장음표시 사용
81쪽
TOPICORVM. Mponit,ut quoniam accidit iustitiae virtutem Eiae. Saepe autem & cum
non determinat, manifestum quoniam genus ut accidens assignauit, ut si albedinem colorari dixerit, vel ambulationem moueri. A nullo enim genere denominative praedicatio de specie dicitur, scd omnia
univoce genera de speciebus praedicantur. Nam & nomen,& rati
nem generum suscipiunt species. Qui igitur coloratum dixit album, neque ut genus assignauit , quoniam denominative dixit, neque ut proprium, vel definitionem. Nam definitio, & proprium nulli alii inest . Sunt autem & colorata & plaeraque aliorum, ut ii -gnum, lapis, homo, equus . manifestum igitur,quoniam ut accidens
Cum assignasset genus esse id,circa quod peccatum praedictum accidit nune ut Alexandm vide
tu assignat quando magis, dc quando minus peccatum huiusmodi dcprehenditur: de ait tale peccatum deprehendi magis,quando genus accipitur secundum nominationem, quae sibi conuenit,vPuta cum accipitur per eum modum, quo praedicatur de speciebus. Quando vem accipitur secundum cum modii praedicandi,quo accidens praedicatur de subiectis,hoe est secundu modii praedicandi denominatiue, ite maxime accidit error talis.Est enim duplex praedicatio altera denominatiua qua aecidens de eo praedicatur, cuius est accidensi altera est praedicatio non denominatiua, quae est generis
de speciebus, quae potius est abstracti de abstractis, ut ita loquar, dc haec repria generibus m. dicit.
subauin modo id quod genus est,ut accidens ponere, facila cognoscitur non esse accidens, quoniam accidens denominative dicitur de eo, de quo dicitur. genus autem non dicitur denominative . deinde exponit, quando maximὰ praedicatum supradicta, ac deceptio antedicta accidit, de dicit, Saepe in tem A: cum non determina Jhoc est,de cum non ponit id quod est genus accides esse, contingite C ror propter nominationem quae dicebatur traneressio, ut cum cognoscitur differentia, transgressio fit in consilieto nomine. Ille enim non est e r in mentiendo, sed in tran rediendo nomen consuetum quod declarat, de dici manifestum quoniam genus ut accidens assignauit,J non mentiendo, O nomen transgrediendo, ut si quis albedinem colorari dixeri vel ambulatione moueri.J hie enim peccat in trans Hiendo, quoniam utitur praedicatione denominatiua in genere, quando defitis speciebus praedicatur, quare qui denominative genus de specie praedicat, obhanc praedicationem acciadens utique esse diceret genus rei,cuius est genus . Genus autem nullo Pacto diceret. Deinde pinae quia hae sic diems transgrediatas, Ze dictis A nullo enim genere 'aetacatio denominative de specie dicitur,sed omnia via ce genera de speciebus praedicatur,4 cuius rationem assignat, de dicit, Nam de nomen de ratione generum suscipiunt speciesJ ex ijs cocludit hunc se dicentem peccare in transigrediendo.& dicit, Qui igitur coloratum darit xlbum, neque ut genus assignauit,quoniam denomianasiue dicit,neque ut proprium vel definitionem. nam detinitio de proprium nulli alii inestJ dc quoniam non silum album est coloratum, sed alia plura, ne quis credat Glum alba esse colorata, addit,sssit autem colorata, dc pleraque ali ut lisnum,upis,hom equus, deo concludit, Manifestu uia tu quoniam ut accides assignauit. ille qui duit album esse coloratum, vel albedinem colorari, igitur D peccauit in transgrediendo. Quare qui ponit aliquod esse accidens, quod non est accidens seruando nomen praedicationis, hic peccat in mentiendo: qui veta ponit aliquod esse accidens, quod non est accidens propter praedicationem denominatiuam,hic errat in transpediendo. Qia et quispiam, Utrum ex propriis fiat praedicatio denominativa, ac videtur quod sic: uoniam risibile, de disciplinae capax sunt praedicata denominativa. 4 Quicquid Alexander voliterit, dicendum verissima praeda-catione denominauita proprium non praedicari de subiecto, quoniam requiritur ut se in plus quod praedicatur denominatiue, de sit extra es fiam illius: de quo praedicatur, de se proprium non prae- cicatur denominative. Quod veta ad verba attinet, animaduerte illa verba qui igitur coloratum diritalbum Jaliter legi, quam nos legimus. nam Aristoteles videtur infine ex dictis, quas corollarie si cie nec degenere praedicari,ut accidens nec generi inesse ut accides, de dicus ut igitur coloraia
dixit album, neque assignauit album ut genusJcolora lavinia denominatae dixitJ de colorato H-
82쪽
M neq; ut proprium, vel definidonem ma definitio &propriuJo Bias inest,& nulli alii JAt alta Eest in minus quam colorariarn.quod exponit,& dicit, Sunt autem cClorata,& pleraque aliorumJe go album est in minus, fui lignum,upis homo equus.J ideo concludit. Mani stum igitur quoniaJassignando album de colorato, ut accidens assignatui,J licet non sit accidens.prima tamen expositatio melior est,quoniam genus plus sene quam speciei simile est .Et si dicetur, haee est vera & deno minatiua,linea est quanta,motus est quantus.Dicendum,hanc esse Veram,sed non denominatiuam, quoniam non omnis praedicatio in concreto est denominatiua,oportet enim illud quod praedicatur in concreto,esse extra tacitum subiecti,& in plus: modo qumutas non extra essenuam Itineae nee
8 Alius locus est inspicere ea quibus inesse,aut omnibus, aut nulli dictum est. Considerare vero secundum species,& non in infinitis: na via magis,& in paucioribus consideratio. F
Iste est secundus locus praeceptiuus,ut Alexander exponi cuius non ponit locum p ceptu est autem locus marceptiuus,ut respiciamus in problemate uniue sali affrmativo vel negativo ad caesspecies subiecit: ut si problema sit,coloratum ut accidens inest omnes animali, an non. vel hoc e Ioratum ut accidens inest nulli elemento, an non docus praeceptiuus in his problematibus eii videbeamus respicere ad omes species animalis, vel ad omnes species elementi.locus vero porceptus& maxima haec erit,s quod assignatur omnibus inesse,ut accidens omnibus inest,problema est construendum: si vero non omnibus,problema in destritendum. Destruitur enim uniue sale assirmatiuum ut Alexander inquit per particulare negativum, & per uniuersale negativum .dacit, DLocus
aluus esti scilicet praeceptiuus binicere Ga scilicet species, squibus inesse, ut accidensJaccipitur,allia quod proposinina, Daut omnibusJ in problemate unauersali ain amo, saut nulli J in problemate uniuersali negativo. Et quoniam sub lubiecto problematis continentur indiuidua di species,exponit quae respici deben dico respiciendum este ea,quibus ineste accipitur, sconsiderare autem secundum species,& non in infinitis, I hoe est,& non in indiuiduis, quae iunt infinita.Cuius duas assignat rationes.prima est, namJ conscirare indiuidua fuiH ae transitu sest magis,' quoniam est ire ad in- G finita.Secunda allignat,& dicit, sEt in paucioribus consideratio,ὶ hoc est ecunda ratio est,quoniaconsideratio debet esse ad paucior quae artificialis est.Cosiderauo enim quae fit ad plura,non est artificialis . virum vero in liuiusnodi problematibus debeamus respicere aliquo pacto indiuidua aesngularia specierum,postea dicemus.s Oportet autem considerare, & incipere a primis, deinde cons quenter usque ad indiuidua: ut si oppositorum eandem distiplinam quis dixerit esse, perspiciendum si eorum quae sunt ad aliquid , &contrariorum, & quae secundum priuationem & habitum, & quae secundum contradictionem dicuntur, eadem sit disciplina. Et si in his nondum manifestum est, rursum ea diuidendum usque ad indiuia dua, ut si iusti & iniusti, vel dupli & dimidii, vel caecitatis & vLusus, vel esse & non esse . Nam si in aliquo ostendetur quod non sit eadem, interimentes erimus problema. Similiter autem & si nubli inest. Iste enim locus conuertitur ad construendum, & destrii lendum.
Nune exponit ordinem de modum ut Alexander asse it) quo oportet proposci diuisone iacere, hoe est quo oponet sub subiecto problematis quod dicitur ab Aristo. & Alexand . propostum,&scendere ad partes subiectivas,quae dicuntur contenta sibillo.& vult in descelus primo fiat ad primas,ae propinquissimas,& contiguas species illius subiecti pronosti Deinde si in his quaesitum nonruerat notum,sicundo loco diuiso,ac descensus fiat risu a aras partes ac specis,quet Leriat sub
83쪽
A ipso primo R si adhue non tuerit ouaestum notum iterum de tertio oportet seri descensum usque ad indiuidua huius ordinis.de modi descendendias texemplum in uniuersali problemate de eo dem uiam licet loquatur in problemate accidentis,exemplum asseri in problemate de eodem, quo niam exemplorum sola requiritur manifestatio, in quo exemplo ipse non descendit, nisi usque ad species vltimas,quas si clatissimas vocamus .verum quo pacto descensus fieri potest ad indiuidua,
postea dicemus diei Vt si oppositorum eandem disciplinam quis dixerit esse.J Si voluerimus seire virum omnium oppositorum disciplina sit eadem. Peripictedum s eorum4 oppositorum squi me ad aliquid J disciplina sit eadem s&J s scontrariorum,&a s eorum oppositorum quae utit si utidum priuationem,& habitum,&J si eorum rapostorum quae secundum contradictionem dicuniatur eadem si disciplinad Non enim oportet statim ad indiuidua diuisonem facere, ut Alexander autuma hie per indiuidua ultimas species dicit. Non enim oportet statim descendere ad album de nigrum quae sunt species contrariorum, nec ad duplum de dimidium quae sunt species contrariorum, nee ad duplum de dimidium quae sunt species vltimae relativorum,sed oportet descendere primo ad senera oppositarum vim s quod dicitur est verun problema est uniuers aliter inferendum s Et si insisJ primis generibus fnondum manifestum est rursum ea diuidendum usque ad indiuidii Jhoe estvsque ad ultimas species.verbi causa,contraria seorsum ad indiuiduas species contrarii, de rursum se-B orsum relative opposta ad indiuiduas species talium . Similiter de quae sunt secundum priuationem, de habitum di quae sunt secundum contradictionem etiam usque ad ultimas species talium, exemia pla ponit contrariorum diuisonis,& dicit. LVt si iussi,& iniusti.J hoc est exemplum diuisonis contrariorum ad species indiuiduas. Deinde ponit exemplum diuisonis oppostorum secundum relationem & dieit, Vel dupli de dimidii,Jquae relative opponuntur, vel caecataris de visus 4 quae opponu-tur priuatiue vel esse,& non essed quae opponuntur secundum cotradictionem. Nam si in aliquoJhorum fostendetur quod a disciplina non si eadem,interimentes erimus problema.J hoe videlicet,
omnium oppositorum eadem est disciplina. Quia autem non in omnibus si eadem disciplina perspitiuum non enim finiti de infiniti eadem est scienti quae opponuntur contrarie,vel pisiatiue,quoniam de infinito non est scientia. Amplius nec scientia eadem est entis,& non entis, quae secundum contradictionem opponuntur,quoniam de non ente non est scietia.Adhuc neque noti de ignoti ea dem est scientia,quae priuatiue opponuntur,cum de ignoto nulla prorsis taentia habeatur. Praeterea neque eadem scientia est veri de fals,quae sunt contraria, quoniam de silio non est scientia .insia
neque eadem scientia est posibilis de impossibilis cum de impossibili nulla si scientia. Sed omnium
oppositorum secundum relationem eadem est cientia,quoniam non potest alterum relativorum coC Moses,quin cognoscatur de alterum.Hoc igitur pacto illud problema,omnium oppostorum eadem in scientia deseruitur.Aliud exemplum asserti potest ut Alexander inquit,vi s quis dixerit omne animal spirat diuidemus enim animal inpuestre,volatile,& aquatile: de rursum unumquodque hora, de eum inuentamus in volatilibus insecta videlice muscas,tabanos,cicadas non spirare: in aquati
libus vero pikes,qui branchias habent,non spirare desinamus problema videlice omne animal spirat. Adhue s quis dixerit omnis virtus est seita diuidemus virtutem in intellectivam de moralem, de cum demonstrauerimus moralem virtutem non esse sesentiam destruemus problema illud omnis virtus est scientia. Deinde hoc idem expopit in negativis,&dicit, ssimiliter autem de s nulli inest Jhoe est eodem modo construitur de deseruitur pmblema uniuersale negati m. cuius causam 'assignat S dicit. Iste enim locus conuertiturJ hoe est iste locus qui aecipitur a stimenti parium enumeratione conuertit Jae communis est, ad conruendum de desiniendum. ad construedum quiadem nodo quo diximus: ad destruedum vero, quonia si repetiemus in nullis ita esse nilaenius unia uersaliter nuti inesse: sin autem reperiemus in aliquibus se tae,non amemus nulli inesse. ergo iste locus ualet etiam in negativis uniue salibus . vi s quis dixerit hoc problema, nullus amor in ciuilis, qui amor est ciuilis,quare aliquis amor ciuilis est,igitur problema illud negandum est videlicet nul- Ius amor in ciuilis. Et addit Alexander de quidem probe,non silum subiectum terminum in proble
dum aliquod sim ficatum sapientem in Repub.versati debere: secundum aliquod vero non . Similia ter de illud praedicatum secundi pmblematis seditione non particiPt,multiplicit re dicitur.aut enim quoniam oportet dum patria patitur aliquem morbum eo participare ut Solon putabat politiciens in no Πν habere a coi calamitate aut qm oportet eu sedare seditione in in patria fuerit,si videbi-,tur utile utipse sede ut Dizmonax secit Athenis,aut quonia non oportet domina 'nec ducem fierire sic non taxi in seditione participare . Patet vitur problema non modo ex parie subiecti, ve-
84쪽
rum etia ex parte praedicari diuidendum esse. & cum dixit Similiter autem & s nulli.J Aleiande, E
haee verba aliter exponit,vult enim problema uniue sale affirmatiuu non modo destrua y particulare negativum,sed etiam per uniueriale negati m.Vniue sale enim negatruum est utriusque destiti
diluunt, & uniuersalis affirmatici,& particularis affirmatici, & tunc lege sic, nam si in aliquo osten detur quod non sit eademJ diiciplina contrariorum, interimetes erimus problema.similiter autemJ interimentes erimus problema, ct si nulli inest,Jhoc est,si nullius generis oppositorum est eade scie-Ea similiter problema destruitur.Exponit etiam Alexander ct aliter ut diximus quod quemam dum uniueriale assi atrium destruitur,si aliquod inuenatur eorum qiuae simi lub uniuetiaDion siese habere: sie etiam similiter fi fia erit positum uniueriale negatim destruetur,si inuenietur inesse alicui eorum quae sub uniue sali fiunt.Consonat autem haec expositio ei quod proposui.Propositit enim esse respiciendum civibus inest,omnibus aut nulli 't si problema fuerit, nullum animal est rationale, in enim iacta diuisione ost ederimus aliqd ais esse rationale, delicet homine, problema destruitur. deinde verba ista Iste enim locus couertiturJ legi pollunt cum verbo fenim, & tunc reddit causam, ut diximus.vel cum verbo fautemJut legit Alexander,& tune est sentis quod iste locus non solum utilis sit ad destructione problematis uniuersalis affirmata sed etia ad costructione uniue salis affirmatiae na facta in omnibus diuisoe, si sic se habere videbitur,c5struemusvniuertae affirmativum Et Fsi non sic videbitur in omnibus,destniemus uniueriale ais avitum. Et hoc pacto etiam bona est expositio.
io Si enim in omnibus videbitur, cum diuisionem proseremus, vel in pluribus postulandum est aut ut uniuersaliter ponat, aut ut instantia serat in aliquo non sic esse. Nam si neutrum horum faciat, absurdus adiparebit, qui non ponet.
Sed quoniam in problemate uniue salictaeeidente,noli selum ad species sed ad singularia oportet descendere, & eum dixisset ad illa fieri non posse descensim, quia fiant infinita, quasi respondendo dicit. D Si enim in omnibus4 singularibus suidebitur, eum diuisionemJ ad illa proferemus, vel in pluribus, postulandum estJ a respondente aut ut uniuerialiter ponat,J ac concedat problema saut Isaltem, ut instantiam serat in aliquo non sie esse. Nam si neutrum horum faciat J ipse respondens absurdias apparebit,qua non ponetJ problema uniuertae,unde accipitur locus praeceptus lue,ab singularibus'omnibus vel pluribus sine ablata instantis,ad uniuersale valet argumentum,tam ad nefari- Guum,ut Alexander exponi quam ad aTrmativum. Haec de secundo loco. Sed occurres primo, quia haec est vera,omne animal fuit in area Noe ubi non licet descendere. adhuc etiam ista est vera, omnis homo necessario est animal,ubi minime licet descendere,quoniam quaelibet singularis est falsa, & contingens. Prima deletur,quoniam descensus debet fic ri ad genera singulorum, di non ad singularia generum, ut Sorticolae tradunt.Deletur secunda,quoniam Aristoteles loquitur in repositionibus & problematibus de ineste, & de accidente. In problematibus enim neces adis,descenta fit ad singularia cum nota reduplicationis non autem ab lute .nam licet Socrates non neces Iario sit animal necessario tamen Socrates est animai,ut homode his primo Priorum diximus satis, & in Ludieris.
it Alius est,definitiones sacere accidentis, & eius cui accidit aut vi Gusque per utrunque, aut alterius. Deinde considerare, siquid non verum
in definitionibus perinde ac verum sumptum sit,ut si est deum iniusti- utiam facere,quid iniustitiam facere. Si enim nocere spote, manifestum
quoniam non est deum iniustitiam facere. Non enim contingit nocere
aeum. Et si inuidus sit studiosus quis inuidus,& quet inuidia.Nam si imuidia est tristitia in apparenti prosperitate alicuius proborum, manis stum est quoniam studiosius non est inuidus: prauus enim esset. & si i
dignans inuidus,quis uterque eorum. Sic enim manifestum erit,utrum
verum an falsum sit,quod dictum est ut inuidus quidem sit, qui trista
tur bonorum prosperitatibus, indignans autem,qui in malorum prosperitatibus tristatur,manifestum quoniam non erit inuidus indignans.
85쪽
Hie in tertius locus,quo praecipitur esse inspiciendum ad definitiore cubiecti, de praedicati problematis.Cum enim,ut Alex .inquit,p-lcma accidctis a po sit cat Norica ex subiecto termino.& mi acato constas,& inlblematibus accidetis terminus Dicatus signincat accidens, ideo primo assigna elocum praeceptiuum, dans intelisere maximas ac praecepta. Secundo assignat exempla. de prima
diei alius autemJ locus fest definitiones iacere accidentisJscilicet praedicati, s& eius, eus aecidit, scilicet subiecti, & hoe dupliciter, ut sciscribit, faut utriusque, videlicet fissilebi, di praedicati sperutrunqueJ hoe est simul aut alterius, J & hoc dupliciterserat subiecti tantum aut raedicati seorsum. sic Litur inspicere ad definitiones praedicati di subiecti est tribus modis Aut simiecti tantum & seorsis aut praedicati leorsum,aut utriusque per utrunque smul. t Drinde considerare, si quid non ve tum in definitionibus perinde ae verum sumptum sit. JEst enim tunc problema destruendum, per quae dat intelligere tres propositienes maximas. Prima,si definitio praedicati competit subiecto, cui assignatur accidere, problema est construendum.Si autem non compeii probi ma est destruedum. Secunda ,si praedicatum competat definitioni subiecti, problema est construendum. Sin autem non corripetit problema est destruendum.Tertia, si definitro pridieati competit definitioni siliecti, pr
blema est construendum,si autem non competi problema est destruendum. Deinde assignat exemiantiniustitiam facere sit nocere sponte,nianistriam,quoniam notii deuiniustitiam facere, non enim contingit nocere deumJ aliqua ratione. hoc ergo 'blema destruenda est,quoniam definitio praedicati non competit subiecto. Deinde assignat secundum exemptu etiam
ex parte definitionis praedicati,& dicit,ΓEt si studiosius sit inuidus,J ua hoc problemate considerandum est, squis inuidus,& quae inuidia alam si inuidia est tristi ac dolor sin apparenti m eritate
alicuius ymborum,manifestum,quoniam studiosus no est inludus,prauus enim est etJ studiosus ipsit. Me problema est destruendum, quoniam definitio praedicari non competit subiecto. Sunt qui intel unt istud exemplum ex parte definitionis subtem,quod stare non potes,ut patet consideranti verba Aristotelis. assignat tertium exemtum ex parte definitionis utriusque,& diei Et si indignans inuidus,J in hoc preblemate considerandum est, quis uterque eorum J sit. Sic enim mani-
testum erit, vinun verum,an sellum sit quod dictum est, Jct probat quod sit tilium, di dieit, sues inuidus quidem scit, qui tristanir in bonorum prosperita ubus: indignans autem , qui in malorum prosperitatibus tristatur, manifestum, quoniam indignans non erit inuidus,J nee contra inuidus indignans: hoc isitur 'blema est destritendum, quoniam definitio praedicati non com- C petit definitioni subiecti. Alexander autem hie dicit has demonstrationes omnes, este in secuniada figura, uniueriale negativum concludentes. Et quoniam Aristoteles non dedit exemplum ex parte defintionis si ibiecti, Alexander assignat, ut si problema sit, utrum tyrannus sit toelix, an aron. nam si tyrannus est princeps iniustus, tyrannus non potest esse stelix.hoc ergo problema est destruendum, quoniam praedicatum no competit definitioni subiecti. nod vero ad prublema
attinet,irmoratione dignum problema accidentis dupliciter fieri aut simpliciter nulla specificatione aut determinatione adiuta: &hoe iuniores vocant ae simplici in hqrenua praedicati ad subiectum, quoniam praedicatum absolute sumitur,& non cum specificatione praedicati: ut virum diues sit si- in simplici,& absoluto problemate,non autem in specificato,ut omnibusIatet.
i, Sumere autem & pro iis quae in definitionibus sunt nominibus,' definitiones.& non destruere gonec ad notum deuentum sit. Nam fie-' pe cum tota quidem definitio assignata sit, non manifestum est, quod quaeritum pro aliquo autem eorum quae in definitione sunt nominum definitione dicta manifestum fit.
Quia tamen accidit quandoque in asi tutionibus definitionum, ut aliqua eius pars si in ea , ideo docet quid agendum tradens utile documentum in casu. Alexander uno modo exponithoe definitionibus accidere, quoniam aliqua pars illius est nomen aequiliorum: ideo Aristoteles secundum hane expositionem asserit, non esse quiescendum, sed rursius talium nominum rationes accirete, & diuidere, donee tollatur aequivocatio. bat Alexander,hanc expositionem per verba Aristo.quae dixit lib. i. assignauit loca accipitat multiplex,ubi dixit saepe uide in ipsis orationibus latet riuocatio assequas, idcirco inspiciedsi in orati tabus,& reliqua.Quare Me obscuritas accidit a=pter rivi cauone,& tuc remediu est diuidere donec tollatur Euiuocatio.Meli' aut dicta in defi-
86쪽
nitionibus hoe accidere,quoniam aliqua pars illius est ignota, quia disserentia vel senus non est no Ei scit iii maluisum& tunc hortatur non quiestere,sed ipsa num ira, ac ipsis definitionis particu lis definire ut totu.& hoc dicit. Sumere aute,& pro iis nominibusJ ignotis, quae in definitionibus sint) definitiones,& non desistere,donec ad notu deuentum sit.J reddit causam,& dicit, Na se mecum tota quidem definitia assignata sit, praedicati vel Lbiecti,vel utriusque in problemate Meidenti, non maniisuestJproblem quod quaeritur, quoniam uidefituti ibus ponuntur nomiani immanisesta,quibus & definitio & problema redditur immanuestia. ideo assignans remedium, dicit, Pro aliquo autem eorii nominu,qM in definitione suntJ ignota videlicet,& immaniisa, de finitioneJ assignata, ac dicta,Jtale nomens nisestu fi J& hoc pacto problema redditur apertia, ut si problema si,utru voluptas sit bonum vel non . Siquis hoc voluerit de aere, & accipiat quod voluptas sit motus λεῖα hoc est leuis,& suauis,nihil notum erit per hanc definitione ed si rursuri
motum definierimus qui accipiebatur in definitione voluptatis,& dicemus motu esse aditam impiectum, tunc poterit ostendi voluptatem no esset bonu, q, nullum bonum est impersectum voluptas est imperficia: in est motus,& omnis motus actus impersectus est. In hoc exemplo non opus est, nisi definire unum terminum,est autem aliud exemplum ubi opus est habere plures definitiones vi Alexan.exponitὶ ut problema sit, rum sapiens debeat amore capi, an non: si quis hoe voluerit de Fi struere, deliniemus quid sit amore capi,&uicem amore capi esse amore alicuius accipi:& quia noest propositu adhuc votu,veniemus ad definiendum amorem .nam si dicemus amorem esse desiderium irrationale proueniens ex alicuius corporis trulchritudinet destruemus utique problema,quoniapeti cuum est haec sapientibus non conuenire.Si autem definierimus amore, Psit vehemens desiderium,quoniam adhuc ipsiam vehemens est immanisestu rutium hoc ipsum delinientes dicemus -- hemens desiderium esse quod contrariatur recte rationi, a sic rursum problema destruemus. At si amorem definimus a, si desiderium amicitiae propter imagine visae pulchritudinis ut Plato in Pli aedro,construemus problema per primam fisuram in qua uniue sale sitimatiuum syllogizatur,unde An deus utentes hoc loco ut Alexander probat ostendemus i deus nec irascatur nec tristetur. uide irasci irascatur, sit appetere vindictam, propter iniuriam,quam ab aliquo passa sumus. Tristari vero,contrahi in ma-α an tri- malo praesenti quemadmodum & umere in aliquo quod expectatur. At deus nec iniustitiam pati vi stetur. detur,nec mali quicquam cis'catur,aut expectat.Et alia exempla Alexader assignat,verum hete suf
Amplius ad problema per propositionem facta in aliquo in stare.
Nam instantia erit araumentum ad positic. u Ams ad positionem. Est autem locus hic pene idem et,quo considerare, quibus inesse vel omnibus vel nulli, dictu
Iuniores volunt hune non locum sed idonestatem esse, cuius ea sitionis author est Albertus,qui confundit multa Arist.verba.Alexader aut ui credendum est. dctit hunc esse locum praeceptiuu, de quartum per quem praecipitur esse inspiciendum ad instantiam, cuius maxima propos Gesti
blema uniuemle.Cui potest offerri instatis,est destruendum. vnde dicit, Amplius ad problema in sare per propositionem in aliquo factam Jest subaudi locus quartus. accipit enim Annostia uti pro in aliquo nam instantia non est nisi propositio particularis in aliquo contento sub subiecto Ῥ-blematis ips*roblemati obiecta.Quod autem destruatur problema pros': nim problemate:de quia insatia ciuς est ad uniuersales propolitioncs,ex alii ' , 1 x
Metiali sunt,ideo dicit, Est autem locus hie pene idem et J loco, quo dictii est esse eosderandu, qui bus inesse vel omnibus vel nulli J qui filii ex diuisone uniuersalis . nam dixi s aliquod reperatur ex
diuis; cui accidens non iust pro lema destruendum est uniuersi liter. Sie in proposito instatia ad uniuersalem propositionem si diicurrentes enim per ea,quae sint sil uniuersis, s inuenerimus alicui eorum quae sub uniuersali sunt,non inesse instamus,dicit tamen non esse eundem laesi omnino, de diei Differt autem modo.J quoniam instantia potius habet rationem argumenti, locus autem praedictus non arsumenti rationem sed exceptionis vim habet. pneterea instantia prius fit ad simpositionem ut Alexander inquit argumentum vero ad problema. non enim instamus per instantiam ad problema,sed per argumentum t unde instantia potius datur contra propositionem,quim contra problema.quoa enim contra problema dicitur argumentum di destructio, contrai propositionem syllogisticam dicitur instantia: unum tamen sunt re quoniam instatia est repositio in lamdam facta non se de argumentum similiter.verum ratione diaciunt,quod instantia propos ris,argumentum problematis sit.
87쪽
1ι Amplius determinare,quae oportet dicere,ut plures,& quae non Vtile enim & ad construedum et ad destruendum, quoniam nominationibus quidem res nuncupamus, Ut plures quae autem sunt talia ne sint,an non talia, non amplius attendendum ad plures. Vt salubre qui, dem dicendum essectivum sanitatis,ceu plures dicunt. Vtrum aut e propositum effectivum sit sanitatis, an non ξ non amplius ut plures dice dum, sed ut medicus.
Iuniores volite tu hic Aristaexplicare secta a idonestate, quς accipitur ex pane vocis dixit enim in loco prccedeti, in quando definitio praedicatico usui cto,vel definitioni subiecit vel uuandoluitatu copetit detinitioni filium, ast lema sit cocta uiau: si vero no copetit,non costmeduata quoniam diisnitiones conficiuntur ex noibus,quq significat genus & disseretias,nue declarat,qitibus non minibus uti debeamus in definitionibus,& innuit disterentia inter usiura reru, usum nominu. Et Geundu hae e positione vult Aristom definitionibus esse vitasi nolaus quibus utuntur plures debemus aute uti rebus, prout illis ututur sapietes,qui sent experti in illis.quq expositio satis verbis aec
modari plit,nisi quia Arist.vocat l,sic locu utilem esse dicens ad destruendu & costruendu, per quae dat intelligere hunc esse quintu loca, qui est utilis ad destruendu ct construendu problema aecidentis, & hoe pacto exponit Alexa.& ideo Arist. ponit lacu praeceptu, & dicit, Amplius quq oportet dicereJhte illis inesse ut accidentia, & quςJOportet dicere haec nonJ illis ines D,ut accidentia quin tu locus estΓdeterm nare ut plured locus vem rceptiuus est,ut respiciamiis ad usum nominii, qui est secundu plures,& sc Aristoaron locu pceptiuum,sed potius locum praeceptum possit. Est enim I cus sceptiuus ut inspiciamus ad usitan nominλqui est sccudum plures :locus vero Πςceptu est, illud esse assignandum ut accidens alicui proposito,quod a pluribus lacundum vim nominil aecidere dicitis ei: quod vem secundum usiim nomina,qui est apud plures,no dicitur accidere,ut accidens, hoe non erit assignandii ut accidens. ibabilitas aute huius maximς reponis est,ut mihi videtur quonianosa imposita rebus sunt pleritq; a rem ipsam proprietatibus non mi diceret plures hoe litae inesse, . nis proprietas illius esset illi inhaerere.vnde ut recte Alexad inqui licet nora sint ad placitum non C tame unus quis diis est nucupare res Bo iure,ac renouare nota Vt vult. Et pa plures dii telligit vulgares.& licet usus notationu rem debeat esse secundu vii ares,tamen quα res sint, quibus nota comunia,& Gllicta sint,& quare tales quque ipsisu virtu5 ac RPricta ,no ad Vulgares, sed ad peritos pertinet distinere dicit futile enim est locus iste, quo respicimus ad noras& ad construendu & ad de struendii,J na si secutam usium dicentiu aliquid dicitur accidere alicui, blema erit costruendil. Sinuem,secundu vGm vulgariu no dicitur accidere, Dblcmaerit destri dii. &ne credas esse standa ad usum vulgarisi de wprietatibus, & vili rem,sicut iramus vulgaribus de usu notationu,dicit fiet qm nominationibus quidem res nucupamus ut plures,J hoc est via ares liae aut suntJ hoc est,sed res ipse qui sint inu subiecta vel accides talia ne sintJ saccidereatvel no talia,n5 amplius attendendu ad plures thoe est ad vulgares,sed ad peritos in illis rebus,ac usu earum .per quae dat intelligere hune I cum no esse valde essicace quonia licet probabile sit aliquid esse accides alicui quod vulgares ei accidere dicunt, non tamen est certum,quoniam virum res sit ita an non, de consensu capientum debet accipi. Exponit exemplo quod dixit de via rerum & nominum,& dici Vt salubre dicendum esse Oiuum sanitatis,ut plures dicunt.J Vulgares eni appellat omne quod lanitatem facit,salubre, inireffectivum sinitatis debemus dicere esse salubre,quoniam sic utuntur vulgares .fVtrum aute pror D sti J verbi Ouia fructus in fibribus sint eminui ianitatis Dan norinon amplius vfplures dicedum sed ut medicus diui apiens est in usu rem,quae sinitate efficiunt aergo si aliquis putaret aliquid esse civitatis essectvi α nominando illud,silubre,diceret ipsum anitatis esse effectivii argueretur hie mcundum praesentem locu:qui vero putaret unitatis essedituu esse, quod vulgaribus, & inicit': videtur,arguemur utique hic secundu alium locum,quoniam fuit nobis praeconcae ini,haee iudicare &dicere non sicut vulgus,sed scut medici. Et per hunc modum reprehenduntur Stoici,qui es diuitem vocant,qui sipientiam & virtutes possidet Nam vulgus solum illum diuite dici qui multa pota scit Similiter ereant Socratici qui eum to nam dicunt,qui virtutem habetiam vulgus dicit esse sertunatu qui abundat bonis fortunae .Recte emo Aristo unquit I si huc esse utile ad construedum, di ad destruedusia si pblema fuerit,utrum si diues,qui multa possidet, an non, si ad inim vulgi am
i tenderimus,construemus problema tentes hac maxima quoniam oportet res nominare ut multi.
di autem problema naent,virum sanitas lit Ioelicitas, an non, it aa Hum UuISI ata c
mus,quia vulgares si talem dicunt non totam talicitatam e inlicitatis partem.
88쪽
i, Amplius si multipliciter dicatur, positum auic si quonia inest,aut
quoniam non inest. Alterum demonstrare eorum,quae multipliciter di
cuntur, si non utra ue,contingat.
Tria loea quadem,praesens videlicet,& duo quae hunc locum sequuntur, ac vini occasone conruendi vel destruendi problema accidentis ab iis,quae multipliciter dicuntur, quotum primus estis aequivocis.ri Alexander inquit.verum P intestem loci primi est maxime animaduertendum, qui eum esse duplex:quoddam,quod secundum unum solum fgnificatum competit subiecto cuiaecidit quoddam vero quod secundu omnia significata subiecto inest.vesti causa sit problema ho dormiens non sentit.si tale sit Droblema portet diuidere ipsum sentire ad actum, de ad potentia. de quoniam dormiens potentia sentit deo praedicatum non inest subiecto secundum omnia significi ta. Amplius si problema sit,conveniens est studiosum in re publica versa oportet diuidere covenies sue decens quod Graece .po,r dicitii iam conueniens aliquando accipitur pro necessatio ut cum dicimus coueniens est omne quod est factu corrumpi,quoniam necessariu est omne quod Actsi est tacorium, Aliquata vero accipitur pro viil ut cum dicimus,c uenies in tali dicta vii, quonia utile . est Aliquado aecipitur pro bono,ut cum dicimus conueniens est iussa facere,conuenietis est lesibus obedire aut paretibus,quoniam bonum est. Tunc dicimus,l si in problemate conueniens accipitur pro necessario,problema destruendum est,non enim necessarium est studiosum in republiea versari. Si autem accipitur conueniensim bono,problema est construendum quoniam studiose bonum esta iliari patriae, de optima consulere.etiam si conueniens pro utili accipitur, problema est construendum. Quare conueniens aequivocum est,quod sibiecto inest,non secundum omnia signifieata. Si vero problema fuerit, hominem genitum omnem virtutes consequuntur, distinguendum de virtuti bus quoniam aliae sunt naturales quae sunt quaedam propensiones naturales, quibus inclinamur ad recte agendum,& hoc pacto veru est omnem hominem cosequi virtutes. Alia rationales, ct de his falsum est problema quare virtutes consequi aequii eum est,quod non secundum omnia sMificata inest subiecto cui accidere dicitur Sunt de alia aequi e quae instat subiectis,quibus accidere diacuntur vel secundum omnia significata,vel secundum nulla,ut si quaeratur utrum oporteat homine philosephis, an non. diuidendum est de ipso philosophari,quoniam est, aut veritatem qua rere, aut speculationi adhaerere, & utroque sensu problema est desiniendum. Aristoteles ciso accipit laesi p*ceptum,& dicit, Amplius,s multipliciter dicaturi ipsum praedicatum, quod dicitur alicui sibiecto . accidere, spositum autem sit quoniam inest aut quoniam non inest. alterum demonstrareJ subaudilatae seruum quae multipliciter dicuntur,4 hoc est signiscatorum, est locus sextus, sSi non utraquet.' hoe est etiam si non utraque illius significata illi sthiecto inertit. Est ergo mas nificata contingatd i
1s Utendum autem in iis quae latent.nam si non lateat multipliciter dictum, instabit quoniam non demostratum est id, quod ipse dubitat,
Sed contra quoniam non videtur vera maxima inetacta,non enim construendum videtur pro
blema i praedicatu aequivocii in sit subiecto pblematis P uno significato solo. No eni si sentiretn- est dormieri potetia tantii diceta est dormiete sentire.Res det Arist. S: exponit ea, in quibus locus tenet, Ae dicit, Vtendit aut loco isto in usJaequivocis quae latent 4 vim secudu altem, vel sectamesa significata subiecto vis myNa si no lateat multipliciter dictu. sed fuerit notu respondetian quo is
esse subiecto, quod is conia no demostratu est idJ videlicet in- tantia demostrat si est inesseaergoo pones loco hoc utatur in iis re3uiuocis quς latet .Huius rei excisu affert Alex.ut si *blema si omne animal ammata est,& oppones instet,quonia salia qui depicla sunt. Ialia dicuntur, non tame sunt animata.haec instantia iiivola est,quoniam duplicitas nominis patet omnibus,quonia patet respondentem problema asseruisse non de eis animalibus,quae picta sint edde veris animalibus.
7 Hic autem locus conuertitur & ad construendum & ad destruendum . nam construere volentes,quoniam alterum inest,si non ambo poterimus,destruentes autem,quoniam non inest alterum, ostendemus,
si ambo non poterimus. Venatamen destruenti quidem nihil oportet ex cocesi ione dispbtare, neque si omni,neque si nulli dictum sit inesse.
89쪽
Asa Nam si ostenderImus quoniam non inest,quodcunque id sit, interimetes erimus omni inesse.Similiter autem, & si uni ostenderimus inesse,
interimemus nulli inesse. Construentibus autem praeconfitendum,quoniam cuius inest omni inest,si versimile sit postulatu. Non sufficit enim ad ostendendum, quoniam omni inest, in uno disputasse. ut si hominis
anima immortalis est, propter hoc anima omnis immortalis. quare prς confitendum,quoniam si quaecunq; anima immortalis, omnis immo talis.Hoc autem non semper faciendum, sed quando non facile possumus communem in omnibus unam rationem dicere, quemadmodum geometer,quoniam triangulus duobus rectis aequos habet tres angulos.
B. Cum assignasset Iocum sextu,& dixisset locum sextu aces edum esse in aequivocis quae lateqnue ostedit utilitatem loci, potestatem, primo,& dicit. s Hic aure locusJ in aequivocis latetibus Diue tritu & ad eon iedum & ad destruedum,J &intelligit per construere ut Alex inquiti uniue sale demonstrare,hoe est uniue saliter tale esse,quale ponitur sed per destruere,no intellari uniueriale negativum demonstraresed intelligit desiniere,aut unii male assima ii aut uniue sale negativum, pCeulare ei oppositu.Et quod uniue sale possit consimi per hunc loca probat & dicit. Nam con-reJ uniue sale problama svolet esJ in aequivocis latentibus,construemus subaudi, si demonstrauerimus, squonia alterum inest,J hoc est,quoniam in uno sensu inest quod propositu est inesse dinam in talibus totu uniuersale costratitur,vna sui parte constructa,& hoc si non poterimus amboJcostiuere propter latenua alterius signiscari. s Destruentes autemJ uniue sale affirmati tu, quonia no inest alter J hoe est quoniam in litem sensu non inest, fs ambo non poterim J demostrare, quoniam non insunt.Animaduersone d n uniuersale problema affirmauuum,ctumueriale negativum posise construi esse dupliciter,uia latenae alterius lanifican Si enim praedicatu fuerit aequia si cuius alterum significarum quod inanisestu est 'ubiecto p blematis inest,pmblema uniuersale construitur Si C mili ratione si subiectu fuerit aequi cum, & alteri eius significato uniuersaliter inest presicam,inam iactialiter constantur,& hoc accidit pmptu latentiaSimili ratione de uniuetiali negativo nam si aedicatum in sensu qui patet nulli tilbiecto inest, problema eiit uniue sale noratii :& si nulli significato subsecti quod significatu patet, etiam inest, problema adhuc erit uniuersale negativi & sic locus valet ad constri dum & ad destruendii hoc est tam uniuersale nega tuum quam uniuersale affirmati m.Hoc enim pacto aequivocum lato se habe ut totu uniuemla:& significata ut partes subiectivae.Alio modo intelligi potest,huc locum conuerti via probationis, & hoc pacto,hie locus conuerc.ostedit enim per particulare posse uniue sale a semele appellat,& posse uniue sale inirmauitu destrua,quod destruere voea t.prinio vero modo locutus est in principio loci, illud quod in principio loci intellexit, probauit, exposuitq; ini. Vtendum aute iniis.J Quod vem intelligit hie,probat di exponit hic.Est igitur intretio Aristo. tu loqui in a,
hiematibus uiuuercalibus affirmativis,in quibus via probationis vult haec talia construi per particulare tigrinatiuum:destnu vero per articulare negativum,licet in processia exponat etiam in uniue sa-
Alexarei maiiuilai milium,ita di in omnibus est probabile inessealicit verutamen destrueti quidemJ uniueriale Hirmativit per particulare negativum, nihil oportet ex concessione disputare,neq; si ii problemate dictum sit inesse omni, neq; si dictu sit inesse nulli.J Nam p particulare assimatiuu sine suppositione
destruitur uniuersale negativum per particulare nega tuu destruitur sine suppositione uniueriale assis manuit: cuius causam exponi R dicit. DNam si ossederimus quoniam non inest.*olcsiqist particulare id sit, interimetes erimus omni inesse, Roc ita exponit in negativo uniuersali, & dicit. Similiter
90쪽
quandoex una particulari inducimus propositione uniue salem '. ad syllo tam vem hypothece , Emultis modissequibus inretoribus muc vero declarat selum,quo modo in inductionibus utendum sit suppositione,& quae sit illa supposivo,& dicit. Consi cubus auteJuniueriale p particulare ξρο eon mendum,J hoc est inducedum est iacta suppositione quae est, squonia cuiuis inest,omni inest, δ& hoe cipponedum est, si postulatuJ hoc est iuppositio fuerisimileJ ac probabilessit veluti quo
dialectica dignitas quoniam si dignitas no saerit per se mani iusta,inductio G erit sussicies.Quod autem lata seppositio praesupponed a s probat,de Acit. DNo enim sussicit ad ostendendum, quoniam omnes inest in uno disputasse, quasi dicat ad inducetam viuuetiale,non sisicit accipere unam ira ticidarem hoc intellige nulla facta suppositione, sui si hominis anima immortalis est iropter hoe anima omnis immortalis est.J Ex una enim particulari absolute G sequitur uniuerialis. Propterea cois tricli, quomodo ex una particulari cochidi possiit,& dicit. LQuare praeconfitcd J hoe est quare faeieda est haec suppositio, squoniam si quaecunq; anima immortalisJ est, somnis immortalis est,J nancta hae suppositionessequitur anima nominis est immortalis, itur omnis anima: quia stippositimus ita esse in omnibus, sicuti est in una.Similiter si stipposuerimus ita esse in omnibus sensibus,si ti est in uno sensi poterimus,demostrare omnem sensum sentire per passione intramitte , quonia auditus sentit per passionem intramittedo. Ad haec,si supposuerimus ita esse in omnitu oppositis,s- FDeinde declarat,quando facitati sit talem inductione Opposto, quoniam contrariu
autem no semper iaciendu,J no enim semper uniuersale duciali est per particulare facta suppositicne, sta quando no iacile possimus commune in omnibus unam ratione ducere,J nam si habemus unam comunem ratione ad probanda omnem animam esse immortale, no Oportet ex stippositione illam vitiae sale per particulare inducere Similiter si habuerimus unam ratione comunem ad probadu squoniam omnis inagulus habet tres angulos aequos duobus rectis,querr admodu geometed hahet,no oportet illam uniuersale ex stippofitione inducere per particulare.Modo geometer habet hane commune rationem,omnis figura plana tribus lineis cometa,habet tres angulos aequales duobus rectis: omnis triangulus est figura plana tribus lineis contera: iruromius magulus habet tres angulos aequales duobus rectis Si maliter qua habet ratione commune ad embanda omne anima este immortale, oportet illud p bare sippositione per particulare inducedo sed hoc pacto p abit omne seipsum moves immortale, Dis anima seipsani mouet Mur omnis anima est immortalis.via tamen mimis ratio deest probabiliter probare poterimus uniue sale inductione hypothetica,ut Aristaex- sepositit. Addit aute Alex smili ratione esse de uniueriali negativo, quonia etiam uniuersale negatim ex hypothetica inductione demostrare poterimus quando no fuerit comunis ratis,quae illam uniue salem probat .Poterimus enim dei strate nulla animam esse immortale,sii stipposuerimus nulli inesse, quoci alicui no inest, ct quonia anima platatu no est a mortalis gitur nulla anima erit immortalis.
13 Si autem non lateat quod multipliciter dicitur, diuidendum qu tupliciter dicitur, & interimendum, & construendum. ut si decens lin
utile, ct honestum,tentandum ambo conruere vel interimere, te pro posito.ut quoniam honestum, quoniam utile vel quoniam neq; h nestum,neque utile. Si autem non contingat utraque, alterum ostende-dum,annotato,quoniam hoc quidem est, illud autem non. Eadem aute
ratio est, etiam si plura sint in quae diuiditur. H
Hic annotatur septimus locus. Alexa tame in ponit hic septima lacum, sed vult hoc esse membrii sexti loci Est ens duplex aequivocu alterum cuius multiplicitas latet alteru cuius multiplicitas est mani sesta.cum assignast et lacu ab sanificatis in aequi uocis lateribus,nuc vult ut assignet locum a lantia ficatis in aequivocis manssis quom videlicet multiplicitas est manifesta,& dicit. Si aute no lateat
quod multipliciter dicitur,J sed multiplicitas pate ipsi quotupliciter dicitur diuidetam,J diuide- dum dico in prima spmscatast stiperius docuit de toto uniue sali, s&J tuc diuisione iacta, sint ei mendii de consimedii J nam si copetit subiecto pro omnibus significatis, problema est uniue saliter cossimcdu: si pro nullis significatis problema est villae saliter dciuueta si re aliquo siq& aliquo n5
problema est particulariter construedu,vel de tendu per quae dat intelligere totu multiplex,& totia uniuersale de modo destrui vel cost mi ex suis Prtibus, vel significatis.quoniam sicut totu uniue sale cQstruitur vel destruitur ex sim Nnibus sie totu multiplex desimitur,vel cosimitur ex suis significa
ii .c Ponit pacillia,& dicit, tui si deces est utile,& hones: uJ hoc ut si decens sit dupliciter de