장음표시 사용
151쪽
Porro non raro viri praestantissimi & veritatis indagatores Italartissimi in suspicionem haereseos adducuntur, ab iis quos notamus
hominibus, quod. nitia itum mn omnes opiniones , sententias, explicationes S laterarum, ritusque Majorum calculis suis comprobent ι sed respectu omnium mutationem siliquam aliquando fine pra uulo religionis
.crorum B. M. ut in .nOltris, sic etiam in aliis regionibus, tyrannudis pontificiae jugum excussuros, . crassos ecclesiae romanae errores - impugnaturos, superstitionem grassantem debellaturos, & siquiadem id fieri posset, radicitus exterminaturos , tot negotiis fuisse distrilatos, & tantum non obrutos, ut de his vel illis sententiis munutioribus , vel locis S. Scripturae ad essentiam religionis non pertinentibus , ritibusque non potuerint esse solicis 3 successu vero te '-poris Doctores publici, pace ecclesiis reddita, singula doctrinae ca-
eos praeteritonini,aut exisectant occasionem novam. Mihi quidem mulisis iis ae causis quies nonsolum optatissima est, sed etiam necessaria. Sed ,, si hane personam Deus humanae fabulae choragus mihi imposuit, partes deis M legatas oportet agam. In hac arena mihi video moriendum esse; nam is ut viri isti conquiescant . nihil est spei: In eo toti sunt ut me aut latro. ,, nibus objiciant, aut moerote confectum occidant; sed hactenus gratia ,, Dei nec animum a suo proposito labefactare potuerunt, nec Ididiis meisis ita multum detrimenti attulerunt. Consolatur me primum conscientia is recte factorum, deinde lavor doctorum & bonorum virorum , quos h ,, ctenus aequissimos habui erga labores meos. Quod partim literis, par- tim donia ac muneribus declararunt. --- Quis unquam in sole
se ambulavit absque umbra uis insignem virtutem exercuit sine invidia Τ uis honas literas professus est eum aliqua fama, NB absque odio Theo-' Iosorum' Capnio, Erasmus, A rias, Hieronymus experti sunt. IJunc postremum Roma expulsum, cum Bethlehemi in tuguriolo degeret, nec hic quidem latentem religit Invidia. Ex priscis Sapientibus quidam ,, interrogatus, quid ageret Nihil inquit, nondum enim mihi invidetur. ' ,, Regium est, cum hehese ceris, audire male , inquit ille. Et profectori ita est; industria parit virtutem, virtus gloriam . gloria inridiam . qui: . M morbus late peculiaris est iis, qui alioqui' pietatem profitentur, cum nihil lit alicii ius a vera pietate. Obrepit enim haec pestis pietatis im ne, dum videri vult vitiorum odium ad virtutis zelus. Hactenus
152쪽
pita paulo accuratius perpendendi, ritusque ad simplicitatem chriastianam, usumque publicum accommodandi, ampliorem habebant.& adhuc habent occasionem. Unde sapientum & cordatorum The logorum sententia, culpari illi nulla ratione possimi, qui opiniones
quasdam, longo usu usurpatas, rejiciendas ; alias vero mutato Christianorum statu majore argumentorum pondere frequentius urgendas esse putant. Ita nullus hodie reformatae religioni addictus Theologus , Maae sententiae de interficiendis haereticis subscribet. Aucto nostra aetate numero incredulorum, aperte capita religioni a naturalis & revelatae impugnantium, sentiunt Theologi & U. D. Μ capita religionis gravissima frequentissime S. Literarum cultoribus Rauditoribus esse explicanda, insinuanda, & contra adversarios vi dicanda, quod superioribus seculis urgere non adeo necesiarium via debatui. De honorum operum relatione ad virtutis studium, e rumque ad consequendam salutem necessitate, tempore emendationis
sacrorum operose fuit disputatum, idque non sine gravissimis rationi bus: Pontificii enim inanium & superstitiosorum rituum sedula o servantia bonorum operum naturam absolvi putabant, adeo quidem
ut eum, qui in superstitiosis ritibus observandis & ridiculis fabulis tuendis sedulus & pertinax esset, veri nominis christianum & coelo propiorem esse publici Doctores publice adsererent. Iidem vero I tisfactionis Jesu Christi pro nobis praestitae, & beneficlorum inde ema.
nantium pallim immemores erant, & eorum loco ridiculam aliquam& putatitiam , imo fanaticam sanctitatis speciem Christianis obtrudere voluerunt Hinc factum ut Theologi illius temporis de fidei necessit te, bonorum vero operum imperfectione frequentissim dissererent,& quidem saepe parum prudenter, adeo quidem ut putares eos ne cessitatem bonorum operum, id est, verae pietatis in dubium vocasse.
Nota controversia,quae inter J. Agricolamassebium, aliosque agitata fuit Atque hinc factuni est, ut ecclesiae romanae Doctores passim in publicis suis contra Protestantes editis scriptis contenderint, eos honorum operum osores essa. Quicquid vero de eo sit, viri inter Theologos Protestantes religiosissimi, deprehensis seculi nostri moribus depravatissimis, exortisque opinionibus religioni christianae nocivis, recte existimarunt, y adhuc affirmant, frequentius in ac demiis pariter ac coetibus publicis necessitatem lioliorum operum id est studium verae virtutis urgendum esse, idque fieri posse silva veritat
153쪽
de fidei iustificantis natura. Eum etiam in finem Protestantes Theologi omnes, quot quot sapiunt, sepultus vellent omnes illas controversias , quae inter ipsos magno animorum aestu post: tern pora Resormationis fuerunt agitatae, ut de minutis quaestionibus , quae inter ipsos , qui eidem coetui adhaerent, ventilatae sunt, & adhuc ventilantur, nihil dicam: existimantes, prout sunt tempora, Communibus armis hodie pugnandum potius contra Atheos , Deitas,
Indifferentistas, & gravissima vitia, quae a Christianis ad increduliatatem inclinantibus nova sub specie committi solenti Quod ad rurus attinet, olim in his vel illis ecclesiis usurpatos, eos pro rerum Se temporum circumstantiis, nulla habita antiquitatis & longae consumtudinis ratione , mutari posse ii leni cordati Sacrorum Antistillis ve1 Rerumpubi icarum moderatorcs censent. Haeretiyices vero nostri. ubi haec audiunt, contra optimos & praestantissimos viros statim in Ggunt, clamantes, omnes Majorum opiniones, qualiscunque sine naturae, esse servandas, urgendas, & ad seram posteritatem, nullo habito rerum & temporum respectu, transmittendas ; hanc in ec Hesiis potissimam malorum omnium causam esse , quod moderni Doctores non 'omnibus opinionibus Veterum constanter adhae-
eant, nonnisi novaturiendi studio tribuendum, quod opiniones quasdam ab alitiquis inventas moderni aspernentur Rc. Iidem v ro boni homines, ubi juvenes inciderunt in manus Doctoris cujusdam, musteas quasdam sive philosophicas sive theologicas sententias
tradentis, eas acriter, repudiata Veterum aliter senti eluium auctoritate, tuentur, iisque tanquam saxo adhaerent. Testimonio esse pos .
sunt discipuli Cocceii, Cartesii 3d aliorum. Quam vero sit haec age di ratio incondita, & officio publici Doctoris indigna, paucis duntaxat
aperiemus verbis ' testimoniis. Primo quidem constat inter omnes Protestantes, non tum ipsos Reformatorcs infallibiles sese esse numquam prosessos, sed & universum coetum qui ab ecclesia rom na superiore aetate ob gravissimas rationes Iecessionem secit, numquam Doetoribus hisce in fallibilitatis donum tribuisse. Verum est, Doctores hosce pro ingeniorum diversitate his vel illis tuendis se tentiis constatilius, aut ut alii volunt, pertinacius inhaesisse , quod eommune est, si a veritate discesserunt, vitium omnibus plane homunibus, doctis pariter & indoctis. Nullum igitur periculum est, sirseentioris aetatis Theologi, in hoc vel illσargvinento occupati, a sente uis virorum praecellentisiunorum recedant. Ipso
154쪽
Ipsosmci vero Reformatores in multis eruditionis theologicae partibus hallucinatos futile, nemo adeo ignarus est historiae theol gicae & literariae, ut id inficiari possit, quod tamen ipsis tanquam crimen non exprobramus. Imo fieri in tanta diversistimarum partium ad Theologiae studium pertinentium copia aliter non potuit, quam ut hic illic cespitarenti dam vcro cum viri docti & si iei tes pecorum more antecedentium turbam sequi non debeant; not solum licet, sed & necesse est aliquando , ut ab eorum sententiis recedamus. Accedit, quod post eorum obitum passim hine inde in ecclesiis novi errores graviores Vel leviores exorti sunt, quos diversis adeo armis recentiores Doctores adoriri debent. Idem dicendum de ritibus &disciplina morum. Certe qui putant, omnes explicationes Scripturae a Majoribus in medium allatas, aut sentenistias theolosticas vel a Patribus primitivae ecclcsiae usurpatas, vel ab ipsis Reformatoribus inventas, sequendas esse sine ulteriore ex mine, omne eruditionis theologicae studium, quantum in ipsis est, sufflaminant, religionem contemtui exponunt, & ripismum in ipso Protestantismo exstruunt. Ρrosecto mutatio haec periculo nulli est exposita, licet fossuetus olim & alii ecclesiae romanae Doctores primcipia Protestantium hac ratione suspecta reddi existimarint. God denique haeretifices prudentem hanc libertatem, a viris doctis & v ritatis amantibus iijurpatam, novaturiendi studio adscribunt, coria 'datos viros turbare non debet ; imo objectio haec contra eos ipsos r torqueri potest; nihil enim aliud clamoribus suis quaerunt, quam ut eruditorum & strenuorum , pro bestio qua Orthodoxia propugnanda pugilum, famam obtineant. Certe in plerosque quadrat illud epigramma celeb. I renosi quod ita sonat: Magno eum Diam propugnas aurnata Patrum: δ; x Numinis hoc a me gloria , poscit, ais,. Forsitan hoc a te poscit quoque gloria Pareum ;Forsan-hie aliquid poscit, amice, Truti sed audiamus unum atque alterum e Protestantium coetibus me logum , de iis, quae hactenus contra haeretifices in medium attulumus, differenti m. Ante omnes adest jam jam citatus merenselgius qui in responsione ad quaestionem, citr tutatamenta &riptura saepe .
155쪽
ι inescacia, inter alia sic loquitur: Ipsi Majores nostri, si viυeream. N praesentein remon faciem cernerent , eosque cum quibus hodie is Christi Minim is plerumque res es, qua fuerunt pietate, Iblummum rem, non minus quam Iacobus Apostolus formulas Pauli, ab impiis iuperversum sensum detortas, sibi mutandas censuit. Utinam non sepe
utempesive urger entur dogmata, ad q1M urgenda non easdem, ac olim. causas habemus , V quae hodie urgereptus periculi habet quam utilit tis Utinam non definirentur, praeter omnem 'ectilitatem, quorum d
fuitio homines sepe conjicit in labrinthos me et ricabiles, ut longe sa riusfuisses in his gudicium juspendisse s Utiuam nou moverentur-di i Lotes , quibus expedieridis illi, a quibus motas ut, impares postea δε- prehenduntur. Alibi, de scopo Doctoris Theologi , idem sapietitissimus vir ita loquitur : Amor Chrisi es primarium Pa ris requisitum, imo totius Theologiae compendium. Unde optimus Doctor U Magiser no-ser, eum discipulum suisu Petrum, ut boae loqui solemus, pro S. Mianiserio examinaret, non multas spinosas ei quaestiones in hoc examine proposuit. Non eum interrogamit: Θ is deci elorum δυiurerum ordo sit: διomodo homo in aeterno praedesinatistiis decreto Deo fuerit objecti s r Quomodo proprietates Dei tum inter se, tum ab ejus essentia distinguantur: Quousque providentia Dei progrediatur in iamnum pec eatis gubernandis: ullomodo homo sese habeat tum in primo couυersi nis momento, non in momentis subsequentibis. Nihil horum summis
ille Doctor, nihil simile ex Cananto suo quae it. Unicanr illi quoi
πιηι proposuit, eamque ter repetiit: Petre avias mest Cumque ad hanc solam qtiaepionem recte respondisset Petris; Dominus eum ad S. Misis ritim protinus admisit, sinsque illi oves pascendis committere non dubia tacit. Puerile vero & ridiculum esse videtur, in tanta eruditionis luce probare velle , licitum esse relictis Majorum S. Literarum e plicationibus , recentiores, majori eruditionis theologicae apparatu instructos, doctos audire viros. At si animum ad ingenium γα rum hominum respicias, prudentiae theologicae singulare signum est. rationibus clarissimis addere testimonia virorum orthodoxiae laude praecellentium , quorum argumentis per se claris magnum scilicet
additur pondus. En igitur testimonium Theologi celebris , & simul orthodoxi, nimirum Η. Insi, cujus scripta sine serinidine erroris studiosorum manibus teruntur. Male profecto inquit eum libos aliis ageretur ingeniis, si interdicta illis ultra tendendi facultate nihil
156쪽
in publici proferri liceret, cum non alium ante se auctorem laudare marent , psimeque confultum fuisset rei theologica, si eadem lege viris . , sent Majores Vim. O quam multis V prachnru careremus obserυ tionibi s , quas nrinc tanquam sacra eruditionis gemmulaι quasdam si spicimus. Noniam ita exhausae divinarum rerum aurifo sunt, usnon sediιlo scrutantibus novi, φιos repe, iant, thesauri , Hruum dilia gentia fila praemium, super t. Qitam nova inventionis laudem , mum expositam, aspernari non modis, sed segnis ingenii 3 eam autem aliis inυidere , malevoli animi argumeritum es. Uti nec modesta humtare Hlim, quod, quem semel Atalarium ducem Me casu nactus sis, e judicio elegeris, eum ita in omnibus tibis uentam putes, ut ne i mn quidem unguem ab illius recedas placitis. Neque denique, si opiniones quaedam minus hodie urgentur, aut controversiae quaedam olim magno aestu agitatae negliguntur, aut argumenta a Majoribus ad aliquid probandum asserri solita repudiantur, novaque in eorum locum substituuntur, veritatibus scrutu necessariis quicquam decedit, aut earum ponderi detrahitur,
prout id viri doctissimi inter Proteittantes adversus Musuetum ML scopum Meldensem , sophisticis & scholasticis concertationibus' as.
suetum, prolixe satis ostenderunt. Selnper attendendum ad summam religionis, temporum & hominum circumstantias, variasque vicissitudines, quae subinde in eccletia externa oriri solent: non omnis mutatio periculosa , neque opinionis antiquitus acceptae pertianax defensio signum veritatis est. Rectissime hoc objecit Bossueto I. BUnage, inter Theologos reformatos seculi nostri celebres non postremus: attentione sane digna sunt ejus verba, quae in praefati ne operi praeclaro de hsoria ecclesiae &α praemisit et Sonant autem ita: Le fondement de Poti age de Ur. de Meso Emit retineo, V on sentost sans pelue, que la methode des varuario m n'Emit quhin pur sophisme. De favor Me PAEheime, quin'Dant appue, que fur rin Ieulp=Ψncipe, ne su re Dinais de variation. Ge reponisest in. de Mea x . nn Athis, qui mi crieroit, totit eo qui varie es necessuis ment fato , qui viris mi aυoir fait tine longue isduction de rem les Gangemenis de δε ine, mγλes datis PQtae chretienue depuis dis eps .cens ansa, Hi representerois quVI n'a qu'unseul principe, stir sequel nilai ni ses predecesurs nlant Dinais maxis, cyes quVI n, apoint de Disti 'δε υoiliu dirois si, des changemens dans mutes os religions D mom
157쪽
Aliud, idque non leve, ad alios heterodoxiae suspectos reddendos praesidium hujus furfuris homines petunt ex eo, quod viri docti libertatem sibi concedi velint, in conertis us publicis, priυatis inprimis, inter eruditos V veritatis amantes, de Δυinii pariter V humanis rebus moisse, sed V libeme judicandi. Illi, quos tangimus, ut plurimum de rerum divinarum & humanarum pretio rite ratiocinari nesciunt, & in lectione praestantissimorum omnis aetatis auctorum versati non sunt. Opinionibus minutis & inter promiscuam turbam
prudentissime idem hoc monitum inculcavit nuper celeberrimus & amiacissimus GRRogsius, Theologus Oroninganus doctissimus, occasione eme dationis Sacrorum, quae in Anglia sub Rege Eou Aano facta esti ita enim loquitur pag. 384. His . geformati Tom. lV. is prout inquit l, , tum varia quoque alia vel innovata vel immutata fuerunt , atque in lis meliorem formam redacta, quae antehac ceteroquin sancita jam erunti, stilue publice constituta; quae tamen variationes nec fraudi esse poterantis religioni emendatae , nec Reformatoribus exprobrari debent, quasi fidesis protestantium eiusnodi passa sit variationes; cum non uno eodemque reminis pore omnes illi tot seculis qui in religionem irrepserant naevi, vel re- ., moveri possent vel emendari, cumque, qui veritatem inquirunt, iube M ter lateantur , se Aιει δεῖ ομενουe: Accedit, is quod hi ipsi, qui nobis ut plurimum eas objiciunt pontificios indigit ,, mus & continuas ct omnigenas per omnia fere secula cum doctrinae tum is cultui suo induxerunt variationes: alias serius alias citius, has sensim .
M alim subito, has occulte ac tectis viis, illas aperte & quasi γυμνη κε λη . l. , nec Roma unquam fuerit constans nisi in sua duntaxat levitate. lDissiligod by COOste
158쪽
. MUS CAUSIS ET REMEDIIS. PARS II. gis
receptis, tanquam saxo adhaerent. Hi, quo sunt iligetuo praediti. si quando congressibus virorum eruditorum intersunt, & novas alia quas de eligione opiniones vel recenseri, vel aliqua cum specie, sive id serio fiat, sive exercitatiotiis gratia, defendi audiunt, mo&malignis veritatis etiam amantillimos viros premunt suspicionibus ;in vulgus audita spa*unt, atque calumnias calumniis, ne pe pluant, augent, adeo quidem, ut Depe sincerus religionis cultor, veritatis cupidi isimus, in censum Indifferentisarram, Latiis dinariorum , Dessarum in. reseratur, quas sinistras opiniones semel hinc inde sparsas vix ex animis credulorum & imperitorum hominum postea evellas. Quot mala autem saepe exinde nascantur, tristis omnium temporum edocuit expetientia. , Non scinet ob calumniis
illas post careeta latere, & cum paupertate luctari debuerunt homunes perspicaci ingenio & eruditionc solida instructi. Mala haec uta plurimum in rebuspublicis grassari solent, ubi plures ad idem ii
norum fastigium ascendere contendunt. Quam sit vero haec aget di ratio ingenuo homino indigna, quilibet, qui cerebrum habet, facile sentit, neque adeo opus est, ut pluribus vitii hujus gravitatem in apricum producamus. Honestati atque rationi omni repu*nat, ex privato aliquo colloquio de universa homiliis vita & religi . ne judicare velle, imo malignum esst, liberiora dicta malam in
partem non tum interpretari, sed & in vulgus spargere. Haec ve- ro calumniandi ratio si iocum obtineat, omnis amicitia & fides inter homines sensim exulabit, & familiare hominum commercium exo sum plane reddetur. Uitium certe hoc est, quod ad aeternas inianaicitias alendum aptissimum est, & id, quod in vita humana jucundissimum est, reddit amarum. Quis enim cum aliqua animi delectatione congressibus amicorum interesse poterit, ubi omnia sua dicta tanquam contumeliosa & religioni iiiimica repraesentari s lere non sine causa suspicari potest Z Nocet porro hoc vitium non iis tantum, qui illaudabili hoc morbo laborant; sed & progressui verae eruditionis in universum 'bstat. Quamprimum enim innotescit, quod diu latere non potest, hunc vel illum gratiam apud alios captare velle calumniando , dictaque liberiora malignam in partem interpretando, pestis ad instar vitatur, & tanquam animal
tulcum ab omni ingenuorum hominum commercio arcetur.
Eruditi certe omnes & cordati viri tales hypocritas & conviciat
159쪽
res detestamur. Progressivi vero Verae eruditionis obstare propudiosam hanc calumniandi lubidinem quilibet lacile colligere potest, si cogitet, ex fimiliari & privato commercio virorum de eruditi ne & pietate solicitorum enata fuisse egregia in rem literariam com moda. Nihil jam dicam quod fraudulenta hac ratione esse m sit, ut simulandi & dissimulandi ars, inter christianos etiam Doctores, ει nue sit promota & cottidie magis ac magis crescat.
Dantur insuper etiam inter ipsos Doctores, coetibus Protesta, sum addictos, qui vehementer insultare solent iis, qui data oppo stura occasione, V quidem actibilis clam modolis u verbis Patrum
primitiva ecclesia, e rores naevos notare Aleui. micunque antia qua veterum religionis Antistitum scripta δειρ evolvunt, etiamsi scripta recentiorum Doctorum, Dalui, Barboracii, Withis, Clerici, aliorumque doctissimorum virorum non legerint, fateritamen, si modo ea rite examinarint, renebuntur 3 varios in eorum
scriptis passim deprehendi errores, eosque, ubi cum dissentientihus res esset, saepe veritatis & charitatis limites praetergressbs esse. Profecto haec veritas hodie in tanta collocata est luce , ut turpcm suam ignorantiam, quisquis hoc inficiari vellet, manifestissimo proderet indicio. Duo recentissimi, ad posti emam quod speetat in sin, ecclesiae resormatae Doctores, Beatisobre in hisoria eritica M
nicheismi, & Lar erus in defensione fidei christiana, adductis exemplis rem ita probarunt, ut ne pertinacissimus quidem id in dubium revocare possiti Hinc & doctissimi quique inter Doctores pontificos, luee veritatis adacti, id subinde testantur. Et si verum lateri volumus, multum logomachiae huic de vero usu scriptorum P trum primitivae ecclesiae admixtum est. Νonsolum enim Doctorespontificii & protestantes, sed & aliarum sectarum patroni, patrum opiniones in suas partes rapiunt easque laudant, ubi id e re sua esse putant; Vituperant Vero & ab iis recedunt, quoties cum suis, quae fovent, decretis conciliare non possunt. Quae igitur tandem impietas est vel error , sententias, quas ignorantia aut falso zelo pret pediti in medium protulerunt Patres, candide fateri & castigare, cum nemo Protestantium eos infallibiles esse crediderit unquam , sed Script
160쪽
Seripturam sacram pro una, certa & infallibili credendorum notima habuerintl Cretenim minime probamus eos, qui malo animo . dataque opera omnes Patrum naevos & errores, leves etiam, in m jus extollunt. eo fine scilicet, ut eorum pietatem & veritatis amo. rem suspectam reddant. Hujusnodi rigidiores Patrum censores multo castigat reverena. & celiberranus Basleensium Theologus
I. L. Fredi, in doctis a proatione epistolii S. Patrum vos isorum praemissa.
Aliud , idque usitatissimum argumentum, quod haeretifices adver- eos adhibent, quos heterodoxiae suspectos riadere volunt, petitum est ab eo, quod ni rum hi vel illi Theologi , vel Sacram Mutin i, uti nolint his vel istis arronentu , vel locis Smptu a, quae a Majoribin , id es privatis Doctoribus, ad hane vel istam rueritarem prolandam anta sunt. Nullus eruditus Theologus, cui aequitas verique amor cordi est, diffitebitur, multos Majorum nostrorum , saepe in systematiabus vel erimeis scriptis adversus errantes iis usos esse argumentis. vel S. Literarum Aimoniis, quae ad eos rite refellendos non tam tum contulerunt nihil, sed & inversariis triumphandi subministra- 'rimi amplissimam materiem, eosque tape in erroribus confirma. runt. Nullus prosecto articulus religionis est, ad quem probandum hi vel illi Doctores non infirma adhibuerint argumenta. Integer libet. scribendus esset, si per omnes partes systematum theologic rum eundo singillatim hoc deinonstrare vellem. Sumantur dunt xat argumenta, quae pro existentia divina, providentia, immo talitate mentium humanarum, revelationis necessitate, & S. Triniatate &c. aliisque capitibus gravissimis probandis aliquando sunt allata.& meridiana luce clarius patebit, ea saepe nihil probare prorsus Z Quid igitur veri amanti magis incumbit, quam ut solida argumenta in materia gravissima ab infirmis solerter distinguat , parumque curet. utrum Majores sui, in caeteris recte sentientes, hoc vel illud argumentum aut locum Scripturae usurparint nec ne 3 Minus certe cir cumspecte & contra sacra conscientiae iura ageret Theologus, si i firmitate argumentorum, quibus utebantur injorum suorum multi. deprehensa, nihilominus tamen adversus dissontientem iis uti vellet.