장음표시 사용
291쪽
t ad aliquid erit proprium.J Per huc locum pro Uitur proportionile remum dimidii, fui dixit Euclides.vnde dicit,ut quia dicitur duplum quide ad dimidium id esse quod duo ad unum,Jest enim proportio duorum ad unum dupli reportio ad dimidium. Destautem dupli propria,ut duo ad unumJhoc est,proportio quae est duorum ad unsi, ferit dimidii in cum ut unu aci duo,J hoc est proportio unius ad duo quae est subdupla, ut quinto geometriae dixit uclides. Quo vero modo seperans no sit proprium dupli exponamus, quoniam si duplum si in
discretis de cotinuis,superans vero in discretis tantum, superans dupli pmtria non eri non enim co
uertuntur.Pr erea si superans si in duplo, triplo quadruplo,dc ut caeteris id genus,duplum vem no, si perans non erit proprium dupli, cum sit in plus. quare nulla ratione seperans esse potest dupli proprium. CSed occurres quoniam unum de duo non sent correlativa intrer se, nec duplum, & dimidium ergo exemplum non est ad propositum. CFortasse duo & unum correlativa sint inter se in ratione stiperantis & superati,& se satis erit ad propositum ut proportio duorum ad unum sit propriudupli, unius ad duo,proprium dimidii.
17 Tertium autem,destruenti quidem,si ipsius habitus, id quod secudum habitum dicitur, non est proprium, neque utique priuationis, id quod secundum priuationem dicitur, erit propriu. Et si priuationis id, quod secundum priuationem dicitur, non est proprium, neque habitus ipsius,id,quod secundum habitum dicitur, erit proprium. Vt quia non
dicitur,surditatis proprium insensibilitatem esse, etenim aliis communis est, neque ipsius auditus erit proprium sensum esse. Constrii emi ve
ro, si quod secundum habitum aicitur est ipsius habitus propriti,& priauationis, id ,quod secundum priuatione dicitur,erit proprium,& si pri- si uationis,id quod secudum priuationem dicitur, est proprium. & ipsius habitus id quod secundum habitum dicitur, erit proprium. Vt quia via
sus est proprium videre, secundum quod habemus visum, crit caecitatis proprium non videre, secundu quod non habemus visum, nati habere.
Hie asi nat locum trigesmiiquintum qui accipitur ex oppositis priuatiue,& primo quide des nictitae hoe pacto positis duobus oppositis prviatiue ex una parte,ut subiectis,duobus autem aliis ex altera parte,ut praedicatis eorum subiector si altera praedicatum eius subiecti no sit proprium,cui in est atque assignatur proprium neque alterum reliqui erit proprium.vnde dicit. Tertium autem a c5sderandum ex oppositis, destruenti quidemJest si ipsus h itus id,quod secundum habitum Aci tur. Jhoe es, si ipsus habitus praedicatum, non est proprium,neq; utique priuationis, id quod secundum priuationem dicitur, erit proprium,J hoc est, neq; ipsus priuationis praedicatum erit propria s&yeonueri s priuationis i quod se dum priuationem dicitur,no est proprium, neq; iesus hahitus id quod diciturJ& praedicatu secundum habitum,erit propriumqper liue locum refell tur postio Heraeliti, qui dicebat sensum auditus esse proprium. svi quia no dicitur surditatis proprium in- D sensibilitatem es etenimInsensibilitas aliis cmomunis est,J ut eae citati & caeteris id genus, neque
ipsius auditus erit proprium sensum esse,Jcontra Heraclitum . di intelligas de iis praedicatis quae in sunt datis subiectis,& inter se eo modo priuationis opponuntur,quo & subiecta. Deinde constructi-ue se positis duobus oppostis priuatiue ex una parte ut subiectis, duob' autem aliis ex altera parte, ut editatis illarum,si alterum praedicatum eius subiecti sit proprium cui assignatur proprium,alterum etiam alterius erit proprium,cui assignatum est propriu.dicit, fConstruenti vero, Jeonsderandum si quod secundum habitum escitur,est ipsus habitus propriti,de priuationis id quod secundum priuationem dicitur,etit promu, seJeconuerso. si priuationis,id quoa secundum priuationem diciatur ' proprium psus habitus id quod secudum habitum dicitur,etit proprium,Jhoc pacto probatur non videre esse proprium caecitatis, aecipiendo non videre pro carentia vias cum aptitudine ad videndum, ut quia visus proprium videre,quatenusJnos qui videmus habemus visum,4 hoc est,uidendi potentiam. non enim est pro iam ipsius visus quatenus nos qui videmus habemus auditum, aut tactum. aut id senus, erit caecitatis proprium non videre, secundum quod non habemus visum, nati habere.Jhoe est,erit caecitatis proprium ipsum non videre,quatenus non videre accipitur pro ca
292쪽
rentia visus eomposita cum aptitudine ad habendum visim . Lapis enim non videt non tamen est Eaptus habere ideo non dicitur caecus. e inlod vero ad cosderationes attinet, annotatione dignum nonullos sic intelligere has,primam quidem,si habitus non est proprium habitus,nee priuationis priuatio erit propnu.est econueris,si priuatio non est priuationis propriu,nec habitus ipsus habitus erit proprium. ut si surditas est priuatio auditus, de sensbilitas insensbilitatis, fiet ut si insensibilitas norilit proprium filiaitatis: nee habere sensum,proprium sensibilitatis,& econum Secutam vero,si lia. bitus est proprium habitus,& priuatio priuationis erit propriti,& ecciuer , ut si habere visum est proprium vises,& non habere visium proprium caecitatis. Verum haec secunda expositio in primam redit, si recte consideretur. e Sed occurres, quoniam omne proprium,subiectum cuius proprium est, notificat.Datur enim cosnoscendi causa.scd priuatio nihil notificat, est enim non ens, ergo priuatio priuationis proprium tac non poterit, nec habitus etiam proprium esse poterit. Praeterea id omne, de quo proprium assignatur, est ensis senere. at priua non est in genere ens, Minar priuationis nullum promu assignari poterit. Dicedum priuauonem ratione eius quod ponit,oc est in genere,denotificat: rmaliter autem,cum nihil ponat,nec notificat,nec est in genere.
ue 3 Deinde ex assirmationibus & negationibus; primum quidem ex ipsis.quae praedicantur. Est autem locus hic utilis destruenti tantum. viti assirmatio, vel quod secudum assirmationem dicitur,eius est propri
non erit utiq; esus negatio, neq; quod se dum negatione dicitur,pmpriu. Si autem sit negatio, aut quoa secundu negatione dicitur, proprii eiusdem non erit amrmatio, neque quod secundum affrmationem dicitur, proprium: ut quia proprium animalis est animatum, non erit auLmalis proprium,non animatum.
Hie asi nae locum trigesimumsextum, qui accipitur ex oppositis contradictorie. Et hie tribu ' modis fieri potest,aut comparando duo praedicata,alterum secundum atamationem,alterum secun adum negationem,ad idem subiectum. Aut comparando duo praedicata ad duo sebiecta, ad alterum
quidem secundum amrmationem,ad alterum autem secundum negationem.aut comparando idem praedicatum ad duo subiecta de quorum altero Ermatur,de altero autem negatur.Primo modo era
locus trigesim sextus tantum constractivus,sic, si alicuius subiecti ammatio sit proprium, negatis illi assi auoni contradictoria non erit proprium,& econuerse.si negatio sit eius proprium assim Eo no erit.vnde inquit. Deinde ex atamationibus & nefationibus,Jhoe est ex opposus cotradictorie, primum quidem ex ipsis quae praedicantur, J hoc est,comparando duo praedicata ad idem se tectum, alterum secundum amrmationem, alterum secundum negauonem.& tangit modum quo hie locus sit usilis, & dicit, Est autem locus hie utilis destruenti tantumJ non autem construenti. de quod sit utilis destruenti,exemplo probauit unde dicit. ut si affrmatio velliasquod secundum inationem dicitur eiusJsubiecti quodsonitur ab aduertario, est proprium,non erit utque eius cilicet sebiecti nefasio,nequeJid quod secundum negationem dicitur, propr um. si autem sit negatioJ scilicet eius siubiecti t proprium, aut quod secundum negarionem dicitur,eiusdemJ sebiectition erit ammatio,neque quod secundum Hrmationem dicitur,proprium. J addit aut quod secundum ne- Hgationem dicitur,J quoniam tam negatio quam assirmatis potest accipi pro propositione affinii Gua vel nTatiua,& pro praedicato quod afrmatur,vel nNatur.Ad sigii scandum autem quod assi mauo, vel negatio hie accipitur pro praedicato,quod affrmatur vel negatur addit neque quod sta- γ dum affirmationem dicitur, ut sit hoc verbum expositio prioris verbi. Tunc assignat exemplum, α dicit, fui quia proprium animalis est animatum,non erit animalis proprium, non animatum.J &Gconuerse,si animalis proprium est irrationale,siue non rationale no erit animalis proprium,rationale. Sed occurres ex eo quia etiam costructiuus esse videtur hic locus, per illam ignitatem de quolibet vera est affirmatio aut negatio, di de nullo ambae. Et dicendum argumenrum militare.*iando Aristot. loquutus esset de vera afirmauone atque negasione.Sic enim de quolibet dicitur assirmatio, vel nefatio,& de nullo ambae.At Aristoteles loquitur de assimatione & neptione termini finiri vel infiniti.modo perit 'cuum est,quanuis negetur terminus infinitus,non tame sequi affrmationem termini finiti Non enim sequitur,si centaurus non est non iustus, ergo centaurus est iustus,nec econuerse, si non est iustus, ergo est non iustus. Sic igitur perspicuum locum esse utilem destructiue in contradictoriis secundum praedicata, non autem secundum esse vel non esse, hoc est,in contradictoriis
secundum infinitationem, & non infinitatione ion aute secundum esse vel non esse. Sed adhuc
293쪽
A videtur instantia, se animalis ut hominis, proprium est risibile: Ze animalis, ut bouis proprium est non risibile, quia mugibile.& sie videtur,& afirmatio, & negatis,propria alicuius subiecti. e Soluitur instantia quoniam in instantia videtur fallacia figurae dictionis, quoniam non eiuslem animalis affirmatio & negatio propria est, licet nomen sit idem. Quod vero ad exempla attinet, intelligas
animatum non esse proprium animalis,nisi secundum Platonem, quM stirpes non ponebat animatas. nuntur enim exempla non ut ita sint,sed ut sentiant qui discunt.
19 Secundum etiam ex praedicatis,uel etia non praedicatis, & de quibus praedicatur,vel non praedicatur.destruenti quidem, si affirmationis affrmatio non est proprium, neque negatio negationis erit proprium: Et si negatio negationis non est proprium, neque assirmationis assirmatio erit proprium. Vt quia non est proprium hominis animal, neq; non
hominis proprium erit non animal. Si autem non hominis, no videtur proprium non animal, neque hominis erit proprium animal. Con
struenti autem, si assirmationis affirmatio est proprium, & negatio negationis erit proprium. Si autem negationis negatio est proprium,& aTrmatio affirmationis erit proprium. Vt quia non animalis est proprium non vivere, erit animalis proprium vivere. Et si animalis proprium videtur vivere, & non animalis proprium videbitur non
Hie est locus praeceptums trigesmusses mus,qui accipitur a contradictoriis per comparationuc tionem.
contradictoriis per comparationem duorum praeclicatorum ad duo subiecta potest accipi locus tri- se usseptimus, qui accipitur ex oppostis di astimatiue,ct destructive.& ptimo quomodo destructiue, dicit, Destruenti quidem Jconsiderandum est, si a rimationis assi atro non est proprium, neq; negatio negationis erit reprium,&Jectuose etiam si negatio nefationis no est proprium,ne que affrinatio affirmationis erit proprium, cuius exemplum auert,& inest. Vt quia non est propria hominis animal neque non hominis proprium erit non animal. Si autem non hominis non videtiit proprium non animal neque hominis erit proprium animalJ sint autem praedicata secundum contrassictionem animal,& non animal subiecta vero homo,& non homo. iare si animal noest hominis proprium,nec non animal erit promu non hominis.& econi sebs non animal non est pro mu non hominis,nec animal hominis erit proprium Deinde quomodo constructave es dicit, Construenti autem,s affirmationis aismatio est proprium,& negatio negationis est proprium J& econuino, is negationis negatio est proprium,& affrmatio affrmationis proprium erit.J I intelligit,ut
diximus, per affrmationem,terminum finite descriptum: di per nefationem, terminum infinite determinatum Est autem terminus finitus,ut homo,& animat: infinitus autem, ut non homo, & non D animal. Alsignat exemplum,& dicit fui quia non animalis est proprium non vivere,Jα hoc secundum platonem, qui animal,& viuum idem dicit. erit animalis proprium vivere.& J econuerse, sanimalis proprium videtur vivere,& non animalis proprium videbitur no vivere.Je Sed in his qui Arist.dicit hie, videtur mi non constans. nam hic asserit et, s affrmatio sit affirmationis proprium,nuatio etiam si negationis proprium.&ita videtur q, sua consderatio vim habeat per consequentia in ipse quae fit ex eadem parte ab opposto antecedentis ad oppositum consequentis.In secundo vero libro diuit qudd in contradictoriis non tenet consequetia in ipso,sed consequentia econtrario,quaest ab opposito cosequentis ad oppositum antecedentis,' sc videtur mi contrarius. Dicendum, vhie loquitur in terminis conuertibilibus.asserit enim s affirmatio si proprium afirmationis, negatio etiam negationis erit proprium.modo proprium conuertitur cum eo,cuius est proprium .in secundo huius loquitur in terminis smpliciter.vnde dici potest Aristot hie loqui gratia materiar,secundo vero libro, loquutum esse gratia formae. vel masis verbis peripateticis utendo, in secundo libro locum imtellexit per se quod est dicere in terminis simpliciter: hic vero per accidens, quia in terminis conue tibilibus,in quibus accidit propter conuertibilitatem utilitas praesentis loci.
294쪽
co Tertium autem ex ipsis subiectis. desinienti quidem si quod assi
gnatum est proprium,affirmationis est proprium, non erit & negationis proprium. Si autem negationis est proprium quod asi natum est, non erit affirmationis proprium .ut quia animalis proprium est anima
tum, non animalis proprium non erit animatum. Construeti vero, si aD
signatum proprium non est affirmationis proprium, erit negationis. At hic locus deficit. nam affirmatio negationis, & negatio affirmationis non est proprium. Quandoquidem affirmatio negationi omnino non inest. Negatio aute affirmationi inest quidem, at no vi proprium inest.
Locus trigesimus octauus accipitur ex consideratione quae sit unius comparatione ad duo subis Fcta contradicioria.& hoe dici fTertium autemJscilicet considerandum ex ipsis LMectisJcontrita 'dictoriis, hoc est, comparatione unius praedidati ad duo subiecta contradictoria. ad primo exponit quomodo destruenti, & dicit, L Destruenu quidem si quod assignatum est ymmum, affirmationi Jhoe est iubiecti assirmatiae finiti st pmprium, JSequitur enim vi contradactionis, ut non & negationis lit proprium.J & econuerio, si negationis est proprium quod assignatum est,non erit affirmationis proprium. Duorum contradictoriorum non potest idem praedicatum proprium esse, ut per exemplum patet, quia animalis p risi est animatum ut Plato opinatur animatum non erit pro prium non animalis.J& econueris,u animatum,per casam,sit proprium non animalis non erit proprium animalis.Deinde declarat,quomodo construenti considerandum sit,& dicit. Construenti vero si asiunatum proprium non est affirmationis 'prium, it negationisJproprium. Deinde ostendit hunc locum non tenere uniue saliter in omnibus,sed solum particulatim per accidens,atque gratia materiae. At hic locus deficitJ scilicet quia non tenet in omnBus non enim sequitur, senstiuum non est proprium hominis, igitur est reprium non hominis. nec sequitur, incontinens esse non est proprium si pientis eruo est proprium no sepimus.Arist.ta me hunc locum non esse uniuersaliter uti Glem probat cum dicit, fNa assimasio negationis,& negario affirmationis no est remum.J Quare si una assirmatio assignetur,ut proprium Armationis, di no sit illius P risi, no propterea talis aia firmatio erit propria negationis. QuadoquidemJut inquit Latamatio negationi omninoJ hoc est, uniuertiliter,&omni no inest.JEst enim inraedam affirmatio,qtiae ut reprium licet non insitam matrimi non prupterea inerit negationi,ut sensitiuum,quod homini inest,non enim sequitur sensi uum no est mima hominis gitur est proprium Q hominis,licet insit culaam non homini,vt equo. Et si dices,' negatio assismationi inest, ergo & affirmatio negarioni inesse poterit. Respondet, &inquit. DNegatio autem affirmationi inest quidem,' etiam uniuersaliter. Omnis enim homo est non equus, non tamen ut proprium inest.Jquia non soli homini inest non equus. Quare construetid ficit hie locus,tum ob instantiam,tum propter rarionem.
ct Deinde ex iis quae ex opposito diuiduntur, destritenti quidem, si
eorum quae ex opposito diuiduntur, nullum ullius reliquorum ex op- μposito diuisorum eis proprium, neque prosecto quod positum est, erit proprium eius cuius positu est proprium. Vt quia animal sensibile nul
lius aliorum mortalium animalium est proprium, nec animal intelli Lbile erit dei proprium. Construenti autem, si caeterorum quae ex opposito diuiduntur, quodvis est proprium, talium quorumcunque eorum quae ex opposito diuiduntur,erit prosecto reliquum eius proprium,ci ius positum est non esse proprium. ut quia prudentiae est proprium per se natum esse rationalis virtutem esse, & aliarum virtutum sic uniuscuiusque sumptae, erit temperantiae proprium per se natum esse concupi scibilis virtutem esse.
295쪽
A Hie est lacus praeceptiuus 3 squi accipitur a disparatis propriis,& specieb'. disparatae specie, sebanimali iunt mortalia,ct immortalia Disparata autem propria stant leniitiuum,& intellectivum.Sensitiuum quidem, quod inest omnibus animalibus mortalibus.Intellectivum autem,quost inest omnibus animalibus immortalibus.Tunc primo proponit locum praeceptiuum,& dicit, DeindeJ subaudi considerandum est ex iisJ disparatis speciebus, & propriis, squaeJ sib eodem genere ex opposito diuiduntur.JEst considerandum dico desinienti,& construenti. Deinde assignat locum praeceptum destructiuum primo,& dicit, Destruenti quidem ,si eommJscilicet propriorum vel earii differenti tum, quaeJ si1b gener ex opposito diuiduntur,nullum ullius reliquorum4scilicet medierum sex op positoJsub eodem generesdiuiserit,est proprium, neque proiecto quod positum est J esse proprium, terit proprium eius'scilicet sipecie cuius postrum est proprium.'Et assignat exemplum,& dicit, Vequia animal sensibile,Jquae est disterentia diuisiua animalis snullius storum mortalium animaliumJquae sitiat sipecies ex opposito diuisae itii deo immortali, sub animali ipse colentae, est proprium, nee animal intelligibileJquae est altera disteretia diuitiua animalis ex opposito diuisa ipsi animali sensbili, B serit dei proprium,Jqui est altera sipecies seb animali diuisa ipsis mortalibus animalibus. Deinde tan-
licet specierum quo Tuncunque eorum9 lclucet lpecierum, iquae ex oppo ito inuiuuntur, erit protecto reliquumJ scilicet reliqua differentiat proprium eius,cuius positum est no esse propriumJab aduetiatio. Et assignat exe-plum,& dicit, ut quia prudentiae Jquae est una species virtutis contradiuisa temperantiae ac timulu-aini,sest proprium,per se natum ei Iedhoc est, per se idoneu,& apsintdinale rationalisJpotentiae ei levirtutem.Jdiuiduntur enim potentist animae in rationalem,& concupiscibilem,&irascivilem quemadmodum virtus diuidatur in temperantiam,& prudentiam,& sertitudinem.Si igitur prudeliae pro prium idoneum vi esse virtutem rationalis partis, s & aliarum virtutum, sic uniuscunisque lumptae, temperantiaeJvidelice erit proprium per se natum esseJhoc est,con ueniens & idoneumsesse virtute concupiscibilisJpartis,& sebaudi sertitudinis esse virtutem irastibilis partis. Diuiduntur enim sub virtute rationale,concupiscibile,& irascibile, seu prudentia,temperantia,& sertitudo. Quare si propria Prudentiae est esse virtutem partis rationalis, proprium temperanuκ erit esse virtutem partis concu-C cupiscibilis & mmu tartitudinis esse virtutem partis irascibilis Quod vero ad exempla attinet,annotatione dignum ammes diuidi in animalia mortalia,&immortalia,secundum Platonem,quem stamitur Porpnmas,cum dicit mortale autem separat nos a diis .secus vero est secundam Peripate- cicos. Verum exempla ponimus,ut sentiant qui discunt. Sed occurras secudo exemplo, nam corpus animatum diuiditur persensibile,& vegetabile,& etiam tsensbile nullius eorum est proprium,quare nec vegetabilcerea argumentor etiam,sed vegetabitae est proprium plantae,ergo seiusque caeterorum, quod iterum est talium, quare tam locus delinicti ius, quam constructilius habet instantiam. Et aicendum Ddd in utroque loco intelligi debet de iis diuidentibus,quae ex opposito diuidunigenus proximum.modo corpus animatum non est genus proximum, quod diuiditur ut hominem, leonem, & caetera id genus. Genus enim proximum quod in haec diu tar est Himul, is G ssant instanuae.
ci Deinde ex casibus. destruenti quidem, si casus casus non est proprium, neque profecto casus erit proprium casus. ut quia non est eius
quod est iuste proprium id quod bene, neque iusti proprium erit bonii.
Construenti autem, si casus casus est proprium,erit prosecto & casus casus proprium. Vt quia hominis est proprium gressibile bipes, & homini erit proprium gresii bili bipede dici.
Hie est locus p reputius quadragesimus,qui accipitur a casibus.& primo proponit locum prete privum,& dicit, DeindeJ siubaudi considerandu est sex casibus4 postea ponit loca praecepta,& d
secto casus' quatuor esse casias, duos ex una parte,ῶ iuste,& bene: & auos ex altera, qui prinus duobus correspondent,ut iustu,& bonum.& vult.u, quando castis ex prima parte non est prorum casus,sic nee easta in secunda parte erit proprium casis. & assignat exemplum,& dicit, suiqiuansi est eius quod est i
mi aetere subaudi vel pati fianeJstili cet agere,vel pati frepitu,neque iussi reprium erit bonumqDeinde ponit locum praeceptum construatuum,& dicit,ΓConstruenti autemJ lilaudi considera
296쪽
dum est si easusJpraedicatum casus subiecti sest proprium,erit prosecto de casus J pr dicatum ρο- Epositum, casusJiubiecti propositi proprium .ut quia nominis est emptiu gresse, erupes, de hominierit proprium dici gressibili bipede)hoc est,bipedalit ingredi.Vbi patet per casius, Aristot intellexi ia
sie principalia Se sua adverbia, ut in primo exemplo peripicuum est. Sc etiam rectum, de obliquos, ut patet in eundo exemplo. Alexand. etiam per castum vult esse intelligendum quid commune in con iugatis, siue coordinaus,& in casibus, qui per inflexionem veniunt a recto.
63 Non solum autem in eo quod dictum secundum casus est considerandum sed & in oppositis, ut in prioribus locis dictum est. Destruenti quidem si oppositi casus, non est proprium Oppositi casus, neq; utiq; oppositi casus erit proprium oppoliti casus. ut quia non est eius quod est iuste proprium quod bene, neque iniuste erit proprium quod male. Construenti vero, si oppositi casus est proprium oppositi casus, erit & eutique oppositi casus proprium oppositi casus.Vt quia honesti est proprium optimum,& inhonesti erit proprium pessimum.
Hic est locus praeceDtimus quadragesim primus, qui accipitur ab oppostis secundum easus. Proponit itaque itimo locum praeceptiuum, de dicit, s Non solum autem in eo quod dictum est secundum eastis est considerandumsed de in oppostis, i quae subaudi accipiuntur secundum casus, ut in prioribus locis,Jquae ab oppositis accipiebatur, dicium est.J Deinde ponit loca praecepta,& primo destructiuum, di dicit. tDestruenti quidem, s oppositi casus non est proprium opposti cinis, neq; utique oppositi casus erit proprium oppositi casus. JHoc exponit per exeplum,& dicit, fui quiane J siubaudi est agere, vel pa-
constructiuum . de dicit. s Construenti vero, si oppositi casus est propriuviique opposti castis proprium oppositi casus. J Cuius exemplum affert,ct dicit. It quia honesti vel pati. Deinde ponit locumsti casus est propnum oppositi casus, erit deest proprium optimum, J est enim honestum optimum , s& inhonesti erit proprium pessimumd itare locus perspicuus.
s CDeinde ex iis.quae similiter se habent. Destruenti quidem,si quod similiter se habet, eius quo l similiter se habet, non est proprium:neque utique quod similiter se habet, eius quod similiter se habet, erit propriit.
Vt quia similiter se habet ad extruendum aedificium aedificator, & modicus ad effficiendam sanitatem, non est autem proprium medici etacere sanitatem, neque aedificatoris erit proprium extruere aedificium.
Construenti autem, si quod similiter se sabet, erit proprium eius quod similiter se habet, erit utique de quod similiter se habet eius quod simi- iliter se habet proprium. Vt quoniam similiter se habet medicus ad id quaeso quod est esse essectivum sanitatis, & ludi magister ad id quod esse esse-ctiuum bonς habitudinis, est autem propriu magistri ludi esseeflectivubonae habitudinis erit proprium & medici esse ei sectivum sanitatis.
Hic est locus praeceptiuus quadragesimvssecundus, qui accipitur ab iis, quae similiter se habent.:d quid intelligat per ea,quae similiter se habent,non est pruritum. Alexander intelligit ea quae secundum analogiam sent, sicuti in mari tranquillitas, sic in aere serenitas. Analogia enim similitudo est. Quare si non alterum alterius est pmmum, ut si tranquillitas non est maris proprium, nee alterum reliqui erit propriis, ut nec serenitas aeris erit proprium, quae expolitio conuenit verbis Arist. dicit enim. Deinde ex iis quae similiter se habent, considerandia est hoc est ex iis quae secundit anaa quide,si quod si-
ui erit propriia, ut nec terenitas aeris erit proprium, quae expolitio conueMIGI mi Π.s Deinde ex iis,quae similiter se habent,'considerandia est,hoc est,ex iis qlosia sunt. Deinde ponit loca praecepta,& primo destructiuuicii dicit,s struenti qmiliter se habet, eius quod similiter L habet no est propriu neq; utiq; quod similiter sie habet eius qs sui ita se habesciit propriudaitat exeptu,&dicit. LVt quia simili r se habet ad extruedu ςdificia
297쪽
dificator, & medicus ad efficiendam sanitatem, non est autem proprium medici essicere sancta-tem,neque ςdificatoris erit proprium extruere Gificium. J Deinde ait nat lacum constructiuum, di dieit. fConstruenti autem,si quod similiter se habet, erit proprium eius quod similiter se habet, erit utique &quod similiter se habet eius, quod smiliter se habet, proprium, J & dat exemplum, di dicit. Vt quoniam similiter se habet medicus ad id quod est esse effectivum sanitatis, α ludi maduer ad H,quod est esse effectivum honae habitudinis,est autem proprium magistri ludi esse effectivum bonae habirudinis,erit proprium & medici esse effectivum sanitatis. J Quod vero ad exesum attinet,ludi magistem ce est γυμας Gesta utem gymnasses is qui pestiussis,qui fuerunt in mia tuti ut victorinus inquit ad exercitandum corpora sint autem ludi, lucta gladiatoria, ct caetera id
genus Per esusinodi enim ludos calor excitatur, sanguis redditur tenuior,& ua corpus in bona habititudine conseruatur,ne incidat in malam repletionem.
cs Deinde ex iis,quae eodem modo se habent, destruenti quidem, si
quod eodem modo se habet,eius,ad quod eodem modo se habet, non erit proprium, neque utique quod eodem modo se habet, eius ad quod codem modo se habet, erit proprium. Si autem eius ad quod eodem se habet, id quod eodem modo se habet, est proprium, eius non erit proprium,cuius positum est esse proprium.Vt quia eodem modo se habo' prudentia ad honestum & turpe eo quia gisciplina utriusque e rum est, non est autem prudentiae proprium, disciplinam esse honesti, non Utique erit proprium prudentiae cisciplinam esse turpis, Si vero est c proprium prudentiς,disciplinam esse honesti,non erityroprium eiuΩciem, disciplinam esse turpis. Impossibile est enim eiusde plura esse propria. Construenti vero nihil locus iste utilia . Nam quod eodem modo
se habet,unum ad plura comparatur.
Hic est locus praeceptiuus quadrages mustertius, quiae itur ab iis, quae eodem modo si h bent sed quae sint quae eodem modo se habent, & quam disserentiam habeant ad ea quae similiter se habent exponamus.namipse paulo post dicit.In nis enim ρος de modo se habent,unu ad plura. aut duo ad una coparaturan iis vero,qui similiter se habet ut dictu est duo ad duo coparatione aeceperunt . Si enim non proprium,quod similiter ad aliquid se habet ,illius nec, quod similiter ad alia quid se habent aliud illius promum erit. at in his quae eodem modo se habent,unum quoddam a ripitur ad duo similiter se habere, aut duo ad unum, quorum videlicet duorum si alterum non fuerit proprium illius quod ad ambo eodem modo se habet, nec alterum ipsius proprium erit. A D stoteles igitur primo proponit locum praeceptiuum, & dicit. meinde ex iis considerandum est, quae eodem modo se habent, Jverbum, eodem modo, graece Gruisti est, quod in trans
lationibus veteribus, sic est inter pretatum . Verum clarius vicatur eodem modo, quod quomodo
dissert a similiter, dictum est. Deinde exponit loca praecepta, ct primo destructiuum, quod dupli ne assumpti,& dicit. Destruenti quide, 'subaudi considerandu
lio subiecto non erit proprium JEcce quo modo per interemptionem assumpti procedit, neque utique quod eodem modo se habetJ id est tale praedicatum proprium quod eodem modo se habet fad aliquod subiectum cum alm subiecto, eius ad quod eodem modo se habetJ cum alio subiecto, ferit propriuJct sie locus destructiuus est per intereptione assumpti . tune ponit locsi etia destructiuum, per positionem assumpti,& dicit, Si autem eiusJ subiecti fad quod eodem modo se habetJ eum alio subiecto idJscilicet praedicatum. quod eodem modo se habet,est propriuJesus subiecti aci quod e dem modo se habet eum alio subiecto, eius subiectisnon erit proprium, cuius postum est este proprium. cce quo modo locus destructiuus est per positione assi impri.ubi patet in his esse factam co-Parauonem unius praedicati ad duo sebiecta. Fieri autem potes etiam comparatio duorum praedia
298쪽
eatorum ad unum subiectum, si ambo ad illud eodem modo sthabucrint. Nam si alterum non erit Eillius proprium nec alterum erit. Vt si rationabile,& disciplinabile ad hominem eodem mo. do se habuerint, ct rationabile non est hominis proprium, nec disciplinabile erit hominis proprium. Et si rationabile est prorum hominis, distiplinabile non erit eiu, proprium, tamen Aristote. pr sequitur exemplum in his, quando unum iubiectum ad duo praedicata comparantur, & dicit. LVt quia eodem modo se habet prudentia ad honestum & turpe, eo quia distiplina utriusque eorum est, non estautem prudentiae proprium disciplinam esse honesti,neque utique erit proprium prudenti disciplinam ess e turpis.JEst igitur prudentia unum subiectum ,disciplina honesu, di disciplina miris duo praedicata,quae ad prudentiam eodem modo se habent.ergo exemplum in iis est, in quibus unusubiectum eodem modo se habet ad duo praedicata. Dcinde in eisiem ineri exemptu, quando perpositionem assumpti proceditur,& dicit. Si vero est proprium prudentiae disciplinam et se honesti, non erit proprium eiusdem Jradetiae disciplinam esse turpis,Jcuius rationem est nat & dicit. ΓImpos ite enim est eiusdem Juibiecti aeque primosine plura propὸa, J scuti est impossibile eiusdem
esse plures definitiones aeque primo. sunt enim & propria, & definitioes esse eiusde,plures sed noaeque primo. Deinde tangit locum constructiuum,& dicit,s Construenti vero nihil locus iste utilis est, nam J ut inquit sebiectum squod eodem modo se habet, unum ad plura comparatur, J& sie F incidit in locum destructiuum,cuius exemplum proximum datum est. dictum est enim si pruden 'tiae est propriu esse disciplina honesti,non esse repitu esse disciplina turpis,quoniam non potest unusubiectum habere duo propria aeque primo.Propterea ait non inevitam in talibus constructiuum Iocum,quoniam locus destructinus secundo modo per assiimptionem utilis est ergo constructilius per assumptionem erit inutilis. quare si non potest idem subiectum habere duo propria aequae primo,no erit utilis locus constructilius.Constructo enim assiimpio,potius sequitur destructio alterius si con-sructio ut diximus . Quaeret utique quispiam,quomodo potest idem ad ambo eodem modo se habere si est solum alterius proprium. Et dicendum i videtur idem ad ambo eode modo se habere, sed re vera non eodem modo se habet quia si re vera idem eodem modo ad duo se haberet, si unius esset proprium,alterius etiam esset proprium.Sed quia videtur eodem modo se habere, potest unius esse propriam,& non alterius. G
cs Deinde destruenti quidem, si quod secundum esse dicitur, non est
eius quod secundum esse dicitur, proprium . Nam neque secudum corrumpi, eius quod est secundum corrumpi: neque secundum generati, eius quod secundum generari dicitur, erit proprium. Vt quia no est ii minis proprium esse animal, neque eius, quod est hominem generari, erit proprium generari animal neque eius, quod est hominem corrumpi, crit proprities corrumpi animal. Eodem autem modo accipiendum est ex generari ad esse, & corrumpi, & ex corrumpi ad esse, &generari, quemadmodum dictum cst nunc ex esse ad generari& corum mpi. Construenti autem, si eius, quod est secundum este, ordinatum est. Est autem per se ordinatum proprium) nam & eius quod secundum generari dicitur, erit hoc, quod secundum generari dicitur, proprium . Et eius quod secundum corrumpi, hoc quod secundum co rumpi est assignatum . ut quia hominis est proprium esse mortalem,&eius quod est generari hominem , erit proprium generari mortalem:& eius, quod est corrumpi hominem, corrumpi mortalem. Eodem autem modo accipiendum est & ex generari, & corrumpi,& ad esse,
& ad ipsa ex ipsis fieri, quemadmodum & in destruente dictum est.
Hic est locus quadragesimusquartus,qui accipituris esse, & generat Hibus, & corrumptionibus. posuit autem loca praecepta, & non praeceptiuum, & primo quidem de activum & dicit. Deinde destruenti quidem J uitaudi considerandum, Γs proprium quod secundum esse dicitur,4 hoc,
299쪽
A hoe est, si proprium est natum inesI non est eiusJsubaudi subiecti, quod secundum esse dicitu hoe est, quod assignatum est inesse Γ Πontium . nania tale proprium t neque J assignatum D secundum corrumpi,erit proprium eiusJsubiecti as natis secundum eorrumpi neque secundum genera .ri erit4 proprium subiecisseiusJ assignatis eundii generari.JCuius causam assignat Alex na propriuatieuius necessarium est esse illius ast gnati secundum esse di fieri eius,cum tismatur secundum nerit de eorrumpi eius,cu assignatur secundum corrupi. proprium enim ideo pmpnum est,quia inest sub tecto per correspondentiam. Conespondet enim proprium,cum accipitur secundum esse, subiecto cui as, natur,eum illud subiectύ accipitur secundum esse:& cum proprium accipitur secundum feri,ina correspondet subiecto,cu accipitur in fieri: de ciuit proprium accipitur secundum corrumpi, correspondet subiecto accepto eodem modo corrumpi, alioquin non esset proprium, non enim inesset semper.Et ponit exemplum,& dicit. svi quia non est hominis proprium esse animal, neque vis. quod est hominem generariJ id est, neque hominis accepti secundum fieri serit proprium ge-snerari animal J id est, erit proprium animal acceptum secundum fieri. neque eius, quod est sonitanem eorrumpi J id est neque hominis aecepti in ipse corrumpi ferit proprium corrumpi ani mal, 'id est,ammas acceptum in ipse eorrumpi. Tune amplificat locum per conuersonem, de di est. Eodem autem modo accipiendum est ex generari ad esse, de corrumpi.J nam s animal aec dum secundum seri non est proprium hominis accepti secundum seri, neque animal acceptum heundum esse erit,proprium hominis accepti secundum esse,neque aiat acceptum se du corrumpierit proprium hominis accepti secundu eorruptis&ysia eodem modo locus erit destructinus ei corrupi ad esse,& generati,quemadmodii dictum est nunc ex esse ad Enerari de corrupi. Jsemper enim conuertitur locus, quippe cum promit alicuius necessarium est esse eis, quod est fieri aute eius,qast:corrumpi vero eius quod corrumpitur. Desnde tangit locum constructiuum propter eadem causam & dicit. Construenti autemJsubaudi consderandum est, si esusJsubiectis quoci est secundum esse ordinatum est,J& quia accepit Gaditiatum pro proprio, nomine videlicet novo, ideo exponit quid ipse intelligat per ordinatum,' dicit, Est autem per se ordinatum,proprium.J Quare considerandum est si vis,quod est secundum esse proprium. Nam de eiusJsubiecti quod dieitur secundugeneraristit hoe quod secund5 generis,propriu dieitur: de esus,quod secudum corrupi,hoc quod sec cundu corrumpest assignatuqetit propriit, sut quia hominis est proprium esse mortalem, de erus qa es generari holem,etit propriu generari mortalem: de Eius quod est corrumpi hominem, corrumpii nim proprium,ut dixit Alexan alicuius necessa sum est esse eius quod est, sin au
e comamphct ad; verbis perspicua est,ppriu uitaria accipi polle ut quora cile,aut quo ad neri,aut quo ad corrupi & subiecisi etia trifa
riam aut quo ad esse,aut quo ad fieri aut quo ad corrumpi. erit igitur locus destructium,s preptium: natum i ab aliquo trium modorum,non est proprium sibiecio astignato sub correspondenti molud proprium nullo mu modorum erit subiecto proprium. Constructilius autem, si proprium assignatum sub aliquo trium modorum est proprium subiecto sub correspondenti modo, erit Amasubiecto correspondendo per modum modo.Quare s proprium subiecto non correspondebit m . M dorum correspondentia,non erit proprium.sin autem correspondebit,etit absolute proprium.
6 Deinde inspiciendum ad ideam positi, destruenti quidem, si ideae
non inest, aut si non secundum hoc , secundum quod dicitur de illo cuius proprium assignatum est. No enim erit proprium, quod positum est esse proprium .ut quoniam ipsi homini non inest immobilitas, qua homo est, sed qua idea, non erit hominis proprium immobilitas. Comstruenti autem, si idear inest, & secundum hoc inest, qua dicitur de ibio ipso, cuius positum est non esse proprium. erit enim proprisi quod positum est non esse proprium. vi quoniam inest animali ex anima &corpore compositum esse,& qua animal est ipsi inest id, erit proprium
animalis ex corpore de anima compositum esse.
300쪽
Iste est locus quadragesimus quintus praeceptiuus,qui accipitur ab idea positi.& intelligit per ρο- Esitum quod graece est Rhi σου, illud labiectum,cui positu est inesse propriu.Proponit igitur locu praereptiuum,& dieit. Deinde insipictedam ad ideam positiJid est subiecti,cui est ast natum inesse proprium. intelligit per ideam,ens abstractu,sicuti est humaniras ipsa,quae νςco verbo αίτοι de ξροτοι a Platonicis dicitur.Idea vero animalis P ZEop.apud enim Platonicos ipse homo ipsium ani mal ideae sunt nomina, θρωπυ, de ζῶορ, id est homo,& animal nomina sunt suppositorum quae idea participant, Mae enim id est ipsiam, signum est demonstrativum ideae, sicut apud Sorticolas verbum ly,est signum ostensuum materialitatis. Deinde ponit loca praecepta, de primo destructiuum,& dicit, destruenti quidem, si ideae non inest, aut pro id est si non secundum hoc secundum quod dicitur de illo, cuius proprium est natum est. Jidea enim bifariam considerati potest, aut in se cli significatur nomine anstracto, secundum quem modum no dicitur de suppositis,nec est proicarum de eis. Alio modo potest accipi,ut praedicatur de siuppositis,& sic signineatur nomine concreto. Vult situr illud quod pro proprio est in natum alicuius,non esse illius proprium si non competit ideae litus,quatenus idea illa praedicatur de eo,verbi causa,s aliquid competit humanitati, non qua homo est,atque qua praedicatur de hominibus,non erit hominis proprium. fui quoniam ipsi homini non inest immobilitas,qua homo esset licet qua est praedicatum de hominibus particularibus F.ssed qua idea Jomnes enim ideae ut significantur nomine abstracto secundum Platonem in Parmenide fiunt immobiles nec Blum cie ,sed deus & omnes substantiae separataecideo non erit hominisJ scilicet ut praedicatur de supposissi, sproprium immobilitas verbum immobilitas graece est se tuis,
latine etiam quiescere .verum non quiete accepit,quae est motus priuatio sed pro immobilitate, ruae est motus negatio.Deinde assignat locum constructiuum,di dicit. Construenti autem,Jsubau
i considerandum est, si ideae inestJ non quidem in se,sed f& secundum hoc inest, qua dicitur de iulo ipsoJscilicet posito, cuius positum est non esse proprium. erit enim repriumJ si sie inest, squod politum est non es Ie proprium,ut quoniam inest ipsi animali ex anima de corpore compositum esse, de qua animal estJscilicet praedicatum de suppositis ipsi inest id, no autem,qua est animalitas, ferit
proprium animalis,ex corpore de anima compostum esse.J assignauit autem exemplum comunius ut Alexanquitψsit animal.plantae enim ex corpore de anima componuntur,verum non concedi Gtur a Platonicis, plantas componi ex anima & corpore. LoCvs QPADRAGESIuvssEXTu .
3s Deinde ex magis & minus primum quidem destruenti, si quod
magis est, eius quod magis, non est proprium ' Neque enim quod minus est eius,quod minus erit proprium . neque quod minime eius quod minimemeq; quod maxime,eius quod maximemem quod simpliciter, eius quod simpliciter. Vt q ita no est magis colorari magis corporis pros rium, neque minus colorari minus corporis proprium erit, neque co- orari corporis omnino. Construeti autem,si quod magis est eius, quod magis est,est proprium . nam quod minus est eius quod minus cst, erit proprium:& quod minime eius, quod minime: & quod maxime eius, Hquod maxime:& quod simpliciter eius,quod simpliciter. Vt quia magis viventis magis sentire est proprium,& minus vivent is minus sentiare erit proprium: & eius quod maxime, id quod maxime: & eius quod
minime, id quod minime:& eius quod simpliciter, id quoque quod simpliciter.
Nunc transit ad loca,quae sumuntur a magis de minus,& potest collocari locus hic quadragetamussextus,qui accipitur a magis de minus per comparationem unius ad unum, & primus quidem a magis est destriactruus de mmmmis,& accepit primo locum praeceptiuum,qui communis est mnibus ,& dicit. ΓDeinde ex magis de minus J stibaudi considerandum est.& primum erit per comparationem unius ad unum. de assianat locum destructilium, de dicit,s Primum quidem destruenti,Jconfiderandum OsJproprium Γquod magis est eiusJ subiectis non erit proprium quod maigis est. nam J si sic est idem reprium, s quod minus est, eius J scilicet suciem, i quod minus Jest non ferit proprium, neque J idem proprium s quod minime J est proprium, erit proprium
seius J subiecti, L quod minime est, neque a idem proprium squod J in s maxime, J erit belus J