장음표시 사용
181쪽
uredoxia in patriam redux suspectus fuerit. Imo accidit non semel . , ut si quis optimo fine iter aliquod in regiones a recepta religi ne alienas plane, & superstitioni deditas suscepit, a malesertatis hominibus in suspicionem heterodoxiae fuerit adductus. Id contugit ut de pluribus aliis jam nihil dicam I. Arminio, qui visendae Romae gratia in Italiam iter secit. Testatus id P. Bertius in fratione de vita ejus & obitu. Verba ita sonant. Saepe illi uare re memini, Italiam sibi U commoda multa V damna attulisse. Interco nota iliad praecipue ponebas, quod Romae vidisset rusteriwn inia
quitatis longe Ddiiιs, maguque detesanaum quam unquam animo com cepisset: nam qua vel narraritar de romana Chri Uria vel leguntur .
num esse Hebat, prae iis, quae vidissete Inter damna lyti d, quod iuam senti Senatus Amstelodamensis offensiunculam ob id facti m itincumporis inmmisset, suo dentibus frigidam quibusdam, quos omnimn iisset judicia in ipsius reditum suspendere. Hino euo sumta o casione spargebatur in villos , illum Pontificis soleam deosculatum. quem non1ufi in conferta turba, ut reliqui spectatores, vidisset; nec soleat bellua honorem linini nisi Ruibus V Principibus deferre s Jesu sis adseu isse, Belgariniso innotuisse, quem nunquam conlpexisset: relugionem orthodoxam ahurase, qua paratus esset ad Digiunis usquaamjugionem decertare.
Sunt inter viros doctissimos & veri amantissimos , qui ob ,
Exos quu graves rationes, distinctionibus quibusdam in systematibus vulgo dam re receptis uti nolunt , quod contentiin Theologi ita interpretan- Φ. ... tur, ac si dogmata ipsa, ad quae aditruenda distinctiones illae usu omnibui pantur , negent vel suspecta habeant. Ita fuerunt inter Theolo- receptis gos, qui in mysterio Trinitatis aliqua ex parte explicando nolunt distinctim hane phrasin admittere, tres dari personas, licet Patrem, Filium ADthψε in Spiritum Sanctum divino honore prosequendos esse affirment.buz. tata Sic quando HVolam illam distinctionem, quae adhibetur, ad statum iis, uti mentis, corpori nuper creato insertae, describendum . inter vetati & non
Vide LiuinaculuM ct Bunn auu, qui de hac argmento in suis institu tionibus incolaticis agunt. Duili od by Corale
182쪽
839MUS CAUSIS ET REMEDIIS. PARS UL
& non Fgm quidam Theologi cordati admittere nolunt; clamanthi homines, qui nihil unquam examinarunt, sed omnia argumenta& distinctiones in suis systematibus repertas tanquant e tripode dicta oracula admittunt , precatum inlinis negari vel infirmari.
Contentiosi Theologi eo usque saepe progrediuntur audacia, ut nonsolum in aedibus sacris, pietati duntaxat & paci consecratis,
innocuas fratrum, quos omni modo exosos reddere volunt, optiniones vellicare non erubescant ; sed & plcbeculae, religionis & controversiarum' parum gnarae, animos ad iram aestumque provocent,
falsasque saepe opiniones de diisentientibus spargant, quae res quantum ad promiscuas lites, scandala, & religionis contemtum faciant, omnes me tacente facile intelligunt. Frequentissime hoc in coetibus protestantium ut altius non ascendam obtigisse, agmine testium probare possem , liquidem id necesse esset: unum tantum &alterum exemplum adduxisse juvabit. H. Bullingerus, aeternum e
elem nostra Tigurii De decus, anno seculi decimi sexti septuagesimo secundo aureum libellum, cujus titulus est: Actoriatio ad ecclesias riin omnes, tit abjectis controversiis Chrision solum, ac veram in ipsiιm fidem Uvitae resipiscentiam, concorditer Usimpliciter praedicent, scripsit. Qua occasione id factum sit, ita memorat celeb. Hottingerus Pater, in Bibliotheca Tigurina, iplius Bullingeri adductis verbis, quae itas nanti Otando inquiebat Bullingerus adhortationem hanc scrib bam, fervebant pasta in ecclesia plurima de capitibus religionis cera mina, multique Miniseri ex cathedra proniores erans ia conυitiandum V rixan n, quam vero ad docendum. Unde ad reclesia solatians hanc edidi. Idem superiore seculo occasione infaustarum litium, quae inter ita dictos Cocceisuos & Vo. tianos agitabanturtanBelgio actum fuit se. narrat H. Misis Theologus inter Resormatos celeberrimis. Verba ejus quae licet alia oceasione protulerim hic adduxisse non οἰτοπον erit) attentione dignitI1ma ita sonant. Nunquam meliis comparatum
fuisse arbitror cum populo christiano, quam quando sua se involvens deussi Evitii lio sancteque vivendi integritate, procul esse jusssis ci ri sarum quaesionum argutiiι. in casto Dei Chvisique amore V certis visae aurea exspectatione deliciabatur. Ita Chrisum ab Aposolis Tom. II. Para ada. Ooo oo dia as
alios haereis seos suis spectos reddere
183쪽
rω DISSERTAT. DE CRIMINE HRRETIFICAT.
didicerat prisca gens Meliuin , qua simplici V imposito sermone edocta,
sed missorum ad se a Deo Oi atorum incredibili sanctitate commota, aeto accensa, prodigiosis operibus persuasa, V accedente δυini Spiria rus illaminatione effficaciter de veritate comicta, ad Iesum Chrisum Filium Dei, tanqtiam unicumsalutis auctorein confugiens, di s se nnsui ceu n regendamque tradebat s tam ignava subtilium diaputationum ,
quam sudiosa pietatis. Tunc fuit cuiu chrisiana es vim suam omnem
in animis mortalium exerceret, magisque eos ad mortem pro Chri gloria fortiter oppetendam, strum ad contentionem de obscurioribus religionis articulis acriinsulam animaret. Atque hinc es , quod scpe me u ammo cogitaverim, felicissime f0rtassis cum iis hominibus agi, qui noucaenoscentes nisi Iesmι Chri=ιm eumque cruci xum, V ex Evangelii prascripto, temperanter , isse V pie vismires, de Theologorum rixis nefando quidem audivertint. Et hanc non miniDtim calamitatis nos; ae,
vel certe moles seminu ockii partem esse existimo, quod qui rei chrisianae prauiter sumus, in spinosarum qi sioninu di cultatibus en . dandis prolixam sepe operatu impendere cogamur. Ita sectilam est: sitibus perstrepunt omnia. Ne ea quidem M. ade excepta, qtimu paci V e cordiae sacravit Deus. Ita mitsius. Confirmat quae Inuitu hic narrat cel. Spauhemius, ita naistola ad amicum de noυhsimis ad res saeras in Belgio dissidiis, qine extat tom. II. Op. Spanh. Eodem spuritu quo ardebat Wisim animatum fuisse credas J. Buxtorsum, in academia Bassileensi L. sanctae Prosesiorem, si ea legas, quae de eo in medium protulit a celeb. , renosus, in inatione fu- . nebri, quam in morte ejus habuit. Verba merenosi sic sonant pag. 827. Eadem modesta obsitit, quominris ad altiora ad piraυerit.
Cum enim nutam non lapidem miserent propinqui V amici, ut euin ad theologisam Irofessonem mectiun cernerent, huicque muneri eum nemo non palarem ciredae et s ipse solus humeros suos tauro Oaiori portalias non salis firmos exi mavit. suod sane inlatim nobis omnibus videbatur. Θιὰ enim ad x lateras interpretandas aptior inveniri potuisset quam
vir hoc ingenio, hoc judicio, his philologiae sacra praesidiis inseruetis PAt videbat fortuisse 1ioser ad intelligenda plurimorum Theologorum Icripta linguam Canaanis parma prodesse, nisi sinuI callias linguam
ScholaVlicorum e ad talem Theologiam non modo requiri hominem in S. Scriptura, sed etiam in Ariuotele tentem, aliisque Philosiophis quorum placita Theologia sunt admixta ; denique nou sufficere, ut in Prophetarum
184쪽
pheta vi V lo linum libru exercitatos sensus habeas, nisi simul εια δανὰ Thomais 9 Seo n. Abseriebant fortasse animi , Deculationibus metaphficu minquam dedisun , tot pime, quibin multorum The inreum libros obsitos cernebat s tot temeraria decisones rerum di illimarum ες supra captum nUmn positarum. . Absterrebant fortasse animum pacificum tot rixae N controversiae de rebus sepe leυissimis araque adeo de verbo um formulis. A rixosa enim Theologia quantopere abhorruerit , cum sepe alias , tum inprimis in ultimo morbo neque adeo longe ante beatam ἀναλυσιν es rasatus ι tibi cum sermo incideret de altera V meliore vita ι ad hanc , inquit, se aspirare toto pectore, ire caelo veram esse felicitatem, in caelo, addebat non sine amitini cυmmoti ne , non litium V contremersa -ι , sed in eo ubi nonnisipax, syncordia V charitas pmpetuo viget V regnat. Hactenus B. , ere, festus. Quantum vero tribunitiae illae conciones ad plebem contra din tientes concitandam, & praeposteras illi ingenerandas de iis opini nes contribuerint omni tempore, ex historia ecclesiastica antiqua pariter & moderna constat. Quot concilia & Duodi habitae , tot stimuli vulgo additi, ad dissentientes quavis occasione perstringe dos & laedendos. Lectori multorum exemplorum inductione molestus esse nolo. Vir in historia ecclesiastica versatus sine me abunde tristia hujus rei documenta reperiet. Unum tamen ex veteri, alterum ex recentiore historia, exemplum adduxi de sus ciet. Notum est inter sceminas eruditissimas seculi III. post Chrustum natum, vixisse 'pathiam Alexandrinam cognitione disciplin
rum philosophicarum nobilissimana, sed religioni ethnicae addictam. In eam publice & privatim CFristus, Alexandrinus Episcopus, tant pere invectus est, ut tandem populi furore misere perierit.
Ex recentiore paulo rerum in ecclesia christiana gestarum historia. unum exemplum adducemus ι de Monachoreum enim criminationibus nil dicam, quia res in vulgus nota est. Scripsit superiore seculo vir cl. Limborchius vitam Episcopii. Ex hac biographia, aliisque
haud liuortis documentis coiistat, multos conciolautores ante synodum Dordracenam plebem contra Remonstrantes publice & pruvatim concitasse, adeo ut ne interdiu quidem a rabie promiscuae o oo oo a turbae De doctissime hujus flaminae eruditione & tristi isto. malignisque
contra eam CYEtLLI conatibus , vide celeta & amicissimi Bauxetar
185쪽
turbae satis tuti cssciit. Unum ex pluribus adduxit se lassiciet, quod extat pag. IO. Egressis inquit post meridieiis Episcopio obviam venit in templo υHeri quidam faber feyrarius clamitans: hiccine es tumultuator 8 Adsciebat ejus honuuis uxor, jamdutam ine ain tum conjectum esse credidi: Sub vesperam una cum I oo Cou-sule Ieidensi praetergressus h&jus fabri domum iterum ab eo probris lacessitus fuit. Simon, hoccine is te credidera me Vah tune Pr fessor esst Mo nebulo potius ac verbero Uc. Tanto furore percum
homo erat, ut Episcopium praesereuntem conspicatus , manu assimc t neus candens ferrum, quod siser incude fluebat, incina erupeiit, eumque fit insecutus. Iubri uxor clamitabas interea, suspenλ idos ejusmodi homines, ut in aere putrescerent. Alius pos coemeterium admotam ferociter clamavit: progrediaris modo extra portam si sese. Ignorasse autem insanam turbam cur Remonstrantes odio prosequerentur , & quae esset eorum de religione sententia, documenta esse possunt multa, quae in hoc libello traduntur. Unum & alterum exemplum adduxisse juvat. Habebat Ephc piis fiatrem , Rembretima dictum , mercatorem Amttelodam elisum. Hujus aedes circumdabat turba hominum seditiosorum S stolido Σelo captorum, qui spoliare domum, & quantum in se erat, penitus vallare cupiebant. Qiiid hic acciderit verbis r seram. Res inquit tunc incidit memorata di a s cum enim faber lignari's a scabinis intei garetur, negaretque se quidquam a Rramberti domo suratum esse, quanquam alii coram judicibus alia planessarent rιr quaerereturque ab eo, quare ergo domum esset ivr essus 'νeposuit: pro bono zelo ad impugnandos, qui forte congregati ibi forent , Arminianos. Rogatus porro, quam ob rem tantopere Armianianos odio haberet, respondit: Tolerandine essent ejusmodi homines,t falsam praealcantes Rhinam. Deum nempe alios, ut eos damnaret , alios ut eos aeterna salute bearet, measse. Hinc cernere es, ii
quit biographus ) quanam religione limpulsi fuerint ii, qui suae e clesiae dominam Amnis ianis crimini dabant. Aliud exemplum su
peditat biographus pag. 3II. Septem nimirum M Viri Remon amrium in arce sepi in captivi m aut detenti Deliberatum itaque, qua arte ex arce ea madere possent. Ad id opera cujusdam militis usi sunt, qui primo admodum alienus ab iis fuerat, sed posea singulari quadam ratione immuratus, se iis Itine obtrinxit. Pepererat ejus uxor; Injans
186쪽
MUS CAUSIS gr REMEDIIS. PARS III. 843
graviter aegrotabat: M tas erat in arce Miniser Contra-Remonstram rItaque vocatus es Mellius,iιnus ex captivis Ministra, ut baptiana et infantem. Hac occasioue de relidione sermo incidi. Miles mellin objecit uir New0nbtrantim i docti ivam ι Mettius iucere , eam Contra - Mou-μuntium senteutiam esse, F quia ei cum fratribus issentiri non posset.
Ie ideo in ea arce capti s teneri. Cum mirum id militi videretur , hortatus erim es Mellitis ut in eam rem accuratius inquireret. les ,
comperta υeritate, se semper fuisse in sententia eorum comperis, quos amna contionetisse tractaυerat, iisque omnessiatum auxiliumque est polliacisus : remera ab in tempore omne incium comitatemque iis pra=tit. Similia tradit C. Brantiis, invita Arminii , narrans, exortis in Belgio ante synodum Dori racenam de praedestinatione & conii xis capitibus litibus . concionatores multos pichem ad vel stis eos, qui suae s)ntentiae addicti non fuerant , concitaste, adeo 'quidem ut Amstet amenses Consules coacti fuerint auctoritatem suam contra clamosos illos homines interponere. Vid. p. 37. Io9. p. I 28. seq.
Annexae theses theologicae miscellaneae.
I. Etsi in librorum sacrorum conservatione ecclesita opera usus sit Deus , tamen speciali providentia eis ita invigilavit, ut ab
ipso primo inspiratos esse miranda ipsorum conservatione monstrarit, dum divina haec fidei, speique nostrae monumenta , tantis munivit praesidiis, ut per tot seculorum decursus inter tot imperiorum ruinas, tot regnorum mutationes &-, inter tot librariorum transcriptiones, exemplaribus inter tot Nationes dispersis, tanta terrae marisque intercapedine disjunctas, soloque fidei nexu colligatas , contra haereticorum fraudes & tyrannorum furores, qui ea vel corrumpere vel abolere totis viribus conati sunt, fartatecta ad nostra tempora conservata, Sc ad ultimam temporis partiaculam permansura sint. Ita ex vero pronuntiat B. Waltonis. II. Consequentiae ex S. Scriptura deductae non minus sunt Dei verbum, quam sensus immediati. Imo consequentiae ex claris
Scripturae locis legitime deduct respectu nostri sunt certius Dei Verbum, quam sensus immediati locortim difficilium & ambigi: oririn. O o o O o 3 III. Si
187쪽
III si privata S. Scripture interpretatio nullius in ecclesia auet ritatis est , quod Pontificii asserunt, impossibile est ecclesiae infallibiliatatem ex S. Scriptura demonstrare. IV. Praeter Scripturam nullam aliam fidei regulam agnoscunt Protestantes. Itaque & Scripta Patrum & Conciliorum aeta, &alios omnes libros, cum privatos tum publicos, errori obnoxios censent, & ad unius Scripturae normam expendendos existimant. U. Qui rationis usum, in rebus ad religionem spectantibus, damnant, non Religioni, sed Atheismo & Scepticisino patrocia
Non ita praedicanda esst libertas hominis, ut inde gratia Dei obscuretur; neque ita deprimenda libertas hominis, ut judicii divini aequitas labesectetur. Vn Ne splendidissimum quidem miraculum Transsubstantiationi fidem potest conciliare; nam ut miraculo credatur, fides sensibus est habenda; si vero sensibus fides habeatur, actum est de Transsubstantiatione. VIII. In rebus ad salutem necessariis imusquisque sibi Theologus esto. IX. Nihil magis Evangelio J. C. & sanae rationi contrarium est, quam violentae persecutiones ob causam religionis. X. Eternitas poenarum insernalium ex ratione sola demonstrari non potest.
XL Multum in Theologia profecit, qui didicit quaedam n sciri
188쪽
CRIMINE HAE RETI FI CATIO NI S,
S E c T. LAMequam paulo diligentius in causas vitii haeretificationhinquirimus , mediaque Iuppeditamus, quibus pestiletui malo aliqua ratione occurri potest, in hac dissertatione reliquae ρ Θοδειαι horum hominum , quae nobis notae Irunt, repraesentandae, ut iniqua illorum agendi & ratiocinandi mo-thodus co magis patescaci Et primo quidem solent dumodi homines contra adversarios talia in medium proferre , qua quidem ad rem ipsam, de qua agitur, nihil faciunt ι at ita tamem compa αυδεαι, ut manifestim sit, eos malitia coimmotos , alios apud υustus eraditorum axinos reddere velis. In antecedentibus jam satis superque osten-
utuntur haerelliaces, disse tientes exosios
redditurL ') Ad universim hane doctrinam de erimine haeretificationiri elucidandam non inutile erit legisse Anonymi Galli enodationem quaestionis: is S'il est -- permis entre les Chretiens de dire des injures aux heretiques. is Vide hiri des ouvrages dea Savans par hi. BasNAGE T. XyIl. p. 18a.
189쪽
dimus. Ita dictos ira, odio, 'vincendi studio commotos ἐς inductos ad aliorum de religione sententias examinandas accedere , atque ita saepe pravis affectibus abripi, ut nihil pensi habeant quid dicant, scd quiciiuid in buccam venit, temere effutiant. Ostendam illud generali testimonio viri celeberrinsi S. I reuolsit L νυν- Αγιοις, qui in dissertatione eruditissima de logomachiis eruditori , locum Pauli I. ad riinoth. VI. v. q. & cxplicans, ita inter alia de hoc hominum genere loquitur: ., Rixantium muliercularum ruis tu, ea, quae ad rem prorsus non faciunt, alii aliis exprobrant. Agitur de doctrina, & alter alteri natales objicit obscuros. Agitur de quaestione critica, & alter alteri vervecum patriam, ,, crassiumque aera occinit. Agitur de methodo philosophandi, &,, alter alteri oggannit natales spurior. Agitur de problemate theo-- logico, & alter alteri probro dat verberatam mulierem, ejus lueri abortum. Agitur de scriptis Origenis, & tanta disputantes ira ,, accenduntur, ut hinc Epiphanius Chrysostomo dicat :
σε μιη αποθανεῖν ἐπίσκοπον : Spero te non moriturum Episcopum ;
- illine Epiphanio Chrysostomus, at quanti his quum santili viriori respondeat: M μή-3ῆς Cum verota altercantium odia his & aliis tantopere sunt accensa, non amplius ira impediente animunt, veritas cerni potest; densissimae se mentem obruunt tenebrae: atque ut in tenebris plena metus atque., suspicionum sunt Omnia, ita etiam hic omnia vanissimis suspi- ,, cionibus reserta videas. In qualibet pagina nescio quot haeretes ;., in qualibet locutione aspis 3 in quolibet verbo virus latet. A ., quo, in hac a pravis affectibus orta caligine, videntur hominesis meticulosi nunc hic nune illic sibi in adversariis suis videre se e sepuchris excitata priscorum haereticorum spectrae si Ita Rmonfestis. Juvat paulo specialiora hujus rei afferre specimina. Quidam in nomme ipso, aut mutatione ejus, dissentientis aliquam cata pendi insem quaerunt. Sic Graeci quidam Patres Manetis nomen P a
P ιπηλπι & μ νια derivant, cum tamen ea vox in lingua chaldae
persica longe aliud denotet. Eruditissimus Lar rus, Angliae d cus, in doctiiIimo opere, cujus titulus vers. germanicae: Glaui Hrdiris a der Gangelistaen Geschitate, tomo u vol. UL pag. ψω. ita de hoc argumento loquitur e Man hami ni t obue Geldaran uenisu, mas mauche alte plectistae Sarisbiezer Dr eleuia
190쪽
p. pag. 8a. edit. cl. Lequien, asserit Cerinthios etiam Merinthios et malignis quibusdam vocatos , a voce . laquein. Recentiores ni ulti puerilem hanc adversarios reddendi odiosos secuti sunt m thodum. Sic tellatur auctor vitae Morini , antiquitatibus ecclesia ientalis praemissa, Sim. de Muis, Literarum hebraicarum apud Parisios Prosesserem Regium, in responsione contra Morinum, etiam data opera ad vocem μιωρια allulisse. Uerba sic sonasit p. 3S..citatae pnefationis: Muisius iterum ad novam adversus Morinum
is scriptionem se accingit, quae responsum ipsius castigat, & casti-- gationis suae initium ducit ab explicatione sententiae libri Pro- is Verbiorum , quae diverss. plane ratione in hoc libro concuis pitur , nimirum, ne respondeas stulto juxta stultitiam ejus, si ne sibi sapiens esse videatur; & quasi de illa explicanda ager is tur, testes profert quosdam Judaeorum magistros, sed reverais tunc alludebat ad Morini nomen, sicut alias Erasmus secetissiis mus celeberrimi illius Mori nomen intuactur, cui librum suum
de Moria dicavit. o Sic Casparus Schisen feldius. nobillis Sit Tom. II. Pars ada. Pp p p p si