장음표시 사용
111쪽
Ad IV. Non dicimus, leviorum eriorum nullam plane esse habendam rationem, sed hoc valitum, eos non ei se extollendos &exaggerandos, homilietque, qui his erroribus subscripserunt, . esse
', enarrationes mancupatoria, ad praeclaram Academiam Marpurgensem . in qua quid haeretis, qui haeretici, ct quatenus cum distentientibus in societas Christi servanda sit, disset itur. ., vilioniam hic libellus furte in paucorum manibus est, quaedam ad institutum nostruin pertinentia. ex eo decerpam
Priino hro ocat numeri paginarum non sunt designati ad locum Pauli ad Titum cap. Ill. vel huqtie Apostoli: se Haereticum hominem postri unam ct alteram admonitionem devita. - Respondet ad hoc seque - tibus verbis: is Sed quam minime multi sunt, qui quid P ulo haere- . ,, ticiis homo 'dicatur perspectum habeant. Nequaquam enim haeretiari cum esse censet stpostolus, ut quidam, qui dogmati alicui Erroneo
is adhauet pervicacius; id enim & probatissmiis sanetis usu venit; qui pe qui nibit pro rius recipiant, nisi quod indubitato credant juxta. is Scripturas esse, eoque nullius mortalium gratiae Cedendum. Jam cumis in confestb sit, & hujusmodi plerumque commenta pro oraculis Dei. ri ex errore amplecti, fit sane , ut illis ita Lucant quoque, ita animum is addicant, ut par est, Verbo Dei, imo eo impensius, quo caro in ver tis suis asscitur ardentius. , , Et quibusdam interjectis: in Sic s e res habent humanae, ut dum hae carne gravamur, quamlibet veritataeri studiosis , multa tamen cepe videantur, etiam in Scripturis Dei, quia ,, bus illis nihil minus tradunt; attamen duHi tetiet hic error, R C ri ro adeo suis inventis favet, quod falsum est, etiam a sanctissimilari hominibus pro vero saepenumero defenditur . imo ut id statuant, in veritalcm haud leviter oppugnant. Etenim volunt esse veri, quaequem divinitus se accepisse arbitrantur, ut Dei placita dcfendenda existuri mant. His quicquid fiacies, alios non reddes , donec errore illos se ipse solvat Christiis. Huic igitur cos, nimirum suo Domino. reli is quas oportet, colens nihilominus eos fratrum loco, dum ex germanis
A L infallibilibus fructibus videas, apud eos sedem habere Spiritum P is tris tui. Qitin quo errant in pluribus, eo decebit te illos tractare,, charitate magis sedula & officiosiore, quo & Christi sui in te Spiria
is tum seintientes, & tuis praeterea ossiciis devincti, cum quae affers, auis in uiant libentius, tum fidem quoque illis citiu& habeant. ac ita, quod is tuae partes sunt, accommodum tu Servatoris Spiritui instrumentum ex-ri hibeas Ut autem, qui Paulo haeretici sunt, plane cognoscamus,. ipse sum audire convenit. ,, Nec enim tam multis malum haerescos notum est, quam multos tenet. ,, Carnis opus est ut ex canilogo illo, ,, pauli ad Calatas oep. v. liquet, eoque pro occasione nulli deest, , , quem inro. hoc est depravatae hujus naturae sensus, totum regit. si ri ut nec alia carnis opera absunt, si modo sit corum octasio. Soli eo
112쪽
EJUS CAUSIS ET REMEDIIS. PARS L '
id contra ea tolerandos, moderatique animi studio & argumentis eos i , in viam esse reducendos. Et quae causa tandem esset, cur Iordatita Theologi phaecipuum tempus collocarent , in refellendis minutiga . E c e e e a opinio - ,
AE ratur portione. Nam aliquatenus hoc malum &sanctos inses at dum hic a Domino peregrinantur. Id quod ex priore ad Corinth. XL,, liquet. Illic enim sic legimus: Audio schismata in vobis esse. & par is tim credo. Oportet enim inter vos & haereses esse, ue manifesti fiant. qui inter vos probati sunt. Vide, quae schismata, eas ct haereses , vocat, utrumque nihil aliud, ut ex sequentibus ejus loci liquet, quam vi iactiones & studia. Ex his enim fiebat, ut quisque suam coenam h beret . alius alium contemneret, nec in commune Domini coenam se celebrarent. Hoc ergo malo laborantem, qui scindere in studia M Christianos quaerat, hoc est qui in ecclesia Chri iti facti usus sit, haere- ticum hominem appellavit, scribens Tito. Nam cum ante haec hom tatus hunc esset, ut de fide in Chri lium , per quem iustificati haei is des limaus vitae aeternae , eos , qui Deo crediderant , confirma- ,, ret, quo ibi licite bonis operibus incumberent, quae sola sint honesta se & utilia ; stultas autem quaestiones & genealogias ct contentiones ac se pugnas legales omitteret, propterea, quod sint inutiles & supervacaneae, M subiecit: Haereticum autem hominem &c. Perfacite itaque intelligeru est, etiam ex noc loco , haereticum hominem a Paulo vocari, eonten- tiosol unx S: supra siti iones supiavacaneas cum jactura ili lectionis in-- sanientem , secta uo & studia praepostero dogmatum nihil ad pietatem se facientium . amore excitantem. Certe, qui hujusmodi est, cum eo se nihil cum fructu pietatis ex sacra doctrina contuleris, cumque Mnesis ac iterum admonitus resipiscere negligit, per se ipsum damnatu' se cat. Sentiunt enim, qui tales sunt, vim veritatis, cumque, quid ad . se istanocentiae instaurationem laciat, intelligant, insano tamen icontentio se nis studio transversum rapti, manus veritati dare nolunt. 4 I aer ' , , sis itaque apud Paulum morbus est faciendi sectas , ct in studia scinde is di ecclesiam Christi. Haereticus, qui hoc morbo laborat, & non qui ., errori duntaxat alicui obnoxius, pro doctrina Dei, sua vel aliorum, , figmenta amplectitur, atque ideo hoc quoque nomine defendit, si tan-M tum non ob id ab iis,qui Christum una quaerunt, secedat, ct cvadat factionisse vel auctor vel sectator. Hoc ergo inter haereticum & erroneum interis is est, quod ille a fratribus secedit, Christique societatem illis renum is ciat; hic vero, quamlibet a fratribus dissentiat, ius tamen comm se nionis cum illis servat inviolatum. Deinde cum utetque, quamdiu eos error tenet, quae sentit & loquitur 9 defensat, facit hoc tamenia hic, tanto quam ille humanius, quanto plus adhuc illo retinet chari- M tatis, utque minus apud hunc spiritus erroris, quam apud illum va-M let, lic prima fidei, in quibus convenit, provecta studet, ut saepes se culidaria illa , de quibus eli dissentio, pulchre distimulet, cum ille , , totus in iis fit, in quibus errat, etiam si ea rite ct vere cogiuta ,
113쪽
ντο DISSERTATIO DE CRIMINE HEMTIFICAT
opinionibus pietati verae minime noxiis; tantum enim abest, ut alia quid lucrarentur; ut potius innumeras controversias exigui momenti enumerando & impugnando, controversiarum etiam necessariarum studium enervarent, & suspectum redderent. Tot enim in ecclesia christiana exortae sunt minutae controversiae, tanto Zelo ac servo plerumque sunt agitatae & amplificatae, ut ne centelamus quidem eas memoria servare, nedum gravia a levibus distinguere possit. Unde fieri suet, ut quidam existiment, omnes Theologorum comtroversias nonnisi esse inutiles rixas, nemini profuturas, ex quo tandem sequitur, ut nemo, vel paucissimi, etiam ubi necessitas& religio id postulat, libros a doctissimis viris scriptos de rebus maximi momenti evolvant, & cum debita attentione legant. Et hujus negligentiae auctores sunt haeretifices & indoω zelotae, de quorum inficeta & periculosa agendi & garriendi methodo in hac
ipsa disseretatione agimus. Experientia denique testatur, ubi do munoris momenti controversiis, sive antiquioribus sive recentioribus inter eruditos agitatis, altum servatur silentium , eas memoria tandem excidere hominum, atque obsolescere. Ubi vero caedem in scenam producuntur, & de novo repraesentantur, semphr peperiuntu novi athletae controversias illas novis coloribus incrustaULQuod si nostra aetate quidam Phonismi , cicerianismi & MAE IV - .ut de caeteris Ismu nihil dicam, historiam conderet, patronorum qu harum opinionum vel causam ageret, Vel vehementius in eos ius geret, fieri aliter non posset, quam ut lites redintegrarentur, & novis certaminibus locus relinqueretur. Haeretifices vero, quos impugnumus, omnium illorum malorum causa sunt, atque viam sternunt ad controversias redintegrandas & alendas , quae nullum M 'nem & exitum reperiunt.
Ad U. imo monemus in hac , de qua agimus, disputatione, non sermonem esse de gravibus erroribus , quos impugnare licet, &ad quod priestandum omnes cordati viri, si modo religionem le
se ad pietatem nihil aut perparum momenti adserant. Hine iam ct teruis tium discrimen sequitur. ut Christi communionem cum haeretico vel se ad tempus, ipso scilicet secedente, oporteat intermittere , cum em
is roneo vero nunquam. Nam nec cuivis haeretico in totum valedice
,, dum est, sed ei soli, quem compertum sit hostem se agnitae veritatiis constituisse , atque jam Spiritum Sanctum , cui scelari omnis. veniae, , ademta spes est, blasphemare. Hactenus BucERUR
114쪽
momenta controversiarum rite intelligant, suas ingelisi vires intenis dere debent. Interim prudenter agerent hi homines, quibuscum jam nobis res est, si altum servarent de studiis Patrum piimitivae ecclesiae adversiis errantes silentiunt. Proiecto, si hau etificatio valet, utilis est, atque Theologis digna, actum est cum primaev rum Patrum orthodoxia, & ipsi haeretifices nostri contra eos c Iamos strbere debent. Certum enim & extra controm,m p situm, antiquissimos Patres, Iustinum M., Irem tu, mi , Origenem &c. si in terras redirent, & suis opiniones palam defenderent, impune non abituros, sed iram & theologicam sev Titatem nostrorum athletarum experturos. Vide I. Clerici , Dastri, Barburacii, & aliorum doetiifimorum virorum de scriptis horum Patrum judicia; sed sola lectione opus est , ad judicii nostri verit tem comprobandam. Hiero mus omnibus artibus , quas haeretitaces adhibere solent, contra Vigilantium inas quas in compe dium redegit idem doctissimus Clericus , in dissertatione de M. mento theologico Eb invidia petito. Non putandum I. Clericum, solum nimio servore abreptum, duriusculum de Hiero umo tulisse judicium. Praestiterunt hoc alii multi. Era-- maximus Hieronymi admirator, in Apologia ad Mumtinum Dorphim ita de eo scrubit: Ipse Hierondimus vir tam piis V gravis aliquoties non fibi temperat, quin. in Vigilantium excandescat aciΨus, in Boistianum instillest
Immoderatius, in Ru um amamulentius invehatur. Husterus contra
Pataei Irenicum pag. I ait: Qui beati Hieroumi contra Jovini num, 'Vigilantium & Rinnum scripta evolverit, mirabitur potuisse n virum semitam totam bilis estie vescemsis cadere vehementiam. Mitto aliorum testimonia. Vide tamen quae de ingenio ipsius enmis fervido monuit historiae ecclesiasticae scriptor accuratisimus Titimonii , ecclesiae romanae ex animo addictus, in diario gallico, Iournal des Sqavans. Tom. M. p. 38 I. Ad VI. exemplum Thomasii, Arnolia, & aliorum eandem tu hiam inflantium, nihil institillo stro officit. Laudaverint illi alia quando, plus . quam decet, veri nominis haereticos & errores e Eum extenuarint: non propterea licitum erit, innocentes homines aut leviter errantes in clanm haereticorum, id est, gravissime e Tantium referre. laterim in eo laudandi sunt viri illi, quod haeretifices veteres & recentiores strenue perstrinxerunt , artesque
115쪽
DISSSRTATIO DE CRIMI a IIRRETIFICAT
eorum in apricum produxerunt ; certe ita agendo plus utilitatis religioni atque pietati attulerunt, quam ii, qui innoxias opinioncs in majus extulerunt, atque vehementi Time in homines optimos msurrexerunt ' . Quaerendum insuper ciliet, quinam illi sint purioris Thcologiae defensores, de quibus hi homines, quibuscum mihi res et , loquuntur. Quibusdam in locis co nomine appellantur tales, ty omnes partes systematicae religionis acriter .fendunt, pro iis t.iliquam pro aris S focis decertant, tribunitiis concionibus& clamoribus omnia replent, omnis ercetioris ingenii homines al- latrant , R in eo gloriam qtiae tunt maximam : at hi ipsi in causa furit, cur contra haeretificationem sit insurgendtim & meniac contra hanc pestem generis humani depugnandum. Ad Japieules vero, erriditos& cordatos Theologos. quod spectat, qui soli purio iis Theologiae defensorum iis mine digni sunt illi quidem ingemiscunt, quando audiunt, quosdam in ecclesia chrilliana Sacrorum antistites dari, qui conspectis tot vitiis & gnavibus erroribus, nihil tamen commoveantur, neque quantum deherent, gravillimis malis occi irrere te tent: Iidem vero sciliper lexe a mimaeirioso solerter distria quunt, religionem a minutis quaestionibus, nullam utilitatem vel damnum religioni vel societati civili allaturis, dii tinguunt, neque sine u gente necessitate ad alios impugnandos calamos arripiunt, memores illius accuratioris Theologiae definitionis , quam dedit Apollo-l Ju ob F, c p. IILυ. II. suae Episola, quae ita sonat: 'H ό, άνωθὲν
cn Dissilendum tamen non est, Arnoldum freqtientissime in perstringendis luiris praestantissimis & veritatis amantis limis modum vehementer ex- lhestiste in sua hiitoria ecclesialiaca , de qua celeb. Heu MANNus in con- ls pectu Rei p. Liti pag. m. 36s. ita judicat : Ρrmipuum hujus viti , opus est historia ecclesiastica. quam appellavit impartialem . hoc es se allectu amoris pariter ' Odii caret Hem. Id quod huc lensu verum si eth, quod nullum affectum amoris favorisque ostendit erga orthodoxos, is millum afleetum odii erga het wdoxos, ct potissimum Enthusiastas. idem de si a NOLDo fert judicium elub. pr Avvius, Hiit. Lit. Tom. Ill. p. 22. Cl. BUDDllus in Isagoge ad nili. Lit. pag. 919 ita de litis. Eccles
AEMOLDi judicat: ,, Id enimvero cum agere videretur, ut haerςticorum ., quorumvis in se susciperet patrocinium, eos que, ii non delatadcret. is certe excusaret, ct in mitiorem de illis pronuntiaret partem, Catholicosis autem, sive Orthodyxos, acriter perstringeret, malorumque Omnium , ., quibuscum ecclesia conflictata cit , in eos transferret culpam, varias . ,. Visorum doctorum e pertus est cerisurus. ἀ
116쪽
73- EJUS CAUSIS aT REMEDII s. PARS I.
do graviter errantes argumentis, argumentis inquam, non conviciis impugnant, eos tamen non odio habent, vel auctores sunt ut Onuturna conteriritii & inlectationibus cxpositi sint.
Ad A II. Quis sanae mentis homo neguverit, cordatorum Theologorum & V. D. M. esse, ut vitiis ecclesiam & societatem civilem turbantibus, ita etiam erroribus verae pietati nocivis fortiter sel e opponant Z Atqui in hoc veri O gloria Dei zeli naturam p sitam esse, omnes, qui sapiunt, lubentillime confitebuntur. Qui viro aliorum errores extollunt, innocentiis nicis quosqite fallis si spicionibus premunt , R. pro Rhotallicis suis opinio uibus , quas pueri didicerant, acriter pugnant, . eos zelo pro gloria Dei tactos visu nonnisi illi credunt, quorum cerebrum atra bilis labefacta viti Superbia potius, ignorantia, factionis δι aliis insultandi litidium, ipsorum pariter δι praeceptoriam suorum pCetensa aucto litas causii sunt tanti & tam ridiculi zeli. Legant nostri auditores eruditis enim haec notissima sunt) του celeb. IVere etsi de υε ro
hiis ad religionem spectantibus conccisa est, duri homines impudentius agentes, & gravillima religionis capita impugnantes: at num propterea libertus jure divino nixa, veritatem inquirendi, &pro captu conscientiae judicandi, tollenda est Prosecto liberius de religionis articulis sentientibus, & gravissimos articulos religionis christianae impugnantibus, debemus tot excellentia opera. in quiabus veritates Theologiae naturalis & revelatae magno eruditionis masculae apparatu contra varii generis hostes , ab Anglia cum primis, desensitatae sunt, Et profecto hi plus contulerunt ad religionem in tuto collocandam, nova luce perfundendam, & contra subtilissimas objectiones vindicandam , quam centum Systematographi orthodoxi. Deus dedit hominibus sentitatem, quam libertatem vocamus, per quam fieri solet, ut multi hoc benencio abutantur, R in atrocissuma ruant scelera; num propterea Deus tanquam minus sapieris accusendus, aut omnia peccat illa, levesque errores, quas parum c vel natura humana, in gravissimorum vitiorum censu in sunt re-
117쪽
ν ι DISSERTATIO DE CRIMIM HERETIFICAT.
sia xomana sub tristi superstitionis & Urannidis iugo degunt & m.
munt, cum eorum moribus , quibus licitum est divina atque humana dogmata expendere; & manifestum erit, longe feliciores esse eos, quibus natale solum contigit, in qua amplissima conscientiae libertas viget, illis, qui credere tenentur, quod vulgo creditur, licet illud, quod probatur publice, ineptissimum sit, & rationi .pariter ac revelationi quammaxime contrarium. Superititio omnis est incredulitatis vera scatura o. Ingenuo homine vero diwa libertas essicit, ut homines , nonniu intercedente examine liberrimo, alterutram in
partem de his vel illis religionis articulis sincerum ferant & liberum judicium. Ad IX. textu ipso Joannis non patet, Episcopum illum Laodicenum, ut secundum stylum nostri temporis rheologorum loquar , vel Miversam. ecclesiam Laodicensem Indifferentistarum partibus addictam fuisse circa articulos religionis i ta si talis fuisset, prosecto id ad causam, quam tuemur, nihil plane faceret. Non enim quaeritur, utrum uti nobis probentur, qui judicant, perinde esse , quid de religione stat tur; sed hoc unum in disceptationem
venit, utrum homines vel innocentes plane, Vel leviter errantes, in censum haereticorum sint receiisendi, & propterea vehementer
exagitandi 8 Sane qualiscunque hujus ecclesiae vel Episcopi fuerit vel sentiendi vel vivendi ratio, hoc tamen prorsus instituto nostro
non contrariatur. Et vereor, ne auditis virorum doctorum interpreta.
tionibus, homo ille vel plerique Laodicensium , socii fuerint e rum , qui minimas sententias erroneas impugnant, in caeteris vero pietatis istidiunt parum curant. Neque prudenti & laudabili comsilio virorum praestantissimorum, qui haeretificationis ardorem pressum vellent, obstat increpatio severa saeta a Domino.contra e clesiam Laodicensem, Apocuyps C. III. V. I . seq. qualemcunque etiam interpretum sequaris explicationem. Versus I . ita sonate Novi opera tua, te nec frigidum esse nec fervidum 3 utinam modus es aras fel vidis In haec verba ita commentatur cL Vitringa: Te
Emonium, inquit quod Dominus hic edit de statu Laodicet sium est notabile, sed pudendum. Frigidum euge est hic haud dubie , veram religionem ignorare & eam non colere. Femidum esse. in vera religione cum studio & zelo intenso versati. Uterque ille status tam xespectu Dei quam bominis illius tolerabilior est, quam quo
118쪽
aluo quis religionem cognitam negligenter & incuriose traelat. qui .in status tepora. Tepor enim in religione ex alio vix oritur primcipio, quam ex eo, quod quis veritatem, religionem, & proinde religionis objectum, Deum, tanti non faciat, quanti deberet, quod peccatum gravissimum est, & Deo non serendum , qui magnitudinem illius heneficii, quod in vera religione hominibus impertiit. ipse pro merito suo aestimat. Hactenus Vitringa. Certe si hanc e .plicationem sequamur, viridom, quorum Vesti: a sequor, nec stisa nec tepidi vocari possunt. Non frigidi, quia religionis chriastianae primaria capita probe perspecta habent, eaque contra erram tes solide vindicanda esse uno ore clamant: non tepidi, quia restigionis articulos momentosos a levioribus probe distinguunt, nec leviores etiam sine modesta censura semper transinittendos esse pu- 'tants simul vero ingeminant, eos non exaggerandos esse, aut propterea cespitantibus esse insultandum. Pricam ad h. I. proverbi lem locutionem esse putat, & per phrasin, nec stigidum, nec is vidum esse, denotari hominem Λυχον, parum sibi constantem in suis actionibus. In hane etiam sententiam inclinant Interpretes B resinenses. Haec interpretatio si valet, nemo non videt, eam adve sus moderati animi studiosos viros frustra adduci. Ad X. Licitum esse errores etiam leves, & vitia qualiacunque impugnare, non semel in superioribus confusi sumus, neque de hoc ulla nobis cum dissentientibus intercedit controversia. Hoc tantum asserimus, pro errorum natura, temperandam ct institue dam esse nostram refutationem. Ratio profecto & revelatio su dent & injungunt, ne innocentes pro nocentibus habeamus; su dent ut fratrem errantem placide moneamus, erroresque quos P rum cavet natura humana illi condonemus; quod hinet res nodi faciunt, quoniam & innocentes accusant, & leves errores in majus, contra jus &m extollunt, & quantum in se est, eosdem laedunt δι Proceres rerumpublicarum contra eos concitant. - IV. Perpndum tandem est & videndum, quId haeretiscatἰonIs fh nomine intelligatur; antequam vero di a agamus, cognoscenduin est, quid per haeresin vulgo significetur 3 hicque -picie teso a Tom. -II. Pars ada. F si si dum Diuitigod by Gorale
119쪽
mine intel Numest, quo sensu apud profanos Scriptores, Scriptores item
ligatur, ex- oros & ecclesiasticos haec Vox sumatur 3 at quoniam animus est , Rii . ut supra dixi, conscribere dissertationem, de causis inmine in diae
fa est ana ex tarum haerestans ' , & inprimis disquirere , quo
sensu in apostolica ecclesia haec vox sit usurpata, breviter hic in tummodo receptas inter plerosque Christianos recensebimus άιρέσεως definitiones. Paucis tamen de voce ἀιρεσις aliquid ante est nota tandum. Ex graecis &latinis Scriptoribus manifestum est, vocem hanc in bonam & malam partem sumi. Vide Commentatores in D. Laertium & Suieteri Thesaurum. In Novo Testamento eodem sensu
In malam partem sumitur ad Galati cap. V. V. zO. Hic vero non tam de erroribus intellectus , quam de vitiis voluntatis agitur. Conser locum, I. Cor. XI. V. I9. ubi Vide Interpretes respectu vocis δει & lia. Primus locus, ubi de haeretico agitur, extat ad Titum cap. IV. V. 2o. ubi dicitur, hominem haereticum esse evitandum, cumque esse αυτοκατο ιτον, quae descriptio ideam haeretici nobis reddit admodum dissicilem. Dicitur enim ejusmodi homo αυτ αμπιακριτος, quo jure autem possumus hodie dicere , Judaeum vel S cinianum proprio judicio esse condemnatumst Fur & latro v. gr. p test, quando furatur vel latrocinium committit, dici , quia ipsemet fatetur & agnoscit furtum & latrocinium legibus diavinis & humanis repugnare: at quo jure possumus assirmare homunm ein coetu Iudaico vel Sociniano aut Pontificio natum, sententiamque harum sectarum sequentem, contra conscientiae stimulos meliora
I Praeclarus extat de hoc argumento loeus M. ERAsMi in praefat. paraphri Epist. ad Corinthios, qui sic sonat: ,, Ceterum illud interim mirari ,, subit, in ipsis statim initiis ac rudimentis periclitatam fuisse doctrinam
. evangelicam, ni Paulus omni, quod ajunt pede contra stetisset: non ,, aliter quam scelus quidam de vita periclitantur, priusquam in vitam eme is serint. Tanta Zietaniorum vis coorta est, quae teneram etiamnum & heris bescentem Christi sementem pene obruit: mox philosophia mundana , mox judaica superstitio , ceu de composito , junctis copiis in christum is conspirabat; philosophia dissuadebat resurrectionem & humanis argutiis is nonnihil vitiare coepit Evangelii sinceritatem; Iudaisnius totum Mosen,' ,, vel usque ad circumci is iniuriam, nobis invexerat, ac coelestem illam ,, philosophiam ad crassas frigidasque ceremonias pertraxerat, nisi ibenui ,, simus hic Ilaac noster Paulus tot puteos evangelicae venae, tot fontesti vivi laticia adversus Philistaeos, onuua terra opplentes, adpet et. Diuiliroel by Cooste
120쪽
meliora surgeretiles selia dogmata sesentem & volentem alere at que tueri r Hoc semel si licitum est ,l affirmare potant Iudaei, Socianiani, Pontificii, aliique dissentientes, Protestantes haereseos postiGlare , atque exinde omnia illa infausta consectaria nectere, quae ad nos exosos reddendos facere possunt. Ex quibus colligo, locum Pauli ad haeretici definitionem, nostro aevo receptam, elucidandam nihil plane conferre. Uidentur hi homines, de quibus Paulus agit, gloriae, vel voluptatum amore capti, contra conscientiae dictamen a coetibus Apostolorum discessionem fecisse . non ex ignorantia, sed eo fine, i ut vel duces essent hominum partium studiis addictorum, velut liber iis frena laxare possent pravis animi commotionibus. II vim certe characteres repraesentantur in epistola ad Timoth. I. cap. VI. V. 3. 4. S., cap. I. I9. ao. Conser notam. I. Clerici supra allatanti Protestantes communiter dicunt, haeresin esse errorem fundame talem: cum vero numerum articulorum fundamentalium inire, ae certo se determinare posse iidem negant, hinc fieri solet, ut haec vox mox latius extendatur, mox arctiore sensu sumatur; prout enim quis accuratiorem sese adeptum esse iundamentalium articulorum cognitionem putat, ita magis vel minus restringit vel extendit suam haeretici definitionem. Gidam errori gravi adjungunt pertin Ham in errore defendendo. Ita ProfesFres L denses in Onopsi pt rium Theologia, disput. XL. thef. 39. dimi , quod haereticus I t. qui in artistitis gravis momenti U fundamentalibus ita errat, ut omnem correctionem respuat, V m errore pertinaciter perseveret. Cum vero non definiatur, quinam errores fundamentales ab illis appellentur. erransque pro veritate pugnare sibi videatur, difficulter laepissime. utrum aliquis pertinaciter errare jure dici posset, affirmatur. Ita Pontificii Doctores Protestantes omnes pro haereticis habent, licetalli existiment, se nee graviter errare , neque pertinaciter errores defendere. Haereticus ergo est Romanensibus is omnis, qui a catholicae, uti appellatur, ecclesiae decretis recedit. Lex Cod. Theodosi Lib. XVI. Ti. I. 28. ita de hoc argumento pronuntiat: mretiacorum vocabulo continemur, V latis adversus eos sanctionibus debemsuecumbere, qui vel levi metumoso a judicio eatholicae religionis Niramite detecti fuerint deviare. Graeci moderni, acuti, si Diae placet, in rebus ad religionem spectantibus, judices, eandem cum Pon
triciis tuentur sementiam, quod ex disputatione Stephani Sisamn i ii