장음표시 사용
241쪽
corpus non est coloris genus.Simili ratione nec scientiae,nec notitiae nec desiderii, nee tristitiae.nee Et genus est anima,sed subiectum,quod patitur haec.unde dicit, Quandoque aut e peccant &'passione in genus quodet astum est, ponentes d est,ponetes pinum genus pandis. ct per pastini Aleae subiectu in citius est passio exponit: r pallionem v ,accidens.hoc modo corpus coloris passum dicitiir & color corporis passio.Simili modo animam Iasium dicit: scientiam, notitiam iram concuri scentia, de caetera id genus passiones,quae sunt accidet Mammae.Deinde ponit exemptu de dicit sula icet peccant dicentes immortalitatemJquae est passo vit esse vitam talpiternami ita diu se immortalitatis genus,quae vita in passiim,& subicctum immortalitatisiui enim peccant quonia dederunt genus immortalitatis,uitam Est autem passo aut quoddam accidens, immortalita, vitae αhoe dicit, Passio enim quaedam vitae,& accidens mmortalitas vidctur esse.J CQuia vero ad v NM attinet,accidens graece est συ--ο quod no pro casa, de quo in physica austuitatione sed pro accidente intellexit & accepit. Deinde declarat exempia ex serpositi ,& dicit. Quod aute verum sit quod dicitur, hoc est,quod passio aliqua & accidens vitae,sit immortalitas, mantisti fiet si quis admittat aliqueJhomine ex mortali J stam fieri imortaK.Jut putauit vanitas gentiu quae holas mortales putat ex beneficus nobis collaus fieri posse deos. nullus emniJ hac suppolitione concessa micitaliam vitamJsecundum substantum, & genus f eum sumere, sed accidens aliquod, vel passionem 4 Pnulla videlicet iacta mutatione sebstantiadi in vita eidem aduenireISupposivione enim hae conces
ra,eadem vita patim quae primo mortalis erat, immortalis fit. uare immortalitas vitae pastio & aecides AEndest enim & abest pr ter vitς comi oneSi igitur immortalitas vitς passio est & aecides vita non erit immortalitatis genus, nec dulcedinis corpus est genus, nec voluptatis vel tristitiae ani 'ma. ideo concludit. Quare non genus immorialitatis vita.JSed si non concederet aliquis sep si tione,videdcet v, alias homo de mortali fieri pollit Imortalis Adhuc locus verus est,quonia aliis exeptis probari potest me exemplum causam haberet quonia de si immortalitas non est passio ipsius vitae, erit saltem iunimentia.Nam ' cies animalis rat onalis sint homo de deus. differentiae vero eoru sunt mortale I i mortale Quod si Imortalitas est disserentia vittinee ipsius immortalitatis oenus erit
vir: enim H peccare,qui disserentiam in specie posuit. Verum licet illa silppostio esletfalsi
nihil tamen pmhibet falsum esse lanum alleuiuius veti. Vsi enim immortalis fieri possit eadem vita 11gnu nobis eri quoniam vita nec est genus ire species immortalitatis.Non enim ide seeundum subiectum de numerum potest manens idem transmutari secundum substantiam. de genere in genus uel de specie in speciem non enim stipponi potest hominem ad equum transmutari Non enim idem animal quod in nomine manet secundum numerum,seri potest equus. Bene tamen idem homo de Gadem animal manens mutam potest ad oppositum accidens.licet igitur suppositio esset filia dio est estie sisnu,quoniam locus est verus.Loco enim illius suppositionis accipi potest alia vera sup stio quoniam id in quo fundatur sippositio,verum est. D
Rursum si passionis cuius est passio, illud genus dicit esse: ut vel
tum aerem motum. Magis enim motus aeris ventus . Aer enim idem
permanet,& quando mouetur, & quando stat. Quare non est omnino aer ventus. Esset enim dc non moto aere ventus: siquidciri idem
aer permanet, qui quidem erat ventus. Similiter autem & in aliis huiusinodi.
Hic est locus sexagesimustatus,qui semitur etiam ab ipsa passone, quatenus accipitur ut spe- Hcies eius quod patitur .& non dissert setadum Alex. o loto nisi Glo acceptionis modo In xuno eni loco simpliciter dictu fiu si tussim genus passiis poniit, peccat. erat mi haec verbad qua loque aut peccat,& passionem in genus quod passum est ponentes.Jhoc est quandoque peccat. qui ponunt passum genus passionis. In praesenti vero loco adit modum acceptionis, quo passi o accipitur,dicit enim.fRursum si passionis, cuius est passio, illud genus dicit esse.J& intelliuit in definit nibus, quasi dicat rimuin peccat, fit passionisJ cum decnitur, passiim cuius est psilio, illud ueniuincit esse.Jquare dori luc locus a proximo secundum Alexquonia proximus locus simpliciter prolatus est,tam in passionibus u definiuntur,quini simpliciter cum passiim praedicatur de eis.In prae- lenti vero loco solum de mission iis intelligit, cum de uni .Praeterea in praesenti loco additi cuius en milio illud genus dicit esse,Jin proximo vero non addit haee verba cuius est passio, sed simpliciter dicit squa loq; asit peccat & passione in genus quod passim est ponetes a peccat qui poniae passum genus passias,& sic haec lora differ ut verbis,& re: re quid quonia hic locus limitatur in definiuo bus ile vero intes igitur simpliciteriverbis vero, quia in illo loco non ponatur verba, i limitant
242쪽
A pisionem ad illud in is est passio . In praeibiti vcro verba huiusmodi ponuntur. haee ex commentariis Alexandri. per quae patet error iuniorum, qui volunt hune locum este ecomimo priori assigna
tum. Et mi autem hic error propter corruptione textius Riram habebant.textus enim GKcus hie est,
e 1 ti του πώλω πίθοι b ara γci est Rursum si passionis,cuius est passio illud genus dicit esse.JEst igitur loes talis, si passionis,csi defritur,quis dixerit illud passum esse geri',
cuius e asilo,hie peccat, etiam ut Deccauerunt,qui simpliciter passionis passum genus esse ponunt. Quare ii ventus passio aeris est, ut Aristoteles putat, manifesti quoniam qui ventu esse aete incitum definiendo dicit,peccat quonia passionis passum genus dedit.patiens enim aer est, patitur enim cum mouetur. Quod autem ventus aere passo sa demonstrat Arui. quoniam idem aer numero seruatus secundu substantiam manet quasso mouetur, di quando non mouetur,unde dicit, VtJvidelieet pee- eat qui desiliedo diciis ventumJesse aerem motum,Jvt Empedocles dixit magis enim motus aeris ventusJ est,& no aer est enim aer potius subiectu quam genus, di vetus passio aeris,quia illius motus.
aer enim idemJnumeroJpermanet & quado mouetur, di quado stiti ergo est subiectu,& no genus,
quare non est omnino aer ventus,3 ita quod aer si venti genus. Esset enim & non moto aere ventusJid est quia s aer esset senus venti,aer praedicaretur de vento Omni eo ab aere circunscripto, quod B non est in i statia aeris,& ita aer praedicaretur de vento circunscripto ab aere moto, qui non in sub
stantia venti, squide idem aer permanetJsecundύ substatiam, squi quide erat ventus J id est qui erat genus venti. sSimiliter autem ct in aliis huiusmod est dicendumam nullam passionu passiim est genus,propter eandem ratione. Hae e est una expositio Alexad. li d videlicet hie locus a priori differat solii in verbis.Aliter tame exponit,& iubit eos,qui ponsit passum genus passionis, peccare per igno rantiam. Ignorauerunt enim quid pastum si,si vero,qui passum genus putat passionis in praesenti loco, peccant ex scientia, quoniam sciunt quid sit passum s quid passis, re tamen asserunt passum esse
genus passionis,asserentes ventu esse aerem motu,quos hoe pacto arguit,quoniam aer idem numero permanet cum vento,& sne vento itur aer non genus sed potius subiectum est venti ventus autem
aeris passio. Quod vero ad ratione attinet attetione dignum Aristot tetigisse duas rationes quibus probauit aerem non esse genus venti. Prima est,quoniam aer est subiectu, i adest & abest vetus sine corruptione aeris a tur non est genus,unde syllogismus est,nultu subiectum venti est genus venti aerest subiectum venti tur aer non est genus veti. de ratione tangit probatione minoris ibi. Aer enim idem permane di quando mouetur ae quando stat.JHaee enim est minoris probatio. Secudo tangit conclusonem,cum dicit, quare non est omnino aer ventus,J hoe est, quare aer non est genus venti. C Secunda vero ratio est duces ad impossibile, si aer esset genus venti, igitur non moto aere esset vetus, euius consequentiae probationem assignat, di dicit, squidem idem aer permanet,qui est genus venti. CSed haee probatio Quola videtur, quonia licet idem animal maneret corrupto rationali,ta me animal est genus hominis. Ese enim homo animal rationale, di quia rationali non existente animal esse potest, videbitur animal non esse genus hominis. e Dicendii non este sinite de aere respectu motus ct venti,& de animali respectu hominis & rationalis quoniam aer sublato motu ab ipse, manet idem numero secundum essentiam di substantiam Simili modo manet idem omnino etiam veto cessante. at animal quod est genus hominis non manet corrupto rationali,& corrupto homine,quia sui Alexander inquit senera non per se subsistut alicubi nec sint nudae inletiones sine existentia ut est hi pocentaurus, sed eorum subsistentia in iis est de quibus praedicantur. nam ess corruptis necesse est, ut . genera, quae in istis sint, corrumpantur. Substatia enim animata sensitiva quae in socrate est,co pitur Socrate corrupto.& s omnia quae sub genere sunt, eorrupantur,nec genus eriti di s v nu selum
aut secudum numera aut secundu speciem eo ii quae sub genere sunt,stiuaretur,unus corruperetur, licet animal no comperetur. Seruato enim uno animali teruatur animal,quod est substantia animata sensitiva, non tamen stivaretur animal vi genus quoniam animal no estin natura comunis in plu-D ribus specie disserentibus,quae est ratio generis. luia igitur eorrupto motu, manet aer sic sidum substantiam & numera & magnitudine I secundu ratione generis & in nullo substatialiter corruptur,manebit aer etiam ut genus. Quare aer compto motu,manebit senus veti: no se est de animali respectu rationalis & hominis . nam corrupto rationali,no manet idem numero di specie animal.& ita portet etiam ut corumpatur & homo & animal, ct s no secitdum comunem natura saltem secun dum eam,per quam ad homine erat cotractum hac ratione aqua non est genus unde, quonia potest aqua eadem numero Euari corrupta unda. smili ratione aer no est genus vocis,quoniam aer manet idem omnino corrupta voce. Alexander aute in praesenti loco prolixe disputat, nos vero breuibus respondemus negando similitudinem, quoniam comido rationali, animal corrumpitur secundu se stantiam aer vero motu corrupto,manet secundum substantiam,& se corrupto motu, potest remanere genus venti: animal autem corrupto rationali,non potest remanere genus hominis. no enim ita aer ad motum se habet, ut animal ad rationale.
8 Si igitur & in hoc oportet admittere quoniam aer motus est Ven-
243쪽
tus non tamen de omnibus huiusmodi est assignandum de quibus non Lverificatur huiusmodi genus,scd de quibuscunque vere praedicatur asib
gnatum genus. Nam in quibusdam non videtur verificati,ut in luto,&niue. Nivein enim dicunt esse aquam coagulatam: lutu autem terra humido temperatam. Est autem neque ni X aqua,nc que lutum terra. Quare neutrum assignatorum Senerii erit genus. Oportet enim genus semper verificati de omnibus speciebus. Similiter autem neque vinum est
aqua putrefacta licut Empedocles dicit, in ligno putruit unda) na si
Haec est alia argumentatio ut Alexander exponit quae est talis, si aer est genus venti, pari ratione
aqua erit genus nivis,& terra genus luti.tenet argumentu,quoniam sicut ventiis est aer motus, ita nix est aqua coagulata, & lutum terra humido teperata: sed aqua non est genus niuis,nec terra genua l. F. ti gitur aer non est genus venti Circa hanc rationem sic procedit,quia primo videtur quasi introd cere dubitationem,& dicit, Si igitur di in hoc xeplo oportet admittere quoniam vetus est aer m tus Joportet dico admittereventum esse aerem.In quibusiam enim conceditur ex consuetudiue materiam praedicari de eo cuius est materia, veluti ex auro vas, aurum dicimus: eodem modo,quia ventum ex aere fieri pretant,ventum aerem esse concedunt.Introducta dubitatione quae olimr ex usi l
quentium,statim soluendo dubitationem, inducit aliam argumentationem, & dicit, Licet ex va loquentium in quibusda materia praedicetur de eo cuius est materia, fnon tamen de huiusmodi omnia busJeffectibusDest assignandu,Jid quod est materia,ut praedicetur verar dicatione quia stipple non de quibus non verificatu ex viii loqu&um huiusmodi genus,Jhoc est,huiusmodi materia. de quibus enim materia ex usu loquentam non verificatur,de eis vera praedicatione datum genus non prς- dicabitur. Quod autem non in omnibus velificetur,declarat, de perficit argumentationem,de uicit,fNam in quavistamJmateria, quae datur,ut genus, non videtur verificari, ut in luto Sc nive. niuem
enim dicunt esse aquam coagulatam, lutum autem terram humido temperata. Est autem neque nix aqua neque iurum terra, quare neutrum assignatorum generum erit genus,J quia neque aqua genus .
trefacta sicut Empedocles dicit in ligno putruit unda namJ vinum fsimpliciter non est aqua.J Ex his patet solutio dubitationis,& tertia argumentatio, per quam probauit aerem non esse venti genus.
9 Insuper, si omnino quod assignatum est nullius est genus, manu
festum enim quoniam neque eius,quod dictum est. Cosiderandum autem ex eo, quoniam nullum eorum differt specie, quae participant assia. gnatum genus, ut alba. Non enim disserunt specie haec adinvicem. Omnis aut e generis sunt species disseretes. Quare nullius erit albu genus.
Hie est locus s7.qui accipitur ab iis de quibus praedicatur. cum enim alicuius genus, dc genus sit, Hsi aliquod datum alicuius,ut genus nullius omnino sit genus,nec huius erit genus, cuius genus datum fuit Talia autem sunt species ipecialissim cluarum subiecta non disserui specie, unde dicit, fInsepers quod assignatum estjut genus, nullius omnino est genus,manisestum enim quoniam neque ei Jerit genus, quod dictu est esse speciem esus. Quo modo vero cognosci possit aliquod omnino nullium esse genus pse docet sic si ea omnia,quae participant id quod ut genus datum est, nequaqua specie differat id quod datum est ut genus, impostibile est misi est egenus. quid autem participare sit,superius exposivit est participare,definitionem alicuius recipere,ut quoniam animal species parsicipantes,mutuo differunt,ideo animal est genus. Simili ratione de aue,de aliis generibus.qesa vero qua hominem participant,non secundu speciem mutuo differunt, nec quae equum Mec quae albii, aut id genus participant,no mutuo specie disserunt,ideo neque homo, neque equus, neque album, potest esse genus unde dicit, Considerandu autemJsubaudi quo modo cognosci possit aliquod omnino nullius esse genus ex eo,quoniam nullum eorum quae participant assignaia genus, dissert specie ab altero,Jsve alba,J deinde syllogizat exemptu.& primo sumit minore,& dicit, No enim di mi specie haec adinvicem. st igitur minor, alba non differunt speciemeinde dat maiorem,& dicit, bomnis autem
244쪽
Α generi, sunt Geties differentes,4 tunc dat conclusonem,& dicit, sQuare nullius etit album genus Junde syllogismus est,omnes generis species specie differunt, alba non difierunt specie igitur in secuda
figura. alba non sunt alicuius generis species,& sc patet exemplum,quod videlicet album non sit genus alborum. Si igitur aliquis dabit tale genus alicuius, mani stum quoniam problema interimitur. CSed oecurres, quoniam nonnulli aserunt animatum ct inanimatum albi di fierentias esse. Contra obiiciemus quoniam praedictis disserentiis nigrum etiam disseri,ut pix,& comus. non est autem pocmile contrariorii easdem esse disserentias. Cl nsuper occurres dicendo hominem esse genus studiosi de praui,aut viti de mulieris,dicemus nec haec esse ita quonia haec non differunt specie,non enim disserant in ratione hominis, sed per aliqua accidentia. Oportet autem albi non aequivoce dicti, sed eius quod est in colore,haec intelligere. album enim de luce, de colore dicitur,sed aequivoce, de ita licet lux de color albus disserant specie non tamen album erit genus,quoniam aequauoce de eis dicitur.
so Rursum si quod omnia sequitur, genus vel differetiam dixit. Plu
ra enim stat quae omnia sequuntur, Vt ens & unum, eoru sunt, quae Ο-
η mnia sequuntur. Si igitur ens genus assignauerimus, manifestum quoniam omnium erit genus, siquide praedicatur de eis. De nullo enim genus nisi de speciebus predicatur. Quare & vnii species erit entis. Acci
dit igitur de omnibus de quibus genus praedicatur, & speciem praedicari, quoniam ens & unum de omnibus simpliciter praedicantum oportet aute de paucioribus speciem pr dicari. Si autem quod omnia sequitur, disserentiam dixit, pe spicuum quoniam vel de aequalibus vel de pluri' bus differetia quam genus dicetur. Nam si & genus omnia sequitur, de aequalibus: sin vero non omnia sequatur genus, de pluribus differentia dicetur quam ipsum Senus.
C Hic est loeus 68.qui accipitur a praedicatione uniuersali, quae talis est, s aliquis dixit quod omnia
sequitur secundum praedicatione esse genus vel disserentiam, peccata Quoniam plura sunt quae pradicantur de omnibus, quorum nullum est genus,unde dicit, LRursum si quod omnia sequitur, genus vel disseretiam dixit, incauit.& qu Id peccauerat,exponi di dicit, splura enim sunt quae omnia sequuntur,ut ens de un res, bonu, de aliquid eorum sunt,quae omnia sequuntur Jα per sequi omnia intelligit, ut primo priorum patet,praedicari de omnibus bi enim praedacatum cosequens,subiectum vero antecedens intelligit. Deinde declaratens de unum non esse genera,licet praedicentur de omnibus, de dicit, si igitur ens genus assignauerimus .manifestum quoniam omnium erit genus squidem praedicatur de eis omnibus, tune procedit ad destructionem consequentis,de dicit, i De nullo enim genus nisi de specie praedicaturJquado,videlicet praedicatur univo . quare de unum species erit en- in Jpraedicatur enim ens de uno:.unum enim est ens. tune destruit hoe ccvisequens di dicit, saccidit igiturJsi unum est species entis, de omnibus de quibus genus praedicatur de speciem proicis,quoniam res de unum de omnibus smpliciter presicantur,iquorem alteram species,alterum genus est. tune destruit hoc ultimum consequens,& dicit, Oportet autem de paucioribus speciem praedicati Jquare unum non erit entis species, de ita nec ens erit genus omnium, cum monstrasset genus no esse
D id quod omnia sequitur, monstrat qudd nec disseretia si,quae omnia sequitur,& dicit, isi aute quodes omnia sequitur Terentiam dixit perspicuum quoniam vel de aequalibus vel de pluribus differentia quam genus dicetur, quae ambo abstrua sunt. Nam si de genus'cuius est differentia, omnia sequitur de aequalibusJ f retia dicetur veluti si ens senus unii vero differentia entis aliquis diceret, Sin vero non omnia sequatur genusJ cuius est disseretia, sti plutibus disserentia dicetur quam ipsum genus,Jcuius est disserentia.iae recal,quientis disserentiam opinabile tradit. nam opinabile in plus est quam res,squidem opinabile est,& non ens.
8t Insuper si in subiecta specie est, quod assignatum genus dicitur. vi album in niue.Quare manifestum, quoniam no erit genus. De subiecta enim specie solum genus dicitur.
Hiem Iocus 6s qui accipitur ab esse is,& a dici de.Na O genera de subiectis sipeciebus dicatur, de non sint in iubiecto, manifestum, si aliquis genus alicuius dabit o quo ut in subiecto est, quoniam
245쪽
destruemus Ipssim vietes hoc loco.esse enim in subiecto Me iit senus, accommodatur enim potius Eaccidenti cui proprium est esse in subiecto .unde dicit, Insuper s in subiecta specie est,quod assigna tum genus dicimrJsubaudi, destruemus esse genus ut 4 si potuerimus saltabile in niueddestruem, album esse senus,propterea concludit, quare manifistum quoniamJ album non erit genu,J scilicet niuiscicinae t agit maximam ex qua locus habet suam trobabilitatem,& dicit, de subiecta enim spe cie solum genus dicitur.J de non est in Bbiecta specie .dici enim de altero, generi proprium est: esse in
altero,accidenti. sic monstratur nigrum non esse genus picis,nec scienta aut virtus, genus animae.
81. Considerandum autem, & si non univocii si genus speciei. Demnibus en ina speciebus uni uoce genus praedicatur.
Hie est locus o. ui sumitur a modo praedicassi univoce, de aequivoce, de locus praeceptus clarus est dieit enim, Conliderandum autem 1 s non univocu sit genus specie sed aequi cu nam si si destruemus genus deinde ponit maxima in qua firmatur locus,& dicit, de omnibus enim speciebus univoce genus praedicatur.JSic monstratur nec unum,nec ens,esse genus decem proicamentorum, quoniam tam ens quam unum aequivoce dicitur de decem praedicamentis. Alexander tamen asserit Fhune locum esse postum in iis,quae sunt subiecta passionum de accidentium . de erit secundu eius eri postionem locus talis, s aliquod si biectum ut genus de eo assignatur quod est in subiecto, si non estvniuocum,non erat genus .sc monstratur manum non esse genus caestus,nam craus non est manus, sed in manu scuti in subiecto.Est enim caestus genus clatrat, quo Daretem de Entellum pugnasse te gimus virgis lib. s. A Eneid Sin crudo fidit pugna committere caestu. Sic etiam mostratur aerem vel materiam non este genus qualitatis. Est enim qualitas in hisivi in subiectisaest autem hie potentia tactus, supinus ibisquandoque autem peccant,de passionem in genere eius quod passim est,poneres,JΗ e tamen Alexandri ex postio laet si ver tamen non faciti verbis Aristotelis accommodatur.
8ι Ad haec si generi,& speciei contrariu est, quando quod melius co- . trarioru est, in peiori genere ponit. Accidet enim reliquuum in reliquo esse: siquidem cotraria in cotrariis generibus sunt. Quare quod deterius oest . in meliori erit. At videtur melioris,& genus melius este.
Hie est locus septuagesimi primus,qui siunitur a cotrariis, comparatione haesta duorum ad duo. qui talis est, si tam genus quam species contrarium habuerit, fueritque eorum contrariorum alterum melius alterum deterius,si deterius contrarium ponitur species melioris coirini: melius vero,pproblema, sumeta narducedo ad impossibile, dc dicit, faccidet enim reliquum J scilicet deterius c5tranum in reliquo esse cilicet in meliori esse,ut in genere, siquidem cotraria in contrariis generibus sint. QuareJcontrariorum assignatom, quod deterius est,ut meliori eri J ct ecoue G,quod melius. in deteriori.tunc destruit consequens,& ponit maximam,dc dicit, at videtur meliorisJscilicet cotraiarii ac genus melius esse.Jest enim haec maxima, Orum contrariorum,quom alterum melius, alteriim mus est,si generi alterius contrariu ponitu semper quod melius in meliori,& quod peius in peto ut in genere ponitur. Quae enim sub virtute fiunt is meliora sunt,quae sunt sub vitio. Si igitur alia quis ini fiam virtutem dixerit, hic dicet iustitiam vitium: & si segnitia est elisibilis, operari fi ibile is est.& si voluptas malum dolor bonum erit,quae cum sint inserta genera interimenda simi.
8ι Et si eodem similiter ad utraque se habete: in peiore, & no in m mox N l iore genere ponit, ut animam quod quidem agitationem, aut agitatuis ilἡ '' Nam pari modo eadem stativa. & agitativa taelius statio in hoc oportet genere ponere.
pari mocio ea aem itativa. oc agitatiua cile videtur. Quare si m
Hic est locus 71 .qui sumitur a comparatione eiusdem species ad duo contraria,qui talis est, si da- quiesve in genere,pari ratione ponenda, si in peiore. de non in meliore genere poni J male assignat genus. rationabilius enim ipsani in meliore magis quam in peiore ponere oporte ut quoniam medicinalem
246쪽
A facultatem videmus morbum de sanitatem posse facere, non morbi, sed sanitatis essectivam dicimus. a eligit de possibilibus quod
st, quando ex appareti pari ratione una species potest esse sub contrariis generibus: quoniam uera nulla species eade potest ellesci contrariis genermus: oppostorum enim generum species de disserentiar,oppositae sunt.Aut intelia Mendum hypothetice, si contingat eandem speciem sub cotrariis generibus poni deinde exemplumasteri & dicat, futJsi anima 4 aliquis dixerit squod quidem agitatione id est ipsam agitationem o si, P vi,
enim Graece stensuum signum est vi apud Sorti colas ly. unde dicit,ut si animam aliquis dixerit ly ly. aquationem,aut agitatum supple errat. I NamJ ut inquit, pari modo eadem stativa de agitativa esse videtur.Janima enim smiliter se habet ad motum de ad statum. Est enim ipsa amborum causa in animali.nam ut animalia mouentur per animam, sic de per animam quiescunt. tunc dat conclusionem, de dicit, quare si melius statio,in genere hoc oportet lanima sponere. est autem statio melior motu. Motus enim s est in quibus est statio, ob statione est . est enim statio mis motus.in corporibus enim comis ilibus in quibus motus de satio sunt, semper statio est finis motus: in aeternis vero, in quibus B non est statio, motus meliores. simili ratione finis addiscentis est addiseere,in quo est stare. Si igitur haec ita se habent non recte secerunt qui animam in motu vel agitatione ut in genere posueriant, melius posuissent in statione vi in genere. 4 Quod vero ad vecta attinet,dixit fagitatione,aut agitatu, lnam aliqui animam posuerunt esse agitatione per se. Aliqui vero dixeriit animam esse numerum per seipsum agitatum.Verum quouis modo dicatur,non recte ponitur,ut Aristoteles demonstrauit
8s Praeterea ex magis & minus: destruenti quide, si genus suscipit magis, species autem non suscipit, nec ipsa, nec quod secundum ipsam dici- . turri ut si virtus suscipit magis & iustitia & iustus. Dicitur enim iustus magis alter altero. Si igitur assignatu quidem genus magis suscipit, species autem non suscipit, neque ipsa, neque quod secudum ipsam dicitur, non erit genus quod assignatum est.
C Quemadmodum qiunn de aecidente rationem iecit, simpliciter de coparatae ex magis de munus de ex singi duo quidem loca destructiva, unum vero costructiuum tradidit. comunia vero,scuti quae ex casbus de coiugatis,& generation thus ct corruptionibus de oppositis se de ea,quae hie tradi unus quidem deseruatuus est ex magis Ae minus, de dicit, Prςterea ex magis de minusJlocus 73.
sumitur.deinde dat locum praeceptu,& dicit, destruenti quideJlocus stippie praeceptus sit iste, si genus suscipit magis, species autem non suscipit, nee ipsaJ scilicet in se, nec quod seeundi, ipsam diei tura hoc est,nec in concreto,quod dabatur ut genus,non est genus. haec enim est maxima in quibus genus magis de minus suscipit, de species ipsa in se: de quae secundia speciem diculur, scilicet denominatiua,quae cocreta diculur,magis de minus suscipient, de ecouersis rationabile est ut si virtus susci pit magis vel minus, di iustitia, Jquς est species virtutis, & iustus Jvel iustum quod denominatiuum es a iustitia etiam magis de minus suscitiet. Dicitur enim iustus magis alter altero.Jtunc resumit locum & dicit, Si igitur assignatum quidem genus magis suscinit,species autemJquae sub illo assignatur, inon suscipit, neque ipsa, neque quod secundum ipsam a citur, erit genus quod assignatum estJpto genere.Sic monstraret utique quispiam dubitationem non esse in aequalitate ut in genere quem admodum definientes ipsam dicunt aequalitatem esse contrariam cogitationum .nam dubitatio ma-D gis de minus suscipit ipsi x quod denominatur ab ipsa. At ςqualitas nec ipsa nec qualia. Non enimiunt magis de minus aliqua aequalia. Praeterea nix quide non suscipit magis de minus,album vero suscipitcideo non est genus nivis album .Ad hec harmonia suscipit magis de minus,anima vero no adeo anima non est harmonia.
sC Rursum si quod magis videtur, vel similiter, non est genus, mania sestum quoniam nec quod assignatu est. Utilis autem hic locus in talibus maxime, in quibus plura videt ir de specie in eo quod quid est pridicata,& no determinatu est, neque habemus dicere quale nam eorum
est genus. Vt de ira,& tristitia,& opinio parvipendetic in eo quod quid
est praedicari videntur. Contristatur enim iratus, & opinatur parvipedi.
247쪽
Hie est locus 'ui sumitur a maiore,& a simili secundum apparentiam, in quo loco comparat EDlura genera ad eande speciem,qui talo est, si illud quod videtur magis esse genus datae speciei quam alterum vel videtur esse similiter senus datae species sicut alterum, no est senus,nec altera crit sinus, quod minus, vel similiter genus esse videtur. Potest aute hic locus resolui in duo quorum primus talis est,si quod magis videtur elle genus alicuius datae species, non est genus, nec quod minus 1 idetur esse utique erit.Secundus vero talis, si quod similiter videtur esse genus alicuius datae species, it ius non est genus nec utique ent genus quod similiter. Copulavit tame haec loca in unum breuitatis causa, ct dicit, Rurium ti quod niagis vidctur,vel similiter, non est ynus misestsi quoniam nonJ erit genus, quod assignatu estJpro seneredeinde declarat in qum' potissimum hic locus est utilis,& dicit, suu-lys autem hic locus in talibus maxime, in quibus plura vidctur de specie in eo quod quid est praedicata.& non determinatum est,nequeJfacile ac prompte habemus dacere, quale nam eortiJpraedicat rum est genus, J& assignat exemptu, ct dicit ut de iraJLint plura pridicata in eo quod quid est,nam de tr.sima,& opinio parvipendentis in eo quod quid est praedicari videntur.Contristatur enim iratus,& opinatur parvipendi.J Quoniam igitur haec ambo de ira in eo quod est praedicari videntur, de non est mani fistum qualenam eorum est genus, accipiendum est quod videtur esse masis eorum genus.& argumentandu,si quod magis videtur est e genus non est genus, nec reliquum erit genus,quod F minus videtur. Si enim tristitia videtur magis senus irae quam opinio pariurndentiae, de non est genus,neque utique opinio parvipendentiae erit irae genus. Praeterea si ambo similiter viderentur esse iret enera, ct monstratatur alterum non esse irae genus, erit mostratum quoniam nec alterum, quod vietur ei simile .Sic monstrabimus tempus non esse in numero,ut in genere.Si enim lepus videtur magis esse motus quani numerus probabile enim est continui coni nuum magis esse genus sed tempus non est motus. omnis enim motus aliquid alicuius est de ad aliquid' at lepus non est ad aliquid em pus igitur non est monis. quare nec numerus erit tempus. Rursum quod non sit senus desiderii tristitia, monstrabimus etiam si enim magis desiderium est indigentia quam tristitia non est desderii indigentia genus, igitur nec tristitia erit utique genus. Quod autem indigetia non sit genus desideri ex eo patet, quia genus nullius speciei est causi. at indigentia cauti est desiderii. Similiter in exemplo Aristot.monstratio procederet, si similiter irae, di tristitia: dc opinio,tarvipendistiae genus videretur, quoniam si non est genus opinio parui pendentiae nec tristitia erit vuque genus irae.
8 Eadem autem consideratio & in specie ad aliud aliquid coparan-oti. Si quod magis vel similiter videtur cile in assignato genere, non est in genere, manifestum quoniam neque assignata omnino species erit in
Eode loco utitur,d: in specla,quonia est eade cosideratio. Si enim quae magis videtur esse species alleuius dati generis,non est illius, species nec haec erit eiusde species, quae minus videtur species propositi generis, unde dicit, feadem aut e consideratio erit ipsi scomparati Z: in specie ad aliquid aliudqqa etia videtur species eiusde quae fuit plurium genera ad eande specie,d: exponit ea,de dicit, si quod magis vel similiter videtur esse in assignato genere, no est inJ eo genere, mani stu quonia neq; assia ala omnino species erit in Jillo genere.JVt si maris videtur virtutis species coiinentia quis mansuetudo,non est autem continentia virtutis species,ivitur nee massietudo. Ex simili vero eodem modo, s smiliter continentia de constantia videntur virtuus species, non est autem constantia virtutis species igitur nec concinentia.
sa interimenti igitur quemadmodum dictum est, ut edum. Astruenti vero, si quidem suscipit magis, quod assignatum est genus & species, rino utilis locus. Nihil enim prohibet virorumque suscipientium no esse alterum alterius genus. Nam bonum & album suscipit magis & minus,
Nune ostedit quo modo loca praedicta utilia de inutilia sunt, de primo quasiel logando ostendit ea esse utilia volenti destruere de dicit. DInterimeti igitur,quemadmodii dictum eis, ut edumJ scilicet locis de considerationiblis quas diximus. Quo vero modo utiles sint vel non siit construenti, deinceps demostrat, de primo declarat locum 73.non es le utile ad construendi .veru repet edo loca dicit,sauruenti vero no est utilis loci 4 3.qui erat, si uide suscipit magis, quod asi natum est genus Δ:species Jctiam siuscipit magis,hic locus tamen non est utilis cori stritenti fenimJ nam licet si genus suscipit magis oportet speciem succipere magis, nihil tamen prohibet virorumque suscipientium non esse altera alterius genus.J quare solii ad destruendu utilis erit bene enim sequitur, genus siusicipit ma-ς ,α data jecies non, igitur genus non erit datae species genus. d: e vitiis etiam, si species suscipit
248쪽
Λ & genus non suscipit,vinu datae speciei datum genus non erit gentis.Ad construendii vero non vitialis,quia no sequitur, genus dc species suscipiunt magas,igitur alterum alterius est genus. & hoe exemplo monstrat A: dicit, fNam bonum & album suscipit magis & minus,&Jtamen Γneutrum est neutrius genus,Jlocus igitur 73 ad construendum non est utilis.
8s Generum autem & specierum ad se in icem comparatio utilis. vis similiter hoc,& hoc genus, si alterum genus,& alterum. Similiter autem & si quod minus,& quod magis. Vt s continentiae magis potestas
quam virtus genus,virtus autem genus,& potestas. Eadem autem & de
specie conuenit dici. Nam si similiter hoc & hoc propositi est sipecics,si alterii species,& reliquit. Et si quod minus videtur, species est, & quod
utilem esse volenti destruere, & volenti costmere, de Nune ostedit locum septuagesimu quartum dicit, Generum autem de speciem ad se inuicernusJalicuius datae speciei, siJeoru duonim quae videntur genera similiter alicuius datae speciei, alterum)in genus,& adterum rit genus eiusdem species. Similiter autem & si quod minusJvidetur esse genus,est datae speciei genus f& quod magisJvidetur illius genus,erit illius genus ut si contineti m e inuicem copara J hic est lacus septuagesimus quartus,qui
gentis,est datae speciei genus f de quod massJvidetur illius genus,erit illius sengis potestas quam virtus genus videtur esse,videtur enim continens secundu aliqua potestatem resi- atere cocupiscentiis virtus aute genus, est connentiae, itur s& potestas.J Quod vero virius sit ge-- nus patet Milonia cotinetia est habitus laudabilis. Q a vero hic locus sit utilis ex parte speciem Uemostrat,& dicit, eade aute de de specie couenit dici nam si similiter hoc & hocJ videtur est propo-sti sipecies si alterumJ esisseeciesJ propositi generis, I de reliquum. iit species propositi generis, de si quod minus videtur pecies propositi generis,sest speciesJillius, f&quod magis ividetur propositi generis species,erit species. Vt s minus videtur esse in virtute ut in genere cotinentia si costantia, de' contincta est in virtute,ut in genere gitur de costantia. rade enim ratio est, sue in seneribus sue inc speciebus simile accipitur. CQuo vero modo utiles sint ad costruendum loci praedicti,peripicuum.
so Insuper ad construendum, perspiciendu si de quibus assignatu est genus. in eo quod quid est pr dicaturri non una existente assignata specie, sed & pluribus & differentibus nam manifestum quoniam erit genus. Si autem in assignato species est. conssideradum & si de aliis specie bus genus in eo quod quid est pridicatur. Accidet enim rursus de pluribus & disserentibus idem praedicari.
Hic est locus septuagesimusquintus, qui sumitur a comparatione generis ad plures species quo ad praedicari in quid,ex parte generis, de est constructilius aut potest dici Aristot.ponere duo loca eon structiva, quae ambo sumuntur ab eo quod est praedicari in quid, venim in primo simponit genus de pluribus de differentibus specie praedicari, de quaerit si in eo quod quid est praedicetur.In secudo vero D tapponit aenus praedicari in quid de data specie, Δ: quaerit,utrum praedicetur do de aliis pluribus. De primo dicit, s Insuper ad costruendum, perspiciendum si de quibus asi natum est genus in eo quod quid est proicatur,non una existente specie assignata ,sed do pluribus de dimentibusJhoc est,modo supponatur non unam esse speciem, sed plures,dc differetes. nam manifestuJ si ita fuerit, quoniamidatum penus erit genus, Jut si animai,de homine de equo.Et ut Alexader inquit hoc idem utile est de ad destructionem. si enim non esset in eo quod quid est praedicatum, non ei et genus. dcinde tangit secundum locum, in quo supponit datum genus praedicari de ipsa data specie in eo quod quid est,
c. εἰ - c or aceriir, ut si animal datu sit hominis genus,
quoniam si sic dat si genus erit genus, de dicit, o γ' mizm supponitur datum genus esse datae species genus, consderandii de si de aliis speciebus genus in eo quod quid est Micatur,Jna si supple sic prς- dicatur de aliis,ut de illa erit genus,qa datur ut genus. Cuius ratione assignat,& dicit, Accidet enim rursus de pluribus,d: differentibus idem genustpraedicari. iniare mi genus .est aute hoc idem vu-le ad destruendum,quoniam si non de aliis in eo quod quid est,praedicatur, non erit genus quod ει-
249쪽
batur ut genus,non enim praedicabitur de pluribus differentibus specie. E
st Quoniam autem videtur quibusdam & aifferetia in eo quod quid est de speciebus praedicari separandum est genus a disserentia utenti iis, .iae dicentur esemetis. Primo quidem, quonia genus de pluribus quam
Cum dixisset in primo libro differentiam & problemata de differentia oportere cum genere ordinari,quoniam eadem loca sunt utilia ad problemata de differentia, quae stat utilia ad problemata degenereadeo docet nunc separare genus a differetia,& primo ostendit causam quare debet ponere loca quibus sic semus separare genus a disteretia,de dicit, Quoniam autem videtur quibusdamJ auctoribus, ct disteretia in eo quod quid est de speciebus praedicari,J& de pluribus differetibus sipecie ma xime differentia quae constitat genus, ut ipsum sentitiuum. Videtur dico in eo quod quid est de speciebus praed cari,primo quia est praedicatum univocum ut genus, secundo quoniam ponitur in definitione speciei,quia ita quibusdam videtur, separandum est genus a differentia utenti iis quae dicentur elementis, Jhoc est,iocis, quae sint tria, quom primu accipit ab eo quod est de pluribus praedica- Fri,& dicit,utenti sprimo quidemJ locos quoniam senus de plumus quam differentia dicitur,4est auia 'tem vetus hie locus de differentia diuisiva. Est erum differentia diuiuua ut pars generis.
Deinde quoniam secudum ipsius quid est asiignatione, magis c uenit genus quam differentiam dicere.Qui enim animal dicit homine, magis indicat quid est homo quam qui grestibile.
Hic χ.locus,quo separamus genus a differetia,sumitur a modo Druficassiquid est.nam licet dis ferentia videatur in eo quod quid est de specie praedicari, si enim definitio in eo quod quid est praedia eamr,cum disserentiae in definitione speciei ponanrur,etiam in eo quod quid est praedicanmr,tamen magis genus conruit interrogati de sipecie quid est,tare quam differentiam,vnde dicit, D ind licet difierentia videatur de specie in eo quod quid est praedicari, quoniaJtamen fiecundit ipsius quid est assignatione magis conuenitJinterrogati de specie quid est synus q discretiam dicere qui enim in terre ius quid est homo, dicit homineJes Iesalal magis indicat quid est homoJse resipodedo, u --quigressibileJ dicit.& hie loeus intelligitur tam de differentia diuisua generis v constitutiva generis.
93 Et quoniam disterentia quidem qualitatem generis semper signia ficat,grnus autem differetiae, non. Qui enim dicit gressibile quale quid dicit animal. Qui vero animal dicit,no dicit quale quid gressibile. Dif- serentia igitur a genere sic separanda.
Hie est locus tertius qui sumitur a modo dicendi quale. nam differenua qualitatem generis, euius est differensia diuisiva dieit. Est enim qualitas animalis rationalegenus autem non dicit quale disserentiae.nullius enim differentiarii,quibus diua ditur qualitas,in animal.unde dicit, Et quoniam deserentia quide qualitate generis semper significat, genus autem differenuae, nJ significat qualitatem. LQui enim dicit gressibileJvt homine esse gres talem, dicit animal quale quidddidit quid,dicendo animal dicit quale,dicendo gressibile. qui veroJhominem dicit animal, non dies: quale quid gressibile.Jtune epilogat,& dicit, Differentia igitur a genere sic separanda.Jdixit differentiam esse generis qualitate, quia dicit forma species qualifica do genus.qui enim dicit animal rationale forma, hominis completisi imam dicit, circun loquendo eam per hoc totu animal rationale aut dicedum genus com- FI parari ad differentias, quibus diuiditur, ut potentia ad actum, modo actus est essentalis qualitas suae potentiae,potentia autem non est qualitas ibi actus.
s Quoniam autem videtur musicii, qua musicu est,scies esse, Se musica scientia quaedam est: & si ambulans, qua ambulat, mouetur, ambi latio motus quidam est. Considerandum, in quo genere vult quippiam construere dictum modia. Vt s scientiam quod quidem fidem, si sciens, quatenus scit, fidit. Manifestum enim quoniam scientia fides quaedam erit Eodem autem modo & in aliis huiuta odi.
Hic est locus 76.per quem docet construere genus, sumitur i coniugatis,uel i denominatura,
250쪽
A I denominatiuis enirn ad principalia , locus est pinabilis ad terminandum I 29 oblema aTrma immide genere. Et procedit sius siue,primo proccdendo per inductionem iecundo ibi, fConsideradumJ terminat suspensionem,& assiunat locum per virtutem inductionis, , dicit, Quonia autem videtur musicum qua musicum est , i ciem esse &J ex hoc sequitur,quoniam L mulica scietia quaedam est,. I; si ambulans,qua ambulans mouetur, Jsequitur quonia fanabulatio quida minus denominatiuis semper idem in principalibus cum ex inductione hoc pateat,sconsiderandum dictum modii J ex denominatiuis ad principalia in quo genereJ aliquis fvult quippiam i modii poterit construere illius genus, futii Jvult fuci etiam quod quidem&Jquonia iubaudi si ambulans,qua ambulans mouetur, Jsequitur quonia fanabulatio quida motus est,Jα sequimr ex deisderandum dictum iconstruere,Jper hunc enita modu poterit conitruere uuiis genus, ut ii 4 vult hi tactiam quoa quidem fidem Jeonstruere hoc,vi s voluerit probare fide esse genus scientiae consderandu cibaudi si sciens quatenus scit, fidit.manifestu enim J si ita fiterit, quoniam scientia fides qu da erit, eodem autem modo in aliis huiusmodi.J argumetandum .na si desectas inquantu delectans in bono est,uoluptas bonuerit. Et si quod audit in sim nisi audit,leniit,& auditus erit sensiis. Addit aute Arist apsum inquarum Jquoniam non sequitur,dulce est album ergo dulcedo est albedo,nisi dicatur dulce esse album quo est dulce. modo hoc no est verum, de ideo nec dulcedo erit albedo. et Quod vero ad verba attinet,animaduresione dignum,in codicibus graecis nostris vestu est cum dicitu & musica scientia quaedam Rest,J& verbum est cum dicitur, motus quida estJin antiquis graecis codicibus ico Curu, quod Alexander aduertit,d: tunc pro esse legendum,est,nam sic textus perspicuus est.
is Insis per quoniam quod sequitur aliquid semper,& no conuertitur, 'disi cile est separare ab eo quod est genus, si hoc qui de illud sequitur o- ' a tamne, illud vero hoc no omne ut tranquillitate quies,& numerii diuisibi sit genus te, eco uerso alit no . Na diuisibile no omne numerus, neq; quies omnis, tra quillitas: ipso quide est ut edit ut genere,quod est semper coseques,cu nci.
no couertatur alterii. Cu vel . n. alter u se ex tedit, no in omni b. obsequedii.
Hie est ultimus locus ad construendum genus qui non est necessarius,sed probabilis nec est utilis a quibus talis ordo est,ut alteram tequatur alterum, se no econuerse,accirre alterum quidem, ut speciem,alterum vero ut genus.Sumitur igitur hic locus a no conuersua conlequentia, S hune ponit dicens, Ad legatur susem sue usque ibi sipso quidem insaper quoniam quod sequitur aliquid semper de non conuertitur, dissicilla est separare ab eo quod est genus, si hoc quidem illud sequitur omne, illud vero hoe non omne.Jest enim illud sequens valde generi simile, de stibiectum ad quod sequitur,valia de species smile adeo ut tale sequens dissicile sit separare a tenere.de ponit exeplum, se dicit, sui tranquillitatemJsequitu quies, de numerumJsequitur diuisbilesconuer autem no nam diuisibile non Omne numerus, neque quies omnis est tranquillitas JGlum enim in mari quies est tranquillitas.tune terminando suppostionem assignat locum Wobabilem, di dicit, ipso quidemJ scilicet praedicato co
sequente non conuersim, utendum ut genere,quod est sem p r consequens cum non conuertatur al
tera ellicet subiectum G ipse praedieato non quod sit veru,& proprium genus scil enim, ut inquit altersi non se exudit in omnibusIn quibus se extedit praedicatu coiequens ab ipsi respondentdotaequenduJatque obediendu ipsi opponeti qui proposuit respondeti tale seques esse genus ma licet nost proprae de vere genus,concedendum est oppponenti ut saltem habeatur pso genere,ut proposuit.
s6 Instantia autem huius, quonia no ens sequitur omne quod fit Naquod fit non est & n5 conuertitur. Non enim omne quod no est, fit
attamen non est genus no ens cirri, quod fit. Simpliciter enim non suntentis species. De genere igitur quemamodum dicitu est transeundum.
Quia dixit locum esse probabilem, di non uniue saliter verti dat instantia, de non siluit,videmGsret locum esse probabilem & non in omnibus veram vi Alexand expositit,& dicit. Instantia autehiuus loci est per quam patebit eum non esse uniue salem. sqna non ens sequimr omne quod fit, naquod fit omne, non est & non conuertimr,nsi enim omne quod non est,nt,J tragelaphus enim noest,quod tamen non fit Quare licet non ens sequatur omne quod fisconu b tamen nequaquam sequetur deinde declarat non ens non esse genus eius quod si,& dicit, Attamen non est genus nonem eius,quod fitJlicet sequatur ad omne quod fit.& quod non ens non si eius quod st,genus, decla