장음표시 사용
331쪽
Λ Sed occurres, quoniam omnis definitio est idem numero definito, quare omnis desestio erit mileas nata.Praeterea in omni definitione ponitur genus,sed ut Boetius inquit definitum est idem genea,vt particulare uniue satiantelligas igitur in definitionibus tunc peccatum esse, cum aliquid aecipitur in definitione, quod non solum resed nomine est idem definito,vel saltem synonymum . ut si diceremus qudd homo est animal homo, tunc in definitione acciperetur aliquid idem definito re,&nomine.Si autem diceremus quod mens sit intellectus animae,tunc acciperetur in tali definiti ne aliquid quod est synonymum menti. Quare licet definitio sit idem numero definito, non tamen est ei nomine idem vel synonyma. similiter. licet genus sit idem definito, tamen genus non est idem nomine,vel synonymum definito.
3 Rursum, si eo quod e diuerso diuiditur, id quod e diuerse diuidiatur, definiuit.Vt impar est, quod unitate maius est pari. Simul enim na- άrriri a tura sunt,quae sub eodem genere e diuerso diuiduntur. Impar autem &par, e diuerso diuiduntur . Nam ambo,numeri disserentiae sunt.
Tettium modum tradit Aristoteles nune demonstrativum eius, quod est non per priora definiridi dieit Rursum si quod e diuerso diuiditur eo definiui quod e diuerso diuiditur. JSie enim interimitur definitio. Et assignat exemplum, & dicit, Vt impar est, quod unitate maius est pati. J Deinddin irat causam loci, di exempli, & dicit. Simul enim natura sunt, quae sub eodem genere e diuerasi stiuiduntur,JQuod s sunt simul natura neutrum neutro definitione prius est.Deinde verasean do exemplum, dicit. Impar autem & pare diuerse diuiduntur, nam ambo numeri differentiae sunt.Jquae sub numero eontinentur, saltem lateraliter. Quare neutrum neutro prius est definitio ne E Eod vero ad locum attine dices,eorrelativa simul sunt natura, di tamen alterum definitur per alterum. Diximus superius alterum relatiuum definiri per alterum,non tanquam per partem de mitiuam, sed tanquam per terminum sua habitudinis. Quod vero ad exemplum attinet,n5 videtur verum semper, ut impar si unatate maius pati, quoniam tria non sunt maiora quatuor unita- ee.sed pauciora Propterea intelligas hoc de pari quod impari correspondetatibus enim duo correspondent,& ideo tria duobus maiora sunt.
Similiter autem & si per inferiora, superiora defin ivit. Ut parem numerum, qui bipartite secatur: aut bonum, habitum virtutis. Nam ct bipartite sumptum est a duobus, quae paria sunt :& virtus bonum quoddam est. Quare inseriora haec quim illa sunt . Est autem necesse eum qui in Erioribus utitur, & illis uti. Qui enim virtute utitur, & bono utitur. Eo quὁd bonum quoddam virtus est. Similiter autem & qui bipartite utitur, & pari utitur,eo quia in duo secari significat bipartiate secari. Duo autem paria sunt. Generatim igitur dicendo unus est lacus,non per priora & notiora secisse orationem. partes autem eius,quet D dicte sunt.
Videtur qudd Me sit quartus modus, & tamen propositi tres tantum. QuM vem Me sit quartus modus, perspicuum est. non enim est ille, qui est ex oppostis : nee ille, qui est ex eisdem cum definitor nee ille, qui est ex contradivisis siub uniuersali . quare videtur quartus modus eorum, qui non per priora definiunt. unde dicit, D Similiter autem, & si per inferiora,saperiora definiuit Jὶ audi interimitur definitio . de assisnat exempla, quorum primum est in mathematicis, de dicit. Vt parem uumerumJ dicendo quod si numerus, squi bipartite secatur, J Secundum vero in morali
philosophia, de dicit, fautJ dicendo bonumJ esse s habitum virtutis, J deinde verificae exempla,
α ostendit qudd eui simodi exempla sint definitiones assignatae per inferiora. de dicit. Nam de bipartite sumptum est a duobus, quae paria sent, J idem enim est bipartitum, quod in duo pamtum . duo autem inferiora sunt ipso numero pari Sub pari eram sunt dc triparitum de quadripartitum,d: id genus. Et virtus bonum quoddam est.)Est enim virtus boni species, sub bono enim est de disesplina, de diuitiae, de senus, ct id genus. Quare haecd scilicet bipartite secatum, de virtus sinferiora sunt quam illa J scilicet bono. de pari numero, de sie verificata sunt exempla . Deinde as lignat rationem loci. dc dicit. s Est autem necesse eum, qui inferioribus utitur,de illis J scilicet superiori
332쪽
definitione boni,ponedo P nola virtutis definitione virtutis & bono utitu in definitione boni, seo Es virtus est quod dani bonum Jstilicet animae. Similiter, & qui bipartite utitur J in definitione pati,
numeri ponendo loco nominis definitionem, f&pari utitur,eo P inpartite secari significat in duo se ori duo autem paria sunt.JQuare idem accipietur in definitione sui.Ex iis perspicuum ut Alexander annotauit nunc modum quartum ad secundum reduci. Erat enim secundus, quando aliquid definitur per tapsium.& hic quartus etiam est quado aliquid per seipsim definitur, ut Aristoteles probauit ponendo loco nominum definitiones,& hac ratione uixit tres esse modos. Deinde epilogat de dicit. Generatim igitur dicendo unus est locusnui videlicet est, no per priora de notiora sectile or Eonem,partes autem eiusdisci generam as Ignati tres siunt quae dictae stasper ordinem saltem re
ductiue,quoniam explicauit quamor. Locus Qv ARTUS.
, Secundus autem,si in genere existentis rei non ponitur in genere. Nam in omnibus tale peccatum est, in quibus non proponitur in oratioe ipsum quid est. Ut si corporis definitio,est hoc quod est habere tres s
dimesiones:aut si quis hominem definierit,quoniam scit numerare. Noenim dictum est ipsum quid existens,ires habet di meliones: aut ipsum quid existens, cit numerare. Genus autem vult ipsum ouid est significare,& primum supponitur eorum, quae in definitione gicuntur.
Cum assignasset locum,quo demonstratur non definiri rem, quando non per priora, de notiora definitur,quartum Iocum nune astignat,quo demonstratur non definiri rem,quae genus habet si noaecipiemr in definitione genus ipsius.loquitur autem obsture ut Alexander annotauit de dicit, Secundus autemJlocus,dico secundum in ordine ad communes locos,quartus vero est in ordine adi eos secundum speciem, si in genere existentis ειδε& debuit dicere si res,quae talicet definivir, est in genere,cum scilicet definini non ponitur in genere.nam in omnibusnuat definiuntur,& sunt in ge Gnere, tale peccatum est, in quibus non reponitur in orationeJipsim genus, quod insipsum quid est.Jquasi dicat, est peccatum, quia omittitur genus,quod est ipsum quid est. dii serentia enim quale quid est,& sie non constaret definitio ex ipso quid est.dixit autem,si res quae definitur est in genere, quoniam quaedam sunt quae definiuntur, quorum non est genus,ut generalis sma.Deinde allignat. exempla,& dicit, ut si corporis definitio eli hoc,quod est habere tres dimensiones. aut si quis hominem definierit, dicens quoniam stit numerare.J Solus enim homo inter animalia scit numerare. Non enim dictum est genus siam quid existens,Jcum sebaudi dixit in definitione e poris bres habet dimensiones. aut ipsum quid existens,J stilicet genus, cum subaudi dixit stat numerare. gemis autem vult ipsim quid est existens sisnificare, & primum supponimr eoru quet in definitione cum tur.Jdifferentia autem significat quale,& non est primum eorum, quae in definitione supponuntur. Oportet aute genus, quoniam significae quid est, primum eorum supponere ρος in definitione sunt. per genus enim naturam rei quς definitur, praesermamus: per differentiam autem explicamus,& describimus.Primum enim oportet dicere quid est,& deinde quale quid estEx ambobus enim inuniuscuiusque quod quid erat ede. Quod vero ad verba attinet dixit' primum stipponitur,Jquoniam non per demonstrationem accipit.Est aute stippositio contradi uisa definitioni: positio vero aliquid Heommune suppositioni,& definition ut primo Posteriorum dicitur.
i alget oc quoniam legendi. nihilo enim magis scribendi quam lege di assignat, qui definit. Quare no alius sed qui utraq; haec dicit,eo quM
plures non contingit eiusdem definitiones esse.
Quoniam ut Alex. inquit eoru qui ad aliquid dicuntur quaeda ad vnsi,quidi ad plura ditatur. ad unu quide,ut potentia effecti ,ut habitas,ut relatio ut duplu ad plura vero ut scietia. & qth gramatica eoia est,quae ad plura dictitur deo assignat tertiit Iocii in ordine ad comunes locos, quintum autem in ordine ad loca secuta specie.&de graminea erepta affert,& dicit. Inseper si csi id, quod
333쪽
A definitur,dicatur ad plura,Jdefinies ad omniaJ ea, ad quet dicitur, sa paulit.Jsubaudi definitio
interimitur. per quae patet secundum Alexandrum, hunc locum non esse verum nisi in relativis quae ad aliquid dicuntur, & a1sgnat exemplum, & dicit. svi si grammaticen Jquis definiens dii teste scientiam scribendi quod profertur. nam indiget,& quoniam legendiJresertur enim grammati ea ad ipsium scribere,& ad ipsum legere,& non magis ad unum eorum si ad alterum.Ideo talis definitio interimitur.tNihili, enim magis assignat qui definit seribendi si legendi picendo,quoniam gramatica aequaliter ad haec refertur.propterea coiichidit, Quare non alius,Jcilicet definitor, sed qui utraque haee dicit Jrecte definit, eo q, non ciningit eiusdem) stilicet rei sp ures definitiones esseJ. Si enim grammatice ex squo ad ipsum scribere,& ad ipsum Iegere refertur,& unum eorum acciperetur in desinitione posta grammatica bis definiri, semel ponendo unum,& semel accipiendo alterum αsc eiusdem essent plures definitiones, quod est falsum. non enim contingit eiusdem pilares esse definitiones. Eduod vero ad verba attinet, verbum legendi graece estαναγούνα,latine tum legendi, cis loquendi,vel dicendi, grammatica enim utraque m plectit M.
In quibusdam enim secundum veritatem, se habet ut dictum est, in quibusdam vero non . Vt in quibuscunque non per se dicitur ad vitiique. ut medicinalem scientiam sanitatem & aegritudinem ess ciendi. Nam ad illam quidem per se dicitur: ad hanc autem per accidens. Simpliciter enim alienum a medicinali est,aegritudinem efficere. Quare ni
hil magis definiuit qui ad utrunque assignauit, quam qui ad alterum. Verum fortasse & deterius. eo quod & reliquota quilibet potest aegri-dinem effficere.
Exponit Aristoteles quid velit intelligere eu dixit tSi ad plura dicatur, J& vult sp intelligatur per
se,& seeundu qa ΨΩm.s enim aliquid refertur ad plura per se,& secundu quod ipsiam hoc est,aeque Cptimo. elim definitur,ea omnia non accipiuntur,ad quae dicitur per se di aeque primo nterimitiae definitio, unde dicit. In quibusdam enim secundum veritatem se habet, ut dictum estJ talicet quod referantur ad plura per se atque aeque primo.hoe enim non est dictum,sed subintellect u f In quibus dam autem non.vim quibuscuqueJid quod definiturInon dicitur per se ad utraque.vtJsi aliquis voIutat definire medicinalem acultatem leat eam essessilentiam euicitat sanitatem di aegritudine dse enim eam non oportet definire, snam ad illam quidemJscilicet sanitatem per se dicitur: ad hane autem scilicet aegritudinem per accidens.JQuod autem medicinalis facultas non dicatur per se ad aegritudinem, probat, & dicit. Simpliciter enim alienum a medicinaliJ stilicet facultates est aegri tudinem essicere.JEt propterea concludit. Quare nihil magis definiuit, qui ad utrunqueJ Elicet ad sanitatem,ct aegritudinem assignauit,quini qui ad alterum) tantum, stilicet ad sanitatem. s Verum sertasse di deterius.J Non enim in substantia alicuius est illud, quod per accidens est. oportet autem substantiam definiti signiscare definitionem, quam non significat id quod per accidens est . Et ideo deterius esset addere in desnitione id,quod est per accidensis deterius etiam propter alia caii. Dam,qua unusquisque esset medicus, seo quod de relictumum quilibet potest aegritudinem eincere etiam bos,At equus,& omne nocens.Est igitur locus, si aliquid resertur ad plura per se, de aeque pii .
mo,& eum demitur,non accipiuntur ea omnia ad quae retirtur,interimitur definitio.
8 Insuper si non ad melius sed ad peius .cum sint plura, ad quae dicitur quod definitur. Nam omnis disciplina & potestas, optimi vid
Hoe quod Aristoteles dicit potest esse lacus per se,& post esse declaratio vitrior cur fis hiaque dicitur per si videlicet & qque primo fquod definitur,4subaudi interimitur definitio.Nam licet disciplina di potestas sit boni & mali, omnis amen disciplina & potestas optimi videtur esse, ' &ideo per illud debet definiri. Vtrum autem aliquid possit per se & aeque primo retari ad plura, bona quaestio est. Fortasse enim fieri non potest. Bene tamen puto per se idem poste ad plura rese ii , non tamen atque primo, ut distiplina di potestas, quae boni & malii unt, per se autem non nusi boni. yru
334쪽
, Rursum si non positu est in proprio genere,quod dictum est,coῖderandum ex iis quae ad genera sunt, elementis,ut prius dictum est
Hie est sextus locus,qui accipitur ab alieno atque extraneo senere.est enim quintus locus in ordine ad communes locos,qui assignati sent in hac parte.de dicit, Rurium si non postum est in nroprio genree Jsed in genere extraneo atque alieno, Quod dictum est, Itque definimm,sconsideianiadum ex us elemenus quae sunt ad generaJhoc est,ad problemata de generibus, talicet in libro quarto. Non enim definiuit virtutem, qui eius orationem assignauit substantiam in ratione distriati si vis cuique.Quo vero modo cognoscere poterimus si datum genus proprium vel extraneum eo se mittit nos adli ea de generibus dicta.In illis enim de hoc egit. Quod vero ali verba attinct.loca,elementa,& principia,& occatanes sun quibus ad problemita
so Pr terea si transcendens dicit genera, ut qui iustitiam aequalitatis phabitum effectivum , vel distributivum aequi . nam transcendit qui sic definit, virtutem. Relinquens igitur iustitis genus,non dicit quod quid erat esse. Nam substantia unicuique cum genere est. Est autem hoc ideei, quod est non in proximo genere ponere. Qui enim in proximo posuit, omnia superiora dixit,eo quod omnia superiora genera de inserioribus praedicatur. Quare aut in proximo genere ponendum,aut omnes differentias superiori generi addendum, per quas definitur proximum genus. Sic enim erit nihil pr ermissum,sed pro nomine in oratione di- Gctum erit inferius .Qui vero ipsum superius genus dicit, non dicit & in serius genus. Quoniam qui plantam dicit,non dicit arborem
immar, de natur ,sed multorum aliorum communiter, quae sub illo genere continentur. Deinde Hper genus transcendens,& dicit. Γῆst autem LM,J scilicet in genere tran- Rendenu ponere L idem ei, quod est non in proximo genere ponere. 4 O uare transcendens renudi non proximum genus idem est, habitus enim est transcenclans genu stitiae di est etia Tu
omnia scantur, proximum , ἁ - , Io , HUMI IN IDI ora a
Uul in defrutione sit ponendum,& aicit .s Quare aut in t oximo - - ζ' ς' s p ς dum, *ut J si proximum genus fuerit ignotum, &ein
mum, vel transcendens dicitur,s addendum J semper uniue is minus uniuertilem isdem- definitur proximius g . sic enim nihil erit praetermissum, sed pro nomine T. 2 p ximi , in d Gilor tur , in oratione dictum erit inserius genus . ' quomini finano accipitur m nomine, & hoc modo non peccat, qui definit. Deinde declarat,quom
335쪽
A G peerat. & dicit. Qui vero ipsum superius genus dicit, Jderelinquens vel genu, prexImum, vel loco proximi generis omittens omnes disterentias,hic peccat, quoniam non dicit di in iis genus deum in genere seperiori non includatur inserius genus s quoniam qui plantam dicit, non dicit arborem. Jest enim planta genus commune herbis, ct arboribus,at arbor non nisi arboribus. Quare hic peccat.
si Rursum in differentiis similiter considerandum , & si disserentias dixit generis.
Cum assignasset locum secundum qui accipiebatur a generibus, hic aggreditur locum terrium in ordine ad locos uniue sales ,qui tamen est locus octauus in ordine ad secos specificos in parti culari,& accipitur a dicterentiis, & primo inspicit in differentias simpliciter, Ss Rutilam in disse rentiis' similiter considerandum J secundo loco, f si disserenuas dixit generis, Jiubaudi non di v xit . quia si qui definit aliquid, accepit genus, & non differentiam illius generis, interimenda est
11. Sἰ enim rei non specifitis definiuit differentiis, aut si ctiam omniano aliquid huiusiimodi dixit, quod nullius contingit differentiam esse ut animal, aut substantiam manifestum quoniam non definiuit. Nullius enim differentiae quae dicta sunt.
Hic est locus nonu in ordine ad particularia, in tamen pars eius laci, quo insipieitur ad disserentias. miscet autem primam partem cum secunda, & dicit.sSi enim rei non definiuit specificis disse rentiis, J sed transtendentibus , interimenda est definitio. &haec est secunda pars, Iocus nonus. Deinde repetit primam partem, quae fuit locus octauus,& dicit LAut etiam si omnino aliquid hii iusnodi dixit, quod nullius contingit disserentiam esse,ut animal, vel substantiam Pullum enim horum differentia est. animal enim genus est Ebalterniam , substantia autem generatismum, mani-C sellum quoniam non definiuit. nullius enim duisentiaeFunt animal & sebstatia, quae dicta sunt. 3Sed animal senus est subalternum substantia autem generalissimvin.Qilare nec primo modo, nec secundo modo definiuitrita enim definiendo accepit in definitione pro disserentia aliquid quod simpliciter nullius est disserentia non definiuit:& qui desiniendo accepit aliquid, quod est differetia quiadem alicuius,non tamen specifica hic etiam non desinit.
13 Videndum autem, & si est aliquid, quod e diuerse diuiditur dictae differentiae. Si enim non est, perspicuum quoniam non erit , quae di cta est generis differetia. Quippe cum omne genus iis, quae e diuerse diuid titur,differentiis diuidatur. ut animal gressibili,& volatili, &aquatiali & bipede.D Cum tetigisset duos locos, qui accipiuntur a disserentiis,nunc exponit eos,& primo exponit secadum qui erat nonus,videlicet quando in definitione accipitur aliquid loco danerentiae, quod non est dicterentia.& dicitIVidendum autemisi quod re differentia est acceptum, sit differentia. & si est aliquidJ sub genere assignato in des nitione, quod e diuerio diuiditur uictae differentiaeJ sedicet quae eum genere in definitide accipitur, si enim nimii estJcontradiuisium et disserentiae, sperspicuum quino erit disserentia generisassignati, squaeJpro diiserentia dicta est.quippe cum omne genus iis,quae e diuino diuuditur,differetiis diuidatur,ut animal Jquod inuiditu grei libili, & volatili,& aquatili, &bipede.Jquando igitur in definitione aliquid accipitur cum genere loco deserentiae, quod tamen sub illo genere non habet aliquam disserentiam e d vitio diuisam,tunc disserentia assignata non est dis serentia.Omnis enim diiserentia est generis diuisua di species constitutaa. Hoc pacto peccat, qui definiedo anima dicit anima esse motu substantiale.Hic enim arguitur, quia no accepit in definiti di entiam cum ipsum si stantiale sita motu nulli e diuino si diuisium, & sie errauit.
s. Aut si est quide e diuerse diuisa differetia n6 verificatur aute de genere. si enim non, perspicuum quoniam neutra erit generis disserentia.
Omnes enim qui ὀ diuerse diuiduntur differentiae, verificantur de proprio genere. y iiii
336쪽
Iterum secundo exponit, quomodo cognosci potest assignatam disseretia in definitione non esse Edifferentiam,vi superius dixit,& est LAut si est quidem e diuerso diuis, differenta,non veriscatur autem de genere, hoc enim pacto id,quod pro differentia est assisnatum, non erit differentia. di pro pterea inquit, Si enim nonJΩbaudi de genere velificatur persipicuum quoniam neutra erit generis differeti cilicet nec ipsi,nec quae e diuino est diuisa.Cuius rationem reddi I dicit, Omnes enim quae e diuersis diuidunin differentiae, velificantur de proprio genere,J quod e diuino diuidunt. Hoeexponit Alexander,& dicit luoniam in ipse sunt,& praedicantur simul acceptae. & tu intelligas subditii inctionemam animal aut rationale,aut irrationale aut aliter,ut qui veriscatur.omnes differentias de genere dixit, quoniam de aliquo ipsius praedicantur, ut rationale de hominibus, mugibile de bus &sic in caeteris id genus. Exemplum huius disserentiae est, siquis hominem definiret st stanimal contiguum, est enim aliquid quidem edi tib diuisum ipsi contiguo,ut continuum, de conse
quenter ens,& id genus, neutram autem eorum animalis differentia est.
sue Similiter autem & si verificatur quidem, & non facit apposita
generi speciem. Nam perspicuum quoniam non erit haec specifica differentia generis. quippe cum omnis specifica differentia cum genere spe eciem faciat. Si autem haec non est differentia, nec quae dicta est,quia hice diuerso diuiditur.
Potest exponi uno modo,q, Aristoteles declaret primam partem, quaeerat, quando in definiti ne ac cipitar pro differenua, id quod est differentia,non tamen est specifica de dicit Similiter autem de s vetificatur quidemJ& subaudi est differentia. Det apposita generi non facit speciem . nam perspiacuum, quoniam non erit haec specifica differentia gen eris. omnis enim specifica differentia cum genere speciem facit, & ut dixi interimitur definit . hoc modo peccauit, qui dixit definiendo h minem, s sit animal habens nasum curuum. Curuum enim e di tib diuiditur simo. Verum cum eum animali ipsi, compositum speciem non iacit, de propterea interimenda est definitio . propterea ssubditISi autem haee non est differentia,Jscilicet specifica, haecJscilicet simum, quod curuo e diuerse diuiditur, nee quae dicta estJ scilicet curuum erit disserenua specifica, quia haecJ scilicet curuum se diuersis diuiditur J ipsi simo: Est enim regula, Duarum disserentiarum e diuerso fiub eodem genere diuisarum,si altera earum non fuerit specifica,nee altera erit disserinia specifica. Et sit patent duae paries loci,qui a disserentiis accipitur.quam expositionem non intellexerunt Iuniores,ut consideranti ea quae dicunt perspicinam est.
ues Insuper si negatione diuidat genus, ut qui lineam definiunt esse Iongitudinem sine latitudine. Nihil enim aliud significat sine latitud, ne quam quoniam non habet latitudinem. Accidet igitur senus participare speciem.omnis enim longitudo, sine latitudine, aut latitudinem habens est,quia de quolibet vel assirmatio, vel negatio vera fit. Quare se genus lineae scum longitudo sit siue latitudo, aut latitudinem habenserit. At longitudo sine latitudine, speciei est ratio. Similiter autem &longitudo latitudinem habens. Sine latitudine enim & latitudinem habens, differentiae stat. Ex differentia autem & genere est speciei r tio. quare genus suscipiet speciei rationem. Similiter autem & disterentiet eo quod altera dictarum differentiarum ex necessitate prsdicatur degenere.
Ille est locus decimus in ordine locoru particularium, tertia vero pars earum quae accipiuntur 1 dissiretiis unde dicit, Insiiper Mdefiniens aliquam speciem, negatione diuidat genus,Idest,si accipiat in definitione negationem ut disserentiam propositi generis,no definit & assienat exempl - tJnon definiunt, inui linea definiunt esse longitudinem sine latinidine.J Deinde eos qui lie lineam definiunt,non definire,ut ex probatione huius exempli accipiatur probatio loci.&accipit unam suppositione pro syllogismis, & dicit, sNihil enim aliud significatJ eum in definitione
337쪽
A Eneae dicitur sine latitudine,quam quonia non habet Ialitudinem, J ut sit contradictio habere lautudinem,& non habere latitudinem. Hac suppositione concessa lyllo rat hoc pacto, omnis longitudo est habens latitudinem,uel non habens latitudine, genus lineae est longitudo, ergo genus lineae est habens latitudine,vel non habes latitudinem .vltra, longitudo sine latitudine est lineae ratio,longitudosne latitudine praedicatur de genere,ut syllogizatum eu, situr in tertia figura lineae ratio prςdicatur de genere .horu syllogismorii primo ponit absurdum, suod est conclusio,&dicit, D Accidet si turg nus participare speciemJ a recipere praedicatione rationis species, quod est absurdum. deinde dedit cit consequentiam per duos syllogismos & dicitJOmnis enim logitudo sine latitudine, aut latitudianem habens est, probat, squia de quolibet vel amrmatio, vel negatio vera fit.J Est autem stippositio quoniam habere utitudinem,& non habere latitudinem sunt affirmatio vel negatio,quare patet maior.Tunc simul accipit minorem de taclusionem,& dici Quare genus lineae cum logitudo sit,sine latitudine,aut latitudinem habens erit, Jquas dicat,sed jogitudo est genus lineae igitur genus lineae sine latitudine aut latitudinem habens erat. Hic est primus syllogismus, deinde accepit secundum, di supponit pro constati, quia genus lineae, quod est logitudo,no habeat usitudine. Non enim hoc aliter proba ed pro vero cipponit,& syllogizat,& dacit, At Egitudo sine lautudine specieiJscilicet li-B neae, est ratioJ secudum auuersarios. Addatur minor,sed longitudo sine latitudine praedicatur de ge-logit obes Praedicatur degenere, si stibaudi definitio lineae esset, logitudo habens latitudine cuius rationem affert,& dicit, Sine latitudine enim & latitudinem habens desierentiae suntJeiusdem generis. Tunc vltra dicit, sex disteretia autem & genere est speciei ratioJI sic ratio lineae erit compolita ex ipso sine latitudine,vel ex ipis habete latitudinem di ipsa Iogitudine. Ex iis infert principale conclusione,& dicit, Quare genus suscipiet species rationem, quod est absurdum,quia tune species esset praedicarum de genere . Deinde dat secundum absurdu i dicatur negationem esse disserentiam in definitione,& dicit, Similiter autem disserentiaeJsubaudi senus ratione suscipiet,quasi dicat ad eos sic dicentes n5 solum sequitur genus
luscipere rationem speciei sed etiam disserentiae,qua diuiditur,& probat consequentiam,& dicit, Eo quod altera dictarum disserentiam ex necessitate praedicanir de genere.Jcum altera sit affirmatio,stera negatio,& quaecunque earum praedicatur de genere habebitur absurdum,quod scilicet genus siusti et rationem dissere . Quare non solu species,sed disseretia praedicabitur de genere. Quae cum sint absurda,absurdum erit disserentiam,quae accipitur in definitione lineae esse negationem.Tunc exprobatione exempli huiusmodi,deducere potes rationem loci decimi.
ue Est autem dictiis locus utilis ad eos, qui ponunt ideas esse. Si enim non est ipsa logitudo, quodam modo paeaedicabitur de genere,quoniam
latitudinem habet, aut sine latitudine est. Oportet enim de omni logi tudine alterum eoru verificari, si quidem de genere verificari oporteat. hoc autem non accidit. Sunt enim & sine latitudine,& latitudincla habentes longitudines. Quare ad illos solos utilis hic locus,quicunque gomis unum numero dicut esse. Hoc autem faciunt qui ideas ponui, quinniam ipsam longitudinem,& ipsum animal genus dicunt esse.
D Cum accemsiet lacu nunc ostendit eum non valere in omnibus immo ut Alexander inquit iste Iocus est simpliciter soniasticus,quonia non est verum contra diaetias disseretias longi minis, quae sunt sine latitudine,& latitudinem habens praedicari de ipsa longitudine. Tunc enim praedicaretur, si essent constitutivet longitudinis,& non diuisiu . Hoc autem patet ex eo quia rationale & irrationa Ie disseretiae siunt contra diuisae quia vero animalis sunt divisivae,& non constimtiuae ideo de animali non praedicantur, sed cum ipso animali de homine praedicantur, di de ipsis irrationalibus animalibus. sic autem se habet in propositis differentiis. nam longitudo diuiditur per id,quod latitudine habet,& non habet. Quare neutru horum de longitudine praedicabitur,sed utraque horum cum longitudine nam logitudo sine latinidine de linea longitudo autem cum latitudine de superficie praedicatur.Tunc ad Drmam respondet, uta tune sunt cotradictoria habens latitudinem,& sine latitudine, am accipiuntur respectu omnis longitudinis . nam tune omnis logitudo habet latitudinem, vel non omnis longitudo habet latitudinem .Est enim regula dialectieorum circa singulare cotradictoria fi ri tam per negationem praepositam,quia postpositam. Vtroque enim modo hae cotradicunt,Socrates est philosephus, & Socrates no est philosephi philosophus.At in uniuersalibus nodist philosophus, ct Socrates est philosophus, & non Socrates est nisi per negavone praepositam, ut omnis homo est philosophus, y v
338쪽
de non omnis homo est philoDphus. Quare & hae cotradicunt, ne animal est rationale,& non o Emne animal est rationale. At cum accipiuntur respectu longitudinis in uniueriali sine signo v niuetia
li non contradicun .mo enim hae cotradicunt,animal est rationale, animal no est rationale, cum non
sit necem alterum de animali velificari. unde dicat, D Est autem dictus locus utilis ad eosJul est,esitra eos, qui poniit ideas esse.Jquod autem sit utilis corra eos,qui ponunt ideas lectarat, nam si non esti longitudoba est dea longitudinu .ver im ipsa,quod graece est Iocum additur alicui rermino denotat apud Platone ideam termini, cuius additur. Cu enim dicitur ipse homo,ideam homi nis Plato intelligit:& cum dicitur ipsum animal ideam animalis. cum igitur non fiterit idea logitudinum, squodam modo prςdicabitur de genereJ scilicet utraque differetiarum ex opposito diuuanim, quoniamJgenus uniuersales latitudini: habet, aut sine latitudine est.J& accepit,aut,pro &,ciuoniam Mgitudo habet latitudine, de lositudo no habet lati rudine, ut animal est rationale, di animal non est rationale .Sunt enim duae indefinitae subcontrariae simul verae. Quare negatis ideis,locus inutilis est, contra vero ideas ponentes locus est utilis.Tunc ad Armam respondeb& dicit, Oportet enim de omni longitudine alterii eoru verificari, siquidem de genereJalteram discretiarum e diuerse diuisarum fuerificari oporteat,Jquoniam omnis lon ludo,vel no omnis logitudo habet latitudinem,J hoe autem non acciditJ negatibus ideas quonia line signo, nas olut utramque disserensia de genere ve- Frificari.ssunt enim longitudines cu m no sunt ideae, ct sine latitudine,& latitudine habentes J sicuti animal est rationale,& irrationale . Quare ad illosj& cotra illos λlas utilis hic locus,quicsique vianus vitu numero dicut esse hoc aure faciunt, qui ideas ponu J idea enim hominis est singulare quiddam . nam ipsam logitudine & ipsum animal J singulariter I idea liter fgenus dic sit esse.J& se cilara
hos locus utilis est.concessa enim idea longitudinis,sequatur logitudinem esse sine lautudine,aut latitudinem habere. Haec enim sunt circa singulare cotradictoria,& sic eocessis idcis sequitur de genere praedicari alteram disserentiam. Contra Peripateticos vero, locus non est necessarius, quia apud eos nihil pmhibet utranque disserentiam praedicari de genere,sne signo omnis,ut diximus superius.
18 Fortasse autem in quibusdam etiam necessarium est negatione uti definientem, ut in priuationibus. Caecum enim est, quod non habet via sum, quando aptum est habere.
Quia dixerat in definitione non esse ponetam differetiam per negationε. posset propter hoc av- Gquis credere in definitione nullatenus poni λ,sse negatione aliquo pacto, hoc igitur remouendo di- est, Fortasse aute in quibusdam etiam necessarium est negatione uti definietem,ut in priuationibus,qcum definiuntur,quod ostedit per exemptu,& dicit, Caecum enim est,quod non habet visam quando aptu est habere, 'Hedenalphus dicit hic in ivtiusmodi caeci definitione poni negatione no tamen scuti disseretiam,sed ut genus:quia disseretia quς debet rem construere,non potest esse neratio. Alexander autem dicit priuasiones couenienter describi per negationes, quonia in definitionibus talium non accipitur genus quodda,in quibus enim genus accepta est,absurdu est in his negatione uti. Praeterea negatio non significat aliquid esse, nec definit aliquid eorum quae sunt sici genere. negatio enim secundum se dicta, non masis de ente quam de non ente verificatur. Sed si priuatio definitur in concreto, per subiectum cuius est,accipitur pro genere, ut animal in definitione caeci,& negatio prodisserentia Est enim caecum,animal non habes visiim,apisi tamen habere,& sc non recte dicit Hodenalphus. At si priuatio definitur in abstracto, sc Hedenalphus & Alexander recte dixerant. Grentes negationem accipi in definitione interdii loco generis, abiectu vero cuius est,isco differenti .
ues Differt autem nihil negatione diuidere genus, aut huiusmodi estimatione, quatenus negatione necesse est ὸ diuerse diuidi vi si logi tudbunem habentem latitudinem diffiniuit. Nam habenti latitudinem e diuerso diuiditur non habens latitudinem, neque aliud quicquam. Quare
rursiim negatione diuiditur genus.
Hic textus obscurus est,Hedenalphus ait, cu Aristoteles dixisset negatione no esse genus diuidendum, nee speciem constituendu, ct posset quispiam putare affirmationem contra talem negationem E diuerse diuisam posse hoc facere,propterea remouendo hoe, asserit nee dictam affrmationem, nee negationem c6tra ipsam diuisam posse genus diuidere,vel specie constituere. Si enim affrmatio posiset & negatio eade ratione illud faceret Iaec Heden alphus. sed quid velit direre,nec ipse exponit,nee eum intelligere .Est enim exposito textu longe obscurior. Alediander autem aserit Aristotele velle declarare quado genus diuidi potest negatione: de asserit tune senus nesatione diuidi posse, cum vi delicet diuiditur tali assirmatione,cum qua contradiuisa negatio intelligitur: sicuti quando dixerimus longitudo diuidit in habens latitudine dein non habens latitudinem: aut animal ad rationale, de
339쪽
A ad irrationale. Quare cli affrmatis,qua genus diuiditur,talis fitent,ut cum ea colatelligi vir negatio Ediuerso diuisa tunc genus affirmatione,& negatione diuidinar.hoc autem non in omnibus verum est, quoniam si aliquis dixerit,vissim esse organum visionis,non illico intelligitur cum hoc negatio cotraditat quonia eam non habet.Sut etiam alia plura talia. Ego vero dico Arist.velle exponere,quando genus negatione diuiditur,& dicit runc genus negatione diuidi, cum non omnes disterenciae, quibus diuiditur sunt peripicuae. Animal enim diuiditur per rationale, sed quoniam differentia huic opposita affirmativa non habet nomen impositum,ideo per negationem accipitur,& ita animal diuiditur per rationale,& irrationale.non enim differentia ἡ diuersio diuisa rationali peti cua est. Unde di est, dissere autem nihil negatione diuidere genus, aut huiusnodi affirmatione,quatenuscyretia est rius disserentiae,fnegatione necesse est e diuerso diuidi genus ipsum.cum enim altera differentia non fuerit nominata,ea negatione genus necesse est diuidi,une qua afrimano,quae est altera disteretia.
relligi non potest.fut ii longitudinemJquod est genus,sdefiniuitialiquis dicendo flon studinem esse
habentem latitudinem,Jhaec definitio incompleta est,quia tame habenti latitudine e diuerso diuiditur,non habes latitudinem,neque aliud quicqua est,J eum quo diuidere genus possit hae ratione fit, ut riirstim negatione diuidatur seni J scilicet longitudo. & ita completa definitio erit,quod logitudo B sit habens latitudinem vel non habens latitudinem .Haee etiam est completa diuisio.Sic mihi videtur esse intelligendus textus hic.vetum si aliter vobis videbitur,exponatis,quoniam placebit.
co Rursum si speciem,vi disserentiam assignauit. ut qui conuictu, iniuriam cum irrisione definierunt. nam irrisio iniuria quaedam est .Qua re non differentia sed species est irrisio.
Hie est locus i I.qui aeripitur a coparatione disserentiae ad spetiem.de dicit, Rursum Interimenda est definitio, DRqui definit n definitionesspeciem,ut differentiam 4 di loco disserentiaesassigna ui Jasseri exemplu,de dicit, ut qui conuicium, J sue opprobrium, iniuria eum irrisone detintersitalis non definierunt. nam irriso)non est disserentia sese sed quesa iniuria Jhoc est,sed quesa tacies iniuriet,ut patet sectio rhetorie. uare no disseresia,sed species est irrisio.Joepta vero quae Alexa-
der assignat hie,potius sequenti,quam praesenti textui accommodanda sunt deo transeant.
C ci Insuper si genus ut disserentiam dixit.ut virtutem, habitum bonii,
vel studiosum.bonum enim genus virtutis est.
Assignat nunc locum 11.qui accieitur a cOparatione disseretiae cum genere,' dicit, Insuper)interimenda est definitio, si genus vi disserentiam dixit,Jdi assignat exemitum ivtJno defini qui diadii virtutemJ esse habitum diviti vel studiosem.J cuius causam asser & cidit, honu enim genus vi tutis est,Jα non disserentiataeo non definit qui illo modo virtutem definit.
61 An non genus est bonum kd disserentia. Siquidem veru est quod non contingat idem in duobus generibus esse non continentibus sei uicem. Nam neque bonum cotinet habitum, neque habitus bonii.Non enim omnis habitus est bonum , neque omne bonum est habitus) non erunt prosecto genera ambo. Si igitur habitus genus est virtutis, perspi- Dcuum Ionum non genus,sed magis differentiam esse. Praeterea sabitus
quidem quid est virtus significat, bonum autem, non quid est,sed quale quid est:videtur autem differentia quale quid significare.
Cum assignasset I si & exemplii, e figit se quo ad exemptu, & probat per duas rationes, quod Bonum sit deserentia m definitione assignata, prima aute assignat, & dicit, D An non genus est bonia, sed disserentia θ& qudd bonum sit differentia probat primo,& dicit siquide non verum est,J & dignitate acceptum, qudd non e tingat idem in duobus generibus esse non c5tinentibus se inuicem, JUico non continentibus, quoniam in duobus generibus iubalterais idem esse potest in diuersis autem nequaquam. quoniam diuersorsi generum di non subaltereatim postoli diuersae sint differentiae, de Decies.Tunc adde minorem sed habitus bonum no continent se sed sunt diuersa genera non si altematim posta.de probat , diest, s nam neque bonum cotinet habitum neque habitusJ eontinet onύ.no enim omnis habitus est bonum nequeJ Gontrario omne bonsi est habitus 3 cocluso do Deret esse, estur idem non erit sim habitu de bono tanquam sub generibus .ut syllogismus sit,sub generibus non se inuicem continentibus non potest idem esse,habitus & bonum sunt non scinulam con-
340쪽
inentes igitur sici habitu de bono non potest idem esse.Addit destructione Gclusionis & dictisnon Eeriit profecto genera ambHq. d.sed idem stilicet virtus,est sub ambobus, igitur ambo no possunt esse genera. Tune ultra,oportebit igitur alteria gentis, altera distercuam esse, Si igitur,J ut inquit, fliabitus genus est virtutis, perspicuit, nil non genus, sed magis differentia esse.J I sic in ea definitione recte habitus progenere & bonii pro differetia acceptu est. Deinde assignat secunda ratione,& dicit, Pr terra habitus quide quid est virtus significat: nu aute non quid est,sed quale quid est videtur autem definit. nam genus vocis est percussio, de non differentia. Similiter qui definit simitudinem, quod sit nasus concauus,non definit. nam concauitas est genus simitudinis. Est enim concauitas in nasb.
63 Videndum aute,& si non quale quid ,sed ipsum quid, significat assignata differetia. Videtur enim omnis differetia quale quid significare.
Non recte Hedenalphus, de latinus anonymus, ct Albertus,hunc iv. locum dixerunt accipi per comparationem disseretiae ad indiuiduit nam τόδε, ut Alexader exponit,non hoc aliquid, sed ipsum Fquid significat.Et propterea hunc locum Aristotcles accipit per coparatibnem ad modum praedica-di, de dicit, D videndu autem, si non quale quid ,sed ipsum quid significat assisnata disseretiaJ id est, s in eo quod quid est ut Alexader exponit praedicatur.nam si in eo quod quid est praedicatur,quod pro disserentia accidebatur in definiume,no erit differentia. de sic non definit, vicietur enim omnis disseretia quale qua Jde non ipsum quid, fgnificareJ id est,uidetur enim omnis disseretia praedicari in quale quid,& non in eo quod quid. Ideo non defin i,qui dicit hominem esse animal humanaenam humanitas in eo quod quid praedicatur de homine,& non in quale quid.
6 Considerantum autem, & si secundu accides inest definito dissorentia. nam nulla disserentia est eorum quae secundum accidens insent, sicuti neq; genus . no enim cotingit disserentia inesse alicui,& no inesse.
Asiunat i 3 locum per comparationem differentiae ad accidens,& dicit, Considerandii autem, de si secudum accidens inest delinito disserentia, Jquoniam si sic nterimenda est definitio. Cuius ra- . tione assignat, & dicit ina nulla disseretia est eoru quae secsidum accides insint, sicuti neq, genus Jesteorii quae iecundu accides insimi,de hoc probat, de dicit, non enim coringit disseretiam inesse alicui,d: non inesse, Jsed si tum ineste,de semper essentialiter praedicari de specie. Dicit Alexader de quidem bene, hune lacum esse comunem etiam aliis duobus,videlicetieneri de speciei .nam species & genus hoc aliquid significat. Praeterea in nossibile est aliquod accido esse eoru aliquid quae in Libstatia in-siunt,quippe cum accides positi inesse,de no inesse ei, cui accidit. Quod aute est in substantia alicuius, inseparabile est ab ipso.'uare si aliquis definierit aliqua speciem, de acceperit in illius definitione aliquod accides pro disseretia hie non definiuit. quia accepit aliquid pro eo quod est in fissistatia, quod non est in substantia.
6s Insuper si praedicatur de genere differentia,vel species, vel aliquod inferiorum speciei, non erit definiens. Nullum enim eorum quae dicta sunt, cotingit de genere praedicari, eo quod genus de quam plurimis omnium dicitur. 'Assignat locum i .qui accipitur i genere per coparationem ad disseretiam, S: ad 'Mem, vel ad aliquid eorum quae potiumr seb specie secunda praeclicationem. de dicit, s Insuper si praedicatur differetia de gener quod ponitur in definitione, vel tr dicatu species,ues aliquod inseriora specta
micet eorum quae sub specie sunt,de eo genere,definiens speciem per tale genus non erit definiens.Jdc assignat rationem,& dicit, nulla enim eoru quae dicta sunt,contingit de genere pridica Cita magis econtrari eo quod genus de quam plurimis omnia eorum quae victa simi, dicitur.Jest enim g nus in plus quam disserentia,& quam species,d: quam individuum. Sed occurres,quia tequir nomo est animal,ergo animal est homo,& sequitur Socrates est animal,ergo animal est Socrates per ociuersonem in terminis. quare species inaedicarur de genere, de etiam individuum. Dicendum Ar sotelem intellexisse genus praedicari de specie uniuetialiter, de non econuerio: de de indiuiduo Πωicatione naturali, de non econuerso. Quare licet animal sit homo,non tamen omne animal est homos si omnis homo est animal. Similiter licet naturali praedicatione Socrates sit animal no tame naturali praedicatione animal est Socrates.