장음표시 사용
191쪽
& si uni non inest,nulli inest. Modo ille terminus uni discrete accipimr, & ita concesso quoniam uni Einest vel ves no inest,statim sequitur omnibus,vel nulli inesse. Hoe autem concessosequitur prublema particulare ut alicui insit, vel non insit Sic enim no erit idem cocinii & quaesitu, quoniam priamum concessiim est propositio singularis, cociniim vero immediatum est proposuo uniuerialis. At quaesitum est particularis oratio,& sic non est idem concessum & quaesitum.
9s Cum autem indefinitum est problema, uno modo destrii ere comtingit. Ut si dixerit voluptatem bonum esse,vel non bonum,& nihil Dliud quicquam determinauerit. Nam si aliquam voluptatem dixerit bonum esse,ostendendum uniuersaliter, quoniam nulla, si debeat interimi propositum.Similiter & si aliquam dixerit voluptatem no esse bonum,
ostendendum uniuersaliter, quoniam omnis. Aliter vero non contingit interimere. Si enim ostederimus quoniam est quaedam voluptas bo- vnum, vel non bonum, nondum interimitur propositum. Manifestu igiatur,quoniam interimere quidem uno modo dicitur. C5struere autem, dupliciter. Sive enim uniuersaliter ostenderimus,quoniam omnis voli
pias bonum, siue quoniam est quaedam voluptas bonum,ostensum erit,
meet hic Aristoteles terminare pmblemata indefinita, & vult indefinitum p blema latum d
strui per suum contradictorium. consimi vero dupliciter, Verum antequam ad textum veniam, quae Alexander pr accipi breuibus resumamus alant erum utilia.accipiamus limr primo, problema multa Eplex esse uniuersale,particulare,& indefinitum. Vniuersale quidem,ut omnis virtus est bonum, aut nulla voluptas est bonum. Particulare vem,dupliciter:aut indeterminatum, lati aliqua voluptas est bonum, vel aliqua voluptas non est bonum: aut determinatum, ut modesti voluptas est bonum, immodesti voluptas non est bonum . Haec enim particularia sunt,cum determinatione aliqua,quoniam modesti vel immodesti determinatione determinantur. At indefinitum pmblema est, quod nee do G terminatione signi nec determinatione castis est definitum, ut voluptas est bonum, voluptas non est bonum.Haec enim proprie indefinita simpliciter dicut .Particularia autem indeterminata, ito p prie indefinita simpliciter dicuntur,cum saltem signo sint determinata .dicuntur autem ab Alexa indefinita in parte De singularibus vero problematibus non loquitur Alexade quonia illa sunt pilater artes &doctrinas.Secundo accipiamus, omne genus pmblematis reperiri in accidentibus,& vniuersale,& particulare,& indefinitii omnis enim nix alba est,& nullus coruus rubrus, uniuersalia pro
blemata in accidetibus sit M. Aliquod animal est musicum,aliquod animes no est musicu particularia indefinita sunt. Voluptas est bonii voluptas no est bonia Mefinita simpliciter fiunt. Voluptas modesti est bonu voluptas immodesti est matu, particularia sitne definita. CHis declaratis, veniamus adtextum,& dicamus qudd Aristoteles ostendat primo indefinitu problema, cum destruitur uno m do tantum destrui,videlicet per situm cotradictorium cum vera construitur, dupliciter cosimi ci per
uniuersale,& per particulare. de prima parie dicit, fCum autem indefinitum est problema, J siue sit indefinitu simpliciter,sive indefinitu in parte, uno modo destruere c5tingitJscilicet per situm coua- dictorium. Deinde exponit per oepta, quid intelligit per problema indefinitu.& exempla, quae ponit, sunt problemata indefinita simpliciter, & dicit, ut si dixeritJscilicet responden voluptatate bo- H na esse,Jvel voluptate non bonu esse f& nihil aliua quicquaJvidelicet aut per casiam,aut per signum determinauerit.'Na se dicedo blemata facit simpliciter indefinita.Drinde reddit causam quare problema indefinitu solii uno modo des matur,scilicet per contradictoriit, & assisnando causam, utitur exemplis in problematibus indefinitis in parte.& dicit, nam sJresponden vixerit aliqua vo luptate bonum esse, hoc problema est indefinitu in parte,& destruitur per situm cotradictorium, α hoc dicit, ostendendii uniuersaliter,quonia nullaJscilicet voluptas est bona, si debeat interimi appostsi,Jsequitur enim, nulla voluptas est bonu6'o non aliqua voluptas est bonsi. Ecce quo modo percotradictorium desistituti similiter & si aliqua dixerit voluptate no esse bonii,J est enim hoe , lema indefinitu negati usi in parte.Si igitur resp5des sic dixerit, fostedendabbopponete svniuerialiter quonia omnisJvoluptas est bonu. Aliter vem no cocingit interimere.Jhoc est per seu sub trarium. Si enim os ederimus,quonia est quaeda voluptas bonsi nondsi interimitur ,ppositia'scilicet illud, liqua voluptas non est bonuan accidetibus enim ambae sub tratiae sunt simul veri. & si ost ederimus
quonia quaeda voluptas Γ est bonu,Jnonda interimitur B situ illud,siqua voludas est bonum,
192쪽
A quiasossunt esse simul verae, ut dictu est. Dixit igitur Aristot recte, squoniam est quaedam voluptas
bona vel non bonuJad ostendendu subcontrarium nultu este utile ia interimendum suum preprium correspondens subcontrarium.Non enim amrmativum destruit ninatiuum,nec negasilium amrmativum,quoniam in accidetibus praedicatis possunt este simul vera. Ex iis concludit primu quod proposuerat,di dicit, mani sestum igitur quoniam interimere quideJ problema indefinitu in parte ivno dicit, siue enim uniuersialiter ostederimus, ini omnis voluptas bonia,sive quonia est quaeda voluptas bonuJut modesti,vel Socratis, fostesum erit,quod propositu estJ.squonia quaeda voluptas est bonu.
96 Similiter aute & si oporteat dis larere quoniam cst qucda voluptas non bonii, si ostenderimus quonia nulla bonii.Vel quoniam qu da non
bonu,ostendentes erimus utroque modo,& uniuertiliter, & particulariter quoniam est quaedam voluptas non bonum.
B Et quia sunt etiam qu da problemata indefinitam parte amrmativa de praedicatis infinitis nune Aristoteles ostendit etia haec dupliciter construi, quonia fiunt assima tua, licet habeat praedicata negata,vel indefinita, de dicit, fSimiliter aut e & si oportet disserereJ de costruere pmblemata indefinita in parte,quae limi afirmativa de praedicatis negatis,ut si int quoniam est quaeda voluptas no bonu,Jhoc enim pmblema assirinatiuit indefinitu in parie est. si enim huiusmodi problemata oportet disserere ta haee costruenda si int dupliciter.vt ea quae dicta si intid: exponit hoc,& dicit, si os lederimus, quonia nulla bon vel quonia quaedaJscili et illa immodesthest Γno bonu,ostendentes erimus vir que modo,& uniue saliter de pamculariter,quoniam est quaedam voluptas no bonum.J Quare hoc Problema,qupla voluptas est non bonii dupliciter costruimr,& per uniuersale,& per paniculare determinatu casti vel stipposito.tacuit aut e modum,quo problemata simpliciter indefinita terminetur. Quoniam sicuti in his quae diximus, ita in illis dicendum est de similibus enim eadem ratio est.
s7 Cum autem determinata suerit positio, dupliciter interimere erit. Vt si ponatur alicui quide inesse voluptati bonum esse, alicui aute none inesse.nam siue omnis ostendatur voluptas bonum, siue nulla,interemptum erit propositum.
Docet tisse interimere positione,sue problema,quod est postio ut Alexa ter exponit vocat autem Aristoteles problema,quod est determinata positio, hane propositionε adue satiuam,aliqua v luptas est boni aliqua veto voluptas no est bonii. di dicit Alexadet in hac adiimatiua propositione, addidisse illam, Aliqua vero voluptas no est bonum. no 'udd debeat omnino in propositione determinata iacere: sed vi manitem tuu propostionis particularis, quae est post Q. Haec enim aliqua v luptas est bonum,non est manifesta quo ad suam particularitatem,nis adderetur aliqua vero no. per hane enim additione propositio ill aliqua voluptas est bons.cognoscitur quoniam est vera in parte. Si enim ille repositiones essent duae particulares diuinae, nulla earum destrueretur duobus modis, cuia per quam construitur proposito,per illam non demitur. At hcc aliqua voluptas est bonii,coninuitur per uniue salem. sequitur enim omnis voluptas est boni ergo aliqua voluptas est bonum. Si militer sequitur, nulla voluptas est bonum, ergo aliqua voluptas non est bonum. quare nulla ea ni interemitur dupliciter.Ergo Aristoteles per problema, quod est posit antelligit hanc aduersativam propositionem,aliqua voluptas est bonum aliqua vero voluptas non est bonum. per hanc enim ad uerlativam scimus unamquanque partium eius esse determinatam ad partem,scimus enim hane esse veram in Prie,quaedam voluptas est bonum quoniam aliqua non est bonum . de scimus etiam hane esse veram in parte quaedam voluptas non est bonum,quoniam aliqua est bonum. Altera litur pars ponitur,vi manisestativa alterius Recte litur Alexander per determinata postionem inte git propositionem adue satiuam copostam ex duabus particularibus subcontrariis, quae coniunguntur per notam adue satiuam,quae est aute,vel vero.De hae enim loques Aristot dicit, cum autem deter nata fuerit hos , quae est proposito adue satiua ex duabusiarticularibus subcontrariis per notam adue sationis inuice coniunctis, dupliciter interimere erit.viti ponatur' determinata postio pro exemplo salicui quidem inesse voluptati bonu esse, alicui autem non inessed ita st determinata posticiliae aliqua voluptas est bonum aliqua autem non es bonum. Nam sue omnis taedatur voluptas bonum, sue nulla, interemptum erit propostum.J semper enim sequitur, Omnis voluptas est b
193쪽
aliquam quidem bonam esse, aliquam vero non bonam esse. Si igitur sic se habet particula is positio. Epatet quomodo destruitur.
9s Si autem unam solam voluptatem posuerit bonum esse,tripliciter contingit interimere. ostendentes enim quoniam omnis, vel quoniam nulla, vel quoniam plures quain una bonum: interimetes erimus quod propositum est.
Nune docet interimere positionem,quae est determinata duabus determinationibus,& vult m-blema quod est postici divisus determinationibus determinata trifariam esse destruendit: ut tantum vna voluptas est bonum,destruitur primo per hanc,nulla voluptas est bonum.deinde, rhae omnis voluptas est bonum. et tertio etiam per hanc, plures voluptates quam una sunt bonsi, unde dicit, fSi autemJrespondens unam solam voluptatem possierit bonum esse,J quae est postio duabus determi nationisus determinata, impliciter contingit interimere. ostendentes enim quoniam omnisJ voluptas est bonum,destruitur naee,una sola voluptas est bonusvel quoniam nullaJ voluptas est sonum. si enim nulla est bonum, neque una sola erit honum, vel quoniam plures quam unaJ sint Donum, Finterimentes erimus quod propostum estJ scilicet illam una sela voluptas est bonum Sequitur enim plures quam una voluptas sunt bonum. ergo non una sola. 4 Sorticolae vero asserunt Me Iroblema quod est postio duabus determinationibus determinata, videlicet tantu una voluptas es bonsi, destrui triplieiter primo per hanc,nulla voluptas est honualeinde per hane,non una voluptas est bonum. tertio etiamPer hane, non tantu una voluptas est bonum. CEgo vem dicerem his etiam ni dis illam posse destrui, sed quonia omnis destrucito est per notius, quales no sunt destructiones soriaticolarum iure Aristot S Alexand.praetermiseriat illas. Adhuc occurres quo modo definiui lite, una sola voluptas non est bonum,de qua Aristoteles di Alexander nihil diserunt, tamen dici potest hane posse destrui qliadrupliciter.si enim una sola sit bonum s omnis si honum,si nulla si bonum,s plures non sint bonum destruitur illa,una sola non est honum.
99 In pluribus vero politione determinata ut quoniam prudelia so
la virtutu scientia est)quadrupliciter est interimere. Ostenso enim quoniam omnis virtus scientia, vel quoniam nulla, vel quonia & alia quin dam,ut iustitia, vel quonia eadem prudentia non est scientia, interem- septum erit propositum.
Nuc docet interimere problema, quod est postio tribus determinationibus determinata, ut istud prudentia sola virtutum scientia est, ct dicit, in pluribus u J quam tribus postione determinata, ut quoniam prudentia sola virtutum scientia est)quadrupliciter est interimere q& exponit quo modo,& dicit, osten enim quoniam omnis virtus est scientia,vel quonia nullaJ virtus est scientia, vesquoniam di alia quaedamJest scientia, hoc est vel quoniam plures virtutes sent scientiis. svtJ a detra&siustitia vel quoniam eade prudelia no est scientia,J hoe est vel quonia prudentia ipsa n5 in scientia omnibus his demonstratis, interemptum erit m stu.Jv.delicet prudentia sela virtutu scientia est Sequitur enim omnis virtus est sciensia,ergo non sola prudentia. amplius sequitur,nulla virtus est scientia, itur non prudentia est scienti quare nec sela prudentia erit scientia.Inseper sequitur plures virtutes sunt scientia, itur non seti Rudentia. Ad haee sequitur prudentia non est scientia, itur non siti prudentia est scientia.sed si pro lema sit tantum tres virtutes videlicet pruden tia,tustatia,& si titudo sunt scientia, quaeritur quot modis interimitur. Dicendum hoc interimi quinque modis, quoniam quatuor determinatur determinationibus.Si enim omnis virtus, s nulla virtus, s plures quam Hires,si pauciores quam tres,si nec prudeua,nec iustitia,nee sertitudo fuerint scientiae, problema propositum videlicet tantum tres virtutes prudentia,tustata di sertitudo simi scientia,interimit Euruli modo s quinque determinationibus determinetur postio ex modis interimitur. α ita quas prors la ponitur ah Alexadro,quot postio determinatur determinationibus, tot modis,uno addito,problema huiusinodi interamitur. .ausa aute quoniam si pra inlicretiam praedirati ad siliectu determia natio ponitur,quare quot determinationes tot destriagiones esse oportet:&vltra determinationes ess
io o Vtile autem de inspicere in singularibus, in quibus inesse aliquid,
vel non ,dictum est,quemadmodum in uniuersalibus problematibus.
Nuc vero docet costruere,& interimere lenia indefinitu,qd est in parte per inspectione ad ea,
194쪽
Ioo A siuit sub subiecto, Se sub I dicato Ablematis, de primo perinspectione ad m, si sunt sil subiecto. seellada se ampliasin quibus possibile, Jper inspectione ad ea, quς sunt sub pdicato an spiciendo aure ad eaquc stat sub fiubiecto, primo docet inspicere ad ea, luet sunt sub subiecto,qsi subiectsi est species dein
litauiam J si tinemur tun lutueta quoia eli ipecies.s ii qumusd 2. libro ineste aliquid suel n5Jin-elle aliquid 1 dictu inclueadmodu in uniuersaliae problematibusJ & 2. libro docuimus. Secsido enim libro huius uiximus,quata volumus uniuersaliter construere,aut destruere problema este ad singularia,aut ad ea,quq siunt sici uniuersali inspiciendii. Nam si multis eoisiquae sub ipse subiecto uniuersali sun praedicam inuenitur non inesse uniuersaliter accipiendit,quoniam nulli inest:aut si multis inue nitur inesse,quoniam omnibus oportet ponere,aut afferre in statiam in aliquo no se se habete sie inquit oportet facere in problematibus indefinitis,quς sunt in parte.Na si fuerit positu, quoniam aliqua voluptas est bonu,oportet inspicere ad voluptates,quae sub voluptate, quae est subiectum cotinentur, B voluptas eii bonum, esset utique problema propositum constructum,&non sic se habere inueniretur,uniuersaliter putabimus quoniam nulla voluptas est bonυ. Et tune de siniemus propositu, quod erat particulare.vniuetialis enim negatim destruit particulare a Gmauu . Quare tiae inspectio utilis est communiter de uniuersalibus de particularibus Problematibus.
1 or Amplius, in generibus inspiciendii diuideti secun au species usque ad indiuidua, sicut prius dictu est. Nam si omni appareat inesse, siue nulli multa proferenti, postulandit uniuersaliter confiteri, aut serre instantiam in aliquo non sic.
Nune docet inspicere ad ea,ouae sunt sub subiecto, quando subiectum ess genus. Rit aute & hoe in uniuersilibus prciblematibus dictu secudo libro ibi enim dictu est,quando in aliquibus Noblema tibus accipitur subiectu genus oportere facere illius diuisione in species, & rutium in ea,quae sunt sub speciebus usq; ad indiuidua,& inspicere si unicuiq; e Tinest praedicatu, quod in problemate pone batur. ut si fuerit problema,vtru oppositora eadem est scientia, an non: quoniam opposta sunt mul- C tipliciter oportet viatiquodq; eorum scorsum accipere, deinde ea, quae sunt sub unoquoq; eotia se iura,ct inspicere si in unoquoque eorum est eade scientia. Est aute haec inspectio utilis ad destructi rem & aa constructionem .dicit igitur, Amplius in generibusJscilicet quado subiecta in problema tibus indefinitis sunt senera sinspiciendu diuadenti secundu species usq; ad indiuidua. scut prius' socudo libro dictu est quas dicat,quemadmota in uniuersalinus, sic oportet facere in pamculamus problematibus, quado iubiectu eoru fuerit aliquid senerale de repetit quc dicta sunt et .vb de uniuersalibus 'lematibus,& dicit, na si omni appareat inesse sue nulli multa notae iId est ei qui multis inesse .el illa inesse pro et, spostulandu vniuersiliter costem hoc est debemus sumere pro dignitate, quonia omnibus vel nulli inest, aut ferre instantiam in aliquo no se JHaee fuerunt se do huius dicta in uniuersalibus problemata hiis. Eodem modo aserit esse faciendu in particularibus problematibus,quando subiectu fuerit genus,aut aliquod generale .ut s problema fuerit aliquoia oppost u G
rursum tutem itis seo sum de rationales eodem modo. m intrantes enim semper augen
tiae, oportet uniue saliter accipere quoma nulla,& sic destruemus aliqua virtute esse scientiam. Ne xander annotauit hie disserentiam inter hunc lacu, de locum proxime assignatu. nam praesens loeus
facit diuisione genetis in species,postea speciem usque ad indiuidua. At locus qui proxime assignatus est factum aspiciebat ad indiuidua quae sunt sub si abiecto.Causa autem,ut diximus est quonia in primo loco voluit subiectum problematis esse speciem n secundo autem voluit si hiectum esse genus.
io 1 Amplius, in quibus possibile est aut specie, aut numero determinare accidens, inspiciendum, si nullum horum inest. Vt quoniam te
pus non mouetur,nec est motus,annumeranti quot sunt species motus.
Nam si nulla earum inest tempor manifestum, quoniam no mouetur, nec est motus. Similiter autem & quoniam anima non est numerus, di-
195쪽
uideli,quoniam omnis numerus aut impar, aut par. Si enim anima ne- Eque impar, neque par, manifestum quoniam no est numerus. Ad acciadens igitur per talia,& hoc modo argumentandum.
Cum superitis dixisset quonia oportet diuidere subiectum terminum in problematibus, in quibus praedieatur accides, similiter in uniuerialibus & particularibus, ct si fuerit genus in species ini; ad indiuidua: si fiterit species, statim ad indiuidua, me de prNicato,quod subiecto accidit dicit, ct in ves- uersalibus I particularibus in quibus possibile est.& dicit, Amplius in quibus possibile est aut e spe cie,aut numero determinare accidensJ quod est praedicatum, sinspicienda si nullu horum J subiecto inest.JdixitDspecie, quando praedicatum est accides,senus,dixit aut numero,Jquando praedicatum fuerit species. Si enim aliquod eorii, quae ex diuisione fiunt, si iniecto inest in contaictum problemanticulare: si vero nullii eorum inuenitur inesse, erit destructum .subdit Aristot. exemptu in partici i negativssut quonia tempus non mouetur,nec est motus,Jquasi dicat ut si qu ratur viri tempus mouetur vel no, Annumerati quot sunt species morus, nam si nulla eam inest tenori) manifesturti quoniam non mouetur,nec est motus,J quoniam motus multipliciter dicitur,diui dum est, & aecia opere oportet species motus. Est enim motus aut secundu locu latio, aut secundii quantu argumetatio .& diminutio,aut secundu quale,alteratio: aut secundu sit statiam generatio & corruptio. v nuquemque igitur motu accipiendum est, de quaerendum,si aliquo eoru possibile est lepus moueri. de si videbitur nee loco moueri quod enim no permanet impossibile est mutare locsi,nec secundu magnitudianem similiter quia no permanet, nec bcundu qualitatem simili ratione, nec secundu aliam quamuis speciem destruetur problema quod erat, testas mouetur Simili ratione,si quaeretur vlia tepus est motus,an mostrabitur quonia non est motus quia nec localis,nec altera , nec quatitativus. si enim tempus aliquis istorum motuum nerit,omne quod in tepore est n motu aliquo istoru erit. Similis ratio erit in anima,si quaeratur utrum moueatur an non, Amplius de si quaeratur utrum est numerus, in non .quoniam omnis numerus aut par aut impar: si anima nec fuerit par nec impar,neque utiq; ni merus erit. Et haec diuiso generis in species est, secundum aute indiuidua esset, si unuquodq; eorum subdiuideremus in ea,quae runt sub ipsis.Nam si anima esset par,aut duo aut quatuo aut 6 aut 3 aut decem erunt.Si vero impar, aut tria,aut quinque,aut paut 9.quom numerorum dicere quenda ani mam,absiurdum est. Quare nec par,nec -Par numerus est anima: de si non est aliquis hora, nee mnino namerus erit.Tunc epilogusti,ut diximus, argumentandum. Illurialium problematum non Particulticularibus vult esse intelligendum. Haec de tertio lim satis. si autem
N I P H I MEDICIS COMMENTARII s.
POST haec autem de iis, quae ad genus,& proprium inspiciendum
Sunt autem haec elemeta eorum, quae sunt ad terminos. De his ipsis autem raro considerationes fiunt Gisputantibus.
Ostqua in secundo de tertio libro Topici nogotii Aristot .loca nobis traiad pmblemata de accidente destructiue de construct ue argumentari possiimus, siue Hsimpliciter quaeratur utrum accidens iness,aut non inest fiubiecto, siue etiam compa- P ratae ad aliud, quoniam comparativa problemata coordinabantur his quae de accidente sunt,nunc vult loqui de aliis problematum generibus,qualia fiant quae de genenere,&proprio, & definitione quaeruntur. In his enim sunt omnia dialectica problemata, na propter quid est aliqui ut propter quid mudus est sphaericu , aut luna deta est,quaesita sunt, non tamen problemata dialectica.quae sirum enim causae est scientificum. Similiter quaerere quid est hoc,ut quia est anima, aut quae natura est aquaria,quaesita sunt,non autem interr rogationes dialecticae,quippe cum interrogatio dialactica ut diximus contradictionis est interroga- .Sed quid est,uel propter quid est,nec contradictio,nec omnino oratio negacua est. Tradit autem Aristoteles prius loca & considerationes pmblematum degenere. Post enim accidens comunius est genus, si quidem accidens communissimum & simplicissimum praedicatum est,cuius accidentis inasi lum sit inexistentia. At generis, & defututiones esse non solum inexistentia est. Non enim
sussciens in selum melle ad hoc ut aliquid sit genus, aut proprium, aut definitio, quemadmota erat
196쪽
A aecidenti seisiciens Sed oportet etiam proprium ac peculiarem modum inexistentiae cuiusque horuin constructione monstra maluae enim sic infimi habent quandam peculiaritatem ad sibiectum cui insiin quam non habet accidens.Sed quoniam genus communius est, pridicatur entin de pluribus& deserentibus specie,pmpria aure & definitio non de pluribus di fierentibus specie, sed de conti a aliqua natura.Communia autem propriis priora sent,ideo primo loca tradit,quae sunt ad problemata de genere.Est enim genus comunius proprio & definitione, coordinauit aut e cu problematibus degenere ea,quae de dacterentiis quaeruntur, sicuti primo libro dactum est. Est enim differentia in substantia rei cuius est disterentia,sicuti & genus,de communis & ipsa sicuti genus. Coordinabit etiam
problemata de species si qua fiant cu problematius degenere,quoniam species de pluribus in eo qdquid est, praedicatur, sicuti genus,unde dicit. DPost haec autem de iisJlocis, & considerationibus
nit assignat causam , & dicit, fiunt autem hare, elementa eorum quae sunt ad terminos J id est, ad definitiones,& Alexander per haec Jintellagit lac quibus ad genus & ad proprium argumenta B mur construentes, aut destruentes.Nam haec loca & considerationes quae sunt genus &ad prium,elementa & principia sunt argumentationum quae sent ad definitiones Elisita sit, Alexan. pulchre declarat ex eo,quia oportet definitione non solum genus habere, sed esse rei proprium, cuius assignatur definitio.Quare loca generum & mmorum constructiua utilia sunt definitionum, constructionibus,& destructiva destruct ni.qui enim monstrauerit in ratione data esse genus & rationes quae fiant ad pmblemata de genere, de de proprio esse principia de elementa ad destruendum, de eotaniendum definitiones. de sic patet Aristo perfhaecyntellexisse loca de considerationes,quae ut ad problemata de genere de de reprio. patet etiam vectu autemJnon teneri hic aduersatiue, sita causaliter quoniam x t Alexanderinquit per haec verba,quae Aristosubscripsit,as' nat causam ordinis
vel sertasse per haec,JAristo. genas & mmum intelligit quasi dica autemJnam haec cilicet genus de proprium lamenta eorumJssent, quae sunt ad terminosJ. Hoc est elementa definirionum, cuius expositionem Alexander etiam ess a quoniam ut inquiti oportet defini nem constare ex
C genere & proprio,hoe est ex communi genere & deserentia mpria disterem enim propria propria est Ego vero probo prima expositionem ,dicit enim Aristo. isiunt autem haec elementa eorum, quae sint ad terminosJ ea quae sunt ad terminos, genus de proprium sunt:modo genus dc proprium non sunt ad genus de proprium,idem enim esset ad idem.quam melius per haecyntelligit loca, quas di- cat diximus prius esse agendum de locis ad problemata degenere A: de proprio, quoniam haee loca
iam cur vult dicere de locis de considerationibus ad problemata degenere,& de proprio' ut non siola ordinis,sed rei causa pateat,& dicit, de his ipsis autem raro cousiderationes fiunt disputantibusJubi patet verbumsautemJnon adue sati sed caualiter teneri,ut Alexander indicat.Dixit autem raroqquoniam plura pmblemata dialectica de accidente quaerum ut si eligibile est uxorem ducere, aut iii ciuitate versari aut si bonum fiunt diuim aut sanitas. Problemata vero quq sunt de generibus, propriis de definitiori ibus,diligentiori quam dialecticaindigent methodo: spectant enim silum ad sapientes, at problemata de accidente ad omnes. ν
r Si ergo ponatur genus alicuius existentium, primum quidem in spiciendum ad omnia quae cognata sunt ei quod dicitur si de aliquo nopraedicatur,quem ad in accidente.Vt si voluptatis bonum ponatur g nus,si aliqua voluptas non bonum.Nam si hoc manifestum est, quonianon genus bonum Voluptatis. genus enim de omnibus,quae sunt sub ipso speciebus praedicatur.
Cum assen et intentionem libri quarti ordinem,& eatisas ordinis de intentionis, nune transit ad narrationem locorum fuit enim pars assignata ut prooemium:haee autem est narratio. incipit igiatur narrare loea de quoniam locus ut stiperius diximus de intentione Alexandri)est duplex, praece Duus,de est terminus,vel termini,a quo vel quius suminu consideratio. Locus vero praeceptus est
197쪽
ipia considerasio, vel maxima, quae habetur, ut Topica dignitas. Aristoteles igitur hie ponit locum Epraeceptum,non autem locum praecep um. Locus vero praeceptus uno modo intelligitur se si alia qu d ut genus alicuius entis es naturina sinciendum est ad species cimatas illi,cuius fuit assignitum Oenus. Nam si de earum aliqua non praedicatur,quod ut genus est assignatum,intinnaedum in pro blema & direndum illud assignatum non esse genu . Verum huic expositioni non est consonum exeplum Aristo vi intelligenti patet.Aliter igitur exponitur, P si aliquod assignatur genus alicuius entis, inspiciendum est ad ea omnia quae continentur habilis entc. nam si de aliquo eorum non praedicatur laterimendum est problema .unde dicit Si ergo ponatur genus aliqucia subaudi licuitas eiistentiam Jid est alicuius eorum, quae sunt sub Le, primum quidem inspiciendum ad omnia, quae cognata sint ei quod dicitur ens uni de numero existentium,& per cognataJintelligit ea quae sint cognara sub eadem narura illius, cuius assignatur genus. quasi dicat, primum inspiciendum ad omnia contenta sub eo, quod dicitur unum entium.C tenta enim sunt cognata & eiusdem naturae, fi de aliquoJeorum non praedicatur,Jα P per cognata,Jintelligat contenta, id, quod subscribi manifestat dicit enim quemadmodum in accidente4siubaudi factum est, nam de in problematibus de ei dente hortabatur aspecere ad Omnia contenta iub subiecto,cui inesse assignabitur accidens, ut patuit in fine proximi libri Verum di hic locus ab illo accidentis, quoniam in illo sit sciebat ad con-Ffruendum,ut uni ex ipsis insit, quoniam omnibus inesse construitur,vel ut unia non insit, quonia nulli inesse patebit At in genere nisi omnibus cotentis inest, impossibile est ipsum esIe genus illius, cuius ast natum est genus. Adhaec exemplum, quod affert , demonstrat hanc expolitionem esse rectam. dicit enim fulsi bonum ponatur genus voluptatis , si aliqua voluptas non bonum, Jut tam demotum voluptas, nam si hoc, lucilicet immodestorum voluptas non est bonum, Imanuectum est quoniam boni uri non est genus voluptatis, ut Plato in Philebo argumeratus est, genus enim de omnibus speciebus,quae sint si ab ipse de quo dicitur genus praedicatu eadem rataone monstratur, quoniam scientia non est genus virium.nam scienua est necessariorum,uirius vero circa contiue est .Est etiam hie locus utilis ad constructionem, quoniam si omnibus similaribus inest necesse est ipsum este genus.Sed de loco praeceptiuo Aristote.nihil dixit. Albertus dicit hunc locum accipi ab ea generis definitionis parte quae dicit genus esse,quod de omnibus speciebus,& de omnibus specierum indiuiduis praedicatur. Quare locus accipitur a praedicari de omnibus speciebus,& de omnibus quisiib speciebus continenmr.Melius autem dico de breuius lacum accipi in insipectione eorum, luce cotinen mr sub ente, de quo genus as natur.& quod ita si pate quoniam Aristo aetatJquemadmodii Gin accidenteJmodo in accidente insipectio filii ad contenta sub subiecto cui accidens tumebarur in esse,ergo in praesenti loco inspectio erit a contenta sub eo ente, ius assignatur genus.
L Deinde si non in quid est, praedicatur: sed ut accidens. Quemad
modum album de nive, vel de anima a seipso motum. Neque enim nix quod quidem est album. Quapropter non est genus album nivis. Ne que anima quod quidem motum, nam accidit ei moueri: quemadmo- cum & animali frequenter & ambulare, & ambulans esse. Amplius,
motum non quid est sed quid faciens vel patiens si generare videtur. Similiter autem & album. Non enim quid est nix, sed quale quid est, indicat quare neutrum horum in quid est praedicatur.
Hie est secundus locus,& accipitur ab eo quod est praedicari in quid. Nam si aliquid Menetur 'pro genere alicuius considerandum umim praedicetur in quid nam si non praedicatur in quid pr
blema est demendum .unde dicit.fDeinde)ilibaudi destruendum est problema, si rud, quod est in natum pro genere, non in quid est praedicatur,sed ut acciden hoc est sed in quale ut praedicatur accidens de eo, ius est accidens.& addit Γsed, ut accidens,Jquoniam potest aliquid omnibus similaribus inesse,non autem,ut genus,sed ut accides,&ita non erit genus .licet omnibus simularibus
insit Est enim generi peculiare, ac proprium in eo quod quid est praedicari. si igitur assignatum progenere non sic praedicaretur, monstrareriir,quoniam non est eius genus, ius assignatum est.deinde
assignat exemplum & dicit, quemadmodum album de nive, Jut Empedocles genus assignaui belde anima a seipso motum,Jut assignauit Platos, autem album non in eo quod quid est praedicetur de nive, bat primo ex parte niuis quae sebiicitur,& dicit, neque enim nix subaudi est,fquod quidem est album, Jergo album non praedicatur in eo quod quid est de nive. fQuapmpter non est genus album nivis.Jl x ero nix non sit quod quidem est album, probat Alexan. & quidem recte, quoniam si nix essit quod quidem album,cum album si quod quidem color, color vero quod quidem
198쪽
A qualitas. erit utique nix quod quidem qualitas. quando enim alterum de altero praedicatur, ut de sebiecto,int de subiecto praeclicantur, quot de praedicato dicuntur. τ etiam nec a seipse motum praedicetur de anima in eo quod quid est,probat etiam ex parte animae quae subiicitur,& dicit neque anima est quod quidem motum a seipso.* vero anima non sit quod quidem motu a seipse, probat Alexander, quoniam si anima esset quod quidem motum a seipsio anima esset quod quidem moueri a seipso. si anima esset quod quidem moueri a seipse,anima esset quod quidem motus: at motus impersecta est actio, quare erit anima quod quidem impersecta est actio, quod absurdum videtur. non igitur anima est quod quidem motum a seipso.* vero ex se moueri non sit genus animae, Aristo.probat ex parte praedicati, ut Alexandro videtur,& dicit, nam accidit ei moueri, quemadmodum & animali laccidit frequenter & ambulare & ambulans esse, Jigitur ex se moueri non est senus animae. Secundo idem probat etiam ex parie praedicat hae dicit. amplius,motum non quid est, sed quid iaciens vel patiens lanificare videtur, inquantum enim moueri dicitur anima,patitur inquantum vero ex seipia facit motu facit. Similiter autem & album Jnon est genus nivis sno enim quid est nix, sed quale quid est indicat cce quod prima ratio ex parte subiecti sit habeda cum dixit neque enim nix quod quidem est album,neque anima est quod quidem motum,Jsecunda vero ratio ex parte pretB dieati,quod est album de niue & ex se moueri de anima. Hane differentiam Alexander animaduertit cum dici dissert autem iste locus a praedicto,hoc est, haec secunda ratio a prima.nam per primam rationem monstrabantur ea non esse genera ex parte subiecti,quoniam nec nix est quod quidem al-hum,nec anima quod quidem moueri ex se. per secutam vero contra,ex parte Nicau,quoniam nec album significat quid est niuis,neque ex se moueri,quid est anima.
3 Maxime aut in accidentis desinitione est inspicitati, si aptatur ad dictu genus. ut & ad ea quae nunc dicta fiunt. Contingit enim quippiam mouere seipsum,& non .Similiter & album esse,& non. Quare neutruliorum genus,sed accidens,eo quod accidens dicimus quod cotingitide
Fortasse haec est tertia rasio ad probandum album non esse misis genus, nec ex se moueri genus animae, quae ratio sumitur ex parte definitionis accidentis. sed melius est dicere quoniam hic est terti . locus,qui accipitur a definitione accidentis,unde inquit. Maxime autem in accidentis definitioe est&non inesse. modo haec unicuique eorum aptatur,quod probat,& inquit. contingit enim quippii,Jut animal mouere stipitim,& no. Jmouere seipsa, fSimitterJcsiligit quippiavi Halfesse alta,&n5Jese albu quare. neutra horii genus,nuia nec albu niuis, nec ex se moueri animς,fsed accidens, tunc explicat definitionem accidentis,& dicit, eo quod accidens dicimus quod contingit idem inesse alia cui & nonJinesse. Sed quaeret aliquis quo modo aut nivi album, aut animae ex se moueri possibile est inesse,& non inesse,secundum eos qui ponunt animam semper moueri Ilexan.mouet hanc quaestione ted in selutione infit se loquitur.quicquid sit,dico u, definitio accidentis debet sic intestigi,accidens est quod ita specie continis alicui inesse,& eidem numero vel specie non inesse. licet igitur nisi album iniit inseparabiliter:tamen aquς,& eis quae fiant eiusdem species cum mistura nitas, potest nisinesse. Vel dicendum s licet ex Parte subiecti,ut niuis,vel animς,aliquod accidens insit semper,& necessario,tame ex parte praedicaci non .Potest enim album,ut album,nita inesse, & non inesse: moueri
D ex se,.ut moueri ex se,anim et inesse,& non inesseS nsi autem,quoniam album idem specie inest aliis sit biectis a nive:& moueri ex se aliis sebiectis ab anima.& yropterea Arist addit quod contingit idea scilicet specie & ratione inesse alicuissubiecto. & non messeydem sed alteri etiam.
4 Amplius,si non in eadem diuisione est genus & species sed hF quidem substantia, illud autem quale. Aut haec quidem ad aliquid, illud au
tem quale. vi nix quidem & cygnus substantia. album vero non subst tia, sed quale: quare non est genus album nivis, neque cygni. Rursum disciplina quidem ad aliquid,bonum autem & pulchrum quale. quare non est genus pulchrum vel bonum disciplinae. genera enim eorum,
199쪽
ut sunt ad aliquid,& ipsa ad aliquid oportet esse,ut in duplici. Etenim L multiplex est genus duplicis, & ipsum eorum quae sunt ad aliquid est. Vt autem generatim dicatur,in eadem diuisione oportet genus esse speciei. Nam si species est substatia & genus,& si quale quippia species est,& genus quale quippiam,ut si album quale quippiam,& color. Similiter autem dc in aliis.
Hie est locus quartus,qui accipitur ab identitate praedicamenti,cuius locus praeceptus est, quando aliquid assignatur pro genere alicuius ,considerandum est si assignatum de id cui es natur genus eiusdem praedicamenti. quoniam si non fimi eitalem praedicamenti, interimendum est problema unde dicit. Amplius si no in eadem diuisoe esset genus, de species,sed Jgenus assignatum in alio
, illud demonstratrahoe quod dixit per exempla,& dicitis Vt nix quidem & cunus iubstantia, album vero non Binan
a est genus album niuis,neque cygni.J Praeterea etiar quidem ad aliquid, num autem dc pulchrum quale.quare non est genus pulchrum vel bonum disciplinae. a Quaeret aliquis quo modo scientia erit genus geometriae, musicae, de aliarum se trarum tenus
aliquid,non est genus earum. hoc pacto virtus genus est modestiae, de fortitudinis, non inquan nest ad aliquid,sed inquantum est sabitus,& qualitas. Vel dicendum, ut Alexander innuit,scientiam esse secundu rem,o: id quod est,esse in presicamelo qualitatis. secundum vero ratione,& secundu diei esse in praedicamento relationis. scientia igitur erit genus eata secundu id quod est in re non autem secundum id quo dicitur ad aliud.deinde Arist.reddat causam eor quae dixit,de inquit. Genera emeorum quae sint ad aliquid,& ipsaJquorum a nantur genera. fad aliquid oportet esse,ut in duplici GEtenim multiplex est genus duplicis,a: ipsam, Italicet multiplex eoru quae sunt ad aliquid est.Jvinique enim ad aliquid oportet esse. Deinde quasi stat dignatatem,in qua locus firmatur, de dicit. Ne autem generatim dicatur. Jscilicet pro maxim de dignitateSin eade diuisioneJhoe est in eodem praedicamento oportet genus species esse.nam si species est substantia, dcsenus oportet esse sitastantiasde si quale quippiam species est,& genus quale quippiam oportet este, fui si albu quale quippiam. de color.similiter autem de in aliis. Jper hunc locum monstramus, quoniam simitas non est genus nasi curui siquidem nasus sebstantia, simitas vero non est substantia, sed qualitas. est enim simitas quaedam pastio Iccirco rationabilius est dicere simitatem esse passonem in naso. Est aute ut Alex. inquit locus hie selum ad interimendum utilis.si enim praedicatum non est in eodem praedicamento cum subiecto,sequinis non esse illius subiecti genus, non tamen si utraque eitalem generis istae,
sequitur, ut alterum alterius sit genus. Locus QVINTvs.
s Rursum si necesse fuerit, vel si contigerit genus participare quod po
situm est in genere, terminus autem eius, quod est participare, est sim Hscipere participati rationem .Manifestum igitur, quoniam species quia dem participant genera. Genera autem species non . nam species susciapit generis rationem,genus autem speciei non. Considerandum igitur si participat, vel si contingit assignatum genus participare speciem. visi quis entis, vel unius, genus quippiam asiugnauerit. Accidet enim g nus participare speciem.Nam de omnibus quae stat,ens & unum praz
Hic est e st locus quintus qui accipitur a definicone ipsius participare,unde dicit. LRurium si necessessierit,uel si configerit genusJhoc est in gnatum progenere, participare quod positum est in genere,Jcum ita contingit,interimendum est Problemaaiam species debet genus participare,de non
200쪽
Λ mius speclam,pro intellectu vero loci,& pro ratione,qua pateat lacus,exponit quid ipse velit intellia gere per participare,& dici JTerminus autem Jid est desinitio eius,quod est participare, est sustipere rationem participassubaudi tanquam partem suae definitionis. rasio enim rei participatae ponitur in definitione rei participantis, ut pars veluti animalis in definitione hominis . nam li animal ut pars, ratio animalis ut pars ponitur,quid sit igitur participare,ex hisce pate tunc ex hac definiti . ne concludit speciem Participare genus,& non econverso, & dicit, Manisestum igitur,quoniam species quidem participant genera, genera autem species non , J& reddit causim, &inquit. Nam cies suscipit generis rasione tranquam partem sitae definitionis. genus autem speciei no, J& se patet id quod de ipecie illatum est. Ex hoc manisestato repetit locum,ut simul locus,& loci causa pateant. α dicit fConsiderandum igiturJquando aliquid as natur pro genere alicuius species, si participat vel si contingit A natum genus parricipare speciem, Jculus a sugnatur genus . nam si contingat participare assignarum genus non erit genus.& ponit exemplum in opinione Stoicorum, dicit,fVt si ruisentis vel unius aiknauerit genus, hoc videlicet quippiam. Stoici enim senus entis, poniit i im quid,vel ipsum quippiam,quod idem eRReprobat hanc opinionem,& dicit. Accicit enim genus participare speciem,Jquod probat,& dicit. Nam de omnibus,quae suntlin rerum natura, fens B & unum praedicanm quare & ratio eorum tia de omnibus,quae sunt, pineantur . no ergo quid erit g us emis vel urum, nam cit ipsum quid sit ens iccidet, genus participare specie. accidet enim quid, quod ponitur a Stoicis genus en participare ens, quod ponitur species ab eis. Simili ratione ipsum quid non potest esse genus ipsius unius,quoniam unum di generabilius im quid,ipsum enim quid ratione unius ilicipit,& non econueris.Αlex defendit Stoicos,dicit enim Stoicos posuisse ipsum ens, Iu de corporeis diei, iesium aut quid no de corporeis tu, sed etia de Lorporeis:& hoc pacto quid eritim ente generalius. Per huc modii mostrabimus multitudine non esse genus numeri,quonia multitudo numerus est, & numeri ratio aptatur ipsi multitudini.Quare non recte desi niunt numerum dicetes esse multitudinem unitatum, cum ipsa multitudo sit unitates multae. Sed occurres,quonia Aristo dixit entis & unius rationes di definitiones esse, sit nisum. nam aequivocorum neque ratio est, neque definitio: at ens&vnum aequivoca esse nemo est qui dubitat. Respondet Alexander ens &vnum non esse pure aequivoca, sed sic multipliciter dicuntur . quia sint ab uno, & ad unum, hoc est analoga. modo analogorum est aliquo modo ratio .Aliter respondet. asserit enim Aristotelem esse loquutuum secundum Stoicos, qui concedunt ipsum quid esse genus ensis, & unius. Si enim sic dicatur,entis & unius est aliqua ratio, Iuniores metaphysici dicunt Aristo. per rationem intellexis C se conceptum obiectivum, quem ens & unum dicere intellectui o'namur.sed haec negotium nostrii transcendunt.I nsuper occurres,quoniam theolosi asserunt omnem rem creatam dei essentiam participare, & tamen constat nullam rem creatam suscipere rationem essentiae diuinae tanquam partesiae detiuitionis. Dicendum secundum Theologos participare esse bifariam sermaliter,& hoc pacto nulla res creata participat dei essentia:& virtualiter,sue eminenter.& sic unaquetque res creata participat dei essentia. Aristo.vero diceret nullam rem creatam participare dei essentia, quoniam ipse non it ipsum participare virtualite ed tam ipsum participare serinaliter,ut ex definitione, quam assigna peti cuum est.
c Amplius, si de aliquo assignata species vera est, genus autem non. Vt si ens aut scibile opinabilis genus ponatur. nam de non ente Opina
bile praedicabitur. Multa enim non entia opinabilia sunt, sed quodens, vel scibile non praedicetur de non ente, m an Sestum. Quare non P est genus ens, neque scibile opinabilis. De quibus enim species praedic turn genus oportet praedicari.
Hic est locus sextus,qui si itur a proprietate speciei. quam habet ad genus,quae est ut de quibus species praedicetur,& genus etia praedicet .vnde dicit, fAmplius si de aliquo ait nata species vera
est,Jhoc est vere praedicatur, genus autem non,Jsiubaudi interimendum est problema,& hoe exponit exemplo, di dicit, ut si ens, aut scibile opinabilis genus ponatur, Jut asserit Procas as . nam de non ente opinabile praedicabitur,Jopinamur enim de non ente, quoniam non est,ut libro de intem
pretatione dixit.non tamen ens, aut unum,aut bonum, aut scibile de non ente verum est. Aristote. tamen prebat aliter id,quod assumpsit dicit enim,multa enim non entia opinabilia sunt, ut terram ense tae maiorem, & lunam qualibet stella.ΓSed quoniam ens vel scibile non praedicatur de non ente, manifictum,quare non est genus ens,neque scibile opinabilis,Jcuius maximam ponit,& assignat ap-prietatem species,quam habet eum genere,d qua sutatur locus, &dicit, De quibuserim species petra