibus est utiliis sic illud etit eligibilius, quod
omni vel pluribus in locis est utilius. Coed occurres,quia non vici pir Versi,temperantia omni tem-- pore esse utilem, quoniam dormientibus non est utilis. Dicendum, Aristotelem per omne tempus ven Alexander exponit intellexisse,de tempus belli, & tempus pacis, non auiu singulas horas. Ampliis occurres,quoniam seri ludo omni tempore est elised siquidcm omni tempore timiditas est iugienda. Dicendum quia aitumptum est silium. est enim tempore pacis umidicis bellica non Κgienda. Aristoteles enim loquitur de sertitudine bellica non semenda Aristoteles enim loquitur de Drtitudia ne bellica, ius timiditas no omni tempore fiuenda est,secus autem de sertitudine simpliciter. Haee enim sertasse semper eligenda est saltem habini. et Ad haec occurres,nam virtutes sunt conne , e go nullo tempore aliquis iustus esse poterit,uel temperans quin sit istis. Istud quod est de connexi ne virtutum, est moralis disputatio. Fortasse dici potest virtutes connexas esse, quo ad tam ale,quod
est recita ratio in hac enim omnes virtutes connectuntur .quo vem ad materiale, polliant virtutes esse
abiunctae, quoniam potest anima assici habini iustitiae aliquo tempore quo non assicitur habitu Etiatitudinas.
c33 Et quod cum omnes haberemus, nihil altero indigeremus, qua es quod cum haberemus, indigeremus reliquo, ut in iustitia & fortitudine. Na si omnes essent iusti, nihil utilis fortitudo. Si vero omnes essent
Locus Draeceptiuus vigesmusnonus est ab induentia, locus vero praereptus est ut Alexader e ponit duobus elimbilcius existentibus, si alterum tale esset, ut si omnes ipsam haberemus, nihil altero indigeremus: alterum vero tale,ut si omnes ipsam haberemus opus esset habere: de alterum elligibiabilius erat illud, quod habetes nihil altero indigeremus. Aut hoc pacto formetur locus Deceptus, id, quo habito ab omnibus, altero non indigeremus,magis Eligendum est quam id quo hasito ab omnibus indiseremus altero Per huiusnodi locum priceptum determinatur problema ii quo quintur sene iussistitia eligibilior fortitudine an non. Determinatur itaque hoe proslema, quod sit iuuitia fortia tudine eligibilio quoniam si omnes iusti essemus, non esset utilis sertitudo: at s omnes sinus, adhue iustitia egeremus. de quia ita sit declaretur: nam s omnes estemus iusti, bellu destrueretur. cui sertitudo est utilis bellum enim oritur aut pro repellenda iniuria, aut pro iniuria vicistenda aut pro defensone propriorum bonorum ut pro recuperatione bonorii, quae vi lucrunt ablata. Quae omnia tolia D lutur, quando omnes essemus iusti:at s omnes essemus series adhuc opus esset iustitia. Vnde Aristo
telis ponit locum praeceptum, de dicit, fEt quod cum omnes haberemus, nihil altero indigeremus, quam quodJcum subaussi omnes s haberemus, indageremus reliquoJ assignat exemptu per quod do cet determinare problema,sit ne iustitia eligabilior temperantia an non & dicit, sui in iustitia re se titudine,J de exponit quod dixerat,' dicit, fNam si omnes essent iusta. nihil utili, Artitudo J omnibus enim iustis existentibus tolletur bello, quod propter iniurias semper oritur, fit vero omnes essent nes utilis iustitia.J vnde Mareus Tullius libro de Ossiciis primo inquit, In republica conseruanda sint iura belli. nam cum sint duo genera decertandi, unum per disceptationem, alterum per vim: cumque illud proprium si hominum, hoc belluarum, coniugiendum ad posterius, s vii non liacet superiore. qua ratione fit, ut bellum iustum sit, aut ad recuperanda bona iniuste ablata, aut ad repellendas iniurias, quibus enituntur hostes bello bona auferre, ut vitam, patriam, libertatem, leges, de caetera bona. Recte emo Aristoteles inquit, Si omnes essemus iusti, utilem non esse sertitudinem : at s omnes essemus sines, utilis esset iustitia, saltem in certamine disteptativo, non e nim corrumperentur mutationes pro quibus sedandis opus esset iustitia: quin etiam in bellis opus
166쪽
esset iustitia. Sed iis occurres aram si omnes essemus iusti, oporteret aliquando res stere dolori se Edue reis imis quae contingunt ex aduersis casibus, Alexander vir es gius concedit haee,verum aserit huiusmodi resistentiam attinere ad patientiam potius quam ad Brutudinem. CSecundo occurres. nam si omnes iusti essemus, adhuc viribus egeremus ad portandum Onera, ct pro altis necinitatibus. Dicendum, Aristotele loquutum esse de sertitudine bellica, no autem de robore, quod dicitur aequi ct sertitudo.& licet Aristoteles non loquatur de persectis v tabus ut Alexader inquit, inde hieloquitur de sertitudine militari,& de iustitia commutativa. 3
3 Amplius ex corruptionibus, & abiectionibus, & generationibus,& sumptionibus, & contrariis. Quorum enim corruptiones fugibiliores, ipsa eligibiliora. Similiter aute in abiectionibus &in cotrariis. nam si abiectio vel cotrarium fugibilius,ipsum eligibilius. In generationibus autem & sumptionibus, econtrario. quorum enim sumptiones, & g Fnerationes eligibiliores,& ipsa quoque eligibiliora.
diuiditis in quinq; , quom primus accipitur ex corruptionibus, stadiis vero ex abiectionibus, tertius cx pen:& dicit, dituru
dine, quae est corruptio senicius. ergo scientia biliores esse scientia,quoniam Prodigalitas,quae est corruptio diuitiari sedibilior est obliuione, quae est scientiae corruptio ergo diuitiae eligibiliores sent sicientia. Deinde tangit secunta & tertium locum
Otrariis desert autem conruptio ab abiectione, liue amissione: nam comiptio eorum est, quorum non est
pessiis,& hoe pacto comptiones priuauones sunt. hac ratione emtas, surditavcomptiones sunt. propterea si e citas surditate fiagibilis rest,visus audim eligibilior eritat abiectio atque amisiis eorum est quorum est recuperatio,vt in ianitate & diuitiis, ct hac ratione si sinitasis amissio su bilior est diauitiarum amissione, ianitas diuitiis eligibilior erit. e Sed occurres, nam s per corruptiones intelligimus mirationes,cum virmies sint vitiorum priuationes,sunt enim comptiuae vitiorum, quona m do virtuus esset corruptio,non enim priuationis est corruptio. Vnde argumetum est,priuationis non est corruptio alioquin corruptionis esset compi .virtus est priuatio,ve pate priuat enim vitan situr virtutis non erit corruptio,quod silium est. Quare per corruptiones non pruiasiones est intella
possisneat qualitates, re tiaranis: at amissio in his est quae s rari possunt,qualia fiunt possessiones. Si enim am:ssio loci ves ciuitatis igibilior est amissione domus, ei Hestas domo eligibilior erit. Quare secundum Alexandrum expositio est quod Aristoteles per corruptiones intelligat priuationes accidentium inseparabilium, & Per amissiones siue abiectiones, priuationes accidentium separabilium. Sed quouis modo exponatur, sequitur priuationis esse corrupti nem. & ira erit corruptionis conruptio. Quare exponendum est,ut prius,quod Aristoteles intelligit per corruptiones, proprie mutationes de esie in non esse ears rerum, quaru post corruptionem non erit refretas:&pe ,- - - impsis contrariis rsiones nonnullae contrariorum praesentaneae priuationes, ut vimites quaedam vero ipsi contraria vivitia. Quare sicuti eligibilius erit, curus amissio est iu bilior, se illud curus contrarium erit se: -
sius:& per amissiones priuationes rerum recuperabilium. Temus vero lociis praeceptus est miratas nam ut Alexander inquit ut in amissionibus, se di in contrariis. sunt enim amicusat contrariorum prae Maneae priuationes, vici Q seu i eligibilius erat, cuius amissio est fugibili lius ipsum erit elisibilaus. unde quia repleri, quod est salsitati contrarium est fugibilius ipso latere, quod est contrarium seientiae, ianitas nimirum scientia eligibilior erit. Amplius morbus de paupertas ciuratia sunt diuitiarum de sinitatis, de quia morbus fugibilior est paupertate, ideo sinitas eligibilior erit diuitiis.quare, vi in corruptionibus de amissionibus,sic de in contrariis erit. nam quorum
167쪽
Λ contraria se biliora sunt hae e eligibiliora:& quorum eligibiliora contraria haec fugibiliora. et Sed occvrivsaiam morbus est iugibilior mala habitudine,& tamen sanitas non est eligibilior bona habitudine. Die edum ut Alexander innuit) hunc locum esse intelligendum non in subalternis: modo mo bus est subalternus math habitudini,& sanitas bonae habitudini etiam subalterna. Deinde tagit quartum locum & quintum simul,& dicit. In generationibus autem,& silmptionibus econtrario , ct explicat loca praecepta & dicit. Quorum enim semptiones,&generationes eligibiliores, de ipsa quoque eligibiliora.J&subaudi,quorum fugibiliores,& ipsa fugibiliora.Si enim addiscere, quod est scientiae generatio eligibilius est ipse exerceri quod est generatio sanitatis, scientia erit salutate eligibilior: ct si exerceri eligibilius quam lucrari, esset utique de sanitas diuitiis eligibilior. 4 Sed occurres, quoniam secundo horo eodem loco usiis est, cuit enim ex corruptionibus. de generationibus, & effecti
ua eligibilia de ipsum Agibile.contra aute, cuius corruptiua eligibilia ,ipsum est iugibile.& cuius effectiva fugibilis,lpsium est fisibile ergo videtur superfluus. Alexander innuit sol.qitae mihi placet. Asserit enim secundo huius docuisse per illum locum ipsim eligabile,per hunc vero docere compara tali, videlicet quae magis eligabaria,& quae magis sugibilia fiunt Quod verti ad verba attinet,vestu sem mones graece est αιλ εο δε latine tum sumptiones,tum ut ita loquar recuperationes .diiserunt autem generatio,& sum p .nam generatio est in iis,quae necessario intinnat semptio siue recuperatio in iisquet possunt abesse, de recuperari .veluti in diuitiis,& sanitate.
3s Alius autem locus est,quod propinquius bono, melius atque eligibilius:& quod similius est bono,ut iustitia iusto: & quod meliori eoru est similius, quemadmodum Aiacem Vlysse dicunt aliqui meliorem esse eo, quod similior est Achilli.
Laborat Alexander in commentarius suis,sint ne unus locus trigesimi primus & trigesim secudus an duo.Prima enim facie videtur duo,quoniam alter accipitur ab eo quod in bono propinquius alter autem ab eo quod est smilius bono. Differunt enim propinquius bono,& similius bono. Ex a C lio videtur, q, haec sint unus locus. nam s propinquius bono esset alius locus ab eo, quod est similius bono, tuc coincideret locus trigesimus primus cum loco superius dicto.cum dixit ex duobus,qa est propinquius fini,et sibilius: finis enim & bonum & felicitas idem .Quare oportet dicere aut trigesmum prinium coincidere cii loco superius in nato, aut cum trigesimoiecundo. Est adhuc alia ratio ς haec duo snt unus locus,quoniam ut Alex .animaduersit, amborum unum exemplum assgna
atque eligibilius,Jexponens autem quo modo propinquius inquit. ct quod similius est bono, Damquod sic propinquius est,& similius bono,hoc eligibilius est. Deinde as gnat unum exemplum tantum ad demonstrandum haec duo unum esse locum & dicit . ut iustitia liubaudi eligibilior est iusto nam iustitia existEs in genere virtutis propinquior est felicitat quς est aphum bonum quam res iusta, quae non est i pia visus, sed habens virtutem, a citia potest absolui. Si vero legantur pro duobus locis,per propinquius bono intelligit Ppinquius felicitati & per similius bono intelligit similius aliis bonis ab ipsa felicitate .Per primum itaque locum demonstra revir virtutem esse prosperitate eligibiliorem nam virtus est felicitati propinquior. Persecundum demonstraretur bonam gloriam elimbirem esse voluptate,quia bona gloria virtuti est similior . Amplius,& amicis benefacere eligibilius est, u inimicos laedere,quoniam istud ad vi tem maiorem habet similitudinem, i istud. Amplius eligibilius est benefacere,' bene pati Felicitas enim in actione consistit, & non in passione ac benefisce re actio est quare similius est bono.Sic igitur dupliciter Alex.verba Aristo.legit,& utroque modo couenit.Deinde ponit trigesim tertium locum,& dicit. & quod meliori eorum est similius, subaudi eligibilius I allignat exemplum.& dacit. Quemadmodum Aiace Vlysse dicunt meliorem esse, eos similior est Achillidqui est eo si,qui fiterint in bello TroianoMptiimis. test inter hςe loca alia poni dincretiam a primus accipiuir a simili nidine in essentia & siubstantia: trigesimus secundus Setriges mustertius accipiuntur a similitudine in actione . nam trigesimvssecudus accipitur duobus comparatis ad unum ,quod est simpliciter bonum. 3 3. accipitur duobus coparaus ad unum, quod est melius aliis, ct hoc pacto disserunt,quicquid voluerit Alexan .vel sic 3 I.locus inspicit in rela ne boni causata a substantia.3 2.vero in spicit in relatione boni causata a qualitate. 33 anspicit in res tione boni intens duobus comparatis ad unum .Haee de deserentia locorum.
36 Instantia huius est, quod non verum sit, prohibet enim nihil non
168쪽
qua ratione optimus est Achilles,eadem similiorem esse Aiacem, cum Eerit alter quidem bonus, non similiter autem. Considerandum autem s& in ridiculosioribus sit simile, ut simia homini quam equus , cum non sit similis. Non enim est simia melior, similior tamen est homini
Hic contra locum trigesimi tertium. verum non est clarum, quid velit, ideo uno modo exponi potest,q, Aristo. as inserat instantias:quarum prima est,u, cum Achilles fuerit fortis, de tuerit iracundas poterit esse Aiax magis Achilli similis in iracundia ron autem in sertitudine,& tue nosequenlr,ut Aiax sit VIysse eligibilior ac melior. quoniam Vlysses licet in iracundia non sit Achilli sirrulis est tamen bonus quadam virtute diuina a tortitudine ut puta iustus Supponamus itaque Vl sem esse bonum secundum iustitia, Achillem sertamium,& periculorum mortis aggressorem. An plius,& iracundus, si ita supponimus,non sequitu Aiax est smilis Achilli in iracundia. situr est eligibilior Vlysse,non enim est 1chilli similior in ea re in qua Achilles omnes exuperauit.Vbiles autem licet Achilli non sit similis in ea re,est tamen bonus secundum iustitia .unde dicit. Instatia huius est,
s non verum sit,J hoc est quod non sequatur, Aiax est Achilli similior,sive propinquior Visse, eo pso est Aiax eligibilior Vinc.de vi non sequatur, probat & dici Nihil enim prohibet non qua ra- 'tione optimus est Achilles, dem Jratios Macens Achilli simitorem esse. Jnam cum Achillessit reis de iracundus,potest Aiax Achilli similior esse V lyse in ea re in qua non est optimus, videlicet in iracundia.& maxime no sequitur, cum erit alter, Jscilicet Vlysses, nus, similiter autemJ stilicet secundum iustitia. na erit Vlysto bonus,licet non ea virtute qua Achilles. Quare licet Aiax siesmilior Achilli quia tamen no in ea re similior Achilli est,in qua Achilles est optimus ideo no sequiatur ut eligibilior sit Vlysse quoniam V lystes bonus est alia bonitate ab ea, qua Achilles est optimus. et Secunda instantia ponitur ibi, Considerandum autem di est haec, o Aiax potest intellisi similis Achilli in rebus ignobilioribus, ut in ridiculis,& non in rebus honestis. 5: hoe inquit, DCosderanda autem si di in ridiculosioribus sit simile ut simia homin similior est squamJsit sequus, cum J equus hominiis ridiculosior: bus non sit similis, lauare non sequitur stibaudi, nsi enim simia est equo melior similior tamen in homini Ju sit equus .Hae sint duae instantiae,quas Aristoenon ti,tuit quoniam illis locus patitur exceptione.quando enim instantias Arist.non soluit, vult intelligere eas ei te excepties a loco. Quare locus iupra dictus intelligitur,quado id qJest similius est similius in dispositicibus melioribus,de nobilioribus. tuc enim est et ibilius. Alex .aute cuius expositione arbitror meliore,a- Gliter exponit hunc lo . Vult enim Aristo. a secere instantia,quir exposita est in prima parte textus Deinde ibi Considerandum aute. Jvult,ut stiluat eam,& dicat similitudinem esse vitelligenda in melioribus,& non in ridiculosioribus .s debeat similius. meliori eligibilius esse . Quam expositione ideo puto meliore quia ibi. Considerandum autemJ Aristoteles ea dicit, quae solutioni accomodari potia fiunt.quado vero in verbis potest solutio instantiae accommodari, rutius est asserere Aristotelem vistatiam 2luille, si iblutionem p termisisse.
3 Rursum in duobus, sit hoc quidem meliori, illud autem peiori est similius, erit melius quod meliori est similius.
Loeus iste trigesimusquamis pceptiuus accipitur a coparati duom ad duo ma ut Alex inquit.
o C l- a - arativa duoru ad unu, aut potest dici hue cudu diuersis rationes, quam altera m
I L V M.fRursum in duobusJ eligibilibus copi ratis ad duo, quom altem melius,altem peius est lic est locus pceptiuus. Deinde ponit lota pceptu, urit accepit aute similius quod graece esto crispo, pro simili, ut sit Deus praeceptus, s duorum eligibilium alterum sit simile meliori, alterum vero simile peio quod est meliori simile, hoc est eligibilius. de ira Alexander comparaturam pro positivo legiti potest etiam legi comparativum pro comparasitio ut patebit soluendo instantias. iuxta vero primam expositionem lege verba. Rurium
in duobum J subaudi eligibilibus f s hoc quide meliori, J scilicereat.oni, fillud autem pessiim rationi sest similius, erit melius Jde elisibilius, quod meliori . Jstilicet rationi fest similias Jverbi causa, Achilles habet duas rationes, siue duas proprietates :est enim sertis, & est iracundus: quia igitur Aiax est similior Achilli in ea ratione, qua est fortis, Vlines vero in ea ratione , qua est
iracundus, ideo Aiax ipse melior est Virile. Et licet hae eis expositio possit his verbis accom -
169쪽
A modis,tamen non conuenit instimus quae subscribentur.
38 Habet autem & hoc instantiam, nihil enim prohibet hoc quidem meliori parum simile esse, illud autem peiori, valde, ut si Aiax quidem Achilli parum, V lysses autem Nestori valde.
Instat Arimite contra proximum locum,& supponit in instatia Achillem esse bonum in multis, Nestorem vero bonum in paucis, aut non in tot,in quot est bonus Achilles Fuit enim Achilles vali dis viribus,periculorum mortis aggrestar iniuriarum ultor,irarum impatiens,aliena egens prudentia. Nestor vero prudentissimus, eloquentissimus , optimo consilio vir longaeuus. Vixit enim annos. 3 . non fuit autem sertissmiis, nec mortis periculorum aggress M. Instat ergo Aristoteles, sic Aiax Achilli optimo qui in tot bonus est,panim sinulis hoc est nec valde, nec in multis. Visses vero Nesto qui est bonus,licet Achille minus bonus,valde similis tunc non sequitur, Aiax est melioris milis,&Vlysses pei .ergo Aiax est melior Vline, quoniam Aiax Achilli est similis panim, de in paucis. V lines vero Nestori bono,licet minus hono et Achilles valde,& in multis .Quare no sequitur B Aiacem meliorem esse V lysse. unde inquit Habet autem de hocJid est, hic locus trigesimusquartus sinstantiam,Jcuius rationem exponit.&inquit. nihil enim prohibet hoc quide meliori parum simile esse liud autem peior hoe est minus bono valde ut si Aiax quidem Achilli parum, V lysses autem Nest ori valde.Jnam se non sequitur Aiacem Vlysse esse meliorem. Quod vero ad verba attinet,verbum parumJgraece est κρεμι ,latine nim remisse,ium in paucis,verbum autem fualde raece est σφοδα, latine tum intense, tum in multis bonis .nam si Aiax fiterit remisse Achilli similis, dein paucis V lysses vero Nestori similis intense & in multis bonis eorum bonorum, quibus Nessor est bonus.Nestor enim non est penitus malus,sed in multis bonus,licet non ita bonus,ut Achilles, nee in tor,non sequitur isto casi posito ut Aiax sit melior Visse, quoniam potest Vibiles esse bonus illis bonis,quibus est bonus Nestor intense,& in multis eorum.
39 Et si hoc quidem meliori in peioribus, illud autem peiori in m
lioribus, ut equus asino,& simia homini.
C Secunda instantia est,quoniam potest quod est simile meliori esse simile illi in peioribus ut Aiax Achilli in iracundia Illud autem peiori in melioribus, ut Vlisses Nestori in prudentia. ubi patet non sequi Aiacem meliorem esse V lyse. Vnde Aristoteles inquit. ΓSi hoc quidem meliori in peioribus4 fuerit simile ut Aiax Achilli in iracudia illud autem peiori in melioribusJfiterit simile ut Vlysses Nestori in prudentia non sequitur tunc Aiacem Vlisse esse meliorem. Aristoteles tamen in at exem .plum in animalibus,& inquit. svi equus asinoJ sit similis in melioribus puta in bonis, quihus asinus est bonus, & simia homini. ii peioribus,scilicet in ridiculis,quibus homo est malus, no propterea sequitur simiam esse equo messorem licet sit meliori similior quoniam non in virtutibus sed in vitiis simia est homini similis .hae sunt duae instantiae, per quas duas exceptiones vult esse intelligendas, ut sit loci prurimi sensus simile meliori melius est: quando illi luetit intense simile,de in bonis. Haec de loco 34
s Alius,quod maxime nobile, eo quod minus tale est.
Locus praeceptiuus esses musquintus sumtur a comparatione in nobilitate, Iocus vero traec - plus ut Ala xander exponit est, duobus existentibus eligibilius,quae in omnibus aequaliter se habent' quod eorum fuerit nobilius,intes bilius.verbi causia .ciuitati benefacere es bilius est,quim benefacere uni,& beneficere dominanti T idiotae.Hoc pacto demonstraret aliquis activam vitam esse contemplatione eligibiliorem . nam aci tua nobilior 'leculatione est: activa enim ciuitati,contemplatio . . uni benefacit.vnde inquit JAlius scilicet locus trigesimusquintus praeceptus est, quod maxime n Iri in bile, qa minus tale estdsubaudi eligibilius est. Quod vero ad verba attinet, maxime nobile graece est επι*- sic γ, latine tum maxime notum, tu maxime nobile aiam nobile a notitia dicituraeia nobilis Ia
de maxime insigne exponi potest:nee accipit hic maximeJ cuperlative, sed comparative pro magis, m fi Vt patet per verba Alexandri. Amplius, nec nobile accipit pro eo, auod ab origine est nobile, ut Alia me novi. bertus exponit .sed pro eo,quod est nobile secundu ossi M. no enim semper quod est genere nobilius, in eo eligibilius,quod est senere minus nobile. Vnde lacus traeceptus patet,semper enim quod officio nobilius est, eo eligibilius erit, quod ossicio est minus nobile: veluti ciuitati benefacere eligibilius est quam benefacere viis. Et dominanti benefacere , eo quod est benefacere idiotae eligibilius : de vita inua vita contemplativa, propter eandem rationem.Haec de loco.3 s.
170쪽
i Et quod dissicilius,magis enim amamus, cum habemus quae non E
Locus trigesimustatus praeceptiuus accipitur a comparatione duorum penes facile, & dissicile, cuius locum praeceptum assignat,& dicit .s Et quod dissicilius, Jsubaudi et bilius eo est,quod faciliuscuius causam assignat,& inquit. Magis enim amamusJea quae no est iacue semere cum habemus, Iliac ratione virtus diuitiis di sanitate eligibilior esse demonstratur.nam rarum est & dissicile virtutem capere .Simili ratione demonstratur vita contemplativa eligibilior vita activa.quoniam rarum est αdissicile vitam contemplativam capere. Sed occurres, quoniam superius dixit dissicilius es minus eligibileudeo annotatione dignum ea, quae dissicile acquiruntur bifariam esse.nam quaedam acquiratur cum dissicultate & possidentur cum delectation ut virtutes quaedam vero acquiruntur cum difficultate,& non possdentur cum delectauone,ut vulnera & plagae,quae multis laboribus possdetur. tunc locus praeceptus erit,eorum,quae acquiruntur,ct cum delectatione possidentur, quod dissicilius est acquir eligibilius.patet quia cum id habuerimus,magis amabimus propterdelectationem. rum vero quae acquiruntur,& sine desectatione possidennir,minus dissicile,eligibilius est, quoniam eum ipsem habuerimus,&non amabimus,immo odio habebimus Aristaergo hic ut Alexaexponit uitelli, Fgit primo modo,superius vero intellexit secundo modo.
Αα Et quod magis proprium eo quod communius.
Locus praeceptiuus trigesim septimus accipitur a comparatione duorum penes proprium atque commune,cuius locum praeceptum assignat,& inquit. Et quod magis propnum hibilius est se quod communius Jproprius autem ut Alexan. exponit in quod soli competit diac ratione prudentia eligibilior est sanitate aiam prudentia est hominis proprium, quippe quae soli homini competit. At unitas commune & aliis animalibus est.
3 Et quod malis incommunicabilius,nam magis eligedum quod nulla molestia sequitur,quam quod sequitur.
Alexander ex vobis praecedentis textus, & ex verbis psentis textus facit tria loea pcepta. primus erat, quod est proprium,elisibilius est eo,quod est commune.Secundus autem,quod inest paucis eli- .gibilius est eo quod inest pluribus. Hac ratione virtus eligibilior est nummis, & sanitate. nam virtus paucis inest,nummi vero & sanitas pluribus. Tertius vero locus qui accipitur a maiore, vel minoremistione eum malis S dolorificis, est. DEt quod malisId est dolorificis ac tristibus rebus est incommunicabilius hoc est minus permistum eo est eligibilius,quod est in dolorificis ac tristibus plus per- stum.Intelligit enim per mala,ea quae dolorem, stitiam,& molestiam inierunt,ut simi praua de si is,& concupiscentiae,& id genus.Quod enim iis malis minus permistum est, eo est eligibilius, quod iis est plus permistum.Et hoc probat Aristo.& inquit. Nam magis eligendum quod nulla molestia sequitur, i quod sequitur.Id enim ad quod molestia sequitur,magis permistum est malo, uidad quod nulla molestia sequitur.Hac ratione demonstrabitur modestia esse . bilior abstinentiauia modestia est extra omne desiderium pravum,abstinentia vero desideria habet vehementia & prauareadem ratione contemplatio vita activa erit eligibilior. nam activa vita multis Purbationibus permista est.hoe Pcto exposuit Alexander,& qui m optime.
Amplius, si hoc illo melius,& simpliciter optimum eoru ,quq in hoc umelius eo, quod in altero optimum: ut si melior est homo quam equus, & optimus homo optimo equo melior.
Locus praeceptiuus trigesimusnonus acci tura comparatione unius generis ad alterum alte ius
generis in qualitate boni & me locus pceptus erit si aliquid unius seneris est melius aliquo alterius genetis optimum illius seneris erit melius optimo alterius generis. Alexan. aute aliter exponit, & quide ad verba optime, intelli t enim perfhoc uenus aut specie,& tune intellisit. sAmplius f hoe cilicet senus aut species erit, tilli,4 cili et genere aut species melius, ct simpliciter optimum eoru ouae in noe Jid est & quod est in meliori genere, aut si eie optimum, melius erit eo quod in alteroyssoprimum.Jerit oso locus praeceptus , t exponit Alexan. )si aliquod genus vel species aliquo senete vel specie est melius, de quod in meliori specie aut genere optimum est, melius erit illo quod in minore
genere aut specie Optimum est. verbi causi, si animatum senus inanimato genere melius, de optimum animatorum melius erit optimo inanimatorum. Atat vero exemplum de homine di equo acsgnat,& inquitis Vt sisimplicite homo melior est Usimplicitet equus,& optimus homo optimo