장음표시 사용
221쪽
autem nulli. Nam si genus est cotrarium alicui,& species, quemadmodum virtus & vitium,& iustitia & iniustitia. Similiter autem & in aliis consideranti manitestum videtur esse huiusmodi.
cies autem,Jquae datur in eo genere, nulliJ est contrarium, lac enim 'blema erit interimendsi quia datum ut genus non erit genus. Deinde assignando ratione loci, ponit probabile, quae dicitur maxima I dicit, fNam si genus est contrarium allicui,& speciesJOportet ut sit contrarium alicui. Quare per locum S contrario, si genus sit contrarium alicui,& species nulli, quod dabatur ut genus,non erit genus. Deinde declarat maximam per exemplum, & dicit, squemadmodum virtus & vitiumJ quia contraria sunt,& senera, f&iustitia dc iniustitia.Jcotraria erunt,de species. Similiter aute & in aliis Igeneribus de speciebus f sideranti manifestum esse videtur huiusmodiJ probabile,quod dicitur m rima.In omnibus enim si genus merit alicui contrarium portet ut species illius sit cotraria alicuissed - ut Alexader inquit non econi tib silant enim couaria sici eodem genere esse sic fitur,quoniam
harmoniae quidem inconsonantia est contraria, anima autem nihil est contrarium, non erit harm nia genus animae, ut Plato argumentatus est in Phaedone contra Empedocle.Eodem loco monstraret utique aliquis principium non esse genus elementi. Principio enim contrarium est finis,elemento autem nihil est contrarium. sic etiam mostraret nec vacuum genus esse loci,siquidem vacuo plenum est contrarium,loco autem nihil contrarium.
r. Instantia in sanitate & aegritudine est . simpliciter enim sanitas in ritudini contraria est. aliqua autem aegritudo existens species aegritu-inis, nulli contraria est,ut febris & opnthalmia,& unaquaeque aliam.
Instantiam affert ad loeum di dicit, In statia in sanitate di aegritudine est,J quae sint genera contraria, ianitas enim simplieiterJscilicet in genere consaderata aestitudinaJin genere cosideratae eontraria est,aliqua autem araritudo existens species aegritudinis nutu contraria est,ut bilauae en spe cies qgritudinis,nulli speciei sanitatis contraria est, ct ophthalmia aegritudo oculam di species ae- Ggritudinis,nulli ianitati cotraria est. unaquaeque aliaruJspecierum aegritudinis,nulli speciei sinita-tatis contraria repetitur,ut peripleumonia,quae est species aegritudinis in pulmone nulli ianitati con traria est. Hed alphus in commentariis huius loci dicit locum esse intelligendum si genere habente contrarium data species, nee secundum se, nec secundu genus suum,habeat, datu genus non esse se, prima quia, A ita se in telligit hic non enim potest esse genus alicuius species, si ipsum habuerit proprium couarium, speries
vero non habuerit proprium contra iv. de quo 1 ita intelligat Aris t. exemplum quod assere, dem strat,dicit enim quia virtus habet vitium pro proprio cotrario deo iustitia habet iniustitiam pro proprio contrario. secunda vero etiam fiuiola videtur, quoniam nemo dubitat sanatatem esse penus mnium ianitatum, ut sanitatis in compostione, in complexione, & in uniaeterct aegritudine esse genus omnium aegritudinum ut aegrimuinis in complexione, in compositione,' in unitate. Praeterea, ruis dubitat febrem esse speciem omnium fibrium:& ophthalmiam omnium morboru in ocul queticuntur apostemata Alexander situr,dicit Arist.non seluere instantiam,vi demonstraret locu non Heste necessarium,sed probabilem. Dicit etiam in morbis secundu speciem esse contraria,quoniam secundum unamquanque aegritudinem est sitiitra,verum ea contraria si intinnominata.
3 Interimeti igitur tot modis inspiciendum. si enim non insint quae dicta sunt manifestum est non esse genus, quod inignatum est.
Nune epilogat,nam eum plura dixisset a contrariis esse loca,sint enim quae exposuit nune autem epilogando dicit omnia haec locaesie destructiva δ: inquit, s Interimenti igitur id est ei qui vult interimere problema de genere inspiciendo in cotrariis,& mediis bot modis) ut dixit.est sitis ciendas enim non insin generi uel species secundu insinctionem ad contraria vel inedia squae dim fiant, manestam est noti esse genus quod est assignatumJpro genere.
Costruenti vero,tripliciter. Primum quidem, si cotrariu species sit
222쪽
A in dicto genere, cum non sit contrarium generi. Nam si contrarium in hoc,manifestum quoniam & quod propositum est.
Hie est locus 3 enumerando loea generis. mus vero constructivus eorum quae sumsitur a contrariis, quem Aristoteles accepit a contrario species, cuius locus praeceptus talis est,si sit aliquod spe cici datae contrarium generi vem nullia,considerandii s contrariu speciei sit in genere asi nato quoniam si si construitur problema unde dicit, Conseruenti vero,tripliciten inspicienda n eontrariis, data species, smani si quonia & quod proposiu estJ pro specie erit in eodem genere. sic quod da-hatur in genus,est genus.Est enim maxima probabilis quam Alexander suppleuit,contraria Etae,quae sint sub eodem genere: ut quoniam multa paucis cotraria sunt, di est multorum genus multitudo,erit etiam genus paucorum.
v ue insuper si mediu in dicto genere. in quo enim mediti, & extrema
Hie est 38 Deus,& secundus ex confructitiis, quem accepit ex mediis inter cotraria,qui talis est, s mecies habeat contrarium, genus vero non, ct speciei & sui contrarii sit medium, eonsiderandum s illud medium est in asi nato genere quoniam s se,tunc problema construetur,unde dicit, In per si mediumJinter speciem,& species contrariu sierit in dicto genere 4 in quo ponebatur data spe cies, nus datum erit genus datae specta,cuius maximam assigna di dicit, sin quo enim mediuJ est, ut in genere, di extremayn eo erunt ut in genere. α per mediu ut Alexader exponit) intelligit pro De medium,quod est secundu permissionem extremora. In quo enim vox media est vi in genere neo sunt acuta & grauis: de in quo Ascum, in eo album de nigra, non tamen in quo est sortitudo, in eo est audacia de Enrulitas,quoniam virtus non est medium malorum secundum mistionem.
6 Rursum si sit cotrarium quiddam generi, considerandu si & contrarium in cotrario. Nam si sit, manifestum quoniam & propositum in C proposito est.
Hic est 3 o locus qui est tertius constractivorum, qui sumitur a contrariissenta de species qui talis est,si tam generi quam speciei sit aliquod contrarium con siderandum s cotrarium datae speciei se in contrario genere dati generis quoniam si se tune consentitur problema unde dicit, si Mirum s se contrarium quiddam generi, subaudi,& etiam species si proprium eontrarium, sconsiderandum si de contrarium datae speciei sit in contrario genere dati generis, nam s stJcontrarium speciei in c5trario genere dati generis, man stu quoniam de proposiu)pro specie erit in propostf pro senere di enim quaeritur virum genus morbi si incommenturatio,an non, mostrantes quoniam sanitatis, quae est morbo contraria genus est commensuratio quae est contraria incommensurationi,monstrabimus quoniam incommensuratio erit genus morbi. Locus Qv ADRAGEsIMus.
Rursum in casibus, & coniugatis, si similiter sequuntur, & interi- D menti,& costruenti. Simul enim uni, & omnibus insunt, vel no insint. ut si iustitia scientia quaedam ,& iuste scienter, & iustus sciens. Si autem horum aliquid non inest, nec relictuorum ullum.
Hie est locus qtiadragesimus, quem accipit 1 casibus de coniugatis . nam ut Alexander inquit quemadmodum in probrematibus de accidente, dedit quaedam loca cinmctim &destructiva a ca-sbus de coiugatis,sic in problematibus de genere ex eiciem assignat loca constructiva dc destructiva. Communia enim & conuenientissima ad omnia loca si siquae coniugata dicuntur,& casus. Si enim dabimr aliquid genus alicuius, oportet inspicere si dc coniugata in genere, sunt coniugatorum in specie, Se si quidem fuerint, construetur problema, si vero non fuerint, destruetur. Si enim similiter sequitur positum genus positam speciem de generis casus speciei casum,esset utique datum genus construetiim, unde dicit, DRursum in casibus, Ae coniugatis, si similiter sequuntur,J videlicet posivim genus positam speciem, de generis casus species castim s& interimenti de contaienu.J esset utique genus constructum,vel destructium, ius maximam asseri,d: dicit, Simul enim uni,de omnibus in
sint, vel non insunt,J quae sic se habent, de ponit exemplum,d: dicit, fui si iustitia scientia est quaedamJ ita ut scientia sit genus iustitiae, sde iusteJ scilicet fieri, erit Fianted fieri, ita ut scienter fieri pu
223쪽
sit genus ad iuste fieri f& iustus erit sciemJeodem modo,& sc costructiue habetur locus, quod M. IOLstractive declarat,&inquit, Si autem horu aliquid no inest,J scilicet genus sui coordinais nee
reliquorum ullum rit genus sui correspondentis secundum casiam & coiugatum. verbi caui, in ma
cipiemus a cassibus consequentiam talem, si bonum ingenium est velocitas erit ingeniose agere vel citer agere,non est autem inseniose velociter Nne enim magis est,non autem est velociter utur nee bonum ingenium erit velocitas. sc quide a casibus. A coniugam vero, construemus se, intelligo per coniugata,vi sunt fortitudo ct forte . Amplius sertiter ed iste, etenim casus sertiter in coniugatis est iccirco Mea quae sunt ex coniugatis, continent loca quae sunt a casibus ,α Aristaexemplis smul in Imnibus usius est. Similiter etia conigata fiunt iustitia,iustus, iuste. Accipientes igitur quonia iustitia sub virtute est,ut in genere, licemus si iustu enareton ,hoc est, ut ita loquar est virtuossim,& iuste virtuose ut etiam ita loquar, & iustitia erit virtus: sed antecedentia sunt vera, igitur & consequens. sic quidem construem .destruemus vero, voluptatem esse Lub vulitate sic, si voluptas utilis, & voluptifice utili ter,& voluptificum utile erit,non est autem volupuficum viae igitur nec voluptas erit utilitas. F
8 Rursum in iis quς similiter se habet ad inuice .ut quonia delectabile similiter se habet ad voluptate,& utile ad bonii. v truque enim utrius que effectivum est. Si igitur voluptas est quiddam bonum, & delectabile quiddam utile erit. Manifestum enim quoniam boni erit effectivum,
Hic est locus i. qui accipitur a similli,qui talis est, si ita se habet delectabile ad voluptatem siecivula ad bonum, delectabile ent vulesed delectabile ad voluptatem ita se habet ut utile ad bonum in tur delectabile est utile. maior patet, quoniam si aliqua similiter sunt adinvicem, si alterum eoru quae similiter se habent, alterius fuerit genus, alterii etiam erit alterius genus, ut quonia delectabile simili ter se habet ad voluptate,& utile ad bonii. nam sicuti delectabile est effectiuu voluptatis, se utile erit G ni effectiau, fit ut si bonii sit genus voluptatis,utile sit genus delictabilis, re sic patet maior minor vero in textu declaratur. Potest & ratio fieri per proportione. nam si sicuti bonu ad utile. se voluptas ad delectabile,& convcrsim,sicui onum ad voluptatem,sic vitae ad delectabile. Si igitur bonum est
genus voluptatis,utile erit utique genus delectabilis. Aristoteles tamen non usiis est commutata --
portione cui Alexander inquit sed similitudine duorum ad duo, hoc modo dicens, Ruritim in iis quae similiter se habent adinvicemJ sebaudi, est destruere & consi ruere problema degenere.& exm nil quomodo a simili,& dicit, fui quoniam delectabile similiter se habet ad voluptate, & utile ad bonum J haec est poscio antecedentis, cuius hipothetica erat, si ita se habet delectabile ad' voluptate scuti utile ad bonum, utile erit genus delectabilis.& patet hypothctica, quia bonu est genus voluptatis. tacuit ergo hypotheticam,& posuit illius hypoth positionem antecedentis,& dixit, ut quoniam
delectabile similiter se habet ad voluptate,& vule ad bonum, haec est positio antecedetis . cuius probationem subscribit,& dicit, Vminque enim utriusque effectivum inj scilicet delectabile voluptassi& vute boni. Quod enim delectabile sit voluptam effectimum, perspicuum est, quoniam nemo dubitat delectabile inducere volui atem. Quddaute viile sit boni effectivum, patet etiam quoniam vein rhetoricis dixit, num utile ideo bonu, quoniam utile est ad inducedum finem, qui est bonu simia Hpliciter. Aristoteles ergo ponendo antecedes c resim inductu, inseri intentu,& dicit, Si igitur voluptas est quiddam bonum,Jita quod bonum sit genus voluptatis,f& delectabile quiddam utile erit.' itaque utile sit genus delectabilis .unde breue Aristot .enthymema est,ita se habet delectabile ad voluptatem,& utile ad bonit,ergo cum voluptas sit quodda bonii, delectabile erit quodda vitae.Je Quo
vero modo ratio componi pini ex commentariis Alexandri patet.non contennis loco a syllogi , probat etiam vule esse genus delectabili siper ratione.nam cum voluptas si boni ut pate effectivum voluptatis erit utile quonia omne boni enectivii est utile,& in genere utilium,ut primo rhetoricorum
perspicuum,& quia delectabile est voluptatis effectiau,tii est bonu, fit ut delectabile sit utile, & hoe dicit, Manifestum enimJ est id,quod conclusum est Milicet delectabile este inde, quoniam botu erie effectivumJvidelicet voluptatis,quς est bonum lauare cum delectabile sit voluptatis effectivum que est bonum delectabole,erit utile. & se coclusio inducta loco a simili filii vera. Nec sine occasione Aristotelis probauit conclusionem inductam per locum a simili esse veram, quoniam nonnulli locum a simili inutilem esse putarunt ad veras conclusiones. Attende vcro, ut Alexander monet, locum
224쪽
A hune esse de eonstracturum, ut patuit. de destructilium. nam si voluptas non est in genere boni, nee utique delectabile erit in utili ut in genere. Et si vi exerceri ad sanitatem,se discere ad scientiam : non est autem exerceti sub distere, igitur nee ianitas sub scientia erit, quare locus etiam destructiuus est.
Quod ad rationem de exemplum attinet,annotatione dignum expostores no eodem modo conia
suille syllogismum . nam alii putant esse sylloquinum a commutata proportione, quod Alexander negat,sti uero aliter deduxeriit. Ego vero se syllogieto,ita se habet tilectatule ad voluptatem de utile ad bonum aergo permutatim scuti voluptas ad boni, ita delectabile ad ville,sed voluptas est in bono, ut in genere itur delectabile est in utili,ut genere. Est enim argumentu a similitudine duoru ad duo.
9 Similiter autem & in generationibus,& corruptionibus, ut si ςdia ficare est operari qdificasse, operatu esse. Et si discere est reministi & d dicisse, recordatum esse:& si cliuolui est corrumpi, & dissolutu esse, coma ruptum esse:& dissolutio, corruptio quaedam. Et in generativis vero &corruptiuis, similiter & in potentiis,& usibus,& omnino secundu qualibet similitudine & interimenti & co struenti inspiciendum, quemadmodum in generatione & corruptione diximus. Nam si corruptiuum, dissolutivum:& corrumpi, dissolui. Et si generativum cst effectivum,&generari, fieri, & generatio factio. Similiter & in potentiis & vsibus, &
omnino si potentia est dispositio, & posse disponi. Et si alicuius usus est' actus,& uti agere,& usum esse egisse.
Quidam in hoc textu volunt ut ponatur unus locus, qui aecipitur a generationibus,& eorrupti nibus. Hadenolphus resoluit textu in duo loca .nam primu vult ut sumatur il generationibus de comi- ruptionibus. Secudum vero,qui ponitur ibi s& in generativis verri vult esse iunipia a generativis de comaptiuis. Anonymus autem resoluit textum in tria loca Nam dicit tertium simplum esse a poten-ς tiis & usibus, de ponitur ibi, sSimiliter de in potentiis, de usibus.' Si quis autem vult, potest resoluere
textum in tot laca,quin ponit terminos .nam unus accipi potest a generatione,qui in ordine locorum erit q1. alius vero a corruptione, deerit 4 alius a generativis, de erit 4 alius a commuis, de erit4 s .alius a potentiis, de erit 4 6 alius ab vsbus,de erit 4 . verum omnes hi loci ut Alexandatiquita possunt coaptari eum locis ex coniugatis . nam aedificare est coniugatum eum aedificasse, de operaticum operatum esse. Aristot.aute in textu videtur eoaptare omnia haec loca cla locis eae siniti, de quo ius modo fiat eoaptatio, Aristoteles inquit, Similiter autem de in generationibus de corruptionibus
loca accipiuntur de constructiva de destructilia,quorii exempla sit,scribit,& dicit, Vt si aedifieari est operati, aedificasseJest operatum esse: de s discere est reminisci,& didicisseJerit frecordatu esse, haee
sunt exempla locorii quae a generatione sumuntur.4 Quod vero ad exempla attinet,per aedilicari
esse operari,& aedis casse esse operatum esse, intelligit operati este senus ipsus aedificati,do operatum esse penus ipsius aedificasse,ut ut sensus, fulsi aedificari est operari,fid est in ipso operari ut in genere, Oificasse Jerit Joperatum esseJ id est in ipse operatu esse, ut in genere. simili modo. ct si discere inda in ipsi reminisciJut in gmere & didicisseJerit in ipse Drecordatu esseJ ut in genere. Posiit aute disce
re sub reminisci ut in genere, & didicisse sub recordatu esse, ut in genere, more Platonis, qui opinatus est disciplinas esse reminiscentias ut Alexannotauit Praeterea accepit aedificare & ςdificasse, discere de didicisse, ut etia Alexannotauit ac si essent generationes, altera quide aedificati itera autem eius qui didicit,ut sit sensus, si aedificationis genus est operatio, dificati genus erit operatum: de si dis plinae genus est reminiscentia psius didicisse genus erit recordatum esse. Qu6d si haee loca sumuntur a coiugatis ut Alexander inquit exempla erunt, si iustitiae generatio non est data plina nee iustitia erit scientia : led primum est,igitur de secundum . sic etiam monstraret aliquis quod scientia non sit sensis genus, si enim senses est naturalis peneratio & scientiae seneratio non naturalis sensus non erit scien-α dissi latio corruptio quoa ,Jhoc est,si dissolui est in corrupi ut in genere,dissolutum esse erit in ipse corruptum esse, ut in genere. & dissolutio in corruptione ut in genere Similiter enim se habet dissolui ad dissolutu esse,& corrupi ad corruptu esse, quare si altera est alterius genus, & alterii alterius genus erit.Et licet in iis,in qiubus Arist.exempla attulit, non sint vere genera & species,tamen satis est ut se
225쪽
habeant veluti genera, dc species. quoniam exempla ponimus non ut ita sint,primo prioris sed ut sen Etiant qui discunt. Deinde assignat loca quae sumuntur a generativis de corruptiuis de ab aliis & dicit,s Et in generativis vero de corruptiuisIta subaudi est dicendii ut dictu est in senerationibus de corruptionibus. Eodem enim modo argumentandia est ex vinci . deinde asi nati a quae finititur a potarentiis de utibus,re dicit, Similiter in potentias,& usibus di omnino secundu qualibet similitudinem ed interimenti de costruenti est inspiciendii, quemadmodii in seneratione de corruptione diximus qnam similes sunt, de in omnibus his arma nactationes. no tame secundu idem, quoniam generatio est trasmutatio generatiuii vero huiusmodi trasnutationis causavide ratio est δ: in corruptione de corruptiuo,dixit f de omnino cultu qualibet similitudine, quonia omnia talia smilitudine habet de ad inuice secundu sortione. sicuti enim feri ad Actia esse sic iacere ad Actu esse di vi eorrumpi ad eorruptu este, se dii solui ad daissolutu ese de ut comptiuu ad corrupi, se dissolutu ad distatui quare si altera sub altero ut sub senere fuerit, de alterii iub altero erit,ut sub genere. smili modo di in caeteris. Omnia enim qui se dictitur quia advnu quodda habet relatione, similia sunt. Etenim genera u ad Dctsi & generatio ad iactu,& corruptio ad corruptu, de Iotentia ad potens, de usius quide, de unumquodque ipsem smiliter ad uni quodque habet respectu, iccirco in omnibus smilis est demostratio de per inuice proportione,secundu enim eunde casum smiliter inducentur. Et propterea exempla in F eorruptusis substrabit de dicit, Nam s corruptum dissoluiiuu, de corrupi dissolui erit,subaudi de cor- . ruptio distatutio. Deinde in generatusis, de dicit, s de si generatiuii est essectili de generati est seri, de generatioJerit stictio. S: s nultu hora est,nec alia etsit. inimitantur enim cia haee loea iis quae ex colligatis sunt, ut dicit Alexader. Desnde assignat ex la locotu quae se mutur a potetiis de usbus, de
dicit, Similiter de in potetiis de ustas,de omnino s potetia est dispositio hoe di sub dispositione, ista genere e posseJerii disponi Jhoc est sub disponi,ut sub senere, de si alicuius usiis scilicet s ver
bo uti est actus, de viiJ scilicet verbo erit agere,de usim esseJicilicet verbos it mille, Jnoe est sim egisp,ut sub genere Et later si virnitis usus est actio, de virtute usiam esse,int operatum me.
so Si aut e priuatio sit quod opponitur speciei, duobus modis est in
terimere. Primum quidem si in in ignato genere est oppositu. Nam aut simpliciter in nullo genere eodem priuatio. aut non in ultimo: ut si visus in ultimo genere est sensu caecitas non erit sensus. G
Cum prius in nasci loca ex contrariis, nam ex eo quia aliquid contrarium est geneti,vel species, destructio de constructio febat nunc de ab aliis oppostis loca tradit de primum ex ius quae secudum habitum Ad priuationem sunt. de duo ait esse loca destructiva ex oppositis secundum prauationem de habitum. de primum tradit ex his oppostis secundum prauationem A: habitum,quae sunt in eodegenere cum habitu, ut species qui talis est, si priuatio opposta speciei datae sub eodem proximo genere ponitur,in quo ponebatur species, quae est habitus illius priuationis quod asi natatur ut genus datet speciei, non est genus,viae dicit, Si autem quod opponitur species,Jα non gene si priuatioω hus modis est interimere,Jdiau, quod opponitur speciei Jquoniam prima haec co sideratio, est a priuatione quae speciei opponitur,& no generi,d: quia dixit duobus modis est interimere,J exponit primum de dicit, primum quidem,s in assignato genere est oppostum,Jhoc est prauatio,in quo ponebatur habitus nam si scsatum genus non erit genus deinde assignat maximam,quae in ratio loci, de
dicit, Nam priuatio aut smpliciter in nullo eodem genered est cum suo habitu, fautJ s est in genere eodem, nonJes in ultimoJ hoc est in proximo genere, de immediato eum suo habitu, tvt si visu in
ultimo genere est sensi, caecitas non erit senius.' Sensus enim non potest este proximum genus visis de caecitatis de dixit, saut smpliciter in nulla eodem genere ut non in ultimo, Jauoniam duplex est Hpriuatio, altera simpliciter, quae priuat genus omne de speciem, ut ipsim nihil. Et haec, quia priuat speciem de omne genus,dicitur priuatio simpliciter: altera vero est priuatio secundu quid, vi caecitas quae es in catulis antequam incapiant videre.hcc enim priuatio secunndu quid est quia priuat visam, non tamen priuat potentiam vivendi. priuatio etiam quae est post corruptionem formae,est priuatio secundum quid quoniam licet priuet actii de potentiam no priuat tamen aptitudinem, de se prima
priuatio quae priuat actum tantum, es in eodem genere cum visu, quoniam est in potentia, non tamen in eodem proximo genere, non enim est in sensit scunda etiam quae priuat actum de potetiam, est etiam in eode genere cum visu,sed in eodem remoto, quoniam in aptitudine non enim est in potentia nee in sensit,ut in genere proximoat pictatio smpliciter, quae priuat speciem de omne genus, in nullo genere est cum ilia habitu, neq; proximo. neque remoto. se monstrabimus habitum n5 esse genus ignorantiae quoniam habitus est Gentiae senus, cuius priuatio est ignoratia: eodem modo viatium non esse virtutis priuationem,quoniam habitus est proximum genus viriusque, de quia caecitas est in insensibilitate vi in proximo genere.visis non eritin insensibilitate.
226쪽
st Secundo aute,si & generi & sipeciei opponitur priuatio,non est autem oppositum in opposito, nec quod assignatum est in asi ignato erit. Interimenti igitur,quemadmodum dictum est,utendum.
Ille est 4 4 .larus,secundus vera ex priuationibus,quem destructiuu tradit,qui stimitur a priuatione que opponitur speciei de generi,qui talis est,si iam seneri quam species aliqua priuatio opponitur,
4 i fari C. C. .- - - , - ---eriri a s mori nec species proposita erit in genitur priuatio, n5 est autem
oppoummJsecundum priuationesin opposito genere secundu priuauone, nec quod assignassi est lvi mecies, in assignatoJut genere erit. Videtur enim ut in contrariis si oppositum in opposito est, de oppositu in opposito esse.haec enim eade maxima est vera in comitas,& oppositis secundu priua -ione sie monstrabitur visium esse in sensi,quonia caecitas est in insensibilitate,no aute visis in scien-ia,quoniam caecitas ni est ignoranti quae estpriliatio scientiae. cedrigat,&inquit, Interimeni igitur queniadmodum dictum est,utendum,Jhoc est his duobus modis.
si Construenti autem, uno modo. nam si oppositum in opposto, &propositum in proposito erit.ut si caecitas insensibilitas quaedam, & visus sensus.
Ille est locus a ecles sumitur ab opposito quod est oppositu generi,& dicit, Construenti in sens per quae patet illa maximam quae est,ut oppositu in opposito in propositu in proposito,esse in ligendam tam in contrariis quam in oppositis secundum priuationem,& habitum.
1ι Rursum in negationibus considerandum econuerse, quemadmo-Cdum in accidente dicebatur. Vt si delectabile,quod quidem bonii, quod non bonum, non delectabile. Si enim non ita se habet, erit contra non bonum delectabile. At impossibile est, si bonum est genus delectabilis, esse quicquam no bonum delectabile. De quibus cnim genus non prindicatur,nec specierum ulla.& construenti similiter inspiciendum, quoniam si non bonum non delectabile, delectabile bonii, quare genus bonum delectabilis.
dum erenuerib,Jve si affirmatio generis est genus assimationis speciei negario species erit negationis v generis.semper enim terminus in or cu negatur, uniue salior est termino se e re cu negatur lon homo enim uniue salior est no animali ut dicitur in libro Peri hermenias. Addit queadmodu in accidete dicebatur.J na trades locu ad accides ex cotradictione in 1.li ixit, quonia fiant opposi nesmar,oportet cosderare ex cotradictionibus quide eci uerso ex cosequentia & destruente & e te,hoc aute reuocat in memoria nuc,cum dicit, quemadmodu in accidente dicebatur.J deinde loci propositi exemplum assignat,& dicit,IVt si delectabile ouod quidem bonumJ hoe est, si bonum, est genus delectabilis,est enim bonu animatio generis,deIectabile aute assematio speciei quasi dieat,s atamatio boni,genus est assirmationis delectabilis quod non bonu no delectabile hoc estitit negatio speciei, quae est risi delectabile, nus negavonis teneris,M'est non bonu. Od autem
si sol Hahile disie ecouer no nu non delectabile assignat causam rariorauca ex o
227쪽
delectabile ambae enim atamationes fiunt. Fortasse dicenda illas cotradicere si item secundu par Etem, hoc est secundum praedicatu. Nam delectabile & non delactabile contradicunt secundu termianos. Vel sertasse Arist non probauit loca per resulam prioristica,quae est per oppositu consequentis sed per tegulam Topica, quae est,quia nihil est iub genere,quod no est sub aliqua specie.quare si noς nil erit delectabile,s ortet ut aliqua species no boni sit delectabile uod est impossibile, quoniam tune aliquod non bonu esset bonu:quia quod est sub specie, oportet esse sub genere. Praeterea propo- suo de stubiecto infinito insere negauitam,quia sequitur,non bonii est delectabile gitur nulla bonum est delectabile dicere aute quod delectabile sit bonii,& q, nullu bonum sit delectabile,no stant simul quonia sequitur nullubonu est delectabile, igitur nullu delectabile est bonu per conuersonem in ter minis.& vltra sequitur igitur aliquod delectabile non est bonum,quod est cotradictorium. Quare si delectabile est bonu,non bonum erit no delectabile. sic monstrabis,si boni genus est laudabise quod non est laudabile, non bon*hoc est non bonum esse genus non laudabilis. deinde dat i si etiam co- structivum,alio modo,ut latebit,& dici construenti etia similiter est inspiciendii J quonia si negatio 'ecies genus est negationis generis, assimatio generis erit genus assismationis loecies, squonia si
non bonu)quod est negatio generis, non desectabile.Jhoc est ponitur in genere no delectabilis. delectabile quod est ammatio sipecie erit boni Jquod est assimatio generis. quare bonubrii genus Fdelectabilis J nam si negauorenus est negationis, secundu consequelitiam econuerso iacta matio genus erit ammationis. EQuod vero ad loca attinet,animaduerte tam prinisi qui incipit ab affirmatione, litam seeundum loca qui in ita negatione, esse commirum,& propterea dixit, construenti etia similiter in iciendum,Jdans intellisere per vectu etiaJumique t si esse costructiuum, licet ut Alexander inquit sit differentia,quia primus incipit ab atamatione:secsidus vero a negatio ne,& uterque est percosequentiam emtrario tacta ut libro secto dictu est.Vtivir aute Aristo.verbo genus pro omni eo quod est Gmunius,no enim negatio species potest esse vere genus negationis generis,sed bene esse potest quid communius,& hoc satis est ad topicas argumentationes.
14 Si aute sit ad aliquid species,cosiderandii si & genus est ad aliquid. Nam si species ad aliquid, & genus:vt in duplici & multiplici. vimque
enim ad aliquid. ii autem genus ad aliquid non necessario &species disciplina enim ad aliquid,grammatica autem non. G
Trasit nunc ad opposita relatiue,ct dat ex his plura laca, quorum primus est ex opposito species qui talis est, si id quod ponitur ut species in aliquo senere, fuerit ad aliquid, genus autem datum non 'quod assignabatur ut genus,non erit genus. unde dicit, Si autem sit ad aliquid speciesJqvie datur sub aliquo genere, considerandsi, si & genus est ad aliquid)si enim senus non fuerit ad aliquid,data vero species est ad aliquid quod dabatur ut senus,non est penus. Dcinde ponit maxima m verificatione
loci.& dicit, nam si speciesJ est ad aliquid,& genusJ etia oportet esse ad aliquid. Hoc aute exempta dilucidat,& dicit ut in duplici,& multiplici.J Est enim duplum sub multiplici,ut in genere. sum n-que enim ad aliquid est,J multiplex quidem ad Lubmutuplex, duplum vero ad dimidium. Et scientia
ad aliquid existens sita cognitione est,qvie etiam ad aliquid est. Sic monstrabitur la non esse sitibquanto,ut sub genere, quoniam aequale ad aliquid in qua tum vero non ad aliquid . Dcinde declarat maximam quam assignauerat, non conuerit necessario,& dicit,ssi autem genus ad aliquid, non ne-eellario & seecies erit ad aliquid.fdisti ina enim ad aliquidJest, iurammatica aut L quae est sine tesduciplinae, nOJcit ad aliquid.Simili ratione nec musica,nec geometria ad aliquid sunt.quae sunt species disciplint.Quod vero ad lacum attinet,dicamus locum em selum ad destructionem utilem ad constructionem vem haud quaquam.NO enim si ambo accepta ad aliquid fiunt alterum alterius e- Hnus erit,quemadmodum &scientia,& duplum.
11 An nec quod prius dictu est, veru utiq; videbitur. nam virtus quod quidem bonu m, & quod quidem honestum.& virtus quide ad aliquid, bonum vero & ho testum non ad aliquid,sed qualia.
Contra maxima instat,quia non videtur si species est ad aliquid,ut semper genus sit ad aliquid &hoe proponit,& dicit, An nec quod prius dictu est licilicet marima quae prius est assumptas verum que videbitur,Jd inde assignat instatiam,& dicit nam virtus stΓquod quide bona, quod quiadem honest Jhoc est, ecies boni,& species honesti, & virtus quide ad aliquidJest, in si vem &honestum,non ad aliquid,sed qualiaJ fiunt. Alexander soluendo instatim assint viruitem esse magis sub quali,quam sub ad aliquid,& se negat assumma. Sere Asserit bona & honestum non esse di tutis genera. Bonu quidem no, quoniam bonu est riui csi, honestu vero nequaquam. Siquide vi
228쪽
A rus prior est,quam operationes honestae,quae sint secundum virtutem.verum de instantia, multa sitimus diximus,quae valent ad omnem instantiam,quando eam Arist. ponit,& non soli deo de his
1s Rursum si non ad idem dicitur species,& secundum se, & sicundugenus ut si duplum dimidii dicitur duplum, & multiplum dimidii
portet dici.Si autem non, non erit multiplum genus dupli.
Hic est quadragesimvsoctauus locus cundus vero eorum,quae semunrur ab oppositis relative quem accepit a eomparatione generis & speciei secundum aliquid idem, qui talis est,si data species non dicitur ad idem secundum se,& secundum suum datum sentis,quod dabatur ut genus,non erat genus. dicit DR lim si non ad idem dicitur species,& secundum se,& secundum genusJdatum ge- clarum non erit stupple genus.Est enim haec maxima sue Alexan.exponit ad quod species secudum se dicit .ad hoc idem oportet & secundum genus datum dici. deinde probat hoc exemplo, & dicit, ut si duplum dimidii dicitur duplum,& multiplum J quod est genus dupli, dimidii oportet dici. Jcuius probationem & locum explicat,& dicit si autem nonJdicatui muli tum dimidii multiplum,snon erit mul lum genus dupta te demonstrabitur potenta non esse genus vis is, quoniam vilio secunda se quide visibile dicitur, non tame secundum potentiam. Non enim dicitur visio potetia visibilis.Sic monstrabivir etiam habitum no esse visionis genus, quoniam visio secundum se dicitur visibilis, non tamen habitus visibilis dicitur.
17 Insuper, si non ad idem & secundum genus dicitur, & secundum omnia generis genera. Si enim duplum dimidii multiplum est,& abundans dimidii dicetur. Et simpliciter secundum omnia superiora genera ad dimidium dicetur.
Hic est locus quadragesim nonus, tertius vero eorum,quae sumuntur a relatae oppositis, que Ariuolumit a relatione omnium superioritin etiam, & est hic locus talis, considerandum si data spe-C cies dicatur ad idem secundum se,& secundum datum genus,& secundum omnia superiora genera dati generis,quoniam si non,datum genus non erit datae species genus.vnde dicit, Intimer si non ad idem dicaturJspecies, & secundum gemis,atum, & secundum omniaNauueneris genera, Jnon erat darum genus illius datae sipeciei penus.est enim haec maxima ut Alex.exponit oportere non O Ium secundum genus ad idem dici, d secundum omnia generis genera,& hoc per exemplum dilucidat,& dicit, si enim duplum dimidii multiplum est & abundam, quod est genus multipli, dimidis dicetur.& simpliciter secundum omnia seperiora genera ad dimissium dicetur, 'quoniam & maius quod est genus abundaniis dimidii dicenu.non est igitur si issiciens ad monstrandum tactiam. genus Esse visonis,ut dicatur visionem stientiam esse visibilis nam dispositio,quae genus est scientiae no dicitur visibilis dispositio.Quare scientia non erit genus visionis.
18 Instantia,quoniam no necesse est secundum se, & secundum genus ad idem dici.Scientia enim scibilis dicitur.Habitus autem & dispositio, o non scibilis, sed animae.
Eontra marimam essenaram adducit instantiam,&dicit. Iustantia, siubaudi est eontra maximationiam non necesse est secundum se,& secundum genus,Jupecies ad idem dici. 'Scietia enim se ita diciturJquae est species.s Habitus autem & dispositio, J quae sunt genera sciensiae,non dicunis scibilis , sed)habentis, sicilicet fanimae. JAlexander per dispositionem, intelligit genus habitus &per habitum,genus scientiar.non soluit autem Aristanstantia quia no vult locum este verum & necessarium,sed probabilem. QSod vero ad exemplum attinet, entia addit supra habitum , respectum ad id de quo est quod non ficit habitus, qui non ponit respectum, nisi cuius,ut subiecti, estribunis.& propterea scientia non seeundum id quod est ad aliquid est,sed secundum dici.
19'Rursum si similiter dicitur genus,& species secundum casus. Ut si alicui, aut alicuius, aut quolibet modo aliter dicitur. Nam ut species &genus. Velut in duplo & in stiperioribus. Alicuius enim & duplum &
229쪽
multiplum. similiter autem & in scientia, alicuius enim & haec, & ge- βnera ut dispositio,& habitus.
Hie est locus quinquagesimus, luem accipit a relatione,qua reseruntur genus do species ad idesecundum easium,qui talis est,considerandum ii species de genus ad idem dicannir, udium similiter dicatur secsidu easum,quia si no terimitur genus unde dicit. Ru GF species de genu, ad ita dicatur si haudi,considerandum,ssi similite de cuium senus,&Jdata ip sdicamr J cundum cassis.& exponit, quomodo sinuliter secundum casiusJde dicit, ut si alicui cilicet similiter dicanaer in datiuo,aut si similiter dicati salicui Jscilicet in genitivo, aut quolibet modo aliter dicitu scilicet in aecusativo . nam si secundum cassis non smiliter dicantur, damni genus non erit genus. deinde asia fgnas loci rationem, ponit maximam,de dicit, nam ut si e syesertur, dc genus) in eodem rasiti refertur.haee enim est marima,quam exemplis probar δ: dicit, velut in duplo,d: in silerioribus generibus ad duplum, alicuius enim Se duplum,Jquod est species dicitur scilicet dimidii lde multiplum,Jquod est genus,etiam dicitur,scilicet dimidii similiter de genera superiora ad multiplum alicuius dicutur,ut maaus,d excedens,nam maius minoris de excedes excess escini rI similiter autem de in scienti alicuius enimJ scilicet scibilis Ddchae dicitur, de genera,vi dispositio, de habitus. Jnam dedi 'spositio 3: habitus alicuius Gnt.Prcterea si alicui.& reliqua similiter Sicuti enim scibile alicui scilicet scientiae sic de halarum habitui,& apprehensium apprehensioni,quae sint genera scibilis Sic monstrabimus non esse amici genus, quoniam non secundum eundem casiam dicuntur. Voluntas enim allia cuius scilicet voliti, in genitivo dicitur Amicus vero amico is, dativo reseretur.
6o Instatia autem,quoniam aliquoties non sic.Nam differens, & contrarium alicui:diue sum autem, quod est genus horum non alicui, sed ab aliquo.Diuersum enim dicitur ab aliquo.
Adducit instantiam eontra laeum,d: dicit .sInstantia autemJtalicet est contra locum. quonia liqvoces non sedilon enim in omnibus, ad similes casus,de genus de species reseruntur, nam disserens de contrariumJquae sent species falim dicuntur.Nam contrarium contrari de diiserens dif- serenti dicuntur in dativo, diuersium autem, quod est penus horumJamborum Inon alicui sed ab ali squo dicitur diuersum enim dicimr ab aliquo.Jnon soluit autem instantiam,vi demonstraret Deum non esse verum 3: necessarium, sed probabilem,verumque plerunque,quod sussicit pro argumem topicis.Sed occurres,quoniam frici carent ablativo.Iginu diue sim non dicitur ab aliquo in ablativo. Nisi dicatur graecos uti geniti loco ablaues,d hoc aus est.
ei Rursum si similiter ad aliquid secundum casus dicta non similiter conuertuntur. Quemadmodum in duplo & multiplo. Vtrunque enim horum alicuius,& idem etiam secundu conuersonem dicitur. Alicuius enim & dimidium,& submultiplum. Similiter autem & in disciplina, dc opinione,Nam haec alicuius,& conuertitur similiter.est enim opinabile,& disciplinatum alicuius. Si igitur in aliquo non similiter conuerti
tur, manifestum est quoniam non alterum alterius genus est.
Hic locus quinquagesimusprimus est,quem accepit ab miserta secundum cassis conuersione. Hret atria enim dicuntur ad conuertentiam,quae si convenantur non seruata identitate casis, no poterit esse altem alterius genus.Si igitur datu genus de data species dicannir ad ide de in eonfundi ea cosiderata si co rvitur in colimili casii in quo dicuntur nasi altera eorii cum eorrelativo in Gsimili ea sit conuertior, altera vero cu suo correlativo no cinertitur in co simili casis no erit alterii alterius genus. unde dicit, Rursum si similiter ad aliquid secundit casis dicta,no similiter conuertύ- turJcum suis correlativis i enim non similiter ad eostem cassis conuertiantur, non erit genus quod datur ut genus.Est enim maxima,qaam tacuit, oportere senus de speciem conuerti cum sitis correlativis ad eostem easis: quam exemplo demonstrat, de dicit squemadmodum in duplo ac multiplo, utrunque enim horamdcum reser vir in situm corae latiuum,diciniis alicuius ut duplum dimidii, de multiplum sissimultipli. & idem etiam,Jd: ad eosde casus iecudu couersione dicituri alicuius enimi ilicet dupli, di dimidiu de sissimultiplum Setia alicuius dicitur, de multipli.eccequonia reliquo i
rum cum suo correlativo conuertitur in consimili casii. quare maxima vera est. Deinde assenat
secundum exemplum, de dicit, Γsimiliter autem in disciplina de opini . nam hae alicuius, Jut distillia
230쪽
A na disciplinati,& opinio opinabilis dicitur, & conuertit Junumquodque eum suo correlativo similiter ad eoGem casus, f&enim opinabile & disciplinatum alicuius. nam opinabile opinionis,disciplinatum autem disciplinae dicituraunc ex declaratione maxi νοῦ collisit locum,& dicit, si i itur in a liquo similiter non c5uertiturJscilicet ad eoiae casus , essestu est quoniam alterum alterius n5 est genus.Jsed contra, quoniam in aliquibus ad alium casum genus & species dicuntur, ad alium vero ea ii quibus couenutiir,ut in scietia,& cogniti .Na scietia alicuius scilicet stabilis, & cognitio quae est scietiae genus, etiam alicuius dicitiir,quonia cogniti. quae vero cum ess couertuntur, ad alios catus conuertutur Scibile enim quod ad scientiam reuertitur, ad dativum casum couertitur,& opinabile quod ad opinione Guertitur,etia ad datius casum couertiti dicimus eni scibile scietia scibile,& opinabile opinione opinabile:& cognitii quod est genus eorum,cosnit i5e cognitu:per quam instatum Alex. ut arbitror vult innuere locum non esse verum & necessarium,sed probabilem,ut stpe diximus.Per hunc probabilem locum destri tur genus maioris esse seperemines,quoniam licet maius dicatur ad minus secundum genitivum est enim maius minoris,& sit reminens ad superatum secundum genitivum, quia superemines est Aperati supereminens,quonia haec cu sim correlativis no c5uertutur ad consimiles casus ma licet minus maioris dicatur,non tame cuperatu supereminentis dicitur, sed si per B eminenti in dativo.Quare destruetur supereminens esse genus maioris.
61 Rursum si non ad aequalia species & genus dicitur. Similiter enim& aequaliter utrunque videtur dici,quemadmodum in dono, & datio . ne. Etenim donum alicuius & alicui dicitur. Et datio alicuius & alicui dicitur . Estautem datio genus doni. donum enim datio est irredibilis.
Hic est locus quinquagesimus secundus qui accipitur ab aequalitate dc aequali numero casuum secundum quos relativa reseruntur .nam cum eorum qiue ad aliquid dicuntur, alia ad unum,alia ad plura dicantur ad unum quidem duplum de multiplum .duplum enim ad dimidium lotum, multiplum vero ad subduplum, quod plures habet panes. ad plura verosapereminens, ct enim alicuius, de aliquo dicitur Iupereminens enim ratione habita ad id quod excedit,dicitur in genitivo illius esse stiperemi
nens ratione eius quo excessit,ut palmo et digito in ablativo dicitur supereminens. nam licet graeci
ablatiuum non habeant tuntumpse dativo loco ablativi.Cum itaque ita sit,si non ad aequalia genus C & species dicantur,sed alterum ad plar alterum vero ad unum,quod dabatur ut genus, non erit genus.vnde dicit. RursiimJ quando genus & species ad idem referuntur,& secundum consimiles casia in conueria de conueriente, fit non ad aequalia genus de species dicitur,4 datum genus non erit datae species genus . deinde ait nando rationem loci ponit maximam & aicit, Osii niliter enim ' secundu casus, s& qualiterJpro numero castu vini ;Jicilicet tam genus,d species videtur dici. Jdes de exemplo maximam declarat & dicit, squemadmodum in dono & uatione. &enim donum MalicuiusJscilicet rei donatae, & alicui Jscilicet periimae cui donatur, ut regi l dicitur, J d da J similite alicuiusJscilicet rei datae f& alicuiJscilicet peti ae cui datur, dicitur.JIccirco non destruetur dationem genus doni esse & hoe subscribit,& inquit, est aute datio genus doni, donum enim datio est
irredibilis.Jhoc est,donum est dacio gratis data, ius reditio non expectatur.At datio sue sit gratuita.siue sit spe reditus aut lucri facta citur da dioc igitur loco utentes, si ponatur appetitus genus esse irae, destruemus. quoniam appetitus quidem ad unum dicitur, nam aucuius,ut cibi, vel potus, vel ultionis aut alicuius id genus.Ira autem & aliquo,& alicui.iratamur enim aliqua iniuria nobis illata, & alicui qui nobis iniuriam intulit . quare non est i genus appetitus. Similiter monstrabimus, quoniam laus non est verbum. Verbum enim siqum alicuius est,tius vero,& alicuius, & aliquo.
63 In aliquibus autem, non accidit ad aequalia dici. nam duplum albcuius duplum,abundans autem,& maius & aliquo. Omne enim abundans,& maius aliquo abundat,& alicuius abundat,quare non simi genera quae dicta sunt,dupli. co quod non ad aequalia dicuntur speciei. Aut non uniue saliter uerum ad aequalia speciem & genus dici.
Cum assignasset locum nune ponit insutiam quoniam duplum dicitur alicuius duplum, hoc est in genitivo tantum. At abundans di maius, quae sent genera dues dicuntur alicuius & aliquo, hoc est in emitiuo,& dativo.Quare lice no sent illius gener vel no est uniuersaliter versi φ genus & species vi aequalia dicantur.vndedicit. In aliquibus autem non aecidit Igenus & species ad aequalia
dici, nam duplum quod est species alicuius duplum Jdicitur in genitivo latum abundans autem, α