장음표시 사용
101쪽
fg MEDITATIO, DE EO, QUOD NIMIUM Esr
segniter curent, in iis vero vitam potissimum consumant, quae v ram sapientiam & mentis tranquillitatem nobis conciliare non v lent Nimirum hi homines volunt esse duces caeco ru=n, & celeberriami υiri, hactenus tamen sapientia prima destituti sunt, quae est, suillitia carui iter adeo verum est illud ingeniosii simi Viri D. L. M. Ferii dic am: Dans cerrand Hopitia des in rabies, ii iiis a potueias plos foux, que celix, qvi venient giter, les aula es. Perpende mecum, Vir Clarissime, quid Deo, patriae & proximo debeamus.
Deum, praestantissimum illud Numen, tenemur cognoscere, am re , colere, in communione ejus nostram salutem quaerere, & pro gloria ipsius promovenda omnia facere & praestare; omnem vitam nostram ad Ipsius nutum componere. Debemus patriae inservire.
imo toti mundo nos genitos existimare. Sunt officia fanctissima, quae parentibus, liberis, amicis, omnibus denique in unive sum praestanda sunt. Quam dissicilia vero praestitu sunt haec ομcia Z quae impedimentorum, undique ingruentium, moles Digna sunt, quae hic adducantur, verba Ph. Moreai, viri Arte & Marte illultris, prolata in libello de vita mortisque consideratione pag. m. 42. Scientia atque artes inquit mentem quidem inexhauso labore
fatigant, nutam tamen duraturam homini tranqΠillitatem conciliant. ιιanto majore mens nostra cognitisnefaetaplenaque es, tanto uberiorem nobis comparare studemus, neque usta scietitia illas, quae animum no-jirum in δυersa rapiunt, controυersiu, tollit, aut summovet miseros triniuitis mentis ut ait Poeta V curas, laqueata circum tem --
lantes. Mentem quidem eruditione poliunt artes, vitiis ac morbo rura illime inerant ; doetrina excultum reddunt, bonum neutiquam ι sciem rem, haud sapientem. Adde quod quanto qitisque uberiorem nactuces cognitionem, tanto miκ- se profecisse fere agnoscit: quanto mens duciplinis onustior es, tanto se magis vacuam V inanem esse comperit,
o Vque adeo etiam, ut quantacunque homini in hoc mundo cognitis o tingere potes, eorum sit, qitie a nobis ignorantur vel minima portio, Dinwastite nostra sapientia in inscitiae atque ignorauliae proprrae, tim
versa demum hominis pnfectio in imperfecitionis minitione consistit squam quidem ut quisque maxime consecutis es, ita majori caeteris mortalibis sapientia praeditus, facileque omnimn perfectiligimus. tantigitur vanae aurae captatores, & dicant, nihil esse quod agant; cr davi, se ad id tantum natos, ut non necessariis animos fatigent,
102쪽
IX sTUDIO LITERIS INCLARESCENDI, PARS II. ss
ut quovis anno foetum ingenii, qui saepe in ipso partu enecandus
esset, in lucem edant; ut sudent, consarcinent undiquaque coli etanea, & multum agondo famam quandam eruditionis adipiscantur; lubentes hoc gaudium ipsis concedimus , duntinodo fatea tur, se hactenus, dum hoc uritum obtinere conati sunt,' nondum si
pere, nondum hominis sapientis & boni civis officia implevisse.
Erunt forte qui dicant, posita veritate artimentationis meae, mutos a scribendis libris ablterritum irL Qitanquam periculum nutilum sit , eo res deventuras, ponamus tamen si ita velint; nuin propterea doleremus vices seculi nostri Sane feliciora essent te pora nostia, si multi periturae chartae. parcerent, & de hoc potissimum ante omnia essent solliciti, ut animos suos emendarent, &Vera sapientia exornarent, quam vero scribendis libris vacarent.
Obruitur enim orbis tot futilibus scriptis, tot sterilibus hypothesibus , tot disputationibus, quae parum, aut nihil valent ad generit humani commoda promovenda. Si nonnisi vero docti scriberent. haberemus pauciores, sed elegantius & accuratius scriptos libros. nec tot vanissimorum libellorum lectione animi studiosorum corrumperentur. Amplius dico, omnes illi, qui neglectis plane officiis illis hactenus recensitis, ad libros etiam prestantillimos in lucem edendos animos adjiciunt, praepollere agunt. Negligunt enim ea , quae omnium Sapientum judicio gravissima & utilissima
sunt , in iis autem curam omnem reponunt, quae minus necessaria sunt. Scio, libros publica luce dignissimos, editos ab iis . qui variis vitiis tamen erant contaminati. Sed si hi homines op ram dedissest, ut probi potius, sapientes & modesti, quam vero, ut eruditi essent, an non Deo & conscientiae magis secissent satis
Non negamus interim viros vere sapientes & cruditos reste agere.& de orbe erudito bene mereri si studio gloriam Dei & felicitatem generis humani promovendi, ad scribendos libros animos adjiciunt,
- imo exorandi s uni, ut quae domi premunt, cum literato orbe communicent, ne malorum librorum mole obruamur.
En habes CL, Usime Viis, quae de eo, quod senium es, in f dio inclarescendi luctu, meditatus sum. Libere animi mei sensa aperui, quoniam & Te libertatem sentiendi amare scio. Literas d di ad amicum candidum , simplicem & veritatis amantissimum Dixi de vitiis, peperci personis. Eandem, quam amo, liberi m. II. Pari ada. Ddd dd tem.
103쪽
iso MEDITAT DE EO, QUOD NIMIUM &e. PARS V.
tem, aliis lubens concedo. Tu , si quae minus accurate a mecta putes, memineris, ine non librum , aut si stoma, sed episto. Iam ad Amicum scripsisse. Vale, Vir CInri yλα- & porro , quod lacero sempeu solitus es , iave tuo L- ω tiliat Vale denuo.
104쪽
T M E s. I. AB eo tempore, quo tradendis sanctioribus ditaplinis admo-Repem. tus sui, naetaim constitui, in publicis, quae habendae sunt sentatur dissertatioitibus, talia pertractare argumenta quae S. Lit- scopu terarum ituriosis scitu quammaxime essent necessaria, utilitatem afferrent omnibus, quorum animi veritatis & sapientiae amore inceiasi sunt. Semper enim existimavi, & adhuc existimo, tempus, quod nobis publicis Doctoribus concessum est, pretiosius esse, quam ut id in quaestionibus parum profuturis excutiendis im- . pendatur. Et profecto, qui ad morbos, quibuscum plerique Christiani docti pariter & indocti conflictantur, animum convertit, facile videbit, ad eos sanandos salutari medicina opus esse. Id vero tum demum fieri existimo , quando viri docti & religionis gnari.
'Singularem dissertationem de hoe argumento scripsi magniscus Academiae Tubinpensis Cancellarius ch. M. Pilamus, quam tamen videre hactenus non licitii. Diuitigoo by GOoste
105쪽
τca DISSERTATIO DE CRIMINE HTRETIFICAT
ab una parte capitalia religionis christianae capita perspicue exponunt, ea solidis argumentis probant, & contra hostium insultus erudite & mascule vindicant: ab altera vero, si in causas incredulitatis dilitenter inquirunt, veros ejus fontes detegunt, & tandem salutaria huic malo occurrendi suppeditant consilia. Utrumque praestare annisus sum , in dissertationibus de causis incretalitatis N, medela huic malo adhibenda. Themate vero hoc ad finem perducto, cogitandum mihi erat de alia materia, quae non minus gravis, utilis& auditoribus nostris scitu necessaria esset, quam ea, quae a nobis hactenus pertractata suerat. Cum vero nemo tam h pes sit rerum inter Christianos gestarum , ut nesciat, quanta mala Ecclesiis& societati civili intulerit barbarum & omni humanitati eontraiarium ibidium, vel innocentes prorsus homines, vel leviter erra tes , gravissimorum errorum reos postulandi, eos insectandi, persequendi, variis calamitatibus subjiciendi, inque eos saepe dirissimis poenis saeviendi, demo qui ad ea respicit, quae non Ohs ante tanta, quae nobiliores Europae provincias circumfundit, eruditionis luce, i ter mortales aguntur, mirabitur, si ad pestem hanc humani gens ris, quae ipsa incredulitate, si ad funestos ejus fructus respicias, gravius longe malum est, si non, ollendam plane & radicitus extirpandam, quod in hac rerum caligine & humanorum animorum diversitata expectari vix potest, sed reprimendam & minuendam animum comvertamus. Haud ignoro, a multis viris doctis de hoc argumento
actum fuisse : at praeterquam quod hi libri ut plurimum S. Litis rarum itudiosis ignoti sint, nihilque sere scribi possit, de quo alii
non ante cogitarint, existimamus & nos lucem aliquam huic a
sumento , pro ingenii nostri modulo, accendere debere.
Jn mediimi Antequam ad argumentum ipsum dissertationis explicandum quaedRm progredior, video neccile esse, ut quibusdam objectionibus, quastu 'dudi moturi serie sunt, occurram; nihil enim ab insidiis tutum contra at ' neque quicquam tam utile & necessarium in medium proserrigumentum potest, quod sinistris interpretationibus obnoxium non sit. Dania hilous dis. tur homines vel solida rerum divinarum cognitione destituti, vel pux x ψω , quorundam hominum, liberius quam par est sua opinione
106쪽
EJUS CAUSIS ET REMEDIIS. PARS I. 76s
tentientium, inducti, aut multifariis articulis religionis sed parum necessiriis ab ipsa juventute onerati, quorum pretium & pondus ob ingenii imbecillitatem expendere nunquam vel potuerunt vel volucrunt. Hi vero periculosum valde esse putant de crimine hi retiscationis publico scribere & agere. Necessie igitur est, ut horum hominum rationes in hac sectione in compendio repnesentem.& in sequentibus dein, quantum valeant, examinem.
Et primo quidem dicunt hac ratione utilissimum, & Christi his quammaxime necessarium sudium controier sinum facile vii scere & contemni posse , si publice adstruatur, haeretificationem
grande crimen esse , cum tamen omnes omnium temporum orth
doxi Theologi existimarint, elenchum exercendum esse non in tum in eos qui graviter errant, sed in tales, qui ab opinionibus Ecclesiae receptis ullo modo recedant. II. Laborem ejusmodi patrocinari Indisserenisu, aliisque non procul ab horum opinionibus alienis, existimantibus, pietatem a
te omnia inter Christianos esse urgendam, errorum Vero tantam curam non esse habendam ; evitanda igitur esse omnia, quae Verinsutis illis vulpeculis praesidium aliquod & speciem desensionis pro bere possinti III. Apostolos ipsos in suis scriptis non solum haeresum me
tionem facere, auctoresque earum nigro lapillo tare, sed Se Paulum in epistola ad Titum cap. III. monere, tales homines esse quamm xime vitandos: licitum ergo esse homines, ab ecclesiae verae se tentiis semel receptis deviantes, publice acri censura perstringere. IV. Negleius & vili habitis levioris momenti erroribus, aper tam in ecclesiis christianis fore senestram gravioribus longe erroriabus impune disseminandis. Principiis igitur obstandum esse, &refellendos omnes, quicunque vel leviter ab orthodoxae ecclesiae placitis recedant.
V. Praestantissimos ecclesiae primitivae Patres, singulari pietatismidio eminentes, non solum pestilentes haereses alacriter impugnas. se, sed & sortiter sese opposuisse iis, qui a catholicae ecclesiae opinio. nibus publice receptis ecesserint i exemplo esse posse indiculos haeresium a viris gravissimis & ecclesiae christianae columinibus, nimirum ab Epiphanis, Auguslino & Philomo consectos. Probe insuper considerandas controversias, quae post tempora Res m
107쪽
tionis in ipsis Protestantium coetibus exortae fuerint; ex his mania festum fore, quam incredibili Majores nostri cupiditate aiserint, e rores etiam prima fronte leves impugnandi. λU L Purioris Theologiae cultoribus 1 emper displicusese studia Ch. Tiamasis toldi, & similium, qui mitius de antiquis & r
centioribus haereticis vel errantibus senserint, & saepe Theologos ipsos orthodoxos, propter zelum, quo novas opiniones aggressi sunt, acerbe perstrinxerunt.
VII. Zelum pro gloria Dei postulare, ut non minus Viri comdati erroribus omnibus. quam Vitiis, fortia sua opponant pectora. VIII. Expcrientiam testari, iis in locis, ubi libertas sentie di de religionis negotiis concessa sit, v. gr. in Anglia, deterrimos errores palam spargi & defendi . non melius igitur huic malo occurri posse, quam si mature ostendatur, quam nocivi sint minumi ctiam errores, & quanta mala ex iis oriri possint. IX. Joannem in Amralypsi vehementer culpasse Episcopum Ecclesiae Laodicensis, propterea quod neque calidus sit neque frigudus , i. e. ut quidam interpretantur, quod veritas illi curae cordiaque parum fuerit, &quod facile errantes tolerare potuerit. X. Denique & rationem & revelationem suadere, ut omnem veritatem sine discrimine amemus & tueamur ; & ab altera parte omnes promiscue errores sugiamus & impugnemus.
Dispiciendum iam est, cujus ponderis sint haec argumenta in
medium prolata. Et primo quidem alunt, eos, qui .crimen haer tificationis impugnent, et icere ut studium controversias tractandi in multorum animis vilescat. At quaeritur, quid per studium com troversias tractandi intelligatur. Si per id intellectum velint singu-. larem servorem, omnes minutas coiitroversias inter Christianos o tas non solum cognoscendi , sed & omni data occalione eas impugnandi & amplificandi , & ex pustulis ulcera faciendi, tantum δὲ ut inde utile & salutare aliquid e lesiis & rebvspublicis
accedere possit, ut potius felices praedicemus illas . in quibus nulli homines eiusmodi spiritu unimati reperiuntur, quique minutas illas controversias nequidem cassa nuce dignas putant. Utinam i utinam tDiuili od by GOoste
108쪽
EJUS CAUSIS ET REMEDIIS. PARS I.
hoc studium vilesceret magis atque magis, & profecto felicior enset Christianorum status quam nunc es L Si vero nomine studii
controveritarum intelligptur , Virorum vere doctorum conatus,
graves & pietati inimicos errores refellendi, A religionis praecipua capita tuendi & defendendi, lateor, me nulla ratione perspicer pollie, qua ratione is detrimenti aliquid patiatur, si dicatur, haere-tificationem malum esse gravissimum & detestandum , imo criineix publicis castigandum poenis , de quo tamen in sequentibus , ad has objectiones datis responsis, uberior nobis dabitur dicendi occasio. Ad secundum: Doctores publici, qui omnes ingenii nervos potius intendunt ante omnia, ut pietatis verae studium prom veant & capita religionis primaria auditoribus suis explicent, solia dissimisque adstruant argumentis, quam vero ut omnes minutas opuniones singulari fervore impugnent, Indisserentistis minime favent, sed pro viris sapientibus & cordatis sinat habendi , magnique ab omnibus, qui vera rerum pretia norunt, aestimandi. Ut enim ita agant, religionis saluta is deposcit natura, vitae nostrae brevitas, officiorum illis incumbentium gravitas, & parum profuturus labor, qui ex polemico studio nimis rigido A ad minuta qliaeque sese e tendente emergit. a. Qua fronte tandem dici potest, iis perinde
esse, quamcimque tueantur religionem, qui hoc unum quaerunt, tit innocentes & leviter errantes graviorum errorum non posti Ientur rei, neque adeo cum iis confundantur, qui divinus hum:
nasque aspernantur leges, A religionis nullam vel exiguam habent curam Z Prosecto nisi quis velit quaJrata rotundis miscere, nuti Iumque inter errores & errores facere discrimen, nullam habeth
objectio keciem vesiτ Ad tertium verissimum est, in N. Testamento mentionem fieri Derestum: at hanc vocem in malam semper rapi partem falsum est, de quo tamen argumento Hsius agemus in dissertatione, quam meditamur, de causis mature exortarum tu ecclesia christiana haere m.
a. Non erant illi dicti haeretici & pseudapostoli homines vel im inocentes vel leviter errantes, sed qui pestilentes errores imo & vitia defendebant. Quidam absolutam necessitatem legis ceremonialis tu bantur: Alii resurrectionem Jesu Christi impugnabant et hi merum hominem fuisse Christum adserebant; illi Platonicorum decreta cum
sanctu a Jesu Christi disciplina commiscere aggressi sunt: riirsus
109쪽
alii variis opinionibus seducti, & phantasiae deliramentis in praeceps acti, Christum ipsum non in crucem actum, sed nescio quod τασμια mille argutabantur 1, ut de aliis erroribus, ab hominibus illis metiale sanis defensitatis nihil dicam : at quid tandem faciunt haec ad id. quod aggressi sumus thema Z 3. Manifestum eth ex scriptis Apostol rum, eos Voluisse, ut leviter errantes, qui infirmi in fide dicuntur. omni cum lenitate tractarentur, & ferrentur, dum meliora edocti rectius saperent. Vide loca sequentiae. Rom. XIV. XU. I. Corinth. VIII. lX. X. XIII. Gal. H. I. a. Philipp. IIL IS. I 6. Ephes. IV.Coloss' III. &c. yc. Apostoli erant-ύπὸ πνευματα αἱγω, miracula poterant patrare ad fidem conciliandam suis decretis, nos vero Doctores omnes nonnisi ratiocinari possumus cum dissentientihus & iisdem saepe labonamus, quoad facultatem intrilectus & v luntatis, morbis, quibus impugnantur illi, qui a nobis dissentiunt. s.) Praepostere ut plurimum , quae deerrantibus aevi apostolici dicu tur, rapiuntur ad controversias, quae inter Christianos modernos agitantur, de quibus Apostoli sepe ne somniandoquidem cogitarunt. Digna est doctilisnu viri I. Clerici observatio , quae in additamentis ad Hammondum, & quidem in epistola ad Titum Cap. III. v. Io. r peritur, atque ita sonat: 'Aιρετικὸς proprie idem es aehoc es, is qui ἄιρεσιν, sectam quampiam sequitur, Me Dis 6 dogmata vera sime fusa. At cum ecclesiarum apolaticarum is Apostolis remmιm, aut ab apo olicis viris, V cum magiseris consem sientium, essent dogmata vera: quicunque ab earum ἀιρέσει voce
illa in meliorem partem sumta desciebant, illi dubio falsa d rinata fovebant. Atque hinefactum, ut postea HAERETICI dicere
tur, prave sentientes, seis in ecclesia υellent vivere, si mosio toleraremur, seu ab ea secederent. At cum omnium hominitiu V tempo-νmn eadem habenda ratio non fit, sic nec hun eticorum; ideoque prae..eeptum Pauli non es praeter din melitem urgendum. Quicunque
olim discedebai t ab Apostolis, illi eo sto se Chrisiavor esse negabant, eum hominibus ad latu, a quibus solis poterant peti dogmata chrisi
ua, V qum um auctoritas miraculis firmata erat, contradicerent.
Illi fine dubio emant vitandi a Chrisianis, qui ciιm Apostolis credississent.
postea ereum doctrinam reficiebant, alios .D02M es 1equuti. Sed qui . postquam rectores ecclesiarum nequaquam adfati eraut , neque mirm.
iis εο ebant , visi sunt sibi in ecclesiis animadvertere defectionem ab
110쪽
EJUS CAUSIS ET REMEDIIS. PARS L τε
sis in rebus ipsis, quamvis callide dissimularetur, atque ere mιm emendationem 'πιψira a rectoribis ecclesiariιm petierunt , hi, imgua , non fuere ampli- άιρετικοι vitandi, s vere poterant era ores pericu os Ο rannidem aliis exprobrare. Non potes his objici/Mρμολυκειον illud ecclesiae , quasi maximus numerus, qui eo vomiseo natur, non potuisset sensim saltem ab Apsolis defices e, V necessi rio essent damnandi, quν qiιe ab eo discedunt. Alia plane es ratio haereticoritin aposolici mi, V eorum, qui emendari ecclesiam X solo petiere. Priores Aposolis palam nuntium mittere se γ Utebam tur: posteriores contra iis Iolis se adtarere contendunt, nec ulla scripta, praeser apostolica, quasi regulam fidei, V morum admittunt.
Et ad versum II. ubi vox αυτοκατάκριτος occurrit, ita commenta
tur: ά-ο-ιπάκρως hic es, qui relictis apsolius V chrisianis cetiabire eo ipso se negat esse Christianum, ideoque non debet amplius haberi Chrisianis, ex sui ipsius judicio vitandus es ergo a Christianis , eae quorum numero amplius esse se, ipse negat. At nunc sunt plurimi, qui ab aliis Chrisianis himses nominibis Haereticorum o Schismatucorum dicuntur, qui tamen non possunt dici ἀυτοκατάκριτοι, quia non minus conamum' quam alii intelligere doctrinam V praecepta Chriam ab Aso lis tradita, iisque obsequi , nee minus sperans, se soli
Christi beneficio salvatum iri. 'o conditione miserae mortalitatu, ignorantiae, ae nceptis opinionibus ac infirmitate judicii, multi ere res in animos hominum irrepisit, qui non minis chrisiane, ad res qua luod attinet vivunt, ac rectim sentientes. Hos, quia disceduntas aliis, taquil um esset ἀυτο ιτMερί-η dicere. Qui se Chrisianos negabant, ii si vitabantur a Christianis, queri non poterant, quia via tabant ipsi Chrisianos, V qui errores , ut putat, in aliis carpit, nespotes reri caelibis interesse, nisi eos probet, atque ab iis propterea ab net, nec tamen homines ipsos vitat, aras -- christianae babet. ei gra Usima imuria si, nisi pari humanitate habeatur. Ita cel berrimus ille vir. 'Tom. II. Pres ada. Εee e se Ad uamvis haud dissiliar, celeberrimos nostrae aetatis Theologos ct Iurae
consultos in definiundae haereseos ' haeretici natura accuratiores fuisse, quam majores nostros, certum tamen est, B. Relamatores rectius se lisse de hisce quam Doctores pontificios. Exemplum unum inerre imvat, nimirum M. Buzg r. Is edidit epistolam, Argentinae M. D. XXX.
t impressam, sub hoc titulo et is Epistola M. Bucaxi in Evangelistarum Disiligod by COOg e