장음표시 사용
281쪽
A es stantia sit indissuasibile vel indissuasibilis a ratione quod falsum est. tra serens est indissuasibile, sese ila itidissuasibilis a ratione in veteribus translationibus elare tiare verba liguntur iunt enim licca quoniam neque seiens est indilluasibilis a ratione,sed indissuastile a ratione neq; scientia indili tibileseditidissuasibilis a ratione.Jde se differunt sciens de scientia definitione ,saltem quo ad casus. de hoc pacto verba Aristot. legit Alexander. Sed dices haec solutio est ad verba,& ita sephistica, quae non conuenit topicis.Respondet de dicit,non esse absurdum sephistice opponenti respondere sophistice, nam ei qui omninoJ id est,omni modo quo potest instat,Jut sophista,qui re de voce instat, somnino).i.omnimodo quo neri potest,sest aduerianuu,Jde a casibus, ct ab omnibus modis,a quabus utiq; quis potucrit.
39 Deinde destruenti quidem, si quod natura inest, volens assignare hoc modo ponit secudum locutione, ut quod semper inest, significet. Videbitur enim moueri quod positu est, propriu esse. Vt quia qui dixit hominis proprium bipes, vult quidem quod natura inest, assignare. signifi
cat autem locutionem quod semper inest, no erit hominis proprium bipes. Non enim omnis homo est duos pedes habens. Construenti autem,
si vult quod natura inest, proprium asi ignare, & locutione hoc modo significat. Non enim mouebitur secudum hoc proprium. ut quia hominis proprium assignauit animal disciplinae susceptiuum, & vult, & dictione significat id, quod natura est proprium, non mouebitur secundum hoc, ut non sit hominis proprium, animal disciplinae susccptiuum.
Hie est locus 2 4.qui simitur a correspondentia sermonis cum proprio naturali, qui talis est, si alia Quis assignat propriu quod naturaliter inest per sermone,quino fgnificat qui natural ter inest,sed qui C semper inest, imo sue oratio, ua illud assignat non eritpropria. Non enim est neces le quod naturaliter inest emper inesse unde dicit .s Deinde destrueti ciuide,J considerandii subaudi, s quod natura in est,uolens assignareJpro proprio illius, i natura inest, hoe modo ponit secundum locutione,vi quod semper inest,tignificet Jna si tanto sue oratio quae propitii significat, signiscat semper Aprili inesse, propria vero non semper inest,sed natura,quod nec semper nec necessario inest,talis oratio quae si nificat proprium,no erit proprium. Q nod probat & inquit. Videbiturn .moueri quodJ natura inest animali vel elemeto,quodq: fyositum est pro proprio, este propriuJ.q.d.s ita est, me moueri quod naturaliter inest empori naturas esset proprium,quod est absurdi . Nam moueri nulli inest semper,& ex necessitate loquor de corporibus elemetariis, ita caelestibus de semper,di necessario inest. Exponit autem Alex. hie,quae sunt quae natura inesse dicuntur,ct dicit ea inesse aliqum' natura, suorum subiecta quiabus sie dicitur ineste, receptiua simi eo ita apta recipere, modo nec semper,nee ex necessitate actu in- sint. hae ratione moueri non natura inest caelo qni licet caelum aptu sit recipere motum tame caelo motus inest,& semper de ex necessitate. sc ut inquit natura inest homini sciem,quoniam homo aptus est eam recipere,de no semper,nee ex necessitate est taens. Quare s quod natura inest alleui ut proprium aliquis ala nauerit eu ea dictione,videlicet quc actu ei de semper de ex necessitate inesse 'nifieat,hoe
est no addito illi dictioni,sue orationi hoc s natura, aut alio quodam potente mostrare illud, cui inest D suseeptiuum esse rei illius non bene assignauit proprium . de assignat exesum, de dicit. LVt quia qui diruit hominis propriti bipes, vult quide quod natra inest, i propriosassignare, significat auteJ per haec visis locutione quod semper inest,Jna in ea oratione no ponitur verbii natura mo ponitur verbii , Du,quod fgnificat pr dicatu semper de ex necessitate inesse,& no qni ines natura deosno erit hominis propria bipes aiosi.omnis homo, do semper vel ex necessitate sest duos pedes habes. J intellexit autem Arist appellatione bipedis,etia pinibiloq.d.s aliquis dixerit simpliciter nihil addedo propriii h
minis esse gregibile bipes,cum videatur accipere gressibile bipes,ut semper de ex necessitate inexistens, peccaui quoniam no se se habet in naturata n. aliquis homo non bipes.Similiter errat, qui dixit scire esse propriu hominis dicit.n .propriu esse,quod in natura non est se.Est. nia liquis homo no scies.d inde a lximat loesi constructiuit,ac dicit, Construeti auteJconsderanda, is vult quod natura inest,pr Iesu aisignare de locutione hoe modo signiscat. no n mouebitur d.tolletur secundum hoeJper hane oratione spro iv. quia igitur oratio unificans propriti,corres det proprio in natura, bene assignauit deas gnat exeolum, di dicit. Vt quia qui hominis promit assignauit animal disciplinae susceptiuit,
di vult lanimal disciplinae sit eptiuia esse proprium, Ide dictione significat id,quod natura est propriuJ
hoc est eu e respondetia in re, non mouebitur hoc est,no tolletur, secudum hoc ut no si proprium
homnis, mo significatur esse pro tu hominissanimal disciplinc suscepti Jquare bene est assignata
282쪽
ttinet, Arist. dixit, no mouebitur secunda EiuumJauxesm negationii fecit.Superfluat. n. secudi negatio,vnde verba sic legantur, no mouebitur secudum hoc ut si proprium hominis, & resiaqM.quonia ea oratio significat esse proprium hominis quod in natura est proprium hominis. Insuperiariam. graece,etiam remouebitur, interpretanir,& tolletur.& tite clara sunt verba Aristoti
o insuper quςcunq; dicuntur,ut secudum aliud aliquid primu , aut ut primu ipsum, labor est ass ignare talium propriit. Nam ii eius propriu assignauit, quod est secundu aliud aliquid,& de primo verificabitur: D autem primi posuerit,& de eo praedicabitur, quod est secundum aliud. Ut si quis assignet superficiei proprium,coloratum esse, & de corpore verificabitur
coloratum esse. si autem corporis, & de superficie praedicabitur. quare node quo oratio,& nomen verificabitur.
Hic iuniores designat locum 2 salestructiuu qui accipitur ab ordine eorum quibus dat sim si in- Fest qui secundu eos talis est si aliqua duo se habet ut prius de posterius, & assignetur propriu prioris ta-tum,vel posterioris tantii, male assignatum est propriu. Quonia si tale proprium assignatur de posteariore, veru erit de priore: de si de priore, verum erit de posteriore. ergo male asignatu proprium alterius tantu,niale etiam assignatur de utraq;.qm non de quo verificaretur proprium,ve caretur sibiectum, rium sit euiusq; eorum .Quod exponit, de dicit, nam 1 est secundis aliud aliquidJ a. posterius,nullo verbo a aliquoru verborum quibus patet qs eius propriu assignauit 'orsium tantu, qui dito in oratione propria si nificate,quo eammatur modus, quo datum proprium est illius reprium, cuius data est propriu,male assignatur quonia non Blum de post re velificatur,sed & de primo v rificabitur Jd: sic no erit posterioris solum reprium. Si autem primi posueritJproprium storium, etianullo verbo in oratione proprium significante addito ad modificadum proprium,etiam male assigna- binar,quonia f& de eo praedicabitur, quod est secutam aliud, J hoe est, de secundo,& sie no silum de a
quis assignet Q perficiei propriu cesse, non colum de superficie verti quod est posterius nam corpori copesit coloratum esse messiante superficie. fs aute corporisJ p riuassignetur coloratu esse s& de sit perfici Jquae est prior fuerificabitur,l quare non erit proprium soli eo oris.Nee potest esse utriusque propriu. quia tunc non de quo vetificatur proprium, verificaretur subiectum illius, proprium enim verificaretur de corpore est enim corpus coloratu,de quo no veriscatur superficies,non enim eorpus est Ciperficiesansuper coloratum veriticatur de superficie,de qua non verificatur corpus,non enim est stiperficies corpus,& pmpterea dixi quareJ si baudi si datu propriuutriusque si proprium corporis,& superficies, non de quo oratio d est proprium verificabitur, di nomet id est lisbiectum verificaretur. Alec vero no locum destructiuu sed dissicultatem destructiui loci in talibus Aristassignasse asserit.nam eoru quibus aliqua insunt, quaeda sent quibus illa primo insunt: quaeda aute quibus no primo,sed secudum aliud insunt. vult igitur Alex .in talibus sie se habetibus,dissicile esse assignare propriu,nullis verbis additis in oratione sgnificate pmpriuatucinia si pmmu detur in eo Hquod primo est, eua copuit es quod non primo est, & econuerso,si propriu detur ei quod posterius est,etia congruit ei quod primo est dissicile est etiam assignare ipsum de utroq; Alioquin non cui competit premu,sebieliu competeret.propterea Alex.c5cludit opus esse in oratione significante proprium, adaere nonulla verba,quibus determinetur modus,quo propriu est proprii ut per ea quς diceua sunt, strabitur. Et propterea Arist.dixit, filabor est assuenare talid propriu.J est enim labor illis praecipue, qui particulas quibus oportet exprimere propriu,no exprimiit,ut aut prim aut natura, aut specie, aut omnino, aut secudum aliud,aut ut aliquis habens, aut ut participans, aut caetera id genus. Qui enim dicit superficiem quantitatem esse quae primum colorata est, ct corpus quod non primum sed subinde coloratum est, bene assignauit pmprium.
t Accidit aute in quisus da propriis plerum fieri aliquod peccatu, pr pter hoc quod no determinetur quomodo,& quoru ponit quis propriu.
Hic aliqui designant laesi 2s.sed no est ita,sed rectius ut Alexanquit Aristaenumerat ora modos,
& dicit, propter hocs peceatur,fit dupliciter, aut ex
283쪽
parte modi assignΞdi aut ex parte subiecti Finas assignatur non determineturJ dico in oratione significante proprium squo modoJicilicet amgnetur proprium, & quorumJscilicet subiectorum sponit quis proprium.Jhaec est intenuo,& prooemium eorum quae vult dicere.
2 Omnes enim conatur assignare propriti, aut quod natura inest, ut hominis bipes: aut quod nuc inest, ut nominis alicuius quatuor digitos habere: aut spe ut ignis subtilissimu: aut simpliciter, ut animalis vivere.
Ca propolinget prooemiu & intentione,nunc exequitur,& primo assignat peccata quatuor iuxta quatuor modos assignadi propriu secundo ibi aut secundu aliudJenumerat sex peccata ex parie linia tector quorsi assignatur propitia .na primi quatuor modi accipiuntur a cMisionibus proprii. Secudi vero sex acci Mur a coditionibus subiecti. pro prima isitur parte assignat omnes modos, qui lis Ient propriu assisnare ex parte conditionu proprii,&dicit, somno .n conantur assignare Sprium Jalicuius subiectis aut secundu primu modii, quod natura inest,ut hominis bipesJ omne.n quod na-B tura inest subiecto,solent dicere proprium secundu primu modii.& quonia bipes natura inest homin ideo bipes assignatur propriu nominis deinde ponit secudum modis,& dicit faut quod nuc inestJ siue inlit natura,tiue no iecudum natura, ut hominis . licuius quatuor digitos habereJhoc .n. pro tepore praesenti inest, & quatenus inest pro tepore praesenti,dicitur propriti ab eis.deinde ponit tertia
modii,& dicit fautJ idinest subiecto specie a no ratioe indiuidui ita cosequendo specie, fui ignisJ
propria dicunt,quia uniuersaliter omni animali copetit, licet non Gli,cum competat plantis Hi sunt quatuor modi asi nandi, qui accipiuntur a quatuor conditionibus proprii.
43 Aut secundu aliud, ut animae prudes: aut ut primit, queadmodum T .itio cluatiui prudens: aut ut in eo, quod habet, ut scientis in dissuasibile
a ratione, nihil enim aliud quam habedo aliquid erit in dissuasibile a ra' tione: aut in eo quod habetur, ut stientiae inclissua libile a ratione: aut inco quod participatur,ut animalis sentire. Sentit enim & aliud quid ,ut homo, sed participans iam hoc sentit: aut in eo quod participat, ut alicuius animalis vivere.
Cu assisnasset quatuor propria ex parte modoru ini nassi, qui accipiutur ex conditionibus prodes J Munat propitii fanim Jhoe modo.no.nunest Hae primo, sed ratione alterius cui primo coiDeinde exponit cui primo copetit prudes,& dat secundum modii,& dicit, faut assignat pωροροαδ id qa copetit subiecto ut primu ,J& no ratione alterius, ut prudesJassignat propriu ratiocinatiuiJhoc
modo inest .n.ratiocinatiuo primo,& ratioe ratiocinatiui inest omni ,quibus inest.Deinde assignat
tertiu moda,& dicit, aut pmpriu assignant id quod petit alicui ut in eo quod habetJd.quia habet ipsum, ut stienus Jassignat proprius indissiasib te a ratione.mlail enim aliud 4 lubiectu ferit indillu tibile i ratione si habe .Junde sicuti corpus est disgregativum risiis habedo albu, sic scies est indis D suasibile a ratione habendo scietiam.initiae assignat quartu mod & dicit, aut in eo quod habeturJ' assignatur propriu alicui Iut indis Iliasibile a rationeta gnatur propriums scientur,lauς habetur is ente qui est a ratione indissuasibilis. Deinde assignat quinta modii, di dicit, autJassignant ide pria, quod es petit alicui, in eo quodJid cui co petit participatur,ut animalisJpropria assignat sentireJhoe modo,qm omne quod sentit,sentit ut participas animat:& animal sentit, quatenus participatur ab iis,quae continetur sici animali.& hoc dicit sentit n.& aliud quidJquod sub animali itinetur, ut homo,sed participas iam h JLanimal sentit.Jhomo.n .sentit quo animal participat,& sentire copetit animali, quo participatur ab homine, vel a caeteris quae sub animali acnentur. Deinde assignat sextsi modii,& dicit, autJassignat proprau alicuius,quod c5pectes, in eo quod participatJaliud commune, fri vivereJ assignant imprium salicuius animalisJ cilicet hominis vel equi, quat
pria,quorum homo vel equus participat vegetatiuum rasione cuius vivit omne vivens. qirare decem fiunt pin,quorum numerum & siaescientiam assignat Albertus,qui curam habet talium.
Qui igitur non addit natura, peccat. eo quod contingit quod natu ra inest,non inesse illi, cui natura inest, ut hominis duos pedes habere.
284쪽
eat. lna cotingit quod natura inest,no inesse illi,cui natura inest, sed cotingit inciti ei simplicitet. si aliquis dicit bipes prq uesse hominis, s nihil addiderit, intelligitur esse propriu simpliciter. ido proprium simplliciter,est aliud ab eo prorito,quod competit naturaliter rubiecto. Prorrium dismpliciter est duod competit omni soli & semmr: de proprium naturale non competit min
Enumeratis promis,nunc colligit decem peccata,quae confingui in assignarione Pprii, ii primu in ordine Lorussi locus deuructiuus i s. qui cilis est,si aliquis assignat propriu qa ui inest natura,& in oratione quae significat propria,no addit hac determinatione qui inest natura, peci inest.ii5 ineste ili cui natura inest sed cottingit inesse ei simpliciter.cum
simpliciter est quod competit omnisoli & sempπ: de promum naturale non competit semper. vii dicit, D Qui igiturJin proprio naturalisno addit bin oratione quae illud significat naturaJhoe est, hae determinatione natura, peccat, l cocingitJpropriusqd natura inest)subiecto,cui assignatur pro priu, no inesse illi siubaudi natura, cui natura inest,)sed simpliciter. vlJs quis dicat hominisJ mu esse duos pedes habere.Jno addes in Oratione natura, peccat.qm intellagitur esse simpliciter Α-prium .de sic illud quod dixit proprium, non erit proprium per illum modum,quo dixit proprium.
assignat quoniam non erit tale, quale nunc inest id. vi quatuor digitos Fhabere hominem.
Hie ponitur secudum peccat & est locus destructilius 26.qui talis est, s aliquis assignat propriuxi me, de in oratione sgnificante illud nihil ponitur per quod intelligatur illud esse promu ut nune, peccat.quonia quod est prosim ut nue,intelli itur propriu smpliciter. de se qd esset promu vi nue,
noeset propriu ut nuc,sed limpliciter.& hoe dici. r-a r t dicit, Qui vero no determina in oratione significate
propitii, quoniaJprontiu nsic inest,quod inest niae, Dic se dices assignat quonia no erit taleJ niti squale id nue inest Jsed intelligetur elleropriti limpliciter.de se quod esset promu ut nue,non esset propriu vi nue,sed promu simpliciter. ut quatuor digitos habere homine. 4 hoe es, si quis dixerit hominis'roprium esse habere quanior digitos,non addens ut nunc. nam se dicens, proprium ut iis proprium este habere quanior iugitia dicet esse proprium ut nune sed smpliciter.
ponit. quoniam non de quo oratio, & nomen verificabitur. Vt color, situm esse, siue superficiei, siue corporis assignauerit protrium.
Hie est locus destructilius 17 qui est peccatu cotra 7.di 8.modii accipitat proprii .nonai. st. seniat ordine lorem quale seruauit in modis accipiedi propriu,qui talis est,si aliquis assignauerit Π pM, quod subiecto inest primo vel secsido, de in oratione sgnificante propria nihil ponitur per qd intelligitur promu inesse subiecto primo vel keudo. hic peccat. quia quod est propriu primo vel iscundo intellueretur propriu smpliciter.aut aliter,s aliquis assignauerit propriu quod subiecto inest biectu promima coloratum dicitur primo de corpore,vel de superficie,& in nec superficies de corpore,nec corpus de silperficie dicitur. Simili ratione si
coloratu diceretur secundd de corpore vel sepeficie minime dicetur nome de quo oratio dicit .vnde dicit, Qui aute no indieat - - - C--ri r re r '
mit,aut visecudumJ peccat sui priu, de nomeJu.sibiectu vita propriu.Jno addendo primo vel secundo de altero eo ii praedaca itur coloratu, quod est propriti, de quo non veriscabitur alterum eorum: verifieabitur enim de corpore,est enim corpus coloratum, de quo non veriscabitur superficies non enim corpus est superficies.
eo quod est haberi, propriu assignauit:no enim erit propriu, quod assignatu est. Na inerit, si in eo quod habetur,assignauit propriit, etiam h benti. Si autem habenti,& ei quod habetur, ut indifluasibile a ratione, scientiae vel scientis positum proprium.
Hic est locus destructilius vigesimi octauus,qui talis est, si aliquis assignauerit propriu eius quod habe vel eius quod habetur,& in oratione significante tale proprium, nihil ponitur per quod intelligitur proprium esse eius quod habet vel cius quod habetur, peccat. quonia accidit proprium praedia cari de aliquoide quo non praedicabiti subiectum.vnde dicit.ΓQui autem no praedicuJin oratione
285쪽
tum euJesie proprium riuia non de quo proprium dicitur,& sutilectunt dicetur. Cuius rationem exponit, α dieit, inam inerit etiam habenti, si in eo quod habeturi .Ls eius quod habetur, fassignauit proprium.J& ita proprium pridicabitur de habente de quo non praedicabitur scientia,quae habetur. Si auteJinerit habeti Jinerit & et,quod habetur. I ita proicabitur de eo quod habetur de quo nopraedicabitur habes,cuius assignatur propitii. vlJ si findisiiaasbile a ratione, sinetiae vel sokntis postuest pro risi.Js enim positum est propriti scietic di nulla determinatione id si iscatur,prςdicabitur etia de sciente,de quo non praedicatur scientia.simili modo si ponitur propria scientis,ssicendum est.
8 Qui etiam non prassignificat in eo quod participat aut partipatur. nam & aliis quibusdam inerit proprium . Si enim in eo quidem quod
cuius in eo quod participat aliquod comune aut in eo quod participatur ab aliquibus inferioribus,resnon praesignificatIn oratione illud scilicet in eo quod participat,aut participaturJa.ct non praes-gnificat in oratione-st proprium in eo quod participat aut participatur, peccat subaudi, I nam &aliis q ubiicia inerit proprium,J quibus subaudi no inerit subiectum. quod exponit,& dicit, I Si enim assignauitJpropriumsin eo quod pateticipatur participantibus inerit,Jquibus non inest ipnim participatum. sit nautemJ assignauit proprium in eo quod participat is competit, 'us participatur,4 quibus sertasse no inest iplum participans,vel si inest,no oportet inest e. f Vt s alicuius aialis'aliquis sposuerit vivere propria.Jtale propriu competet animali pateticipato, cui no copetit animal parties Pas,cuius est datu propriu.Est aut aiat participas homo vel equus, vel omne arat,quod sub animali C cotinetur:sal vero participassi est sal in gne, id piicipatur ab inieri es salibus.Hςe de loco ets.
I Qui non diuidit etiam id,quod specie inest. Quoniam uni soli imCrit eorum, quae sub eo sunt,cuius proprium ponit. Nam quod est secun
petit omnibus cotentis sita senere,sed uni seli,de sic erit proprii & no propriu. propria quide, quaimpliciter dicit esse propriti,& oibus inesse dicetur no propriu vero quia via seli inest,cum insittione speciei,quae sub genere una Ques .unde dicit, Qui n5 diuidit etiaJ in orati aree determinae sid quod specie inest, trado specie inest, peccauit. quoniamJcu species iniit,quae sub genere est, noomnibus,quae sub genere siluit,inerit sed sum Gli inerit eor quς sub eoJgeneres sunt, ius proprium ponit.J& sic quod issigrauit propriu,no erit propnu.Quod autem tali propriu sectuum specie unio soli copeta prebat,& dicit, na quod est secutam stuperabundanti uni Gli ine sed subaudi, pro ii quod inest secundum specie,secundum superabundatum est, ut ignis hinsiimu.Igitur viri seliinest.JDe ratione autem Aristot.positit maiorem,& exemplum per quod probatur minor,& se pa- te non esse proprium eo modo,quo est datum proprium.1o Aliquoties autem & specie addens,peccat. nam oportebit una spe ciem esse eorum quae dictitur, quando sipecie addiderit. Hoc autem in quibusdam non accidit,ut neq; in igne. Non enim est una species ignis, at uersum est enim specie carbo,& flamma, & lux, cum unumquocique horum sit ignis:propter hoc non oportet, quando specie additur,diuersam esse speciem eius quod dicitur: quoniam hic quidem magis illis au
tem minus inerit quod dictum est proprium,ut in igne subtili stimum.
286쪽
Subtilior enim est lux carbone,& flamma. hoc autem no oportet fieri , y quando non & nomen magis praedicatur, de quo oratio magis veri fi
catur. Si autem non, non erit de quo oratio magis.
Hie remouet quanda dubitationem dixit enim Arist.quado assignatur alicui promi quod est u-
specialissimamquado.n .no inest. secudum specie specialissima, sed secundu specie Bbalterna,& ad prubquadobn oratione promu significates specie addiderit J& no specinit. I n quibus accidit peccatu hoc,& diciti s hoc aute scilicet ut sit spectaccidit,ut neq; in igneJqui videtur spei
est una cie ignis,J sed multae sunt ipsius, adi lux: Jsubaudi tamefvnii quodq; noru sit ignis.ὶ& per luce, no qualitatem,qualis est solis lux,sed substatiam intelligit.Carbo .n. crassissimus, impurii simusq; ignis est,rix vero ignis subtilissimus putarissimusq; flama autem carbonis lucisq; media. Inseper carbo terrea lignea atq; corpulenta materia incensa est.Lux vero se dor,ut et heri cotinuus,attiguusq; ignis. Flama aute,ut quae videtur Esnis aecensis fumus ardes.deinde recolligit id quod dixerat,& inquit, propter hoc aute no Oportet n igne lauado 'eeie additur diuetiam ale sipecie eius quod dicitur, quare si quis in eo proprio quod datur in igne,idderetur,secundu specie esse proprium,peccaretur. Dcinde probat esse peccatu: primo quia tue propriu presicamur de aliquibus secudum magis & minus Me quibus sillactsi no pr dicaretur, unde dicit, qm his quide magis ilis autem minus inerit propriui . quonia staret propriu inesse aliquibus magis,aliquibus minus, quibus stibaudi non inesset subiectu secudum magis & minus. LVtin igne subtilissimu. subtiliora aest lux carbone,& tama,J& tame lux no est magis iris carbone & fiama.& sic promu inestet secundu magis aliquibus,quies no inesset secundu magis subiectu ipsum euius assi natur propriu. Deinde declarat quado propriu potest praedicari secsidum magis de his, quorum assigna ir,& dicit, hoc auteJ.s propitii inesse secutam magis snsi oportet fieri,quado no & no 'meJa.sitare ictu magis prςdicatur,de quo oratio magis velificaturJ .q.d. pro ii no inesse secundum magis, nisi siubiectum insit eis secundu magis. Si aute non .ssiubiectu dicitur secudum ma s, non erit de quo oratio magisJa neq; propriu dicetur de eo magis.In aliquibus scripturis legunt laee vesta, & nome magis, Jquae in Alex scriptura ut mihi videtur no legutur.est uini r vis orationis, si pro
quibus quibus no snon oportet,quado specie additur,diuosam esse specie eius,quod dicitu . q.d. quado in oratione si snificantes prisi, additur specie,propter hoc quod dicemus, no oportet diuersam, hoc est ubal- tema esse specie eius,quod diciturJa eius quod dicitur habere tale propnu, sed debet est e species spe cillissima .cuius ratione subscribit,& dicit, squonia his quide magis stlis vero minus ineri quod dictudi quado no,& dicit,4hoc aute no oportet fieriJsemper,quia no squado non & nonae magis praedi catu de quo oratio magis verificatur.JOportet enim nomet funiectu magis praedicari de quo pro tam magis praedicatur:& de eo minus,de quo & proprium minus praedicatur, fsi autem nonJscia subiectum praedicatur magis, de quo proprium magis p dicatur,& minus, de quo proprium minusΓnon erit de quo oratio magis & nomen magis praedicatur.quoniam p prium praedicabitur de aliquo magis de quo sutiae etiam minus praedicatur, ut subtilissimum de luce malis praedicatur, αει camone minus. Ignis contra, de carbone magis,de luce autem minus. Quare si species, ius wprium assignatur.non est specialissima,possibile erit proprium praedicari de aliquibus magis de quiabus subiectum minus praecucabitur,quod est absurdum .Consequentia patet in exemplo auasnat
si Insuper autem ad hςc idem esse accidit proprium,& eius quod simpliciter, & eius quod maxime in eo, quoa est simpliciter tale. Ut in igne se habet subtilissimum. nam & lucis, & ignis limpliciter erit hoc ipsum proprium. Subtilissima enim est lux.
287쪽
Α Hie ponitur secunda ratio ad idem,quae talis est si species cuius datur proprium,sit subaltema, &n5 specialissima,fieri posset ut idem proprium sit,& eius quod simpliciter, & eius quod maxime est
in his quae continentur sub specie subalterna. deducitur consequentia per excplum,quoniam sit btilis smum est proprium simpliciter eius quod est simpliciter ignis,scilicet carbonis,& 1ubtilissimum es set proprium lucis quiet maxime subtilissima est.Hoc autem relinquit pro absilrdo,quonia licet lux sit maxime sitatilissima tamen non est simpliciter ignis,sed carbo est simpliciter ignis & ita lithtilissimuerit proprium duarum specierum diu arum.vnde dicit, Insuper autem ad hςc,Jli species cuius datur proprium esset subalterea, s idem esse accidit Proprium, & eius quod simpliciterJ scilicet recipit pra dicasionem illius speciei,sct eius quod maximeJscilicet recipit praedicationem talis speciei. dico hoc accidere in eoJdan ea specie,sudest simpliciterJa. communiter tale,Jsubaudi si merit subalteona. quod ex lo monstrat,& dicit, fui in igne se habet siubtilissimum, nam ct lucisJ quae est maxime subtilissima. & ignis simpliciter id est, ct eius quod est simpliciter ignis. carbonis ferit hoc ipsum proprium. subtilistima enim est lux.J ct carbo est simpliciter ignis, quare subtilissimum erit 'priu
duarum specierum diuersatum,quia carbonis,& lucis. Consequentiam vero non deducit,nis in ex
emplo in quo potius apparet des tactio cosequentis, i deductio consequentiae:potest tamen deduci, x quoniam si subtilissimum est proprium ignis,erit promium altem secundane omnium eorum quae continentur sub igne,& sic erit proprium lucis,& carbonis,quae continetur sub igne.Destructio huia ius patet in exemplo aram lux est Libulissima,carbo vero no, sed est simpliciter ignis,& hoc pacto intelligenda simi Aristotelis verba.
12 Cum igitur alius sic assignat proprium,argumentandum sic ei aut non danda est haec instantia sed statim cum ponit proprium, determinandum est quomodo ponit proprium.
Ex iis infert quoddam praeceptu,quod est obseviandum in casu,& dicit, fCum igitur aliusJ. spondens s sie assignat pmmumJaddes videlicet in oratione verbum specie,no limitans ad specialissimam, argumentadum sic o,Jut dictum est,per duas quas diximus rationes,saut n5 danda est hte instantia quae ultimo data est.& loquimr in singulari de instantia, quoniam ambae illae instantiae reia ducuntur ad unam, sed statim cum ponit proprium d & non determinat, si proprium illud insit se- e cundum speciem specialissima vel secundum subaltemam, determinandum est,J & interrogan-' dum quomodo ponit proprium.Jan secundum speciem specialissimam, an secundum siuialternam.
Est autem facienda haec determinatis,quando quaerimus veritatem, non autem quando quaerimus occultatione,& argumentationem c5tra respondentem.quaerimus enim aliqaando veritatem,quan
do sumus in doctrinali disputatione: quaerimus autem occultationem & victoriam, quando in dia lectica disputatione versamur,aut in Ephistica.
13 Deinde destruenti quidem,si idem eiusdem proptium posuit.Non
enim erit proprium, quod positum est esse proprium. Nam ide eidem omne, quid est esse indicat.Quod autem quid est esse indicat, non proprium,sed terminus est. Vt quia qui dixit honesti proprium deces esse, idem eiusdem propriti assignauit, idem enim est honestum & decens, non utiq; erit decens honesti propriii. Construenti autem si non idem D quidem eiusdem proprium assignauit, cum conuersim praedicatum posuit. Erit enim proprium,quod positum est non esse proprium. Ut quia qui posuit animalis proprium id, quod substantia animata, non idem quidem eiusdem proprium posuit, & conuersim praedicatum assigna
uit, erit animalis proprium substantia animata.
Hie est locus 3I. qui accipitur ex comparatione sebiecti ad seipssim. & Aristot .ptimo assignat Iocum destructiuum, & dicit, Deinde destnaenti quidem,sebaudi considerandum, si idem secudum esse eiusdemJsicilicet siubiectisproprium assignauit, erit enim sic destruendu problema. DNon enim erit proprium, quod positu est esse proprium,J& cu diriss idem, intellexit Me secudum esse,qualiter sunt ide ea quae sunt eade definitione,& nsi intellexit He secunta esse & nome. qm isse locus esset in synonymis,quem posuit superius.Deinde probat locum, & ex eius rebatione patet eum intellisereide se dum esse,unde dicit Γna idem secundu esse subaud ei de omne,quid est esse, J & definitione
288쪽
findicat. quod autem quid est esse indicat, non propriuaed terminus est 4 ecce quod per idem eidem Eintellexit secudiim esse idem hoc exemelo demonurat, & dicit, sut quia qui dixit honesti promti,deces esse, idem Fcilicet secundu esse eiusde spropria assignauitadem enim secudum esse si nonestu &decensJquare cu idem sint secundum esse, filon utiq; erit decens honesti proprium.J Quod vero ad
verba attinet,decens & honestum eadem definitione fiant, differui autem nomine, & ratione nomianu.dicitur enim honestu,quo cauetur,ne quid indecore effoeminate libidinose, turpiter fiat,aut cogiaretur. Deces vem,ut Cic. libro de opt. dic genere,quod aptum est consentaneum tepori,ac petionae, quare decens & honestum,secundum esse idem sim nominu vero rationibus diner .Vtrunq; enim
idem est cum studia, B,sed alia ratione honestum dicitur studiosum, alia vero decens. deinde ais nae locum constructiuum huic correspondentem,ct: dicit, sconstruenta autem J siubaudi cosiderandumssi non idem quidem'scilicet secundum esse eiusdem proprium assignauit,cum conuersim praedicatum positi Jnam si in conuersim praedicatum, ac esse differenc, Problema construetur, ferit enim proprium quod J ab aduersario positum est non esse proprium, J de dixit, D cum conuersim praedicatum posuit,)quia non susticit,ut sit secundum esse differens, nam accidens secundum esse disserta subiecto de tamen non est illius proprium .dc propterea oportet ri disserat secundum esse,de con- suersim praedicetur. Et ponit exemplum,S: dicit, fui quia qui positit animalis proprium id quod tu n idem quidemJsecundum esse eiusdem proprium positi de conuersm P
stantia animataJest, non plantae animatae sunt.Quare dicendum Aristot.vel aliorum esse secutum placita, maxime opinione Asclepiadis qui animam harmoniam sensitum asserit.Si anim enima est harmonia sensuum, anima non erit dicens esse,sed accidens.est enim harmonia relatio,& cum si harmonia sensuum,non inerit plancis quae sensibus earent. Aut sertasse Arist .anima accepit ut habitu relatu ad actus sentiendi. sic enim distere esse χb animali,d: cum eo conuertit mon enam, ut sic,plantis competit.
14 Deinde in similaribus considerandum est, destruenti quidem, squod totius est proprium non verificatur de parte: aut si quod partis estu
proprium, non dicitur de toto. Non enim erit proprium, quod posituest esse proprium. Accidit autem hoc in aliquibus fieri .assignabit enim utique aliquis in similaribus proprium: aliquoties quidem ad totum respiciens, aliquoties autem ad id, quod secundum partem dicitur,ipse s ipsum sciens. At erit neutrum recte assignatum, ut ad totum quidem, uia qui dixit maris proprium, plurimam aquam salsam,alicuius quidei miliarium posuit proprium. Tale ainem assignauit, quod non veri ficatur de parte: non enim erit quoddam mare plurima aqua salsa) non utique erit maris proprium, plurima aqua salsa. Ad partem autem, ut
ruta qui posuit aeris proprium,respirabile, similarium quidem alicuius H
ixit proprium. tale autem assignauit, quod de aliquo aere verum est, de toto aute no dicitur, non enim erit uniuersus aer respirabilis,n5 erit
utique aeris proprium respirabile. Construenti vero, si verificatur quidem de unoquoque similarium, quod est proprium eorum secundum totum. Erit enim proprium, quod positum est non esse proprium .ut
quia verificatur de omni terra deorsum ferri. secudum naturam. Est autum hoc proprium alicuius terrae secundum terram secundum enim
terram & id quod est terram esse) erit utique terrae proprium deorsum
Hic est locus 3 2. qui sumitur ab inspectione totius & nartis similariu quae grFe homoeomera di mur,& Primo proponit lota praeceptiuum,di dicit, LU dein similaribus considerandum est,J
289쪽
Λ subaudi & destruens,& costruenti.Dicuntur aut E similaria graice homoeomera quors pars & totum sint eiusdem naturς,cuiusmodi sent,motus,tepus,aqua,aer,& id genus.nam qu libet pars motus,est motus,&qu libet pars temporis,est tempus .deinde assignat locu praeceptum inspiciendo ad totum,
proprium,non velificat non dicitur de totoJnan
sic proprium.JDeinde haec exponit,& dicit, accidit autem hoc in aliquabusJ scilicet totis & parti bus limitati fnerid ius ratione inigna di dicit assignabit enim aliquis propriu in simulati J Ltotis & pambus Dipse seipsim sciensJdupliciter, aliquoties quidem ad totum res ciensJdi ab illo toto proficiscitur ad partem aliquoties autem resipiciens ad id quod dicitur secundum partemJid est, aliquando respiciens ad partem ,& ab ea proficiscitur ad totum.Dixit aute ipse seipsum sciens,Jquia non potest aliquis respicere aliquando totum,& aliquando partem,sine disciniit rationis. nullus autediscurrere potest,nisi qui reflectendo supra se ipse seipsum sciat atque intelligat. Deinde exponit illud prium quod est totius,& non partis, di dicit, at erit J reprium sic conliderando neutrum recte assignatum J& primo exponit de reprio,respectu habito ad totum,& dicit, fui ad totum quidemJ
in quoddam totu similare tale autem proprium de ii L Dparte,non enim erit quoddam mareJ scilicet partiale splurima aqua salsal ex hoc concludit plurim aquam saliam non esti maris promum,& dicit, non utiq; erit maris proprium plurima aqua salsadrnia copetit tori,& non parti. Quod vero id exeplum attinet,Arist.accepit mare totii pro quoi similari toto, quia vult omne partem maris esse mare & licet posset dubitari de hoc,pro exvlo sic intelligatur.nam exeplorum non veritas sed mani statio requiritur.Deinde dat exeplum respiciedo ad parte,& dicit, Ad pariem autemJscilicet respicies ut quia qui posuit aeris propriu,respirabileJPer os ad refrigerandum cor, similarium quide alicuius dixit proprium,Jquia de parte aeris hoc proprium cum est,& ideo dicit state autet scilicet proprium L assignauit, quod de aliquo aere versi est,qquoniam aliquis aer partialis est respirabilis pro cordis refrigeratione, de toto autemJ aeresnon dicitur .no enimerit uniuetius aer respirabilis,Jtuc cocludit propositu,& dicit, no erit vim; aeris propriu
positum propria eorumJscilicet paritum similarium secundum totum id est,s quod aisignatur proprium toti simila nest cuilibet parti similis iram si sic, erit tale propriu bene ais natu, ferit enim pmmum quod politum est non esse propriumJcuius exemplum affert,& dicit, fui quia verifieatur de omni terraJ partiali deorsum serri secundum naruram, est autem hoc proprium alicuius terrae mcundum tenamJid est per ratione terrae, secundum enim terram,& id quod est esse teme id est,&definitionem tereat illud inest cuilibet terrae, futiqueId est igitur ferit tenae pmprium deorsum serrisecundum naturam.Jquoniam inest cuilibet parti teπς per rationem totius tenae,& tu intelligas hoc esse proprium bis struasis,quae sunt de conditionibus proprii.
ss Deinde ex oppolitis considerandum est, primum quidem ex comtrariis destruenti quidem, si contrarii non est c5trarium proprium, neque utique contrarii erit contrarium proprium, ut quia contrarium est D iustitis quidem iniustitia, optimo aulcm pessimum, non est autem iustitiae proprium,optimum,non erit iniustitiae proprium,pesiimum. struenti autem, si contrarii contrarium proprium est, & contrarii contrarium proprium erit. ut quia contrarium est bono quidem malum,
eligendo autem fugiendum, est autem boni proprium eligendum, erit mali proprium sugiendum.
Cum egisset de locis quaesumuntur a similaribus,nunc agit de iis locis quae accipiuntur ab oppositis & primo ponit locum prςceptiuum in generali, cum inquit, Deinde ex oppositis consideranda est 4 α per opposta intelligit taoppsita siubiecta,quam opposta praedicata,quae subiectis assignatis
insunt,qua ratione fit, ut loca quae ab oppositis sumuntur,comparatione duorum ad duo sumantur, hoe est duorum praedicatorum ad duo subiecta,quibus illa praedicata competunt.Dcinde locu praeceptiuum proponit in species cum inquit,s primum quidem ex contrariis scilicet Π dicatis per co-
290쪽
riis quoniam contrariorum oppositio est entis abseluti ad ens ab limim .modo costat haec opposita esse per prius nota caeteris opposius, sicut absolutum ens est notius & ente privativo, ct negativo, Serelativo,e quibus oriuntur aliae oppositiones,unde dicit, destruenti quide subaudi inspiciendum est,ssi contratii Jscilicet sicilectilion est proprium contrariumJ scilicet praedicatum, neque utiq; contrariiJscilicet fiubiecti erit proprium contrariumJpraedicatum.verbum viiqueJgraece est γαρ, latine etiam,mim,verum .continuationis signum est,uerbi causa, ponat aliquis iniustitiae proprium, piniamum,ut posuit Anacharsis, destruetur haec opinio per hunc locum, fui quia contrarium est iustitiae quidem iniustitia,Jmodo quo subiectum subiecto contrarium est, soptimo autem pessimum, J modo videlicet quo praedicatum praedicato contrarium est, D non est autem iustitiae proprium optimumJomnibus enim vitiatibus competit, non erit iniustitiae proprium, pessimum, J ut positit Anacharsis:compesit enim omnibus vitiis.est igitur locus,si duo stadiecta sint contraria quorum duo c5traria sint pr dicata si contrarium praedicatum non est propria contrarii sebiecti nec reliquum contrarium,quod assisnabatur proprium,erit proprium reliqui subiecti cuius propriu assignabatur.-r- sbi eausa,ve si duo subiecta sint nix de pix,contraria vero praedicata quae illis insin sint album ct ni- rum,si nigrum non est proprium picis,nec album nivis proprium erit.Dcinde ponit locum construiuum & dicit, construenti autem,si cotrariiJscili cet subieci contraria proprium est,& eotrarii Jessi biecti contrari uni Jscilicet praedicatum spropria eritJ&afferi oeptum cum inquit, ut quia bono quidem JQbiecto contrarium est maliij scilicet subiectum, hoc est,quoniam bonum & malum sint duo subiecta contraria, et edo autem)quod est praedicatum copetens bono,c5trarium estffugie dum, Jquod est praedicarum competens malo. Sunt enim eligeta de iugienda duo praedicata, quorualterii bono alterum malo inest. sest autem boniquod est alterum subiectum. seligedum, Jquod est alterum praedicarum sproprium erit,maliJscilicet dati subiecti fiagiendu proprium J quod erat propositum,& alterum praedicatum. Sed ponitur instantia,nam aliaritia di prodigalitas sunt subiecta claram, L eligendum de fugiendum praedicata contraria,sed auaritiae est proprium fugiendum, si tur prodigalitati erit proprium eligendum. Soluitur primo,quia auarisiae non est Proprium fugiendum sed praedicarum commune omnibus vitiis.deinde,licet fugiendum insit auaritiae,eligendum tamen non inest prodissitati. uare non erit instanta secundum regulam.Oportet enim ut contra- uria praedicentur de sutaectis.
36 Secundum autem ex iis, quae ad aliquid sunt, destruenti quidem si hoc quod ad aliquid est, eius quod est ad aliquid, non est proprium, neque utique hoc,quod ad aliquid est,eius quod ad aliquid est erit proprium. ut quia dicitur duplum quidem ad ilimidium, superans autem ad superatum, non est autem dupli proprium superans, non erit dimidii proprium superatum. Construenti aute, si eius quod est ad aliquid,
hoc quod est ad aliquid ,est propriti,& eius quod est ad aliquid id quod
uoci est ad aliquid, erit proprium. ut quia dicitur duplum quidem adimidium id esse,quod duo ad unum est autem dupli proprium,ut duo Rad unum erit dimidii proprium,ut unum ad duo.
Hic assignat locii trigesimu liamina qui accipitur ex oppostis relative,& primo ponit locu pN- optiuum,csi inquit Secundsi autemJstibaudi cosderandum ex iis, est .coppossis, quae ad aliquid
si in Jhoc est ex iis,quae relative opponui .Praecedit aute hic locus & eu, qui accipitur ex oppositis priuatiue,& eu qui accipimr ex oppositis c5tradictorie,qm haec oppositio est inter entia. Oppositio vero quae se dum priuatione,& quς secundu contradictione est,no est inter enci,alterii .n oppotatoru est non ens,nitare lacus hic inter notiora vertitur.& primo ponit locii destructia & dicit Id
strueti quidem si hoc quod ad aliquid est, eius quod est ad aliquid, non est propriu,neq; inque hoc, quod ad aliquid est,esus quod ad aliquid est erit proprium,J hoc est, si duo relativa duorum correlati
tu,sic se habuerint,vi altersi alterius correlativi no sit propriti, propositum quoq; no erit propositi correlativi proprium.Vectu aute futiq;J adverbia cotinuationis est,na verbii γαρ etia cotinuationis signum est apud praecos.per hi me locu tollitur opinio Pythagoricorii, qui excessum vel superatu,&midii propnia asserebat,unde dicit, ut quia dicitur duplu quide ad dimidiu, J ut in fusi correlatiuum,fsuperans aute ad seperatu similiter ut in suu correlativit, no est aute dupli propriu seperansJ est. n.
comune mulus aliis,ut tripli,& quadruplo, terisq; id genus, n5 erit dimidii propriu super tum J