장음표시 사용
171쪽
VII. Quod ex nihilo mhil fat, perperam ab Atheis nobis objicitur. Sed nos jure meritoque illud ipsis objicere possumus: cum res pulcherrimas ac praestantissimas, brutae materiae & caeco casui. hoc est mero nihilo, adscribant. HIL Uulgatum illud questii dictum: Mna opera sequunturim i istum, non praecedunt justificandum, cum mica salis accipiendum est. lilioqui dicendum esset, vel poenitentiam non esse bonum opus. vel peccatorem, dum adhuc impaenitens est, veniam peccatorum a Deo consequi. Quorum utrumque, non absurdum modo, sed &impium est. IX. Probrum est humani generis, eam doctrinam, quae cras sissimas contradictiones involvit, & cujus falsitas, ut ita dicamus .. visis, gustu, tactu percipitur, tot gentibus, ac per tot. secula pe suaderi potuisse. X. Cum Evangelium sit doctrina pietatis a quicquid nullius est ad pietatem usus, non est articulus fundamentalis: Quicquid vero veram pietatem, non putatium eVertit, neque cum ea stare potest. est error fundamentalis. M Theologia systematica haud absimilis est arti statuariae, quae non tam adjiciendo quam abradendo opera sua perficit. Tantum materiae inutilis vel noxiae abscindendum cst, donec id quod supe sit novus homo. ad Dei imaginem sculptus,
172쪽
s E c T. I. II antecedenti dissertatione incepimus in medium proferre aliquot De pania
ι Θοδ rac, quibus utuntur haeretifices , vel innocentes plane, lolismo vel leviter errantes, graviorum errorum, id est tareseos, postulandi. Pergemus nunc, in hoc argumento, caeterasque malignas horum hominum artes in apricum proferemus. Atque hic omnium seculorum experientia constat, solitos fuisse homines m ilignos, dissentientes in causa religionis impugnaturos, eos inm immisis bo=mnibus, id est haemeticis, comparare. Singulari dissertatione I. Clericus hanc argumentandi rationem exemplo Hieroumi expli-etiit. Ostendendum autem, quam sit haec argumentandi ratio intiqua, & ad errantem in viam veritatis ducendum inepta plane. Is qui errat, aut saltem nobis errare videtur, vel rationibus philosophicis utitur ad sententiam suam comprobandam 3, aut ad testimonia S. Literarum provocat, opinioni suae speciem conciliaturus. Quid vero ad eum lucrandum in hoc casu facit comparatio instia
173쪽
tuta cum homine, qui sorte eundem errorem ante. plura defendIesecula st Ego nil homini veritatis amanti & sapienti, adversarium emendaturo, relictum esse video, quam ut gravibus argumentis. quae recta ratio suppediuit, errorem impugnet, aut manifeste probet. per legitimas interpretationis regulas, errantem mentem S. Script rum male cepisse. Caetera Omnia, quae contra eum in medium proseruntur, inania sunt , & ad errorem revincendum plane nihil faciunt. Inprimis vero a scopo, quem intendit is, qui Mium, e rore forsan constrictum, emendare vult, hac argumentandi ratione plane disceditur; quod facillime probatur. Pinno enim ita argumentando , non de ipso errore, sive vero, sive putatilio, sod opunione alterius, qui eandem sententiam olim tuitus est, agitur, quod argumento, vel quaestioni, de infla agitur, nullam plane affert lucem. Pone stultam plane & rationi adversam esse opinionem , quam defendit hic vel ille nostrae aetatis Sophista; num pondus aliquod a cedet controversiae, quae in disceptationem venit, si ostendam, ante
mille, & quod excedit annos, pariter delirasse alios st K Non tum eruditi inter se non consentiunt in definitione haeretici, sed & saepissime difficillimum est cognoscere , quius su
rit hominis, pristino aevo Viventis, vera & genuina sententia, qua ignorata cum larvis pugnatur. Qui in historia ecclesiastica antia qua pariter & recentiore versati sunt, perpulchre norunt, saepe e rantibus impactas suisse perversas sententias , a quibus homines illi' alieni plane erant , & de quorum opinionibus longe aliter & mutius ratiocinantur eruditi moderni. Notum insuper, antiquos D ctores ad alios accusandos in religionis negotio nimis fuisse propensos, & minutos errores saepe in majus extulisse. III. Dissicilis insuper & operosus est labor, antiquorum ha reseos postulatorum cogitata cum recentiorum opinionibus cons tendi. Sume historiam Manichrarum, Donatistarum&c. bone Deust quantae molis libri, ab antiquis pariter & recenti ribus scripti, de horum hominum opinionibus sunt evolvendi 8 Quot conjecturae expendendae 8 Quam dissicile est, veterum testimonia saepe obscura & diversa, non tantum inter se, sed & cum recenti rum cogitatis conferre IV. Pone vero omnia ad liquidum csse perducta, & sentemtiam ita diati planam esse, & ex monumentis antiquissimorum Doctori Diuitiaco by Cooste
174쪽
MUs CAUSIS ET REMEDIIS. PARS UL sat
metorum reclesiae ehristianae susscienter probatam; quaeritur denuo . . utrum sententi' hujus hominis sat vera vel falsa, magis vel minu
periculosa So. . atque ita magno labore frusti a ii sumpto. ad ex minandam ipsam rem iterum deventum, neque errans ex operosa hac collatione' nonsolum lucem accipit ullam, sed & ad retinendum errorem suum magis inducitur, quoniam pulchro Videt. operosam illam comparationem non ad veritatis investigationem esse instit tam , sed eo duntaxat fine inventam, ut sua sententia reddatur magia
invisa & periculosa. N. Pessimum in hac contro resia est, quod huius vel illius
erroris accusati, & cum quibusdam vetustioris aevi haeritis collati. artem arte eludere possint. Notae sunt accusationes inter ipses ' resantes mutuae, de Eucharisia . communicatione idiomatum , . ylin eisne &c. agitatae, ubi hic ad Euochem, alius ad Nesorium, hic ad Semipelagiamos, alter ad Mantisaeos & Pradestinatianos provocat. Ex quibus tamen ridiculis, imo, ut scapham scaphum appellem , is vidiosis & malignis comparationibus , nonsolum nulla controversiis hisce inter ipsos agitatis lux allata, sed & animi dissentientium m ris magisque a se invicem alicitat suerunt. Ex quibus omnibus m nisestum est, parallelisenum illum cum haereticu institutum , notas ham ad controversias elucidandas nihil consiti re, sed eum malignitati duntaxat ingenii humani, sophisticisque artibus contentiosorum Theologastrorum esse adscribendum.
andoquidem vero quidam viri haud indocti inter quos Examinaria
est rev. Scharbati, in tractatu de paratisismo eum bareticis iuglitiuo
putant, recte hanc argumentandi methodum adversus adversario usurpari, opportuna hac data occasione, rationes eorum expende- steram
mus. Ad defendendam hanc collationem citatus aucto , primum hanc eum argumentum ex eo petit, ita de principali aructore ei. At quid hoc con*rat ad errantem in viam revocandum, tateor me ignorare. Pone ante tempora Patriarcharum aliquem stuL hutam aliquam opinionem in medium protulisse, & ejusdem comm methodumtis hominem eandem nostra aetate professum . quod in hac ingenio-
nim diversitate non potest non inis ingere 1. quid hoc. tau ad
175쪽
controversiam rite elucidandam 'conserre potest Τ Si quis hodie d
fendit opinionem, quam tu ab aliquo haeretico primorum sec Iorum jam defensam fuisse existimas, errans vero secus sentit, atquere ste eum opinatum esse putat , quid quaeso tandem invidiosa illa collatio, ad negotium, de quo agitur, componendum, & errantem revocandum facere potest Z II.) Homines qui nobis errare videntur, recte se sentire putante perinde igitur ipsis est, utrum ante aliquot secula hic vel ille eidem sententiae addictus fuerit nec ne. Qui veri nominis errorem impugnant , ad id potissimum intenti ei se debent, ut erroris sontem detegant, eaque potissimum argumenta in medium proferant, quae errori tollendo accommodatissima sunt. IIIJ Ridicule, mea opinione, rev. Schariau ad sentem errorum detegendum, Scerrantem invisum reddendum, ad Satanae astutiam provocat. Primo enim facile sine Satanae alicujus, id est maligni g, nii, insidiis explicari potest, quomodo quis in hanc vel illam portemetosam opinionem incidere, eamque defendere possit. Ignorantia, stupbr quidam animi, ambitio, lectio librorum Atheismo patrocia nancum , inclarescendi studim, adversariorum malitia &c. homunes inducere possunt, ad defendendum stultas & pestilentes opini
nes. Ipse insuper Satanas mentes invitas ad errorem aliquem tuendum pertrahere non potest ; argumentari duntaxat potest ; sed in potestate hominis situm est, argumenta argumentis opponere. Et quid juvat tandem, oborta quadam inter Christianos controversia, ad miras Satanae provocare Errans artem arte cludere potest,
atque asserere, malignam quandam insernalis genii cujusdam p tentiam obstare, quo minus illi, qui ab ipso dissentiunt, veritatis lucem cernere possint. Ita novimus olim Dominiciem & sequaces ejus contendisse, maldenses, haereticos scilicet, malignis daemoni-.bus 'agitari'& hac ratione impediri, quominus sanctissimis, si Diis 'placet, praeceptis ecclesiae romanae, ritibusque subscribant. Sed majore plane jure & qui eos secini sunt, Protestantes, affirmare possitnt, Institistionis tr ibunal, occasione & ex voto ipsius Domines erectum , quod omni humanitati plane contrarium, & in opprobrium religionis christianae excogitatum , non hominibus, sed infernalibus geniis esse attribuendum At & hae mutuae objectionesve errorem qualemcunque revincendum prorsus nihil valent. ,
176쪽
IV. Testimonia quorundam Patrum ecclesiae, Iliero16m prvisertim, Arium, Daemonium meridianum appellantis, ridicula sunt, ad rem nihil faciunt. Novimus Patres, qui sancti vocantur, modestiae limites in controversiis cum diliciuientibus transgressiss., - & pravis affectibus frena laxasse. Miror cumprimis rev. Scharbara exemplum Hierondimi adduxisse . postquam illius exemplo celesti clericus ostendit, eum contra Jovinianum disputantem, omnia a gumenta, . quae ab invidia peti solent, in medium protulisse. ει quq satis patet, comparationes illas cum haereticis institutas, m lignas plane esse, & ineptas ad errorem qualemcunque reprime dum, nedum ad veritatem in lucem protrahendam.' Secimia ratio de parallelismo cum haereticis juxta rev. Scharnu legitime instia, tuendo, non mam rationi conveniens est quam prior. Nimirum haec ab eo petita, quod ita de satu es cardine contriser eo melius eo ei. Nemo . cui sivium cerebrum est, non videt, quam sit haec ratio plane inepta. Cardo enim quaestionis & pondus conta versae ex ipsius erroris indole natura est repetendus. Quaerit in enim primo, an error hominis, qui haereseos postulatur, verus sit, an putatilius Z Quinitiis secundo. loco, utrum error detrimenti aliquid adserat veritatibus magni momenti, vel ipsi pietati, necne Θ-istur denique, quibus rationibus nitatur ille, qui errorem defendit Hoc posito, manifestum' est, comparationem, cum homino ante plura secula jam demortuo , & eidem forte errori addicto, ad controversiam rite dirimendam nihil plane adferre lucis. Accedit.: quod illi, qui serte eundem errorem defendunt , longe diversis iutantur armis. Ariani v. v. &. Sociniani nostrae aetatis. adllibent, magis speciosas rationes , quam veteres in eundem errorem prolapsi. 'Unde patet, semper recurrendum esse in quavis quaestione controversa ad argumenta, quibus quis hie utitur, ad suam sententiam, comprobandam. Tertiam rationem hanc adsere ro. Sebarbau, ad inparationem illam probandam, quod . nimirum ita is turpitudines perieulo mToris constet. At & haec ratio nobis infirma valde vudetur. ' Omnis enim quaestio redit ad erroris naturam rite repra
sintiuidam 1 hae cognita & perspecta, facile erit sine eognitione auigrius , eidem errori patrocinantis cognoscere utrum error periculosus sit, Nee ne. Novimus multos inter antiquos controversiarum
177쪽
& pericula imat: naria pro veris substituere. Quamvis hodie, In tamia litterarum luce, saepius etiam peccetur, docti tamen &sapientes viri, in examinandis aliorum opinionibus cautius procedunt, neque . . veterum semper pugnant armis. Rre. auctor in hoc libello saepe pro- . vocat ad Scripta N. Testamenti, in quibus errantes in his vel illis coetibus Christianorum cum invisas hominibus comparanturi M. hoc ad eos qui nostro aevo errores quosdam defendunt parum facit. Plurimi eorum, quos tangunt Apostoli, aut religionem christianam
in universum impugnabant; aut principalibus religionis christianae capitibus adjungendas esse vel judaicas vel sanaticas e Plato mortitas opiniones censebant; aut denique hujus vel illius libri dia vini in dubium revocabant, quod de recentioribus ita dilatis haereticis dici non potest. 2. Apostoli erant infallibiles, sua
que doctrinam miracuia confirmare poterant ad errantes convincet dos ; hoc vero moderni Doctores, cujuscunque tandem stelae adducti, praestare non possiant. 3.) Hodienum, multorum errorum, ad quos Scriptores secti alludunt, non satis cognita & perspecta estuatura. Hinc adeo obscura est cognitio errorum, quos fovebant ita dicti suostici, de quorum sententiis diversa valde sunt hodiernorum eruditorum judicia. λ. Ponamus tamen eorum opiniones, quas homines quidam malefani olim defenderunt, hodie nobis fatis perspectas esse . quid hoc tandem faceret, . ad haereticum aetatis nostrae, forte in multis eadem cum iis tuentem, convincendum y Scrips irunt viri docti libellos de Spininsu ante Spinosam; num vero quis hodie systema hujus hominis telicius esset impugnaturus, si osten-dere posset, aliquos veterum Philosephorum huic errori patrocin itos fuisser Quarta ratio rev. viri est, ut alii sibi as erroribus e .emit. At cavere sibi possunt errantes ab errore hominis graviter errantis, licet nesciant, ante mille & quod excurrit annos, alios eundem errorem calculis suis comprobaue: Ponimus hic pro certo agi de homine graviter errante; quod si vero error putatilius sau, , tem est, aut levis, tanta sollicitudine opus non est. denuque ratio ejusdem commatis est, ac ea, quae supra in medium prinest. Nimirum i auctor ait parallelismum instituendum, .. in Moamius redarguantur erraines. Non video ego quodnam 'pondus accedat errori, si ostendam, non unum , sed plures diversissimo tempore viventes, eundem errasse errorem a imo tautum abest, . ut
178쪽
errans hac ratione magis confundatur, ut potius in suo errore confirmetur. Si erro, inquiet, argumentis solidis id demonstrate, err risque mei detegite fontem. Haec sufficientem sorte mihi adserent lucem. Cum Nero Videam vos exosos quosdam haereticos, qui mite plura secula vixerunt, argumentorum loco, in scenam prod cere, nullam aliam hujus rei causiam esse perspicio, quam ut me timi vidiae male sanorum Doctorum exponatis. Atque hoc ipsum oste
dit, cujus ingenii homines sitis, nimirum haeretiydes & Doctores umbratici; docti enim & sapientes nonnisi. argumentis pugnant. 'Multi errantium in religionis negotio ad meliorem mentem fuis. sint conversi, si modeste cum illis actum suisset, neque haereseos crimen statim, ac suas sententias in medium protulerant, illis obj
. ctum misiti. Fatentur hoc Theologi resormati doctissimL Into
eos c ut plures non adducam eminet F. Sparihemius, vir ut notum est, ita dictae rethodoxia tenacistatis , in oratione de prudensia theologica. Verba ipsius ita sonanti Emmero sepentime o si dubius animi, plusve nocuissent intempestiva nomantium, an ca Ma consilia reprimentium. Imo quod res υε dicam , iliacos intra muros baud peccatum minus fuisse quam extra. Et quam in alia causa laudavit Tullius incitationem animi , quae studio pugnae amaenditur, have in viris Theologis repressam frequentius oportuit. Et fuisset utinam, rιtinam tu ipso consentionum exortu, in recenti morbo um vitio , sententibus uti remediis placitisset Utinam ferissent ad mitiora mustia laudatisisimae qtio in Cousantini Imperatoris p ad Alexamdrum Arimnque voces, jam in pugnam animatos' OL navi didicissem quandoque viri Dei iasimulare plurima, qua vel immolantius, vel cum aliqua verecun , collegis aus fratribus exismosa Utinam extremis remediis parcius, qua pruiniis medicorum os, stacitis vreo precibus, fraternis monitis, benemoridis intem pretamensis, datus esset locus libra alius satim primo impetusu ad arma conclamatum, nee itum in sacra sedera, nec vibrarum fulminibus, nec tus ominis amathematismis, non improbando modo sed repres arido, nee in causas taurum sedpersonas inmadendo, Usaepius A, ma vix misi imo cuiqm via intellecta fuissent, vel animadversa ,
priuramendo in apertam hominum lucem, magno cum veritatis A
ritatis dispendio. uuae dum num oratione perjequor, nihil jam es opus fumine eloquentia , sed Diriremte laxhvmarum. O quM reylingui
179쪽
potitissent in ipsis scisitistu incendia ' Viaet praeveniri infelices motus uiιοι componi duratura lites quot depelli lithales morbi Z quot eheu exitiales haemeses ceu discordiae ciυiles prohiberi Equidem be sentio. audito res, non flagrasset tanta imidia Adamantius, nec ejus causaret smιla laborassent; non exiisset in orbem uniserstim Ariana haeresis ι non partes fecisset eum suis Nemrius; non diuisissent Orie tem paschales , vel Asticam baptismales controversiae, si plus fuisset in Demetriis, in Alexandris, in Cyrtilis. in Victoribus, in Steph
nis a principio n*derationu , nec quaesita illico dejectionum , pr scriptionum, mathematismorum medicina violenta. Multi errorem vel presssent , vel re cusserit, ni traducti protivm haereseos accus sione, in qua Hierondimus neminem esse voluit patientem. Multi a seruissens cause vadis viam, si modo relicta in tuto dignitates, fomtuna, exis alio. Neque diffsimulabo, exceptos qui ita noυaturiren nonnunquam acerbius , saepe non confutaros, sed confossor, non cor
reptos , sedproditos, saepe prout tenet hoc insanabile malum multos dontentionis siladio magis vel veritatis , Me defemsa, sed claritate evensa , definente amore causa in odium, in flum, sale chrisiam
in Plautinos sales, unius, qui obduci initio potuit, in comminem totius sectae ex quo propalari himidiosius coepit. Ita celeb. Spanhemius. Inprimis vero hoc observare deberent Theologi Pror , stantium coetibus addicti, quandoquidem aperte fatentur, fieri non posse, ut qui uni eidemque e esiae nomen dederunt, in omnibus sententiis & S. Literarum interpretationibus conspirent. Fassus est hoc denito idem Spauhemius in oratione citata de pri dentia theologica. Fateor inquit vix femi posse in hae mm ingeniorum tum quasionum iusinita propemodi m varvetate, ut idem semper omnes de omnibus sentiant. Largior non humana, sed angelicae esse perfectionis, cita Augustinus Cypriano indulsurus in nulla aliter sapere ac se res habet; nec pauca etiamn m esse in hoc vitae nomo modo expedit, difficultates, nee perindr omnes oci latori nec parent Theologorum omnium in Scripturis declaramissis esse felicitat ἔ Qti nequo
mensuram gratiae. Postremo M ipso, de facili largior , ' n8n tos e cidis
quam cogitatis vim adinover i,' Uec confringi ita oportere hominum men res , ut in sensus nosi, os adigantur, neqnefas si υel tacita ratiocinatione diversi in in multis opinari. Nobilem certe animum υegeta libri rus alit,
baudpassum euise in illus angustas. '
180쪽
i Neque etiam desunt Inter tales homines, qui viros eruditos Haeretifices
suspectos reddere Volunt, quod nimirim eum viris diversarion reli- alios ιεὶ familiare Literam commercium alant, vel cum iis conversentur frequentius , qui incertis ri miscum plebis , vel Doctre Amm beari aqtimrundam, in eorrim classem referuntur, qui religioni publice recepta familiate paxum faveant. Qitam sat haec accusatio inepta & malitiosa nemo commer-
non intelligit. Qui enim hujus vel illius disciplinae amore capitur, rium, quω
non potest non , siquidem in ea majores vult facere progressius , eos stinuenter consulere , qui in ea, quam magni facit, arte prae bus lima. caeteris excellunt. Itaque, si in eodem loco non degunt. per literas cum iis agere debent. Hoe autem dum faciunt, n-ime
solliciti sunt, quibus hic vel ille vir eruditus de religione ad ictus
sit opinionibus , aut si errare eum in religionis negotio putat, prudentiae & holiestatis memor, de iis duntaxat cum eo agit er ditionis partibus, in quarum amorem uterque singulari propem sone sertur. Ita qui delectantur humaniorum litterarum cultura, suae ullo aliquo periculo commercium literarium alere possunt cum homine , Socinianae ,' Iudaicae δ c. religioni addi sto. Quod - si is, cum quo mihi intercedit litterarum commercium , errores quosdam propinare vult' religioni contrarios, libere ego animi, mei sensa explicare, & dissensum meum sine amicitiae detrimento
testari possum. Idem diruim velim de homine, quo quidem utor familiariter, sed qui graviorum errorum suspectus est. Nemo sane
pri dens ex eo colligere poterit, me per omnia cum eo de religi nis negotio idem sentire, quia rationes aliae gravissimae adduci pos. sunt, cur familiariter eo utar. Longe vero aliter sentiunt nostri,
de quibus agimus, homines. Tritum illud proverbium necimrex socio , qui non cognoscitur ex se, malitiose licet & ridicule in rem suain pertrahunt, existimafites, fieri vix posse, ut aliquis familiariter uti possit viro alii sectae addicto, sine conspiratiotae mutua sententiarum, licet saepe per omnem vitam de negotiis, ad religionem spectantibus, nulla inter ipsos intercesserit consilitatio vel disputatio. Imo saepe etiam factum, ut, prout quis hanc vel issam Academiam, eadem Sacra publice sectantem , frequentavit, ' ab horum vel illorum Doctorum ore pependit, magis vel minus h