장음표시 사용
301쪽
prium magis corporis,nequerporis proprium erit,neque coloravierit pro tam este comparationem unius ad unu.De de
mum corporis omninoJae simpliciter. Vbi patet sictam este comparationi tangit locum constructicium, & dicit, Costruenti autem,si quod magis estJid est, si proprium quod est magis, et JBbiecti est proprium,quod est magis.namJ promu quod est minus, fessissimiecti, quod est minus eritpropriu &JΠomu quod minime, Jerit eiu subiecti , quod est minime JE prium & et JΩbiecti quod est maxime)erit proprium quod maxime,&JpropriusquodJest simpliciter eius 4iubiecti, squod simpliciter.J Tunc dat exemplum, & dicit, ut quia magis viventis maiae est propriumJ& accepit vivens pro animali ,ex opinione Platonis,qui plantas non vivere Ade minus viventis minus sentire erit proprium, & esusJscilicet viventis, squod maximeJest dJscilicet sentire, quod maximeJest sentire di eius 'scilicet viventis, quod minimeJest vi
quam constructurum esse sumpto magis. patet etiam secundo
ad unum . Quod vero ad exemplum attinet, annotatione dignum Aristote. gum esse exemplis communiter. In iustantiis enim quae non recipiunt magis & minus, tractauit hanc rationem. Non sint,sed ut sentiant qui uiscunt. Potest autem rectius exemplum poni enim exempla ponuntur, ut itanus volucri Alexander inquit in voluptate & bono, nam si magis voluptas non est magis bonum, retit minus bonum,& de careeris id genus suo ordine, di quidem destructiue, di constractive,ut dictum est.
69 Et ex eo autem quod simpliciteri ad eadem considerandum est. destruenti quidem, si quod simpliciter, eius quod simpliciter, non est proprium: neque enim eius quod magis est, eius quod magis r neque quod minus eius quod minus: neque quod minime, eius quod mini--μ me: neque quod maxime, eius quod maxime erit proprium. Vt quia non est hominis proprium studiosum,neque magis hominis magis studiosum erit proprium. Construenti autem, si quod simpliciter est eius, quod simpliciter est proprium. Nam & hoc,quod magis eius, quod magis: & quod minus eius, quod minus i & quod minime eius, quod minime: & quod maxime eius, quod maxime erit proprium. Vt quia est ignis proprium sursum ferri secundum naturam,& magis ignis,erit proprium magis sursum ferri secundum naturam. Eodem autem modo considerandum est & ex aliis ad omnia huiusmodi.
D Hic est lacus q dragesimvsseptimus,in quo docet terminare problema de proprio quasi eouertendo ab eo quod est simpliciter ad ea quae sunt magis & minus. hoc facit ut Alexan. inquit ut sendat ita se habere in comparativis,quemadmodum in simplicibus. Conuertit enim locum, ut d monstraret comparativa sequi ad simplicia.Demonstrauit enim primo simplicia sequi ad comparatilia,at nunc demonstrat comtarativa sequi ad simplicia.Primo igitur ponit locum praeceptiuum, &dicit, Et ex eo aut quod simpliciter considerandum est'procedendo econuers ad eadem J quae dicta sunt superius comparare . Deinde tangit locum deitractivum, di dicit, destruenti quidem,sil
propriumlquodJ dicitur simpliciter es 4 subiecti fnon est proprium, quodJ infsmpliciter: que enim eius Iluc propriu est squod magis, et Jscilicet sit biecti, quod magis,J & sic deinceps sneque
quod minus,eius quod minus,neque quod maxime ,eius quod maxime: neque quod minime, eius quod minime erit proprium,ut quia non est hominis proprium studiosum,neque magis hominis magis studiosum erit proprium.J QIod vero id vota attinet,studiosium,quod grςce est σα δεῖον non pro virtuose ut ita loquar accipit,se enim proprium erit hominis, sed pro diligenter operanti ec is mini lacti, quod est aliquid'diligenter iacio. Hoe pacto studiosem non est hominis propria, inest enim aliis compluribus . nam & apes, di sermicae, & bombices,& id genus studiose dicuntur, quod diligenter, & quadam prudentia quasi mirabili munia sua peragant. Accommoda intius autem exemplum in nari potest in voluptate, & bono ,γdd videlicet voluptas & bonum magis & maxime suscipiM. Deinde tangit locum constructiuum, & dicit, s Construenti autem, v iii
302쪽
siJproprium, squod simpliciter est eiusJ videlicet subiecti squod simpliciter est proprium, nam J se Eerit eonsequenter in caeteris comparativis scalicet f& hoc quod magis eius,quod magis,& quod miti eius qd minus: de qd minime eius qa minime:& qa maxime eius, id maxime erit Ῥpriud ius exeplum assignat,& dicit, ut quia est ignis proprium) subaudi simpliciter, fsursum sem secundum na turam ,& magis ignis erit magis proprium sutium serri secundum naturam. eodem autem modo consderandum est di ex aliis ad omnia naeul modi.Jhoc est, sicut dico ex simpliciter ad magi s, se intelligendum est ex simpliciter ad minus, & minime, M ad maximeri Al.eode autem modo consideranda est ex aliis scilicet exemplis ad omnia huiusinodi comparativa, quae sequuntur ad ipsum simpliciter. per quae dedit intelligere comparativa sequi ad simpliciter. Sed occurres,quoniam aer magis & minus est grauis,non tamen est simpliciter grauis:& terra mapis & minus est leuis, quae non est simpliciter leuis. Dicendum locum Aristotexile probabilem in illis,in quibus proprium de subiectum sista
sunt magis & minus secundum veram rationem,qua aliqua dicuntur suscipere niagis & minus,moo terra & aer leue & graue non propria ratione siticipiunt magis & minus, sed aequivoca ratione. Nulla enim terra est magis terra altera terrased bene purior Vel minus pura, maior vel minor.Similiter nullus aer est magis aer altero aeresed Mne purior, vel minus purus videm ratione nihil est maiasis vel minus graue, sed bene maius vel minus graue. Quare potes dare exemplum in voluptate di FDono, quae propria ratione suscipiunt magis ac minus. In talabus enim comparativa sequuntur ad simplicia.
o Secundum autem, destruenti quidem , si quod magis est, non est eius quod magis est, propriu. neque enim quod minus est, eius quod minus, erit proprium. Vt quoniam magis est proprium animalis sentire, quam hominis scire, non est autem animalis proprium sentire, quare non crit hominis proprium scire. Construenti autem , si quod minus eius,quod minus, est proprium . nam & quod magis, eius quod magis, G
erit proprium, ut quia minus est hominis proprium , mansuetum nat xa quam animalis vivere, est aute hominis proprium mansiue tu natura, erit proprium animalis vivere.
Hic est locus quadragesimvsoctauus,qui accipitur a magis de minus .est enim secudus locus in coperatione ad ea loca quae sumuntur a magis, de nainus. di est. 4 8 in paratione ad ea loca, quae aecipititur I uniuerso labr. s .dissert aut hic locus 48a loco .na hie locus accipitur D coparatione duoru Apriora ad duo subiecta: locus vero ψ7 accipitur p coparatione via' ,pptii ad unu subiectu. Est igitur locus 4 8 .s duo bima conaretur ad duo subiecta secudu magis de minus,s qa magis videtur esse Apriu alicuius subiecit,no est eiulite subiecti,nec q3 minus videtur esse Aprila alterius subiecti erit Apriu illius subiecti.vn dicit, Secudu auidsubaudi cosideradu est destrueti quide,sJwprii sod magis estJpropriu alicuius subiecti fno est eius Jsubiectis altiu,qd magis est id est, cuius magis est propriu, neq; eniJIroprius qd minus est,erit erius Jsubiecit Aprili,quod Iden cutatis,est minu Jpropnu. de asi gnat ex eptu de dicit, vi quia magis est promu salis sentire u licis scire,no est autem oesalis propriti sentire, luare no erit hias propitii scire.)Ecce quomo locus fit p coparatione duorum riwpri tu ad duo subiecta.coparatur.n .setire ad alat,& scire ad holam .sed octurres, qua Arist. postea asserit sali, propessi esse sentire : hic a sit dicit agatis proprii; non esse sentire. Dicendu huiusmodi eaeepti no pro veritate posita esse,sed ex hypothesi,dilaedi causa Velitas tame est-sentire si animalis disserentia, no propriu. Deinde assignat locu constructius. Ad dicit, C5strueti autJslaudicos&radu est, s Jpropriusqd alicuius subiecti est minus eiusJsubsecti, FAEId est cuius est minus, estimii na &J propriusqd magis eiusJsubiecti, quod id est cuius est magis, erit propriuJix assignate, eptu di dicit, ut qa minus est propnu litas maliae tu natura,ci asalis vivere, est aut Dominis Pimumansuetu natura,ctit propriu animalis vivere.Jp quae patent duae disserentiae huius loci ad locum 7,vi Alexa. annota iiii.Prima A, in loco paratio erat unius ad uni ,hic aut co paratio est duom propriora ad duo subiecta se da ,s in loco locus a magis erat δd destructi , de construct me Hic aut locus a magis destructilius: a minus aut, est costructilius. Quod vero ad exemplum attinet, scias exemplum huiusmodi non esse verum,nee pro veritate,sed addiscendi causa postum, no enim vivere est misistis proprium, nisi secundum opinione platonis.
7t Tertiu vero, de lenti quidem,si cuius magis est proprium, non
303쪽
IssR non est. neque enim cuius est minus proprium, erit eius proprium. Si autem illius est proprium, non erit huius proprium,ut quia colorari magis superficiei quam corporis est proprium,non est autem superficiei proprium,non erit corporis proprium colorari.Si vero est superficiei proprium, non erit corporis proprium. Nam construenti hic locus no
est viilis impossibile enim est idem plurium proprium esse.
Hic locus eli quadrasesimusnonus in ordine adnumerum locoru totius libr est tarne tertius eorum,qui sumutur a magis & minus.& hic locus c5paratione facit unius Apris ad duo subiecta, at primus faciebat coparatione unius ad unii,do secudus duoru ad duo.PRterea Dic locus est latu destructiuus,quia si propriu cuius masis videtur Spri no est Dpriis,nec erit .ppria eius,cuius minus videtur,ppriu.Locus enim a magis destructiuus est,no aut costructiuus,unde dicit, tertia veroJ cosideran-B Gest, destruenti qui dei si citiusJsubiecti Apri qmagis estJid est magis videtur esse caccepit enim intum est pro videtur esse) propria non est neq; enim cuius est minus P um. erit eius propria.J deinde ostendit quomodo constructiue noest utilis,& dicit, si aut illius Jcuius magis videtur esse appriu, est pro uino erit hiness,Jcuius minus videtur este propriu, propnu.JCuius excpiu asssigna oe ictu ut quia colorari magis superfices si corporis est propriu9id est videtur este propriu sno est acissiperficiei propriss Jideo colorari no erit corporis propriu.J luce exemptu ostendit non esse hunc I si utile constructiue,ac dicit,ssi vero est superficiei propriuJsiubaudi ipsum colorari no erit corporis I opriu.Jde assignat causam S dicit na costruenti hic locus non est unlu, Jcuius rationem affert, de dicit impossibile enim est idem plurium proprium esse.JVerbum nam n graecis codicibus Iesi
tur δέ,hoc est autem .verum Alexander legit in sua scriptura nam,quod mihi magis placet, quia Aristo die videtur assignare cautam eius quod dixerat. LOCU Qv I NM A G ES I MVs.
7 1. Quartum autem, destruenti quidem, si quod magis est, eius pro c prium, no est proprium,neq; proseὶto quod minus est eius proprium, erit proprium. Vt quia magis proprium est animalis sensidite quam
partibile,non est autem animalis sensibile proprium, quare non erit a ni malis partibile proprium. Construenti autem si quod minus est eius proprium est proprium. na & quod magis est eius proprium, erit proprium.ut quia minus est animalis proprium sentire quam vivere,est an tem animalis proprium sentire,erit animalis proprium vivere.
Hic locus in ordine ad loca totius libri est. s 4 autem per comparatione ad loeaquae sumuntur a magis,de minimus. de accipitur a magis de minus per comparationem duoru propriorii ad unu se tectum,de destructiue,a: costructive.desinactive quidem a magis,constructiue autem a minus, Ac di Dcit. Riiartu autJconsideranduFestnieti quidem, si quod magis est eius proprium, n5 est propitii, neque proiecto quod minus est eius proprium,erit propriti, Jecce quo modo hie locus destructiuus est a magis, ius exemptu affert,& dacit,fut quia magis proprium e hoc est videtur fanimalis sensibile Epartibile,non est autem animalis proprium sensibile ,quare non erit animalis proprium PM-tibile. 4Sumpsit enim est,ut diximus,pro videtur,quas dicat si aliquod propriumvidetur magis pro-ςum alicuius subiecti, de non est proprium,nee proprium erit,quod videtur illius minus proprium. einderit locum constructiuum,dc quidem a minus,do dicit, construeti autem, si quod minus est eius proprium,est proprium.nam de quod magis in eius proprium, erit proprium,Jcuius exempluminere dc dicit, ut quia minus est proprium animalis scntire u viuere , est autem animalis proprium sentire,erit animalis proprium vivere,Jecce quomodo lacus constructiuus est a minus. de uterque comparatioe duorum propriorum ad unum subiectum,Exemplum autem istud Platonicum est, vel ex hypothes,ut siniunt qui discunt.
3 Deinde ex his, quae similiter thsunt, primum quidem destruem ii, si quod similiter est proprium, non est proprium eius cuius similiter
304쪽
est proprium. neque enim quod similiter est propriis, erit propriu eius, dcuius similiter est proprium,ut quia similiter est proprium concupisci
bilis concupiscere,& rationalis ratiocinari, non est autem proprium cocupiscibilis concupiscere,no erit rationalis propriti ratiocinari. Costru
ti vero, si quod similiter est propriu, eius est propriu, ius est similiter propriu. na & quod similiter est propriis erit eius propriti,cuius similiter est propriit, ut quia similiter est propriu rationalis primu prudes,&concupiscibilis proprium primum temperans: est autem rationalis proprium primum prudens, erit utique concupiscibilis proprium primum
Cum assgnasset loca ex iis,quae insent secundum magis& minus, transit ad ea quae instat similiter.& sunt haec loca tri de quibus in problematibus de accidente mentionem secit, quorum primus Paccipitur per compara nem duorum propriorum ad duo siubiecta,& est constructilius & destructivus. In ordine vero ad loca totius libri, est quinquagesimus primus,unde dicit, Deinde)subaudi costaderandum est ex iis quae similiter insunt, postsi consideratum est ex iis,quae in fiunt secundum magis& minus,& sunt,ut diximus,loca tria,& assierkprimit,& dicit, primu qiude destruentiJ subaudi considerandu est. si quod similit et est proprium,non est proprium eius euius similiter est proprium at que enim quod similiter est proprium,erit propriu eius, cuius similiter est proprium.J est igitur locus per comparationem duorum propriorum ad duo subiecta,hoe pacto,si duo propria Limiliter comparentur ad duo subiecta, si unum eorum non est proprium unius subiecti, nec reliquum reliqui propriam erit,& aftat exemplum,&dicit, ut quia similiter est proprium concupisc isJscilicrepotemtiae con pudere,& rationalisJscilicet potet Jratiocina ron est aute propria concupiscibilis p tenuae c5cupiscereJergo non erit proprium rationalix Jpotentiae ratiocinari.J Quid vero sit piam- Gera concit stibilis, & quid rationalis, in libris de anima requiratur. Nunc vero illud scias, in exemplis nulla ella vim faciendam,non enim Aristo.exempti ai nat ut ita sint,sed si ita sint ex hypo hesi,ut sentiant qui discunt, ut ex libris priorum sitis patet. Deinde affert locum c5structiuum,&dicit, sconstruenti vero,si quod similiter est proprium, eius est proprium, rus similater est proprium aram di quod similiter est proprium erit eius proprium, nis similiter est proprium, st igitur locus constructiuus etiam per comparationem duorum proprioru ad duo subiecta, hoe pacto, si duo mina duobus subiectis similiter eomparentur,si unum est pmprium unius,reliquum reliqui proprium erit
re assignat exemplum,& dicit, ut quia similiter est proprium rationalis esse prudens,J imo esse prudens est primum proprium potentiae rationalis, ct concupiscabilis potentiae primum proprium est
elle temperansJid est temperantia,quae est moderatrix omnium cocupiscentiam est autem poten
tiae rationalis primu propriuJ esse prudens, erit igiturJ potentiae fconcupiscibilis primum promu
elue teperans. JS dixit primu proprium ccipiens primum Iro principali,quoniam rationalis p tentiae multa quasi propria assignantur,& potentiae concupistibili etiam. verum primum M princia pale proprium rationalis potentiae est prudentia,& ξotentiet concupiseabilis,temperantia undo ut viasius ipsius plura quasi propria a nantur,ut visio albi,visio nigri,& id genus, primum tamen &priniscipale proprium erat bona visio. Sic potentiae rationalis primum di principale mmum est bene regere, quod est esse prudens:& potentiae concupiscibilis bene concupiscere, quod estesse temperans.
7 Secundum autem,destrueti quidem, si quod similiter est propriuno est proprium eius, nam neque quod similiter est proprium, erit propriia eius. Vt quia similiter est proprium hominis videre & audire,non est aute hominis propriu videre, non utique erit hominis propriu audire.Construenti vero si quod similiter est eius proprium est propriu. na& quod similiter est eius propriit, erit propriu ut quia similiter est propriu animae aliqua pars eius esse cocupiscibile,& ratioale primo. est autem propriti animae, aliqua pars eius esse concupiscibile primo, erit ut, que proprium animae,aliqua pars eius .le rationale primo.
305쪽
A Hie est laeus secundus eorum qui accipiuntur a s h. in ordine ad loca totius libri,quid es vir per comparationem duorum propriorum ad vnsi subiectum, de est destructius, de constra Mius,& primo asseri locum destructiuum,de dicit, secundu auteJsubaudi eorti quae sumuntur a simili resderandum est de destruenti de costruenti, I desinuntii quide,si quod similiter est proprium,
n- proprium citas J est igitur locus per duo propria similiter comparantur ad proprium, nec reliquum reliqui erit proprium . de affert expositat enim plura eiusde subiecti propria esse, serias non aeque primo. de assertexemptu vi Alexander inquit insciam,& dicit, ut quia smiliter est proprium animae aliqua pars eiusJvidelicet esse B concupiscibile, est enim concupiscibile alioua pars animae hoc est,aliqua potentia anim x, ct rationale primo rationale enim de concupiscibile similiter insunt animae, quam duae primae potentiae, sunt enim duae potentiae animae,quae similiter primo animae hominis insunt. Dest aute proprium animae aliqua pars eiusJvidelicet este concupiscibile primo.Jconcupiscibilis enim potentia inest primo animae, erit utique promu animae aliqua pars eius eseqvidelicet rationale primo Jsunt enim rationale de concupiscibile duae potentiae animae humanae quae similiter primo ei insunt Quare s smilia ter primo ei insunt,si altera utique erit animae proprium,& altera etiam rationale autem de concupi tale sunt duae potentiae animae,quae primo ei similiter insunt, quia svi Alexander inquit irascibile, de mansuescibile ut ita dixerim insunt animae humanae ut duae notentiae,no tamen primo quoniam sunt membra ipsus concupiscibilis: subdiuiditur enim concupischile in irascibile,& masuescabile, vitta loquar,quare potentiς, quae primo animae humanae insunt similiter, sunt rationale de concupiscibile.I nsuper rationale subdiuiditur etiam in He prudes di in He cotinens eo prudens de continens non primo insunt animae .Quare rationale de concupiscibile id est appetitiuum,sunt holeriae quae s- militer primo animae insunt Et licet smiliter primo,ordine diuisonis non tame smiliter mmd,o c dine naturae, quoniam duo propria,ut diximus,non possunt aeque primo inesse subiecto secundu OG. dinem naturae,sed bene secundum ordinem diuisionis,& aequationis. Quae vero Alberius blacte-
1 Tertium vero, destruenti quidem, si cuius similiter est proprium,
non est proprium: neq; enim cuius similiter est proprium,erit propriu. Si autem illius est proprium, non erit alterius proprium . Vt quia urere smiliter est proprium flammae & carbonis, non est autem flanam ς proprium urere, non erit utique carbonis proprium urere. Si aute est flammae proprium, n5 erit carbonis proprium urere. Construenti enim hic locus non est utilis.
Hic est locus 3 .eorum, ut aecipiuntur a simili: s3.vero eorum,quae in libro annotantur.Sumitur D autem per comparationem unius proprii ad duo subiecta,& destriictive quidem,no autem constructi ,& dicit, Tertium veroJconsiderandum ex similibus, fdestruenti quidem, si cuius similiter est proprium,non est proprium,neque enim cuius similiter est proprium,erit proprium.JTunc ostendie non esse uti lem ad construendum di dicit, D si autem illius est proprium non erit alterius propriumqnon enim esse potest idemproprium plurium subiectorum, sed bene plura propria eiusdem subiecti, cuius exemplum affert & dicit, ut quia urere similiter est proprium flammae & carbonis,non est autem flammae proprium urere,non erit utique carbonis proprium urere,J& quia non est utilis ad co- struendu ideo subscribit, si aute est flammae proprium,no erit carbonis proprium urere.J cuius causam assignat,& dicit, construenti enim hie locus non est utilis.J quia no potest idem proprium esset sebiectorii deserentium specie plura tame propria eiusde subiecti esserosilini. Sed occurres,si loca quae a magis de minus insunt sunt quatuor, mus,qui sumitur per coparationem unius de eluside adn,secundus vero qui accipitur per corarationem duorum ad duo, tertius autem qui est per co- parationem duoru ad unum,& quartus qiu est per coparationem unius ad duo lair loca i simili non sunt quam causim in nat Alexander se quide veram, quia comparatio secudum magis de minus fieri potest,non solum plurium ad inuicem,sed eiusdem ad se,at coparauosecundu simiumine, ci
306쪽
potest fieri,nisi in pluribus. & ideo primus locus qui est per comparationem eiusde ad se niis quae a B
similibus enumerantur,non habetur.
6 Differt autem quod est ex iis quae similiter se habent, ab eo quod ex iis est quae similiter insunt,quoniam illud quidem secundum propor
tionem sumitur, non in eo quod inest alicui comparatum. Hoc autem ex eo quod inest,alicui comparatur.
Superius tradidit loca ex iis quae smiliter se habet,hic vero loca ex iis quae similiter insunt.& quia aliquis posset dicere fraecesse eadε illis ideo assignat differentiam inter haec & illa,& vult in locis quissimantur ab iis quae similiter se habent, esse comparationem habitudinum in locis vero quς sumuntur a similibus,esse comparationem inhaer uarum,S: dicit, Desert autem quod est ex iis qui similiter se habent, ab eo quod est ex iis quae similiter insunt, quoniam illud quidem secundum proportioneJ& analogiam ssumitur subaudi habitudinumJnon in eo quod mest alicui coparatum)hoc est,
di non per comparationem inhaeretiarum Hoc autem ex eo,quod inest alicui,coparaturJ id est per comparationem inhaerentiarum.proportio enim & analogia,ut hie sumitur, est vitio aliquoru inha-Fbitudine ut sicuti nauta ad navem.sic rector ad ciuitatem At similitudo est unio aliquorum in re ali- ua,ut in aliquo accidente & hac ratione alba similia dicuntur, quia uniuntur in albe line ρος est res aliqua. verum de definitione proportionis, satis quinto Euclidis dictu est, quam Boetius insitis Topicis etiam exposuit. υLocvs Qv IN QVAGEsIMvs QEA R T vs.
Deinde destruenti quidem, si potentia proprium asiignans, & adens assignauit proprium potentia, cum no contingat ei potentia inesse, cum ens non est. Non enim erit proprium, quod postum est esse proprium. Vt quia qui dixit aeris proprium respirabile, potentia quide assignauit proprium nam tale proprium,ut respirari possit,respirabile est assignauit autem & ad ens proprium . nam & cum no est animal, quod G
natum est aerem spirare, contingit aerem esse, non tamen cum non est
animal, possibile est spirare, quare neque aeris erit proprium huiusmodi possibile respirari tunc, quia animal non erit, quod tale est ut respia
rare possit. Non ergo erit aeris proprium respirabile. struenti autem, si potentia assignans proprium,tam ad ens quam ad non ens proprium assignauit, cu contingat potentia inesse eo n5 ente. erit enim proprium,
quod positum est non esse proprium . Vt quia qui assignauit propriumentis possibile pati,aut facere, potentia assisnans proprium, ad ens assignauit proprium . nam cu ens est, & possibile pati quid aut facere erit qua re proprium erit entis possibile pati quid aut facere.
Hic est locus s Rui sumitura dependentia, qua proprium potentia dependeta certo definitoq; uente,& est destructiuus & constructi f. destructiuus quidem talis, si est aqquod proprium poteria, cuius potentia dependet a certo determinatoq; ente,non erit illius 'prium cuius est assignatu. ve bi cauta,respirabile, si assignetur remum aeris, cum potentia, qua aer est aptus respirari, inesse non possit aeri,nisi animal sit respirans deo respirabile no est proprium aeris.vnde dicit, sDeindeJ su audi, cum assignatur pmprium potesia, considerandum est si potentia dependet ab aliquo certo determinatoq; ente, destruenu quide,J cosiderandum si potentia remum assignans, & ad ens assignauit proprium potentia dest 'prium potetia scient; siusceptiuum, isibile,& id genus. Est autem proprium potentia duplex, alterum cuius poteria dependet ab altero ceno ente ut inflamabila. quod inest oleo:sed non potest oleo inesse, nisi si ignis inflammans: alterum absolutu, cuius potentia non dependet ab altero ut risibile,& scientiae susceptiuum: possunt enim inesse homini,nullo alio existet a quo dependent.Primum proprium dicitur potentia proprium assignatum ad ens d est per dependenfiam ab aliquo certo ente. secundu vero dicitur proprium absolutum,quod potest inesse alia siue ens st,sive non sit a quo dependet.Tunc dicit, bu non contingat Jtale myrium spinentia es inesse, Jcuius assignatur proprium,fcum ens non e Mi quo potentia illius proprii depende esi inquam
307쪽
Λ ita sit, non enim erit proprium quod positum est esse proprium. iram cum proprium si inseparabile ab eo cuius est proprium,continget proprium non incile es, cui assignaturaeorrupto enim eoia quo potentia dependet proprium destruetur, re sic sabiecto remanente, proprium non erit,non ergo erit
proprium quod assignatum est proprium,affert exemplum,& dicit,sve quia qui dixit aeris proprium respirabile,potentia quidem asii nauit proprium .nam tale proprium Jam assignatu ut respirari pos. si aes rabs est,Jquare est proprium potentia, fassignauit autem S ad ensJ certu & determinarum
proprium.Jquia per dependentiam ad animal respirans . nam & cum non est animal, quod spirare natum est aerem,ci iungit aere esse mon tamen cum non est animal, possibile est spirare .quare neque aeris erit proprium huiusmodi possibile respirari tunc,quia animal non erit, quod tale est ut respirare positi. no ergo erit aeris proprium, spirabile.JEa quibus patet scripturam in qua dicitur, & ad nonens assignauit, J esse corruptam. tale enim proprium potentia est, cuius potentia dependet ad ens: ut respirabile ad animal spirans non enim potest aeri inesse,animali compto. Quare in omnibus codicibus in quibus repetitur scriptura negativa videlicet ad nO ens, ira etata est. quare locus est, si aliquod propriu potentia assignatum inest alicui, potentia dependente ad aliquod ens,non erit bene as. signatum .Continget enim potentia illa non inest e,eo corrupto,a quo ipsa dependet,& sic proprium B erit separabile deinde assignat locum costructiuum,& dici fConstruenti autem Jconsiderandii subaudi, si potentia proprium asi nans,iam ad ens quam ad no ens assignauit proprium Jhoc est non per dependentiam a1determinatum ens, sed per quandam indisserentiam dependentiat tam ad ens
quam ad non ens. fenimJnam sic assignando ferit proprium,quod positum est non esse proprium,Jcuius rationem assignat,& dicit scum contingat potentia ineste i subaudi, i assisnatur, eoJ videlicet non enteJad quod assignatur. & quoniam potentia semper inest ei, cui propriu assignatum est, cui non insit per dependentiam deo tale proprium erat proprium, quia inseparabiliter inest. & quoniam dixit tali proprium esse bene assignatum,quia & ad ens, & ad non ens assignatur indifferenter, affert exemptu,quando tale proprium potetia assignatur ad ens, di dicit, sut quia qui assignauit proprium entis possibile pare,aut iacere,potentia assignas proprium,ad ens ait ignauit proprium liti baudi & ad non ens,& ponit exemplum quando ad ens, & dicit, nam csi est ens,& possibile pati quid, aut facere erit,d non enim potest esse ens, quin sit possibile pati aut agere. quare proprium erit entis possibile pati quid,aut facere.Jtacuit exemplum quado ad non ens. ted Alexandcr exponit de materia quae est non ens actu,& tamen potest facere vel pali, quia potest pati omnes sormas, ρος no fiunt, a. & possent esse. Qui igitur assignat proprium potentia,& non per dependcntiam ad ens determina-
tum, bene assignauit. Locus Qv IN v AGESIM Vs v INTV .
di 8 Deinde destruenti quidem, sit per superabundantiam posuit proprium. non enim erit proprium, quod positum est esse proprium. Accidit enim sic assignantibus proprium, non de quo orationem, & nomen
verificari. nam corrupta re, nihil minus erit oratio. eoru enim quae sunt,
alicui maxime inest, ut si quis assignet ignis propriu corpus leuissim v.
corrupto enim igne, erit aliquod corporum, quod leuissimu erit. Quare non erit ignis proprium corpus leuissimum. Construenti autem, si non per superabundantiam posuit proprium. erit enim secundum hoc bene
D positum proprium. ut quia qui posuit hominis proprium animal mansuetum natura, non per superabundantiam assignauit propriit, erit ut Lque secundum hoc bene positum proprium.
Hic est locus f s.qui accipitur ab excessu sit perlatauo quia α ὶ β, ολ. νςce, latine superabunda-lia,sive excessus superlativus dicitur in qui talis est, si progi mim alicui assignatur per superbsidantiam, hoe est per excessum se perlatiuu,tale asi natu propriu nsierit propriu. Subiecto enim cui assignatur,non existete, potest remanere pro tu,& dicit, tDeinde destruenti quidem, subaudi cosderandum est ad excessiam se perlativum, i per superabundatiam positat propriu.non enimJ sic asi nando erit proprium, quod possit est esse proprium.J cuius causam ex ponit,& dicit, saccidit enim eis, qui sic assignant proprium, nuerificari & nomenJscilicet subiecti, de quoJaccidit verificari orationemJid est propriuantelligit enim per oratione,i iam proprium & per nome, ipsum subiectum, cui in natur. nam corrupta reJhoc est subiecto, cui ast natu est propisu, nihil minus erit oratioJ scilicet proprium,quod assignarur. orii enim quae si intJsoc est,quae remanet eo subiecto corrupto,
cui in natu est, salicui maximeJ hoc est,per superistam inest,Jα sic subiecto corrupto,rem
308쪽
nebit promum,non ergo erit proprium, cum sit e uertibile,& inseparabile a sto subiecto. & amit Eexemplum,& dicit ut siquis Usignet ignis propri 'corpus leuissimumd subaudi n5 bene ais nauit, . corrupto enim igne,int aliquoci corporii quod leuissima erit J videlicet aer. Inter corpora enim quae remanent,aer erit leuissimus. quare non erit promu ianis corpus leuissimuJ& dicitur aer remanere leuissimus igne ipse corrupto,non quide ut remaneat limpliciter leuis non enim potest remanere k-uissimus simpliciter, sed selu ad aquam,& ad terram. Sed remanet leuissimus secutam comparatio nem,quatenus remanet leuis,quo nihil est leuius .dcinde tangit locu constructia & dicit, cos rueniati autem feonsideranduJ si non per seperabundantam posuit proprium,erit enim secundsi h Jhoe est quo ad hae condicione bene positu propriu.J Vtrum vero erit simpliciter promu quo ad omnes Gestiones,ex iis quae superius diximus,pe spicuum est.& Heri exemplum,& dicit, fui quia qui pstat hominis proprium,animal mansiuerum natura,non superabundantiam assignauit, proprium erie utique secundum hoc,J & quanrum spectat ad hanc coditionem bene positu proprium.J Haee sent, quae de locis proprii docuit Aristoteles . nam per haec problema de proprio facile terminari poteste Finis quinti libri.
F Ius autem negotii,quod est circa terminos, partes sunt quinque.
v M assignasset,ac docuisset terminare problemata quae quaerunt de accidete, aede genere, & de proprio, nunc docet terminare problema, quod est de definiti ne& primo pr mittit prooemium In quo tria facit.primo enumerat modo uia C bus interimitur definino.Secudo eligit de illis modis eos quos vult prosequiaertis,assignat modum procededi De prima parte icit, thius autem negotii,quod est circa terminosJ hoc est,circa definitiones fiubaudi interimendas, spartes sunt . quinque.J & per partes conditiones intelligit,quibus interimitur definitio, eis intentis nee intelligit hie per conditiones,quibus interemptis definitio interimitur, omnes quibus definitio interimi potest,quoniam longe plures quam quinque fiantSed intelligit paries atque conditi nes praecipuas,quibus cui Alexander inquit argumentari possumus quod asi nata definitio non se
definitio aut non bene assignata.
Σ Aut quia non est verum dicere de quo nome,& orationem. Oporitet enim hominis definitionem de omni homine verificari.
Enumerat nune partes illas quinque, quibus definitio assignata de aliquo interimitur. de quia diarit eas esse quinque, nue enumerat prima es dicit interimitur definitio de aliquo in nata saut quia non est verum dicer subaudi de oratione,de quoJvini est dicere praedicari nomen, Jquando enim Oratio, id est definitio non praedicatur de quolibet contento sub specie, quae intelIgitur per nomen, tune est prima Dars,qua interimitur definitio,cuius causam assignat de dicit, Oportet enim hominis definitionem de omni homine veriscari.J do ut Alexander inquit tune de alio no praedicatur de quolibet colento subdefinito cti no penitus natura definiti fignifieat.Sed aliud quodda,s enim ani- Hmal rationale moriale definitio hominis est,debet de de omni homine praedicari. de intedit per tridezuo nomen praedicatur, id omne quod per nomen significatur, de per Oratione intedit assignata de-nitionem,quae oratio quaeda est.Hoc est igitur prim quo interimitur definitio assignata.
3 Aut quia cum sit genus,non posuit in genere, vel no in proprio genere posuit.Oportet enim eum,qui desinit in genere ponente differe tias ad iugere. nam maxime eorum quae sunt in definitione, genus vid tur definiti substantiam significare.
Nunc assignat secundam parte eam,quibus definitio interimitur, &dicit, faut quia in sit senusa rei quae definitur,speciem quam definit, non positit in genere.Jhoc est non accepit genus in definitione, ει quo ponitur species quae definitur, & dixit, J aut quia cum sit senus,J quoniam non omne quod definitur,ponitur in genere.deus enim definitur ab Aristotele Izaab. Metaphy. tame in eius definitione acceptu est genus, deus sit extra genus. propterea addit,cu sit genus. nam cia est genus,
309쪽
A sub quo ponitur species q desnitur,de in definitione no ponitur tale gen', interimitur definitio. velJs posuit speciem in genere,& snon in proprio genere posuitJ sed vel in remoto,vel in analos etiam
definitio interimitur non enim acceptum est proprium genus,sed vel remotum, vel analogii di propterea addit, oportet enim eum qui definit, in genere ponentea specie ipsam quam definit, fassit sere distilentias.Jquibus genus fiat proprium atque accommodatum species, alioquin definitio non esset assignata per propria sed per quaedam comunia.CQuod vero in definitione debeat accipi genussu videlicet res quae definitur ut in genere, Aristoteles probat, de dicit nam maxime eoru quae sunt in definitione,genus videtur definiti substaliamJatque essentiam significare.Jergo cum species, quae definitur habuerit genus oportebit in eius definitione accipi genus, alioquin praetermittactur id, quod , idetur speciei maxime sunstantiam significare. Iuniores nonulli dixerunt ideo genus maxime videri sgnificare substantiam quia indicat sunstantiam definiti que est materia disserentia aute,sul stantiam des ii, quae est tama. sed si volu est hoe . nam Grma est potior sitstantia quam materia. propterea,vi ex his colligitur quae Alexander dicit. ideo genus videtur maxime substat iam speciei stagnitieare, quia secundu rem de modu signiscat estentiam rei. secundum rem quidem, quoniam est significans partem essentiat secundu modii aute, quia praedicatur in eo quod quid est. at differetia ii B cet secundum rem sistantiam species lanisce tamen praedicatur per modii qualitatis, cum prςdicetur in quale. ergo genus maxime videtur substatiam rei definitae significare. Praeterea vi A lexander inquit primum senus,ideo substatim monstrat quia diuidit genus ab omnibus eis quae sunt alia terius generis . est enim principium definitionis terminus. Disserentiae autem sunt similes extraneis, quae sunt a latere,quae consanguinea sunt verum impossibile est speci quae definitur,diuidere a conia sanguiness,quae extra natura definiti sunt, nisi prius diuidatur a dissimilisbus, quae extra genus sunt, quod genus operatur.quare genus substantiam dicit.
4 Aut qaia no propria est definitio,oportet enim definitione quemadmodum & prius dictum est propriam esse.
Haec est tertia pars e si,quibus interimitur definitio unde dicit, Aut quiaJ assignata desnitio de specie non est propria hoe est,c5uertibilis cum specie. scuti s aliquis definiens hominem, diceret hominem esse animal pedester bipes haec enim definitio non est propria hominis,quoniam no conuertitur, sorortet enim definitione,quemadmodu & priusJstitieet libro quinto fiuctu est, propriam essedhoe est conuertibilem cum re definita,quemadmodum de ipsim proprium.
s Aut si omnia q:iae dicta sunt, faciens, non determinauit neque dixit
quod quid erat esse ipsi definito.
Hie est quartus modus vel quarta pars eam, luti'definitio assignata interimitu unde dieit, Aut si omnia quae dicta sunt faciens non determinauit neque dixit quod quid erat esse ipsi desnito Interimitur enim definitio,de si de quolibet praedicetur cle quo delimia de s genus propriti & ditarentias addens & conuertibilem cum definito assignans non dixit quod quid erat esse, id est no proprie assignauit definitionem sed des riptionem. Qui enim definiens hominem diis homine esse animal
recte ambulans, habens ungues latos,caluum,ventrosum, omnia quide obseruauit quae diximus,non tamen definitionem secit, sed descriptionem,accipies accidentia, iccirco non manisestauit naturam definiti, nec quod quid erat esse illius.
6 Reliquum autem praeter ea quae dicta sunt, si definiuit quidem, sed
Nunc ponit quintamiartem earum, quibus interim ur definitio,' dicit, s Reliquum aute praeter ea quς dicta suntJid est quintus modus interimendi priret hos quos dirimus est. si des niuit quia dem J noe est si determinauit quod quid erat esse ipsi definito sed tamen non bene definiuit J hoe est, sed tamen non bene determinauit ipsi im quod quid erat esse rei quae definitur . nam si non bene ipsum quod quid erat esse determinauit interimitur desnitio. Dicitur autem quod quid erat esse non bene determinatum ut posterius dicet quando desnitio chetit omni contento sub definito, de datur per proprium genus,& non per genus remotu,& est propria rei quae des nitur de dicit quod quid
erat esse definito, verumtamen non datur per genus de differentias manisistiores definito. Sut enim nonnullae definitiones quae quatuor primas partes habent, sed quoniam generant obscurum, atque eonsi sum intellectum eius rei quae definitur, dicuntur non bene assi nat: dicuntur etiam non bene assignatae definitiones alio modo ut posterius diceto sed nune satis.Alexander vero asserit tunc de Mnitionem non esse bene assignatam,ti non fuerit peculiaris rei di si per peculiare intelligit propriam, tunc i, e quinta pars eoincidet cum tertia parte sin autem per peculiarem, telligit claram de inania sistam se erit quintus modus interimendi interimitur enim definitio s non fuerit peculiaris res h
in s no fuerit manificta de re. verum de his postea. & per has quinque partes, non partes integrales
310쪽
definitionis intelligit, sed modos vel loca,quibus assignata definirio interimitur,ut per sine i erborum Eperspicuum est. e Dubitaret forte quispia,quia primus modus videtur coincidere csi tertio. est enim primus modus interimendi,cum assignata definitio non competit cuilibet colento sub definito.H autem dicere est, quod non conuertitur cum definito. at hic fuit tertius modus interimendi. diximus enim tertio modo interimi assignata definitionem, cum no tuerit propria definitio: ct per propriam omnes intellexerunt couertibilem, & sic tertius modus csi primo coincidere videtur. CFortas, primus & tertius modus non differunt quo ad rem ipsam, sed quo ad forma interimendi. nam alia verborum forma traditur primus, & alia tertius interimendi modus. Quo vem ad rem ipsam,unus est modus interimendi, eo quia per utrosque assignata definitio interimitur,quia non conuertitur cii definito. aut melius dici potest, tertium modum differre a primo, quia primus est ex eo quia definitum se habet in plus,quim assignata definitio quoniam competit aliquibus,quibus non competit defini Eo tertius vero ex eo, quia definitio ipsa se habet in plus quam definitu, quoniam competit definitio ipsa aliquibus,quibus non competit definitum.& sic differunt tales duo interimendi modi.
Si igitur non verificatur de quo nomen, & oratio, ex iis quae dicta
sunt in accidente locis cosiderandum . nam & illic utrum veru vel non Pverum omnis consideratio fit. Quando enim quonia inest accidens disputamus, quoniam verum est dicimus. Quando autem quoniam non inest, quoniam non verum. Sin vero no in proprio genere posuit, aut si
non propria est assignata oratio,ex iis quae sunt ad genus & proprium, dictis locis perspiciendii. Reliquum vero si non definiuit,aut si no bene
definiuit, aliquo modo aggrediendum dicere.
Cum enumerasset quinque partes, siue quinque modos interimendi definitiones, id est quinque
peccata, quibus error committitur circa definitiones, nunc aggreditur secundam pariem procinii, in quo declarat quae eoia sunt relinquenda tanquam declarata,& quae pertractanda, & vult tria prima peccata ex locis, quae de accidente, de de genere, di de proprio, esse exquirenda. vltima vero duo
indigere locis propriis, quae in praesenti libro Ixto pertractabit unde dicit, sSi igitur non verificauir Gde quo nomen de oram,Jquod fuit primum peccassipd est si nullo modo inerit rei definitae assignata definitio, ex iis locis consideranciu quae dicta sunt in accidente,J nam pervetificari definitionem de eo de quo verum est dicere definitum, intelligimus defini ne inesse rei quae definitur. de hoc exponit, de dieit, nam de illicJ id est lib. On quo mit loca de accidente v m verum vel non verum, omnis consideratio fit.J Quod iterum declarat,α dicit, squando enim quoniam inest accidens,disputamus,quoniam Jaccidens inesse se ectos verum est,dicim usquando autem quoniam no inestJ disputamus dicimus quoniam non veruJ est accides inesse sis ecto. ergo idem est verifieati definitionem de quo velificatur nomen,& definitionem inesse rei quae definitur. Similiter idem est definiationem non ve cari de quo nomen velificatur,& definitione non inesse rei, quae definitur. Quare omnia loca quae valent ad inesse, valent ad prima eorum quae dicta sunt. situr pro prima parte non oportet ponere loca propria quoniam satis explicata sunt 2.lib. ubi expolita sunt loca quibus de la-ratiar aliquid inesse,vel non inesse alicui. Deince declarat,quod nec pro secunda nec pro tertia parte oportet ponere loca propria,quoniam sussiciunt ea loca, quae fuerat tradita tertio libro de genere. de dicit, Sin vero non in proprio genere posuit Jid est,sin vero in definitione non si acceptu proprium
senus rei definitae faut si non propriaJid est,non conuertibilis est inagnata oratioJhoc est definitio, si ex iis locis dictis ad genus Jlibro tertio, & dictis ad proprium Jlibro A. fp piciendum.Jnam per loca de genere habetur senus proprii quod debet poni in definitione:& per loca de proprio habetur
quae definitio est propria & quae non .ergo pro minis primis partibus non oportet loca repta con-uituere. Deinde declarat quae eorti vult pertractare,& de quibus vult propria loca constituere, & dicit, Reliquum vero si non definiuit,aut si non bene definiuit,aliquo modo aggrediendia dicere.JDe
his entin duobus propria loca constituenda sunt in hoc libro G. Quia situr prima pars fit per loca quae sunt ad accidens, & secsida per loca quae sint ad penus,& tertia per loca quae sunt ad proprium,
restat ponere loca quartae & quintae partis. e Sed vicietur Arist .mancus,quoniam adhue de definia ne qua sit quaedam alia praeter haec.Quaeritur enim quae si natura definitionis insuper utrum sine plura senena accipienda in definitione, una autem disserentia, an econuino. Et tertio quaeritur quom est definitio utrum selius scistantiae an & accidentiumὶ ergo videtur Arist. mactis, cu prire demonstrationem an per diuisione & copositione. CAlexander responsionem innuit, asserit enimnia prima quaesta ad metaphysicii per ere, non aute ad Topicam qui non agit nisi de praedicaus