장음표시 사용
211쪽
cu, quae circa eius natales ,noventu , emergere non possim ' An er dam historiam Judaeorum puras putas contiuere fabulas, quia tu ea passim occuriunt uossi, prae quibus Gordius merus ludus erat Z Quaeram p rius anxie rationem aliquam , qua di cultatibus illis eam obυiam, ausnsendam ex sententia mea male deduci di semodi consequentias s- NMυu inisvive nonposiAn, quae clare percepi non reseciam, propteτ id quod non percipio. Deberens itagne ii, qui hodiernum texitim hebraici
tam acriter trientur , potius quoere rationes , quas etiam facile inveniarent , quibus mincerent, sextu ido υariis rnendis corrupto , non utuare
tamen religionem 3 quam negare, uta in eu- irrepsisse menda, quod manifesto falsum es ,r xis cogamur fateri hi mis nisi religionem principiis , quod tamen nequaquam inde potes ἀeduci. At non expensis r rionibus , qua ab aliis referuntur , illico vivmnι rem esse periculosam. V in tantum desudant, tu reperiant argumenta, quibus imperitispersu deant, non posse sine pericuis talem admitti sententiam. Atidiυi etiam aliquando quo Din, quod mireris , dictum At. Mori, o trici V ecclesi sae celeberrimi, qui, ut amni, dicebat , Lud. Canelli sententiam de novitate punctorum veriorem quide in esse opinione Buxtorsi, sed hoe tutiorem : quasiposset esse aliquid tuti in melidacio, V imprudentisime
se non gererent, qui faterentur eversa aliqua opinione, quam parum cer tam esse agnoscivit, religionem ipsam eversum iri. Certe imprudentia sua palam religionem produnt, cum acerrimi ejus defensores videri υ lunt. Si illanitin exemplum sequi vesiemus, hic sese bella daret occasio. qua liceret omnia clamoribiu miscere, Orbem chrisiauum in eos coimcirare , quasi in Dpocritas V occultos Atheos, qui omni ope incere conantur, ut credatur religio falses niti opinionibus, eo animo vi poseacideant Christianismum sponte sua ruentem. Sed oportes visum bum V veritatis amantem tragicos hierophantarum clamores mittere, V cla)'am oppon e veritatis lucem obscuris supersitionis tenebris, quaeramen aliquando, iis invitis, qui in luce ambulare non si sinent. discunentur. Hactenus celebrarimus ille vir.
212쪽
a cretor uin ferre nolint iudicium viri sapientes, V rerum divinarum elon εmprobe mari, sed omnia in solidum Dei, qui omites cordis finus adducun- exacte perspectos huset, permittant sapientiae V aequitati. Vir sapiens , , quod
doctus , & religionis amans , omnia ad pietatem incentiva audito 'ς rabus & lectoribus suis proponit, erroreS graVeS R Pietati inimicos vel exitios iacere & candide repric sentat, omnemque curam & sollicitudi- magistrati.
nem adhibet, ne in tales incidant; suspenso interim incediti gradu , decer-Dtrum hujus vel illius hominis error, pensitatis omnibus circumstantiis, ita exitialis sit, ut sine mora pronuntiari possit, eum ita sen μ' sentem nihil miserantis orci victimam futurum. Nullam enim vir dolius Se sapiens, nullam inquam neces statem sibi impositam esse videt, decretorium aliquod ferendi judicium de hoc negotio; cum
quia solius Dei, judicis omniscit, sapient illimi R aequissimi est,
de rebus hisce decernere; tum quia nemo eli, qui hominum nostra opinione errantium ingenii capacitatem & vires, controversius tractandi sinceritatem, occasionem religionem eXpendendi &c. pem spectam habet. Solent Τheologi multis disserere de articulis sun damentalibus , praecipuos repraesentare , & qilousque ignorantia eorum vel negatio a eerta spe salutis consequendae homines excludat nec ne, disputare. Omnibus autem probe trutinatis& expensis
asserunt, determinatum numerum articulorum fundamentalium
designari non posse ; cum quia non tantum ille in Saaris Litteris definitus aperte non sit, sed & quoniam non constet, quousque Deus, qui onmes ingenii humani recessus perspectos & cognitos habet solus, misericordiam suam erga errantes extensurus sit, necne. Consentit nobiscum celeb. Turrettium in disseri de articulufundamentalibin, qui pag. m. 23. ita inter alia loquitur: Ut definiri pro certo non potest , quot sint praecise ossiciorum genera, quot sint praecise bona opera, pii sermones, eleemosynae &α partiter, quinam praecise cognitionis gradus eum in finem requirantur, non sine summa temeritate a nobis homuncionibus deterna liniretur.
Quid sit ultimum in rebus ejusmodi, quinam necessariorum, &non necessariorum limites, dicant illi, qui divinarum persectionum limites perspectos habent; nos id captum nostrum sit perare libenter agnoscimus. His accedit, ut verbis utar celeb. I si quod divina gratia tenuissimo quandoque filo electos Christo jungat. & ardentissimae charitatis flammae , ac sincerissimum Deo placendi studium s
213쪽
Hidium , in iis se ammabus exserant, in quibus perexigua est cognitio articulorum fidei. Et quis hic, ipso non praeeunte Deo, exacta definiat, minimum illud in singulis articulis, ad quod indispensabiliter alligatum sit judicantis Dei tribunal mits. in symb. Apost. exere.
II. f. XV. Hactenus cl. Turratim s. Proclives quidem sunt multi Theologi ad alios a suis decretis recedentes sine ulteriore mora.damnandos; at hoc ipsum Theologum pium & prudentem retrahit , quo minus severum de errantibus serat judicium, cumprimis cum videt & legit, Theologos quosdam, ubi despeculativis opinionibus . nihil quicquam ad pietatis studium eicientibus, agitur, promtissimos tamen esse, ad eos, qui a suis opinionibus recedunt, perstrii gendos. Aliud est errantis errorem coarguere, & argumentis impuo res aliud decretorium ferre judicium de salutis consequendae sye, quam errans habere possit nec ne. Duo haec prudens & veritatis amans Doctor probe inter se distinguit. Solent quidem ejusmodi h mines provocare ad divinissimum Soterem nostrum, Iudaeos gravia ter errantes coarguentem, & judicii divini severitatem ipsis Annum tiantem ; ad Apostolos tandem ipsos, Judaeis pariter & Gentilibus. a doctrinae christianae placitis recedentibus, exitium aeternum adjudicantes : de qua obje Mone, cum in antecedentibus de hoc arguis mento dissertationibus jam egerimus, pluribus non agemus. Hoo unum igitur respondemus, haec exempla frustra trahi ad eos, qui hodie inter Christianos graviter errare videntur. Jesus Christus nonsolum cordium crat scrutator infallibilis , atque perspectum ha-huit, quibus ex causis Judaei coeteiti doctrinae suae aures vacivas non praebuerint, & miracula plurima, quae manibus quasi palpare potuerint, rejecerint: at hoc de Theologis nostrae aetatis dici iis
quiti Idem de Apostolis dicendum. Quid vero hoc ad nostri aevi Doctores pertinet Non sunt certe illi infallibiles. Plerique erra
tium non totum Evangelium, aut miraculorum divinorum origenetriR veritatem in dubium revocant, sed sententias quasdam nostra opunione graves ct in Scriptura contentas aut impugnant, aut negant,& ad hoc probandum ad ipsa Christi & Apostolorum scripta
provocant, a quorum clara declaratione sola veritas dependeti D:
quis non videt discrepantiam inter eos , qui Christi & Apostol
rum tempore viventes doctrinam evangelicam impugnarunt, & i
eos, qui res ioni christianae serio nomen dederunt. sed propositione.
214쪽
87I EIUS CAUSIS ET REMEDIIS. PARS IV.
tiones quasdam in Sacro Codice nostra opinisne contentas alienum in sensum rapuerunt, atque udeo graviter errarunt Accedit, quod
inter Theologos ipsos de quo supra diximus doctrina de articu lis filiadamentalibus nondum satis sit ad liquidum perducta, atque
nondum decisum, quis errans spe consequendae salutis exclusitis sit nec ne: pone vero votorum numero quanqtiam hoc inter Sapientes parum valeret declaratum, quis errans ad tristia tartara mittendus esset, quis non. Num quilibet sapiens & veritatis amans The logus ad hanc decretoriam sententiam comprobandum adstrictus csset, flente eo, qui solus omnis cordis humani recessus perspectos habet, & de hoc judicio decretorio respectu errantium altillimum servat silentium 3 Aliter sine dubio sentiendum, ubi de vitiis gravissimis inter Christianos grassantibus sermo est. Omnes, cuicunque sectae inter Chriltianos addicti, sine offensione fraternae ch ritatis judicare possunt, homines vitiis plane immersos , & contraesarilsimas consesentiae leges pecclantes, spretis optimorum virorum ad hortamentis . nullam, dum tales manent, felicitatis post mortem consequendae certam habere polle spem At hic agitur de articulis. de quorum momento sapientissimi & doctissimi quique diversia judicia ferre solent. Hac prudenti suo tempore usus est J. AN. mimus, protiti rem narrat C. Brantius in ejus vita. Dicta ejus in compendio sistam , quae extant pag. I7s. Dispregebantur inquit M tempore viginti V undecim .irticuli ipsi attributi, quibus dispergendis id tantum urgebant adversarii rit in eum, nigra tareseos uotasio tum, Musolum imperitae plebis, Ied V e0rum , qui ecclesiae pariter aereipublicae clavum tenebant, ossium incitarent, moderata succinctaque Na 6ponsione iis occurreudum censuit. Ac mihi quidem verba sunt
Brantii hae occasione haud videntur praereretinaci infitia ejus, cedroque digna verba, quibus pos expositum de singi lis articulis sententiam stam corolgarii loco primariae cuidam objectimui hune in modum respondet: Erunt fortasse, qui fgitabunt, quod aliquando dubitanter respondere videar ι quum Doctinem V Prose Furem Theologiae oporteat certum esse de iis, quae docebit alios, V non fuctuaresententiissuis. Hisce ego v sponsim volo: Et doctissmiim etiam in Scripti ris versatiligimuin mi Lia ignorare, V discipulum esse seinperi ι schola Chrisi U Scripturarum ;mi. II. Pars ada. Sss s. eium
215쪽
riam per prisatam vel publicani consionem V disputatimem inquir re V corio cere volunt, sine dubitatione respondere non posse- Pralatensentit, de quibus certam scientiam non habet, potius Abitanter, quam
a manter pronuntiet, o Ie Udium profectu quotidiano iudiere signia
scans, V una cum ipsis in ricli onmv qi rere. Puto enim Nen emes eo sudacia progressiun, uise Magisertim dicat nullius rei igna tim, P de m l prorsius re dubitare. Secundo, non omnia, qtta in controversam venituit, paris esse momenti s mirmilla esse talia, ut de iis neminem di
bitare fas sit, qui Chrisiarii nomine censeri verit ι .alia vero non esse hisdem dirilitatis, V de quibus catholicae sententiae tractatoσes inter se salva veritate ae pace chri ana dissenserunt &c. quae apud ipsum Brantium legi possunt. Addam hic loci celeb. Clerici verba, qui quod de Socinimorum salute vel exitio nunquam voluk decret rium serre iudicium, sed Deo judici aequissimo cuncta permittere,
a multis Theologis lenitatis non serendae , & heterodoxiae maxime culpandae accusatus est. Extant ea epistolarum criticarum arti cruticae subjectarum decima, pag. m. 27 atque ita sonant: Noli pluris facio nudam rationibus auctoritatem iacini, alis aliori , qui minime adfari a Spiritu Saucto fuerant, quicumque i, qtiam mvurnoridi, auras nimis, S Tri uiuae. Qitando mihi consentire videntvr ci mchristo ejusque Apostolis, illis adsentior; sin nimis, in diversa abeo. Nu- .qriam integra Socini opera legi, neque peculiaria hominis dogmata, striae
mihi inuoluerunt, magis obo , quam aliorum qi os puto in erra Ore versari. Biterdiu etiam ea cinifluavi, F prout occasio feret, confutabo snon tit inυidiam ejus sectatoribus creem, stat Putta v cujusquam momtatium ambiam, verum rit tuear veritate . Sed non suris in eorum sententia, qui homines in nommitas errantes, caeteroquin Evangelii praecostis parentes , exspectantesque adventum e cetio Domini uosri Iesu Christad judicausim de vivis V mortuis ad υitam rNocatis, ex legibus evangelicis, beando ise bonos V plectendos malos; necuta rationes latem aeternamse consequiposeputaures , nisi de , quam Chriso habent , ut a Deo misso . U quam solum Hisperant a misericordia divina justiariae imputaturn iri: non sum, inquam, tu eortim sententia, qui ejusmodi semines aeternu nimis addicunt, in eas, seposivi, miseros praecialites illico conllecturi, intereaque anathematibus panisque eccis sicisae civilibus cri deliter vexandos sibi censent. Non ita didici Chrsum, Mn sic Apsolos animadverti tinquam δε gessisse it iisque tacentibus, nec
216쪽
UUS CAUSIS ET REMEDIIS. PARS IT 8 3
exemplo uia praeeuntibita , malo in nimia miseri icordiae periculum mecum. jicere , quam immanitaris ac feritatis posse vel mivivium insimulari. Deus sui ex animo conantibus, hoc edii praeceptoriou suorum Iti dissis, Upraer ei tim maximi lilius ac toties repetiti is amarido proximo , condonabit multo facilius benignitatem, etiam nimiam, si utinia esse queat , in homines Dei es Chrisi timentes, quanquam aliqua in re erranses, quam diram ligam inhumanitatem , qua solent tufamari, sexari , Nomni pae- ω narum genere mulctari, ea sola de causa, quia proste itur se non credere id, quod nec a Chriso, nec ab Aposolis revelatum esse putant. --lo profecto, malo in misericordium numero, apud Sunimi Iudicis trLbunal sare, quam in vexantium grege , quamnque sint horum disi ac diruitates in hisce terris. Malo me comitiis interea proseindi, Ususpectum haberi errorum, a quibus quam longilsime absum; quam ut via, dear illi feritati ulla ratione patrocinari. Ita eruditu in ille vir.
cti, cum CLERico ide quo concionatorculi quidam a ecte sentiunt loquuntur 3 idem sentiunt. Duorum tantum, nimirum MosHEMir ω CRiLLi NomoaTΗr , heul quantorum virorum i adducam hanc in rem testimonia. Celeb. Nos Ην Mius a νυν ιν 'Αγιοις Tom. IV. chrisilicher
,, sten verbundeti, vvenn er sch glei ch des Nah mens cines rechtglaeubi- , gen Christen durch seine Irrthymer verius tig gemachi hal. mo sichis demnach et ne ungesaerbie. unuvandelbare und bellaendige Gottseligis,, heit 2eiget , da must ich die Ursach asser vvahim ottseligkeit den, , Glauben vermuthen; dann ein fauler Baum ham nichi gute Fryclite, , bringen, Matth. Vll. v. 18.CΗiLLIMG ORTHus opp. edit. gallica Tom. I. pag. IIo. seq. ad objecti nem Pontificiorum , quod nimirum Protestantes ipsi sese mutuo gravi
rum errorum reos postillent, atque adeo alterutra pars graviter erret.& spe salutis excidat, ita inter alia respondet: - Qu'iis doluerit deis errantibus inter protestantes loquitur user de toute la diligente . . ,, possibie, pour dEcouvrir Ie sens de rΕcriture, S pqur y conso eri, leur croyance & leur vie. S'ila s'aequitient de ce devoti comme ieis ne doute pas que Plusaeuta chretiens de tuus Ies partis ne te itis ni
217쪽
Et quaenam tandem causa viros religionis gnaros & sapientes impellere potest, ad ejusmodi dura & ab omni humestate aliena, de proximi, errantis licet, salute serendi judiciar Quis non contra videt, semel concessis illis temerariis judiciis, homines superstitioni
deditos . ad perpetranda quaevis scelera , erga errantes committenda , tanquam legibus divinis sese constrictos esse existimaturos Doctor pontificius V. gr. tuetur, haereticum gladio esse interficiem dum , cum nihil miserantis orci victimam ossie, in censum vero haere- ticorum referendos Protestantes: permissum igitur esse, quicquid execrabilis furor jubet, contra tales perpetrare. Concessis autem suis mel hisce principiis . nihil tam abominabile est, quod excusari non possit. Interim tamen hoc non obstante haereti es in media luce ca cutiunt, & serre non possunt muliora & rectiora docentes. Ing minant enim, eos, qui decretoria ejusmodi judicia contra errantes serre nolint, tepidos ese in causa religionu; ita rem es politentes inprecatilla mutari s libertati de religione sentiendi pro cujusqiis lubitu frena daris aetnmeut , quae a metu Upoenas des-untrair, munem timassimi , Mais ibus nostris , V. g. V aliis praeclaru viris, qui Iesit πιο a resi s dissentientes velo commoti fuerint , in os contradicis has
218쪽
matum pol ioortim auctores 3Iimia sumulatu accusari s verbo, metus
impietati V incredulitati fenestras aperiri, V qua sunt adia ejusdem
Nullibi autem faventiorem methodum alios in sus sonem ha- A Isilia. relas adducendi reperiunt, quam in fidei confusionibus es vi mani m
mi fomulis. Statim enit ac quis ab earum tenore, ubi de minoris momenti articulis agitur , recedir, clamant hi Mibia, ,esio, sta hunc ab ecclesiae suae decretis, atque adeo a S. Literis quod in lim spicionem minum illorum cerebro idem Agruscat recedere, neque adeo eum adducendi. ferri posse. Centies hoc nomine viros doctiisimos, verique amam Rrripiunttissimos accusatos , proscriptos, imo in miseriam conjectos mam, omnium seculorum experientia docuit. Quo jure id fiat, gistis ex sedulo examinandum est viris doctis & pacificis. Nos strictim nunc consessio- quidem de hac re agemus 3 alibi autem data opera de usu & abusu' p . consessionum & formularum prolixe verba secimus, singulasque diL
'fieultates & objectiones, quae in hoc argumento occurrunt, expen- omnis e dimus. pauca igitur, quae ad summam rerum pertinent, attingimus. neris foruΕt I quidem notamus . argumentum de Uiι & obligationa mulis fidei. consessionum omnis generis fisi formularium, attentione V accurato amnis d ii senuit m esse, ob duas potissimum rationes; cum quiam ordinis politici Praesides inter Protestantes sibi potestatem arrogant, exortis in ecclesia litibus, de obligatione harum consessionum jussi candi ; tum quia disceptatur, quousque sese Priesidum ordinis ecclesiastici extendat potestas , ubi miniiter ecclesiae communi consessi ni addictus, ab opinionibus quibusdam ad essetitialia religionis capita non pertinentibus, recedit. Quod ad Μagistratum pertinet,
Protestantes omnes unanimi consensu asserunt, ejus potestatem in religionis negotio absolvi legitimo religionis publice receptae externo regimine; eruditionis & pietatis, quantum penes eos stat, propagatione, & justo moderamine rerum ad religionis externae pertinentium. In articulis vero credendis non majorem potestatem illi tribuunt, quam promiscuae turbae, quae Scripturam examinaro, eaque exinde depromere debet, quae esare in ca revelata esso depre hendit, quoniam neque divino neque hinnano jure Magistratus csss as 3 osten- Diqiligoo by Corale
219쪽
ostendero potest, sibi potestatem esse concessam in aliorum homurium conscientias dominium aliquod exercendL Vide fuse de hoodisserentem ei. Heideuemn, in corpore Theologiae. Quod vero ad Ministros V. D. spectat, operam illi equidem dare debent, ut pura castaque religio tradatur & propagetur , at cum saepe in discept tionem veniat, utrum hic vel ille articulus in consessionibus comtentus , salva manente religione, credi vel non credi possit, atque adeo utrum quis quandam propositionem in his traditam admittere impune possit vel non, insigni prudentia opus est & circumspectione. Haec latius essent extendenda, si siligula pensiculatim de hoc capite hic expendere vellemus. At cum animus duntaxat hic nobis sit, ea in medium proferendi, quae ad elucidandam hanc materiam ex parte aliquid conserre possunt. a prolixiore argumentih cus discuitione abstinemus. II Hoc certum, & extra dubitationis aleam Inter Protesamates positum, unicami cinerinis esse Scripturam fac ram. Hoc defendimus contra ecclesiae romanae Doctores, & quosvis alios. cuicunque tandem sectae addit s. Necesse est igitur, ut hujus principii semper simus memoσes , etiam ubi de interpretatione cem eorum articulorum & consessionum sermularumque quarumcunque
III. Ex hoc principio sequitur, omnes cujuscunque tituli
contationes & formulas ad normam S. Litterarum, non vero S. Li teras ad normam horum libellorum exigendas. Formulae & consessiones othnes ab hominibus scriptae sunt, atque adeo omnium ex
mini , qui Sacras Litteras callent, expositae. Ita semper judicarunt Theologi ecclesiae reformatae praestantissimi. Adducam unicum ex iis, nempe cl. Infantium , qui in libello, cui titulus e Discotiri stir les catechi es en generat adjecto utilissimo ipsius li- , bro, qui inseribitur Preservatis contre la reuuion avecte fige de E me, pag. IIo. ita meditationi suae finem imponit, dicens: Aurem,
i aut se Duvenis, que quoique V le catechisme de Calain, V celui de
Helialberg, V tous lis autres, qui contiennens la mime doctrine, solent des ouvrages excelsens, ce sont murtam des omisages humains, U
ωnformes ala Salute Eoriture, qui es Iuniqiae regis infauribis , sur L quelis
220쪽
qiten ii Iaut iuger de fout ouisage concernam is religion, ins sur
fisus subtiles, qui ne rouisis potui sur tessentiet de la Di , ou qieun'es vi alse ni Dr Papprofo r. Ita doctis a ligo vir. IV. Simul ex hoc manifestum est, quid valeat illa quorundam Doctorum protestantium disinctio, in formulam credendi primariam & se dariam. T. Auariam appellant obligationem j dicandi de aliquo religionis articulo , secundum dictata S. Liter xum. Secundariam, decisionem Doctorum in consessione aliqua comtentam , de veritate Interpretationis S. Literarum, secundum quamprilis illud judicium latum est. At hanc distinctio ni omni land mento destitui pridem perspexerunt viri doctL Limbo,ethii verba de ea haec sunt: Normesecundaria planesuperquae', quando prae in nibus es uorma pris ria, omnia ad salarem necessaria plene acperspia cne mutinens , qualem Ee nati xa ipturam agno cunt. Secunn, norma illa nomine secuniaria reurra e sprhumia, quia quod Scalptura indecisinu reliquit, hoo es verbis adeo amplu V laxis enuntiat, ut plu-νibus sensibus accipi possis, ipsa determinat, uno solummodo sensu n cessario accipiendum dictat, atque ita Meles ad ringit ad alliud rem denatim , tanquam a Deo in Scriptura revelatum, de quo an Scriptura . id reυelaverit, omnes persuasi n-sunt. Quia revera es judicium D mala alicui arrogare Scriptura maius. Lege sequentia ejus verba de hoc argumento, in medium prolata Theolai chirim LM L cap. XI. SeeL BIl. haec addit: Praesaret nullam in ecclesia chrisiana m otare constessonem, quam cum tali mi itate aliis Greussi. Confusi nes enim tantum ese debent tesimonia V declaraticines Mei illarum, qui eas edunt, non Mei regulae, qua omnibus praescribunt, quid credem dum fit. Hisce ego trutio loco addo , quod si secundaria illa credendi regula norma credendorum est, lacile tertia & grustra e cogitari potest, cum secundariae normae auctor insallibilis non fit;