장음표시 사용
141쪽
S E c T. I. IN ultima sectione primae diisertationis de erimine haeret cati
his tristit simos hujus mali fruinis repraesentavimus , simulque promisimus, nos in sequentibus de variis fraudulentiet artibus& μεθοδειαα, quibus haeretifices utuntur, ad alios vel inia centes plane, vel leviter errantes perstringendos, & in suspicionem gravium errorum adducendos, acturos ei se ; quod jam quidem, antequam ad alia ad hoc argmentum pertinentia proPedimur, praestandum est. In antecessiim autem monemus, nos data opera de execrandis artibus, quibus haereticae pravitatis Inquisitores in Hispavia & aliis in locis, ubi detestanda superstitio & dominium inconnientias hominum dominantur, utuntur, non tractaturos esse et furores enim illi omnem humanitatem excedentes adeo sunt aetate nostra noti, & in lucem protractae fraudes Monachorum, inprimis a cl. Uinboribis in historis . hiquisitionu, ut nemo eriiditorum cashodie ignorare possit. Utinam tandem opprobrium hoc Christi nista aDjuiligod by Cooste
142쪽
nismi sublatum esset plane, & extincti omnes illi barbari Inquia sitores. Agemus duntaxat de illis haeretificum artibus, quae eheu in omnibus coetibus familiarum christianarum locum habuerunt.& adhuc late dominantur. Juvabit autem interdum ad argumenis tum hoc illustrandum adduxisse varia exempla ex veteri & rece liore historia petita, ita tamen ut nullos, qui nostra aetate florent.& oruditionis famam adepti sunt, taxemus. Quod si vero quis.
ruod multis commune est, ad s. rapiat. stulte nudabit animi concientiam. Sed jam ad rem.
Prima & tritissima methodus homines ves plane innocuos aut
leviter errantes exosos reddendi, eosque persequendi haec est: quod nimirum haeretifices rerumpublicarum modera sines adeant , eosique quos errare putant, reddant exosos, asseverantes eos ecclesiis N ν rumpublicam saluti magnum detrimentum allaturos. Dantur in plerisque imperiis & reb publicis valde multi ad gubernacula sedentes. qui controversias theologicas, subtiliores inprimis & scholasticas, non sitis intelligunt. saepe tamen non solum de iis judicare volunt. sed & eo nomine sibi impositam necessitatem esse credunt, in illos.
quos errare putant, graviter invehendi. Ego quidem, ut verumiatear, a politicarum artium cultoribus & de republica bene mere di studio intentis non requiro, ut omnes minutas controversias,
quae inter dissiden , Christianorum familias, non dicam ab origine aevi christiani , sed a temporibus Reformationis duntaxat ortae sunt, perspectas habeanti Neque enim video quem in finem harum rerum peritiam sibi comparare vellent viri, qui per unive iam vitam id unum potissimum meditari debent, ut de civili s cietate rite dirigenda lint solliciti. At hoc ipsum etiam eos retinere deberet, quo minus dictatoriam quandam potestatem sibi arrogarent, de quaestionibus scholasticis non lum judicandi, sed etiam cum auctoritate quadam Mislatoria de earum momento decidendi, huncque vel alium de ecclesia & literis optime in caeteris meis xitum exosum & aliquando infelicem reddendi, quae ratio agendi omnibus prisicipiis Protelantium contraria est, innumeraque semper post se traxit mala. SU de potestate I crantium circa sa ai
143쪽
agere animus non est, cum thema hoc nostris temporibus sius siea Theologis & Iurisconsultis excussum. Quicquid interim de eost, haeredaces studium illud alios hac ratione accusandi & exosos reddendi acuendum esse putant, strenueque urgendum. Eum in finem eos rerumpublicarum Proceres frequentissime adinindos esse utant, quos omnium maxime receptis omnibus, etiam minutis e religione opinionibus, addictos esse vel sciunt, vel putant. Ilia enim sese amplissimam nactos esse occasionem putant, eos, quos odio habent, & quos ipsimet ab erroribus, si talibus dediti essent. propter ratiocinandi imperitiam ingeniique struporem in viam res . cere non valent, exosos reddendi & iram principum virorum comtra ipsos provocandi. Neque spe sua se excidere posse putant, quia norunt, ad summos in qilibusdam rebvspublicis grassandi h nores inter alia requisita & hoc postulari, ut rumirum illi, qui inclarescere, & pro cxcellentissimis columinibus & statoribus tram. quillitatis publicae haberi velint, pro orthodoxia, id est receptis pu-hlice opinionibus, aut serio aut dicis causa pugnare debeant. Quam quam vero alii hanc methodum obtinendi honores albis dentibus ridiant, aliisque plane artibus utendum esse putent; sciunt tamen haeretifices, hos, qui ita sentiunt, numero valde ab istis superari. R plebejis ingeniis verba Boile dari posse. Hinc ut plurimum etiam: obtinent quod volunt, licet sepe ipsi Proceres non credant, quod vulgo creditur, nec ipsimez,- acri judicio & accuratiore notitia rerum divinarum destituti, fatis notas ac perspectas habeant illorum , quos exosos reddere volunt, sententias; eo magis autem sese ob. tenturos esse, quod Volunt, sperant, quod dubia sua omnia proponant sub specie teli pro gloria Dei. Unde etiam in colloquiis cum rerumpublicarum Proceribus, frontem, vocem, singulaque
dicta ita flectunt, ut centesimus quisque juraret, homines iIlostulari pietatis & promovendae gloriae divinae studio tactos esse. At ineptum hunc & falsum esse zelum jamdudum viri sapie res demonstraren'. Zelus verba sunt Του- celeb. WGriisset i) talium hominum nihil aliud est, vel esse res, nisi purumpi tum pretium studium, idem plane ae idem tria, quo iidein Mutines ruinant pro insituris patriae suae, - ideo , quud persimsi sunt,' hae' anorum , putorian institutu praesare, sed quod ad bonorem'imperi.
144쪽
. Da sane multi existimavi, in hoc honorem sui verti, ut opiniones sectae, cru nascendi sorte addicti sunt , triumphem V cutem omnibαν Maleant. Nec iustiis, quoi um arta in nuda alia re eo sit, nisi is secreto quodam ossio eamn . qui veritatis amore , hujusque examianais Iridio, audent se distinguere a se Usuasonu M Aia, qui de veritate non solliciti tu receptusententiis acquiescunt. De hoc vero ar- Dunento alibi nobis dabitur commoda dicendi occasio. Necesse autem non puto plurimis exemplis demonstrare, haeretifices hac methodo semper usos fuisse ad alios exosos reddendos , cum in veteri pariter & recentiori rerum in ecclesia gestarum historia plurima
Longe aliter agunt sepientes & cordati Theologi. Primo enim ante omnia concedunt in rebus minoris momenti omnibus libere tem aliquam concedendam esse , cum fieri per rerum naturam non pota sciant, ut etiam veritatis amantissimi in omnibus consentiant. Hoc posito novam opinionem lion statim damnant aut probant, sed ante Omnia solerter eam expendunt, atque perpensis demum omnibus hujus novae opinionis partibus alterutram in par- tem pronuntianti Ubi vero vident, novam illam opinionem artuculis fundamentalibus ab ecclesiis christianis communi consensu re- ceptis non repugnare , nec pietati noxiam esse, non tum non in. maius extollunt opiniouis hactenus in medium prolatae periculum; sed & omni data opportuna occasione politici ordinis viris perspiacuis & gravibus rationibus probant, causam non esse, cur zelotis novam opinionem vehementer impugnantibus A clamores excita tibus vacivas praebeant aures ; his enim rixis & contentionibus sine causa' ecclesiam turbari, & mutuas lites Inter fratres spargi & dis. seminari; eo magis autem hoc praestandum est, quando novae optinionis auctores sua animi cogitata virorum eruditorum examini iubentes subjiciunt, atque promittunt, sese paratos cile, si quidem a viris acuti ingenii & pacificis errandi occasio dari posse non sine causa existimetur, eas opiniones non ursuros aut in vulgus spars ros, sed cum dotas duntaxat & rerum peritis de iis amice collaturos. Tali ingenio circa hoc argumentum ornati erant duo praeclari
Ecclesiae Tigurinae Theologi, nimirum P. Maror & H. Bu ingeris. De Marore ita sentit J. Molpus Tigurinus, idem de Literis sancti ribus optime meritus, in dedicatione ad Scholae Tigurinae Praesides I ii ii a com-
145쪽
eommentarii ad L librum Regum &XI. capita libri II. Anno Is r. Tituri editi. Petrus Moert inquit dissimius es gravissimus
lutis, habuit a nasura genus qitod an a minas, quod arte li, verat , V tamen hujus nihil unquam ostentabat, sed qua vel absse Diariliter exagitata , vel ante eum inventa apud alios observata haberram omni scientia genere, ea vel ad delectationem honestam tu comvisu, mel ad utilitare in publicam in confultationibus atque in schola tam sinpliciteri candide solebat, quam comiter prudenter adhibero , ni quis non minus phis V gravis erat, quam eruditis V prudens &maximorum hominum urbanitate limatus. De se ita loquitur H. Bullingerus, aeternum Tigurinae Ecclesiae ornamentum , in praefatione commentarii ad Acta Apostolorum. Perme inquit) piis lectoribiis expendere licet, quid pii , quid nocessarium , quid utile , quid graminum, quid ad cititium, quid supere caneum, quid allectatum fit. Nolo enim meis scriptis, ut eanonicueredi Nolo sanctis V doctis hujus arui hominibus praejudcare. Denu que cordati & sapientes Theologi privatim modeste fratrem opinio, nem novam in medium proserentem monent, atque orant, ut suae opinioni pertinaciter non inhaereat, aut gelotas vehementius insiti suntes acerbe perstringat, sed exspectet ad id usque tempus, quo sedato primo serii res ipsas rigidiori examini subjicere αrie possint. Quod si vero iidem viri sapientes adhibitis omnibus se verni amoris auxiliis deprehendunt , novae opinionis defensorem inani superbia turgere, & nonnisi nominis cesebritatem quaerere, opinionemque suam quavis ratione Propagatam Velle , non quidem eo nomine penes Imperantes illum exosum reddere cupiunt, sed eum aut missum faciunt, aut intemperantius fratres mesiora suta Tentes tunquam idiotas lacessentem, attico tandem, si id necesse esse putant, perfundunt sale, aut tempus exspectant, quo rectius sapiat. II. Haeret res diligenter inquirunt, quorum librorum lecticine δε- lectentur issi, quos odio babent μ exosios reddere volans , F citin ai diunt , eos nasio habito sectaram respectu , heterodoxorum etiam siriapta molaere, fine mora clamant, eos improbare ea rores in scriptuo u conteutos. Haec vero in Vulgus sparginat, & inter eos cun primis, qui spectatae sunt inter Praesides Rerumpublicarum auctori- , latis viri, sed in rebus ad Theologiam spectantibus non satis ver
sati. Hinc saepe fieri selet, ut innocentissimi quique , & veritatis
146쪽
amantismi, malignis premantur suspeionibuς: quarum tamen ID ' norant sentem. Ipse, quidem conatus haeretificum in se spectatus ridiculus plane est, quandoquidem si . judicium eorum valeret, colis ligendum esset, eos, qui humaniorum literarum stridia excolunt, , praestantissimosque Graeciae & Latii scriptores diurna nocturnaquaversant manu, paganismo patrocinari ; ita omne studium . dissentie rium opiniones examinandi vanum esset ; ita finistra eruditi in e 'pendendis Atheorum, Deistarum & similis furiaris hominum s cmptis tempus tererent; ita donique examen omne commveritarum proscriptum plane esset, quod ipsi tamen dissentientes, qui polen cum studium tantopere extollunt, factum nollent. . . l. - Εx eo insuper causae suae petunt praesidium haeretifices, id es alitis calumniandi captant occasionem, quod illi, qui haereticorum, . uri' appellantur, scripta momunt , non tamen omnia in iis contenta.' nent , sed libere & candide lateantur, quaedam in iis deprehendi,' quae laudanda sint, nullaque censura digna. . Boni homines, artis' ratiocinandi uiplurimum imperiti, nulloque eruditionis theologicae apparatu inimicti, existimant, homines ab opinionibus, , quas tr ' herbes dἰ dicerunt. recedentes, ubique errare, omnia eorum dicta, veneno esse insecta, neque adeo in eorum scriptis ullam generi humano salutarem veritatem reperiri posse. Hinc, ubi aumunes plane aliter judicare alios, atque candide sileri, in horum vel si rum exosorum hominum scriptis multa attentione dignissima rν ' Tiri, neque omnia promiscue esse damnanda, candidum hoc A v rissimum judicium pessimam in partem intorpretantur. Nimirum inepti zelotae, a sua tantum parte stare veritatem & quidem Ouviem putant, & licet nunquam, aut rarissime, heterodoxorum scripta evolverint, Graim tamen doctrinam, nullo delectu rerum habito, per omnia rejiciendam & damnandam in clamitant. Ipsi vero haeretifices sibi plaudunt domi, nugis scholasticis auditores suos p scunt, & in hirsutis illis opinionibus per vitam adquiescunt. .am tum vero ex hac agendi ratione incrementi accedat eruditioni the logicae, quilibet, qui nasum habet, perspicere potesti Interim v xiiumum est, haeretifices omni tempore ad alios denigrandos o casiones captasse ex hoc turbido sonte. Unum aut alterum exemplum adduxisse juvat. C. Manliin in vita J. --- pag. I 9. pota quam narrasset crimini datum Arminis , . quod caseclismum quem
147쪽
. dam sis sinu. adversariis suis exosum, non imp basta, tae addit.: Verum erum ve- inquio intra hos limites non e sistens, onmes . que humanitatis ca ceres mordens , calumnia eodem Me tempore Dius um de Arminio nostra ae riuisogardorumoremspar ιs nimirum,
Papam Romanum benignus is ad ipsos literis exaratu . V in Mi. spe facta, remanensis ecclesia patrocinium ipsis commen se s quod ipsinu quam longe a veri specie a, Merit, e sequenti narrationu Ius manifestata elucescet. Sed V Dimidiis huic nundacio ει-- eras iL. Iud, quod idem circa tempus in vultus dissipatum fuit, Arminium MNe m Uum Camillonis V Coomsertii, verum erimn Marsi alis rumque de tarum scripta Ascipulis suis inprimis commendare statum. . deque calvini, B . Maer ris . Mutati, Ursini, Hiorumque pr- santium etae disrum Maris comemtim loqui. Has plures De -- reueris calumnias quae de ipso per Germaniam, Galliam, Angliam, Salaudiam lange lateque pargebantur excepit noster citra usium munummum, praeterquam commifferarionis erga stat res. qui tantopere ad
versis Deum V proximum precarent . Quid quod ipso teste molia .rirentibus hisce V praepostera mirum Miramia nihil aliud inci ceu
.stu, quam is ipse miser homuncio , qui suis ipse virtutibus innote a non poteras, de quo alioquin vix quispiam extra Hozanaiam vel sciret luidpiam, ves loqui dignaretur, clarus indies nobilisque reddere tur. Quam autem a vero alienum esset. id quod de prioris uota Scriptoribus, eum alibi tum A telogam inprimis deferebatur. ' potius quam meis verbis proferre volo. En ipsa eis verba ia prim rivm p. A Horimunm Senatorem perscripta: Quod spargitur, me suasorem esse discipulis ad lectionem libro M Jesu Dicorum V coorehemtii, non atio. quam mendacii namine appellare possum nunquam enim cruquam ea deo verbuInfeci, nee rogastis, nec proprio insin . Sed post Scripturae t onem, quam vehementer inciιlco , o magis quam quisque alius quod tota Academia telabitur' ad Calaini commenta rios legenias adhortor, quem laudbus majoribus extolla , quam irae Hebnisliis, quia mihi fassin es, unquam fecit. Dico enim incon, rabilem esse in interpretatione Scripturarum, V majora faciendos ipsius Oommentarior, quam quicquid Patrum bibliotheca nobis tradit, iam in V spiritum aliquem prophetia eximium illi prae aliis plerisque, seno omnibus concedam. Inintutiones ipsius, ad locos communes quod
148쪽
rem. hic addo, Om delectu, omnium homisum scripta iseuda sunt. Hujus mei co=isilii tolas innumeros pro Te possem ι illi ne nnia ni quidem, mi auibor fuerim legendi Coo hertium via Molitas. Proferam, mendacium pat-: adm his de nihilo nascitur his
ria, vel fabula potius. Qia alia iste agantur, scio ι ibi θ q alibi
actitata Iunt, arbitror te ignorare. Si scires, miriseris hominum perversam impudentiam. Hisce 'omnibus antipharmacum Oppono inteon,
ratem Upatientiam, Ussenso me spe felicis exitus, quem mihi dabit -- fus judex , qui novit quid quaeram o agam. Illi scio mea sudia placere , M ore inice vreitati , pietati Spaci inter Chrisianos f am
ata servientia. Primis jam temporibus nascentis ecclesiae hanc consuetudinem, id est propter lectionem librorum heterodoxorum alios suspectos redden1, accusationem notam fuisse, exemplo Dionisi Alexandrini ostendi opusculorum meorum parte prima pag. 7 3o. Neque hodie in tanta literarum luce ridiculus ille & ineptus ruror, dicam, an servorsessavit. Inter pontificios Doctores insaniam , illam obtinere non miror, cum omnia ad camam obedientiam & superititionem conservandam & latius proserendam in secta hac tendant. At intra Protestantes ipsos dari adhuc Sacrorum Ministros , qui erecti imgenii homines & amore literarum tactos, jumeque aetatis, etiam absoluto schori vel academiae cursu odio habeant, quod di ueniatium scripta evolvant, & ad rectae rationis trutinam omnia , quae' legunt, expendant, sateor me perspicere non posse. Experientia interim.testatur, hoc morbo laborare multos, quibus cura incumbit, de prosectibus ingenuorum adolescentium in eruditione theol
sui funeso hoe morbo lato ant, exoria qualicunque in Ges a noma opinione, in eos in Dirum suor- -hementer insurgunt, qui non publice Uprisatim acerrime in auctores novarum opinionum insurgunt. Clamant igitur, ipses tepidos esse in musa Dei defendenda & tue dat monstri eos aliquid alere, vel plane homines esse, quibus perinde sit , quamcunque de religione sententiam tueantur. Hoc vero nomine illos exosos apud Mios reddere volvit, & cum omnia
suspicionibus inter Sacrorum Ministros plena sint . in aliis etiam n. gotiis
149쪽
sos. otiis fidem illis adhibendam esse nullam, aliis persuadere volunt. blimet vero, qui tantos clamores excitant, ex pustulis ulcera iaciunt, ct quicquid atra bilis suggerit, contra alios effundunt, mirum in modum sibi ablandiuntur; illi, cui verbis του μαουκριτου celeb.
sunt columina. εω nihil quicqtiam renittunt a reseriis qui omnia eorum in haereses transformare, leυEDuar quasque dissensiones imin aequuntum exaggerare sciunt ,e qui omnem tiararantiam, Omnem ma usetidinem, concordiam, tanqua communionem Chriin eum Belial ex crotum; quu identidem ex cathedra , ex suggesu, voram Di ias virgiliana repetunt cantionem. - - - Stirpem es genus omne futuram Exercete odiis: cinerique hae mittite nostro virea. Nullus atmoer populis, nec Ddera sunt Exemplorum multorum inductione dicta mea confirmare velle superfluum plane foret, cum rerum in ecclesiis omni tempore agitatarum
nemo tam ignarus sit, ut de veritate asserti nostri dubitare possit Unum tantum & alterum adduxisse exemplum juvat. Notum est sh- periore suculo in Belgio occasione celis. Cocedi discipulorum vehementes suisse inter fratres contentiones A lites. Celeb. Wiu Theologus ut eruditus, sic modestus & pacificus, probe perspiciens controversias illas nimis calide & ultra quam decet ab utraque parte urgeri, neutri nomen dare voluit, sed medius inter dissidentes fratres incedere voluit, eosque ad pacem colendam hortatus est, Un-
. de nomen Theologi politici, & systema ipsius theologicum politicum vocatum. Pessimum in hoc casu est, quod viri praestantissimi semel in suspicionem adducti excludantur saepe iis negotiis. ad quae feliciter peragenda & exequenda omnium eruditoriam j dicio aptissimi suissent. Unum dabo exemplum. Circa finem smcvli XVI. moderatores foederati Belgii de Bibliis in vernaculam linguam transerendis erant soliciti. Ad hoc recte praestandum,
opus erat opera virorum in orientalibus linguis versatissimorum,& artis grammaticae peritissimorum. Nemo autem eruditorum tum temporis viventium ignorabat, Drusium in hoc literarum genere ex lere. I in selinis F. Belgit igitur ordis itas eo nomine ille fuit de meliore nota commendatus a Idrininio, Vitenbogardo , Aldetonio S aliis , at vero quominus quicquam sua coqunensetione c rent , Diuili e by Gorale
150쪽
MUS CAUSIS ET REMEDIIS. PARS II. . gor
rent, in causa lacrimi minus aequa nonnullorum ecclesiae Antistitum de celeberrimo hoc Doctore, ejusque ορθοδοξια, judicia. Hi quippe
verbis C Brantii utar nescis quid momisi ipsi in alere, in Κῶ quibusdam S. Scriptura explicandis ingenio suo plus satis indulgere su
spirati, Drusum non olum ab ipsa translatione. υemn etiam ii ossa
tionis inspectione exclusere. iom. II. Pari ada. Kkk kk IV. Por
uitae hic de latis Dausti dicuntur, petita sint ut plurimum ex vita
Dac sit a CURTA Nogo scripta. & epistolis praeflantium virorum. a es. LIM ROR CHio editis. Si Scat rolla ANis fidem habemus, causa odii comtra DRusiuM inde enata est, quod consessioni belgicae subscribere noluit: Saltem hoc manifestum, quod amicitia, quam aluit cum ARMi Niocti VITENEOGARDO eum suspectum reddidit aliis. Ex his scriptis hausit P. B A Y Liu s in suo Lexico, quae de D R u s I o in medium protulit., Unum atque alterum ex eo excenssisse iuvabit Observat BAYLtus. D κ u si v M secundum lucem sibi concessam scripta & dicta aliorum vel laudasse vel improbasse. Hisce adductis ita ratiocinatur B A T L et u s ris ce ''etoit pas un hinime qui dans ira marieres de Theologie pr nonsat magi liralementi Cela est herutique; ceci. est. orthodoxe. li,, ne se niεloit que de grammatre,& il declaroit fouvent, qu'en eas, qu'il fui,, dans rerreur. si eloitdu dioins exemt d'heresie, vo, qu'il n'Eloirpas opi-- nilare. mais pret v se rendre un bon avis, & qiuit Bumettoit tora ses vrages au jugement de rEgli se catholique. Adductis dein ipsius Dausii verbis, alium locum ex culli ANDRO producit, ita sonantem: si Non sum Theologus: an Grammatici nomen, quod aliquando mihi probrose objectum, tueri possim, nescio. Amici, quos nosti, negant. ego,, non contrarium dico. Quid igitur es, inquies ' Christianus sum.
φ-sum , qui stabendo proficio. & proficiendo scribo. Jese, n'altare addit BAYLius plus que cesparoles. Quod superest, scripsi haec animo juvandi, non laedendi. Si laesi quempiam, jam nunc γ
,. nitet. Si offendi pias aures, monitus libenter mutabo. Si erravi unis piam, monstretur mihi error: non ero pertinax. Denique provoco ad judicium ecclesiae catholicae, cui me, meaque omnia sit icio, a cujua